- Sygnatura akt
- I SA/Wa 1123/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 20 sierpnia 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Nieruchomości i budowy
Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Rezerwat Zniszczeń przed 1958 r. Sąd oddalił skargę spadkobierców o odszkodowanie
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Spadkobiercy przeddekretowego właściciela działki przy ul. warszawskiej domagali się odszkodowania, a Prezydent m.st. Warszawy oraz Wojewoda Mazowiecki odmówili jego przyznania. Skarżący zarzucali organom nieprawidłowe ustalenie, kiedy dawni właściciele stracili władanie nieruchomością.
Ustalenia sądu
Sąd uznał za udowodnione, że już w 1945 r. teren objęto działaniami zmierzającymi do utworzenia Rezerwatu Zniszczeń, ogrodzono go i objęto kontrolą władz, a następnie zagospodarowano pod cele oświatowe. Pozostałości zabudowań rozebrano do 1953 r. Twierdzenia skarżących o orzeczeniu o przywróceniu posiadania i postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku Sąd uznał za niepodważające tych ustaleń.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 23 lutego 2026 r. nr 616/2026.
Dlaczego
Sąd uznał, że przed 5 kwietnia 1958 r. teren został trwale objęty władztwem publicznym, co wykluczało jakiekolwiek działania właścicieli, a organy nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego.
Dla firm
Utrata faktycznej możliwości władania może wynikać z całokształtu okoliczności, w szczególności z objęcia nieruchomości władztwem publicznym, bez konieczności wydania formalnej decyzji wywłaszczeniowej.
Więcej o sprawie
Pozostałości zabudowań rozebrano do 1953 r., więc za budynek odszkodowania nie przyznano. Spór dotyczył gruntu i tego, czy dawni właściciele stracili władanie przed 5 kwietnia 1958 r.
Teren ogrodzono drutem kolczastym i oznakowano już w 1945 r., a później na działce powstały żłobek i przedszkole.
Nie sposób natomiast założyć, że w sytuacji zajęcia terenu przez podmioty publiczne na potrzeby rozpoczęcia i realizacji inwestycji budowlanej, osoby trzecie (a więc także były właściciel) mogły na nim wykonywać jakiekolwiek działania manifestujące nad tym terenem ich władztwo.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Sygnatura
- I SA/Wa 1123/26
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), Protokolant referent stażysta Nikola Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi M. O. i D. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 lutego 2026 r. nr 616/2026 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 lutego 2026 r. nr 616/2026 Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania D. D. i M. O. (dalej również jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 1035/2025 z 12 grudnia 2025 r. o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] hip. nr [...], objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W myśl art. 1 tego dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie, z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, stała się własnością Skarbu Państwa.
Jak wynika z opinii geodezyjnej sporządzonej w dniu 28 sierpnia 2019 r. przez geodetę uprawnionego A. K., nieruchomość posiadająca oznaczenie hip. [...] o powierzchni 609 m2 obecnie wchodzi w skład części działki ewidencyjnej o numerze [...] z obrębu [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie Nr [...] z 9 września 1948 r. tytuł własności nieruchomości [...], położonej przy ulicy [...], uregulowany był jawnym wpisem na imię: J. S.
Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Wobec tego termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu upływał w dniu 16 lutego 1949 r.
Wnioskiem 12 października 1948 r. (data wpływu do Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie) E., Z. i W. S., reprezentowani przez adwokata L. L., wystąpili o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] hip. [...], ewentualnie przyznania im prawa własności czasowej innego gruntu o równej wartości użytkowej w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r.
Decyzją z 27 sierpnia 2021 r. nr 222/SD/2021 Prezydent m.st. Warszawy umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem dawnych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej.
Decyzją z 18 stycznia 2022 r. nr KOC/6416/Go/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 27 sierpnia 2021 r. i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 10 lipca 2023 r. nr 460/SD/2023 Prezydent m.st. Warszawy odmówił uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu dawnej nieruchomości położonej [...] przy ul. [...] oznaczonego hip. nr [...], wchodzącego obecnie w skład części działki ewidencyjnej o numerze [...] z obrębu [...].
Decyzją z 22 lutego 2024 r. nr KOC/5213/Go/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 10 lipca 2023 r.
Wnioskiem z 12 marca 2025 r. D. D. i M. O., spadkobiercy przeddekretowego właściciela nieruchomości, wystąpili o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] hip. nr [...].
Decyzją z 12 grudnia 2025 r. nr 1035/SD/2025 Prezydent m.st. Warszawy odmówił wnioskodawcom przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...]
przy ul. [...] hip. nr [...], która obecnie wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], wskazując na niespełnienie obu przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. D. i M. O.
Decyzją z 23 lutego 2026 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 12 grudnia 2025 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że nie podziela oceny Prezydenta w zakresie kategorycznego wykluczenia istnienia budynku w rozumieniu art. 5 dekretu. Z opisu opinii fotogrametrycznej z 30 kwietnia 2025 r. wynika bowiem, że w 1945 r. istniała konstrukcja budynku z układem ścian działowych oraz klatki schodowej, typowym dla kamienicy mieszkalnej, przy jednoczesnym braku pokrycia dachowego. Materiał dowodowy nie zawiera natomiast decyzji o rozbiórce np. ze względu na stan budynku zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, dokumentacji technicznej ani innych dowodów pozwalających na jednoznaczne ustalenie, że odbudowa obiektu była obiektywnie niemożliwa.
W konsekwencji, zdaniem Wojewody, wnioskując o braku budynku w rozumieniu art. 5 dekretu Prezydent dokonał oceny wykraczającej poza zakres jednoznacznych ustaleń wynikających z opinii fotogrametrycznej z 30 kwietnia 2025 r. oraz karty rejestrowej z 3 listopada 1948 r., czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewystarczające zebranie i wszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dokonanie jego dowolnej oceny.
Niezależnie od powyższego Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące niespełnienia materialnoprawnych przesłanek przyznania odszkodowania za budynek. Z opinii biegłego z [...] kwietnia 2025 r., uwzględniającej również analizę zdjęcia z 1953 r. ([...]) wynika bowiem, że pozostałości zabudowań zostały do tego czasu rozebrane. Skoro zatem budynki zostały rozebrane przed rozpoznaniem wniosku z 12 października 1948 r. złożonego w trybie art. 7 dekretu, to nie mogły stanowić przedmiotu przejścia prawa ani podstawy do przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy. Wskazany wniosek dekretowy został bowiem ostatecznie rozpoznany decyzją z 10 lipca 2023 r. o odmowie uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu dawnej nieruchomości [...].
Wojewoda podniósł następnie, że przy ocenie możności przyznania odszkodowania za grunt Prezydent naruszył art. 215 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię tej przesłanki odszkodowawczej. Wadliwie bowiem ocenił, że przeznaczenie spornej nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania z 1931 r. nie daje podstaw do stwierdzenia, że spełnia ona przesłankę planistyczną, o której mowa w art. 215 ust. 2 ustawy.
Jednakże za trafną Wojewoda uznał ocenę Prezydenta, że w sprawie nie została spełniona druga z przesłanek określonych w powołanym przepisie, to jest przesłanka faktycznej utraty władania. Zdaniem organu, przed dniem 5 kwietnia 1958 r. teren spornej nieruchomości został bowiem trwale objęty zorganizowanym władztwem publicznym - najpierw poprzez włączenie go do obszaru Rezerwatu Zniszczeń, następnie poprzez przekazanie do rozbiórki i przeznaczenie pod inwestycję publiczną, a ostatecznie
poprzez faktyczne zagospodarowanie pod placówkę oświatową. Zdaniem Wojewody, zestawienie dokumentów archiwalnych, decyzji administracyjnych, promesy,
korespondencji urzędowej oraz opinii fotogrametrycznej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że najpóźniej z chwilą rozpoczęcia i realizacji inwestycji budowlanej teren nieruchomości został w sposób trwały i wyłączny objęty władztwem publicznym. Stan ten obiektywnie wykluczał możliwość wykonywania przez dawnych właścicieli jakichkolwiek czynności władczych względem nieruchomości. W konsekwencji za niezasadny uznał organ zarzut jakoby brak było dostatecznych dowodów utraty faktycznej możliwości
władania. Zgromadzony materiał nie ma charakteru fragmentarycznego ani domniemaniowego, lecz tworzy spójny ciąg czynności administracyjnych i faktycznych, prowadzących do przejęcia terenu pod cele publiczne i jego trwałego zagospodarowania.
Zdaniem Wojewody, Prezydent przeprowadził wszechstronną analizę materiału dowodowego obejmującego zarówno dokumentację archiwalną, materiały prasowe z okresu powojennego, dokumenty urzędowe, jak i opinię fotogrametryczną wraz z analizą zdjęć lotniczych. Zgromadzone dowody tworzą logiczny i wzajemnie uzupełniający się
ciąg zdarzeń. Już w 1945 r. teren obejmujący nieruchomość został objęty działaniami Biura Odbudowy Stolicy, zmierzającymi do wydzielenia i ogrodzenia tzw. Rezerwatu Zniszczeń. Teren został ogrodzony drutem kolczastym, oznakowany oraz objęty organizacyjną kontrolą władz publicznych. Podejmowano działania zmierzające do przesiedlenia mieszkańców z obszaru rezerwatu. Z dokumentów i materiałów ikonograficznych wynika, że nieruchomość znajdowała się w obrębie tego ogrodzonego terenu. Następnie teren został przeznaczony i faktycznie zagospodarowany pod cele oświatowe (żłobek i przedszkole), co potwierdzają zdjęcia lotnicze z lat 1953-1959 oraz opinia biegłego.
W ocenie organu odwoławczego, tak ukształtowany stan faktyczny jednoznacznie świadczy o objęciu nieruchomości władztwem publicznoprawnym wyłączającym możliwość faktycznego korzystania z niej przez dawnych właścicieli. Wojewoda
podkreślił, że przesłanka z art. 215 ust. 2 ustawy ma charakter obiektywny.
Wystarczające jest ustalenie, że w danych realiach istniały takie okoliczności faktyczne i organizacyjne, które wyłączały realną możliwość wykonywania władztwa
właścicielskiego.
Zdaniem Wojewody, objęcie nieruchomości terenem ogrodzonego rezerwatu, oznakowanego i pozostającego pod kontrolą organów państwowych, a następnie jej trwałe zagospodarowanie pod cele publiczne, stanowiło przejaw wykonywania władztwa przez państwo w sposób wyłączający możliwość swobodnego dysponowania nieruchomością przez jej dotychczasowych właścicieli.
Za niezasadne tym samym uznał organ stanowisko strony, że brak jest bezpośredniego aktu administracyjnego pozbawiającego właścicieli władania nieruchomością. Przesłanka określona w art. 215 ust. 2 ustawy nie wymaga wydania formalnej decyzji wywłaszczeniowej ani innego indywidualnego aktu skierowanego do właściciela. Utrata faktycznej możliwości władania może wynikać z całokształtu okoliczności faktycznych, w szczególności z objęcia nieruchomości władztwem publicznym.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli D. D. i M. O. zaskarżając tę decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie:
1) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a) nieprawidłowe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, wysunięcie nieprawidłowych wniosków z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie,
b) wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, w szczególności z pominięciem znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia sądowego, na mocy którego przywrócono posiadanie nieruchomości poprzednikom prawnym skarżących oraz stwierdzenia nabycia spadku po A. S. (sygn. akt [...]), z którego wynika, że przed śmiercią, która nastąpiła w dniu [...] lutego 1966 roku, ostatnim miejscem jej zwykłego pobytu była nieruchomość przy ul. [...],
c) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności co do faktu utraty przez dawnych właścicieli nieruchomości faktycznego władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r.,
2) art. 6 k.p.a. i 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem zasady praworządności oraz zasady zaufania do władzy publicznej,
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji Prezydenta pomimo zaniechania wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy i pominięcie dowodów znajdujących się w aktach sprawy.
Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 21 sierpnia 1997 r."
Zgodnie z tą regulacją, przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed
dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Zatem przyznanie odszkodowania w tym trybie wymaga, w odniesieniu do domu jednorodzinnego, łącznego spełnienia następujących przesłanek: grunt i dom musiały podlegać przepisom dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako "dekret" lub "dekret z 26 października 1945 r."), dom musiał przejść na własność Państwa po 5 kwietnia 1958 r. i przy tym być domem jednorodzinnym. Z kolei w odniesieniu do gruntu przepis wymaga aby nieruchomość (działka) została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r., istniała możliwość przeznaczenia tego gruntu przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne, a także poprzedni właściciel (jego następca prawny) został pozbawiony faktycznej możliwości władania gruntem po 5 kwietnia 1958 r. Przy tym przesłanka możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne odnosi się do prawnej możności zabudowania jej domem jednorodzinnym, a nie faktycznego zabudowania tego rodzaju obiektami. W konsekwencji należy ją co do zasady badać
przez pryzmat obowiązującego w przeddzień wejścia w życie dekretu na terenie m. st. Warszawy planu ogólnego zabudowania, a także obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216). Z kolei pojęcie faktycznej możliwości władania odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje więc sytuację, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny miał realną możliwość korzystania z nieruchomości (działki), choćby tego nie czynił (por. wyroki WSA w Warszawie z 8 czerwca 2006 r. I SA/Wa 2138/05 Lex nr 219405 oraz 7 września 2010 r. I SA/Wa 1748/09 Lex nr 750723).
W niniejszej sprawie nie budzi sporu, że nieruchomość położona przy ul. [...] w [...] objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r., a posadowione na niej pozostałości zabudowań zostały rozebrane do 1953 r. Wobec czego nie istniały one w 1958 r., a w konsekwencji, niezależnie od oceny charakteru tych zabudowań, nie mogło być za ich utratę przyznane odszkodowanie. Nie jest również sporne, że w świetle obowiązujących dla tego terenu uwarunkowań planistycznych, ustalonych w planie ogólnym zabudowania z 1931 r. (przewidujących zwarty sposób zabudowy, o maksymalnej wysokości czterech kondygnacji i 70% powierzchni
zabudowy) mógł on być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Okoliczności te nie budzą również wątpliwości Sądu i znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy natomiast oceny spełnienia przesłanki utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością przez jej byłego właściciela. Organ uznał bowiem, że nastąpiło to przed 5 kwietnia 1958 r. opierając się w tej materii przede wszystkim na ustaleniach o trwałym objęciu przed wspomnianą datą spornego terenu zorganizowanym władztwem publicznym - najpierw poprzez włączenie go do obszaru tzw. Rezerwatu Zniszczeń, następnie poprzez przekazanie do rozbiórki i przeznaczenie pod inwestycję publiczną, a ostatecznie poprzez faktyczne zagospodarowanie pod placówkę oświatową. Stanowisko to kwestionują skarżący podnosząc, że organ w istotny sposób naruszył przepisy postępowania. Nie przeprowadził bowiem pełnego postępowania dowodowego, w szczególności całkowicie pominął znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie sądu o przywróceniu poprzednikom prawnym skarżących posiadania nieruchomości, a także postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. S. z 11 października 2019 r., zgodnie z którym przed śmiercią, co nastąpiło [...] lutego 1966 r., ostatnim miejscem jej zwykłego pobytu była nieruchomość przy ul. [...]. W konsekwencji, zdaniem skarżących, organy wadliwie ustaliły stan faktyczny w odniesieniu do przesłanki utraty władania, choć w aktach zalega sprzeczny materiał dowodowy.
Odnosząc się do powyższego podkreślić trzeba, że jak trafnie przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, użyty w art. 215 ust. 2 ustawy zwrot "faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje on zatem sytuacje gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny nie mógł realnie korzystać z nieruchomości. Przy tym nie chodzi tu jedynie o efektywne korzystanie z nieruchomości, czyli czynienie z niej użytku, ale o istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 1989 r., sygn. akt IV SA 611/89, ONSA 1990/1/9). Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (w tym podmioty publiczne) były właściciel gruntu po oznaczonej dacie (to jest po 5 kwietnia
1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z nieruchomości.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organów, że w odniesieniu do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] takiej realnej możliwości korzystania z przedmiotowej nieruchomości jej dawny właściciel przed wspomnianą datą został pozbawiony. Jak bowiem prawidłowo ustaliły organy, z zebranej dokumentacji (w tym artykułu prasowego opublikowanego w Dzienniku "Życie Warszawy" z 29 lipca 1947 r., dokumentacji archiwalnej pozyskanej z Archiwum Państwowego, w tym pism z 5 maja 1945 r., 12 stycznia 1946 r., 21 stycznia 1948 r., pisma W. S. z 17 września 1945 r., opinii fotogrametrycznej z 30 kwietnia 2025 r., decyzji Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy Wydziału Inspekcji Budowlanej z 11 lutego 1949 r., pisma Wydziału Administracji Nieruchomości Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z 7 września 1948 r. i zarządzenia Wydziału Inspekcji Budowlanej P.R.N. w m. st. Warszawie z 23 maja 1951 r.) wynika, że już w 1945 r. teren obejmujący przedmiotową nieruchomość został objęty działaniami Biura Odbudowy Stolicy, zmierzającymi do wydzielenia i ogrodzenia tzw. Rezerwatu Zniszczeń na Powiślu. Teren ten został ogrodzony drutem kolczastym, oznakowany oraz objęty organizacyjną kontrolą władz publicznych i podejmowano działania zmierzające do przesiedlenia mieszkańców z obszaru rezerwatu. Następnie teren został przeznaczony i faktycznie zagospodarowany pod cele oświatowe (żłobek i przedszkole), co potwierdza materiał zdjęciowy, który obrazuje zmieniający się na przestrzeni lat 1953-1959 stan zagospodarowania spornej nieruchomości oraz opinia fotogrametryczna z 30 kwietnia 2025 r.
Zdaniem Sądu, rację mają organy, że zestawienie wskazanej wyżej dokumentacji archiwalnej, decyzji administracyjnych, promesy, korespondencji urzędowej, materiału zdjęciowego oraz opinii fotogrametrycznej jasno wskazuje, że najpóźniej z chwilą rozpoczęcia i realizacji inwestycji budowlanej teren spornej nieruchomości został w sposób trwały i wyłączny objęty władztwem publicznym. Stan ten zaś, jak trafnie oceniły organy, obiektywnie wykluczał możliwość wykonywania przez dawnych właścicieli jakichkolwiek czynności władczych względem objętej wnioskiem o odszkodowanie nieruchomości. W szczególności w opisanych okolicznościach nie można uznać, jak sugerują skarżący powołując się na orzeczenie o przywróceniu posiadania oraz treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. S., ze sporny teren mógł być w sposób nieskrępowany dostępny dla byłych właścicieli. Podkreślić należy, że choć pojęcie możliwości faktycznego władania, o którym mowa w art. 215 ust. 2 ustawy, odnosi się do konstrukcji o charakterze hipotetycznym (możliwym do spełnienia), to jednak możliwość ta musi się jawić jako realna, a więc taka, która w określonych okolicznościach faktycznych zaistniałych w obszarze nieruchomości, ma rzeczywistą szansę się ziścić, a uzależniona jest wyłącznie od woli byłego właściciela. Nie sposób natomiast założyć, że w sytuacji zajęcia terenu przez podmioty publiczne na potrzeby rozpoczęcia i realizacji inwestycji budowlanej, osoby trzecie (a więc także były właściciel) mogły na nim wykonywać jakiekolwiek działania manifestujące nad tym terenem ich władztwo.
Wobec powyższego Sąd nie podzielił zawartej w skardze argumentacji o braku przeprowadzenia przez organy pełnego postępowania dowodowego, a w szczególności wadliwego pominięcia orzeczenia o przywróceniu posiadania nieruchomości poprzednikom prawnym skarżących, a także treści postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po poprzedniczce prawnej skarżących. W ocenie Sadu, wbrew podniesionym w skardze zarzutom, stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., a jego rekonstrukcja znajduje oparcie w zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentach archiwalnych oraz wykonanej na zlecenie organu opinii fotogrametrycznej. Przy tym ocena tych dowodów przez organy obu instancji nie nosi cech dowolności, a tym samym nie narusza art. 80 k.p.a. Samo zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób umożliwiający odtworzenie racji, jakimi kierował się organ formułując swoje stanowisko, co umożliwia ocenę poprawności wyprowadzonych przez organ wniosków, które skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. To natomiast, że z tymi wnioskami i ustaleniami nie zgadzają się skarżący nie świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a.
oraz art. 6 i art. 8 k.p.a., co czyni zarzut naruszenia tych przepisów pozbawionym usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) orzekł jak w sentencji.
Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 143 art. 151 ppsa; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.