Pasażer bez pasów i z pijanym kierowcą. Sąd Apelacyjny utrzymał przyczynienie 50% i zadośćuczynienie dla rodziny

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z dnia 2 kwietnia 2026 r.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Kielcach w sprawie z powództwa

L. B., L. A. (1) i L. A. (2)

(później

L. ) przeciwko stronie pozwanej

(...) (...) (...) S.A. w Ż.

o zapłatę zadośćuczynienia zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda L. B. kwotę

28.590,50 zł i na rzecz powódki L. A. (1) kwotę

67.676,40 zł, a w pozostałej części oddalił powództwo. Ponadto Sąd Okręgowy nakazał pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 7457,74 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych i zasądził na rzecz strony pozwanej tytułem kosztów procesu od powoda L. B. kwotę 2319,55 zł i od powódki L. A. (1) kwotę 3513,46 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sąd Okręgowy wskazał, że ostatecznie powodowie sprecyzowali, że domagają się zasądzenia od strony pozwanej kwot po 100 000 zł dla każdego z powodów w ramach zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Ponadto w dniu 26 lutego 2023 r. zmarła powódka L. L. (k. 411), wobec czego Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie (k. 412), a następnie podjął je z udziałem powódki L. A. (1) jako jej spadkobierczyni (k.429v i k.445).

Sąd Okręgowy ustalił, że w nocy z 2 na 3 marca 2019 r. R. B. spotkał się z z kolegami M. A. i N. A.. Wspólnie podróżowali samochodem należącym do matki D. G., który nie miał uprawnień do prowadzenia pojazdów. Pojazdem kierował M. A., N. A. zajmował przednie miejsce pasażera, a R. B. siedział na tylnej kanapie. W trakcie kiedy razem jeździli po (...) i jego okolicach, kierowca oraz pasażerowie spożywali wódkę i piwo. M. A. zażył również środek odurzający w postaci (...). Mężczyźni spotkali się także z dziewczyną R. B., która wsiadła do samochodu i przez jakiś czas z nimi podróżowała. Następnie została odwieziona do domu.

Około godz. 4 ww. osoby poruszały się trasą (...), jadąc w kierunku J.. Na tym odcinku drogi obowiązywało ograniczenie prędkości do 50 km/h. M. A. jechał z prędkością około 81 km/h. Podczas jazdy kierowca i pasażer N. A. zapięci byli w pasy bezpieczeństwa,ale R. B. nie zapiął pasów, zajmował miejsce na tylnej kanapie pośrodku.

Nagle M. A. utracił prostolinijny kierunek jazdy, zjechał na lewą część drogi, co doprowadziło do dachowania pojazdu, który przemieszczając się poza jezdną, uderzał w drzewa, a następnie zatrzymał się w pozycji, na prawym boku. W czasie dachowania R. B. został wyrzucony z pojazdu przez tylną szybę, zaś pozostali mężczyźni pozostali w samochodzie i po zatrzymaniu auta, wysiedli z niego o własnych siłach.

Na skutek wypadku R. B. odniósł wielonarządowe obrażenia ciała w postaci: otarcia i podbiegnięcia głowy, kończyn górnych i dolnych, ograniczonego krwotoku podpajęczynówkowego, złamania rękojeści mostka oraz dwóch żeber po prawej stronie, złamania VII kręgu szyjnego, rozerwania aorty piersiowej, kopuły przepony po lewej stronie , krwi w obu jamach opłucnych, stłuczenia obu płuc, rozerwania wątroby, krwi w jamie otrzewnej, stłuczenia nerki prawej, co skutkowało jego zgonem.

U M. A. stwierdzono zawartość 1,49 promila alkoholu etylowego, jak i obecność (...) w stężeniu 114ng/ml, która oddziaływała na ośrodkowy układ nerwowy jak alkohol w stężeniu powyżej 0,5 promila. Z kolei w badanej próbce krwi pobranej od R. B. stwierdzono 2,01 promila alkoholu etylowego.

Wypadek wydarzył się w warunkach widoczności odpowiadających warunkom nocnym. Warunki drogowe były dobre, asfaltowa nawierzchnia jezdni była sucha czysta i gładka, powietrze było przejrzyste. Jezdnia w okolicy miejsca wypadku przeznaczona do ruchu w kierunkach przeciwnych miała szerokość 11,3 m, ograniczona była po lewej stronie- patrząc w kierunku J.- poboczem piaszczysto trawiastym o szerokości 1,6 m, za którym znajdował się rów, za rowem chodnik dla pieszych, a za nim obszar leśny.

Przed opuszczeniem jezdni i w momencie wjeżdżania na pobocze po lewej stronie drogi, samochód poruszał się ruchem złożonym: postępowym skośnie względem osi jezdni z rotacją dookoła osi pionowej w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara- patrząc na zdarzenie z góry. W momencie opuszczania jezdni samochód T. zajmował pozycję chwilową ustawiony przodem i prawą stroną nadwozia względem kierunku ruchu postępowego. Rotujący dookoła osi pionowej samochód

przeleciał nad rowem i prawą przednią narożną częścią nadwozia uderzył w przeciwskarpę rowu i po

pogłębieniu rotacji prawą tylną narożną częścią nadwozia uderzył w drzewo. W momencie zderzenia z drzewem doszło do oparcia się tyłu samochodu na drzewie i raptownej zmianie kierunku rotacji z przeciwnej na zgodną z ruchem wskazówek zegara - patrząc na zdarzenie z góry. Nastąpił gwałtowny obrót przodu dookoła drzewa w wyniku czego samochód ustawił się lewą stroną nadwozia do kierunku ruchu postępowego. W końcowej fazie zderzenia nastąpiło rolowanie i ustawienie się samochodu na lewym boku uderzeniem przednia częścią dachu w drzewo.

Poszkodowany R. B. mógł doznać obrażeń podczas przemieszczania się w pojeździe przy kolidowaniu z elementami wnętrza pojazdu, ponieważ w momencie zderzenia siły bezwładności powodowały przemieszczenia się osoby zajmującej miejsce na środku kanapy tylnej w kierunku prawych tylnych drzwi, a następnie po opuszczeniu pojazdu przy upadku na podłoże.

W zaistniałym zdarzeniu R. B. mając zapięty pas bezpieczeństwa- przy uderzeniu prawą tylną narożną częścią nadwozia pojazdu w drzewo- mógł wysunąć się częściowo tułowiem z pasa ramiennego, jedna pas biodrowy nie pozwoliłby na opuszczenie siedziska przez poszkodowanego, który pozostałby wewnątrz pojazdu do ustania ruchu.

Poszkodowany mając zapięte pasy bezpieczeństwa miał możliwość przeżycia skutków wypadku zajmując miejsce na tylnym siedzeniu pośrodku.

R. B. mając prawidłowo zapięty pas bezpieczeństwa i zajmując miejsce na tylnym siedzeniu pośrodku- przy uderzeniu prawą tylną narożną częścią nadwozia pojazdu w drzewo- mógłby doznać urazu kręgosłupa szyjnego lub urazu brzucha, bowiem pasy bezpieczeństwa nie zabezpieczają głowy i szyi przed ruchem do przodu i ruchem powrotnym, a także w kierunkach bocznych. Ponadto pasy bezpieczeństwa nie zapobiegają uderzeniu klatki piersiowej o taśmę pasów, a część biodrowa pasa powoduje kompresję powłok i narządów jamy brzusznej. Dlatego poszkodowany mając zapięte pasy bezpieczeństwa mógł doznać urazu kręgosłupa szyjnego oraz obrażeń zewnętrznych i wewnętrznych w obrębie klatki piersiowej, zwłaszcza jamy brzusznej (pęknięcie wątroby z krwawieniem do jamy brzusznej).

Reasumując fakt niezapięcia pasów przez R. B. miał znaczenie dla zakresu i rozmiaru odniesionych obrażeń w tym, skutki śmiertelnego. Poszkodowany mając zapięte pasy bezpieczeństwa miał możliwość przeżycia skutków wypadku, ale w sytuacji zajmowania miejsca na tylnym siedzeniu na jego środku.

O wypadku syna powód L. B. dowiedział się od sąsiadki w niedzielę rano, kiedy wyszedł na spacer z psem. Kobieta podeszła do powoda, przekazała informację o wypadku i złożyła wyrazy współczucia. Powód był zaskoczony tą wiadomością. Był przekonany, że syn nie wrócił na noc, gdyż nocuje u dziewczyny, z którą miał spotkać się poprzedniego dnia. Powód wszedł do domu i przekazał zasłyszane informacje powódce L. L.. Razem zadzwonili na numer alarmowy (...). Jednakże tam odmówiono im udzielenia informacji. Powód zdecydował się jechać na policję. Tam dowiedział się, co wydarzyło się w nocy.

W dacie wypadku R. B. miał (...) lat, pracował jako ślusarz w firmie, w której zatrudniony był także jego ojciec. Partycypował w kosztach utrzymania mieszkania. Pomagał w pracach domowych, w zakupach. Nie było większych problemów związanych z jego zachowaniem. Był osobą otwartą, wesołą, towarzyską. Miał dziewczynę.

Rodzina powodów była zżyta ze sobą, pozostawała w zażyłych relacjach osobistych. Z racji wspólnego zamieszkiwania w jednym domu R. B. wspierał rodziców finansowo i osobiście. Wspólnie brali udział w wycieczkach rowerowych, jeździli na działkę. Z siostrą L. A. (1) miał przyjacielskie relacje. Gdy byli dziećmi, powódka opiekowała się młodszym bratem, pomagała mu w odrabianiu lekcji, wspólnie z rodzicami spędzali czas na działce, wyjeżdżali na wakacje. Mimo że powódka od 2011 r. zamieszkiwała i pracowała w J., miała stały, częsty kontakt z bratem – telefoniczny lub z pomocą komunikatora (...) (...)

B. odwiedzał siostrę w J., gdzie razem spędzali wolny czas. Wspólnie odwiedzali także swoją babcię, która zamieszkiwała na (...)

Do chwili obecnej powodowie nie pogodzili się ze śmiercią (...) Powód regularnie odwiedza jego grób. Obok R. B. pochowana została też powódka L. L..

Po śmierci syna życie powodów uległo diametralnej zmianie. Powódka L. L. nie była w stanie samodzielnie poradzić sobie ze stratą syna. Musiała skorzystać z pomocy psychiatry, zażywała w tym okresie środki farmakologiczne. Powódka L. A. (1) również była w złym stanie psychicznym. Ona też musiała skorzystać z pomocy specjalisty. Powód bezpośrednio po śmierci syna zadzwonił do swojego pracodawcy z prośbą o udzielenie mu czasu wolnego. Przez kilka tygodni powód nie pracował. Początkowo myślał, że poradzi sobie sam z ogromnym bólem jakim odczuwał po śmierci swojego dziecka. Jednakże powrót do pracy wiązał się u niego z bolesnymi wspomnieniami gdyż pracował tam również jego syn. Powód ostatecznie zrezygnował z pracy, poszukując nowego zatrudnienia.

Powód L. B. z powodu śmieci syna doznał objawów depresyjnych. Stwierdzono u niego przedłużoną reakcję depresyjną. U powoda nadal są zauważalne zaburzenia nastroju, stanu lęku i niepokoju o siebie, o rodzinę. Występuje ponadto wzmożona sensytywność, tendencje do zamartwiania się, poczucie winy, niemożność przeżywania radości, depresyjne zaburzenia myślenia. Doszło również do osłabienia reaktywności na przeżywane emocje (unikanie kontaktów). Przeżycia i trudności adaptacyjne (depresyjne) jakie przejawia powód po śmierci syna z całą pewnością wykraczają poza psychologiczne, to jest naturalne mechanizmy regulacji zachowania i wymagały specjalistycznej terapii i leczenia. Powód w obecnym stanie psychicznym nadal przeżywa stratę syna, ale już w innym, mniejszym zakresie. Podjął zatrudnienie, zakończył leczenie, społecznie funkcjonuje na poziomie normalnym. Wyjątkowo tragiczne okoliczności śmierci syna, brak wewnętrznej gotowości na śmierć, bliskie pokrewieństwo i występujące u powoda uporczywe obniżenie nastroju, przewlekły niepokój, ogólny pesymizm przemawiają za występowaniem poza elementami żałoby także depresji o przewlekłym charakterze. W obecnym stanie psychicznym rozpacz wynika głównie ze straty , kluczowym przejawem jest silna tęsknota za zmarłym, a smutek i poczucie żalu są skoncentrowane wokół osoby zmarłego syna.

Powód w okresie 2020-2022 przejawiał żałobę powikłaną, a obraz przedstawiał objawy zespołu depresyjnego reaktywnego. Na zespół ten składają się objawy obniżonego nastroju ze spadkiem aktywności, ogólny pesymizm, anhedonia, poczuciem straty, pogorszenie kontaktów społecznych, brakiem radości, odizolowaniem się.

U powódki L. L. przez bardzo długi czas występowały objawy stanu żałoby powikłanej, to jest obrazu zespołu depresyjnego reaktywnego. Z żałobą współwystępowały objawy: stany lękowe, stany obniżonego nastroju ze spadkiem aktywności, poczuciem straty, poczuciem winy, pogorszeniem kontaktów społecznych, brakiem radości, odizolowaniem się , nadmierną tęsknotą za zmarłym. Taki obraz powikłanej żałoby wynika z uwarunkowań osobowościowych oraz takich metod radzenia powódki w trudnych sytuacjach.

Powódka z powodu śmierci syna doznała objawów depresyjnych. Stwierdzono u niej przedłużoną reakcję depresyjną. Wystąpiły u niej zaburzenia nastroju, stany lęku i niepokoju o siebie, o rodzinę, wystąpiła nadto sensytywność, tendencje do zamartwiania się, poczucie winy, niemożność przeżywania radości, depresyjne zaburzenia myślenia (tj. poczucie winy za śmierć syna). Doszło do osłabionej reaktywności na przeżywane emocje (unikanie kontaktów). Przeżycia i trudności adaptacyjne (depresyjne) u powódki L. L. po śmierci syna wykraczały poza psychologiczne, to jest naturalne mechanizmy regulacji zachowania i wymagały specjalistycznej terapii i leczenia. Powódka bardzo przeżywała stratę dziecka. Utrzymywały się u niej skargi na obniżenie funkcjonowania, pesymistyczne myślenie, brak planów na przyszłość, osamotnienie, brak poczucia bezpieczeństwa. Na podstawie zgłaszanych objawów zdiagnozowano u powódki zespół depresyjny reaktywny.

Powódka była leczona psychiatrycznie, przyjmowała leki przeciwdepresyjne, zlecone jej przez lekarza. Podjęcie leczenia poprawiło istotnie jej funkcjonowanie, ale nie zapobiegło całkowicie odczuwaniu tych emocji, które przeżywała. U powódki doszło do zaostrzenia wczesnej istniejących zaburzeń emocjonalnych, ale także do ujawnienia nowych problemów psychicznych. Powódka leczyła się psychiatrycznie kilka lat przed śmiercią syna. Wykazywała cechy osobowości, które od początku predysponowały ją do ujawnienia skomplikowanej formy żałoby. Wyjątkowo tragiczne okoliczności śmierci syna, brak wewnętrznej gotowości na śmierć, bliskie pokrewieństwo i występujące u niej uporczywe obniżenie nastroju, przewlekły niepokój, ogólny pesymizm przemawiają za występowaniem poza elementami żałoby także depresji o przewlekłym charakterze, Na przejawy żałoby z biegiem czasu nałożyły się objawy depresyjne, które w późniejszym czasie zaczęły dominować w obrazie klinicznym.

Powódka L. A. (1) w okresie lipiec – październik 2019 r. przebyła żałobę powikłaną w obrazie zespołu depresyjnego reaktywnego, na który składają się objawy obniżonego nastroju ze spadkiem aktywności, poczuciem straty, poczuciem winy, pogorszeniem kontaktów społecznych, brakiem radości, odizolowaniem od domowników. W dacie śmierci brata miała (...) lat, znajdowała się już w fazie dojrzałej. Wydarzenie to zmieniło jej dotychczasowe życie, pogorszyły się jej relacje w związku, odizolowała się od znajomych z powodu utrzymującego się stanu smutku. Powódka L. A. (1) w październiku 2019 r. zgłosiła się do psychiatry z objawami zespołu depresyjnego. Wymagała dalszego leczenia.

Powódka zakończyła już proces żałoby. Traumatyczne okoliczności śmierci brata, które wystąpiły w młodym wieku powódki na pewno spowodowały, że proces żałoby był bardziej bolesny i głęboki. Powódka nie wymagała przyjmowania dużych dawek leków, stosowane były one z dobrym skutkiem przez krótki okres. Stan psychiczny nie wymagał psychoterapii. Pracuje zawodowo, jest w związku partnerskim, ma plany na przyszłość.

Powódka z powodu śmierci brata doznała żałoby powikłanej w postaci objawów depresyjnych, to jest stwierdzono u niej reakcję depresyjną. W obecnym stanie zdrowia nadal są obecne przykre wspomnienia, występuje ponadto wzmożona sensytywność, tendencje do zamartwiania się , poczucie żalu ale bez zaburzeń nastroju, nie ma stanów lęku czy niepokoju, które powodowały konieczność farmakoterapii czy psychoterapii.

W obecnym stanie psychicznym z powodu zgłaszanych objawów u powódki nie występują objawy zespołu depresyjnego, Na wspomnienie o śmierci brata powracają nieprzyjemne wspomnienia, ale nie wymagają interwencji farmakologicznej , psychiatrycznej. W pierwszym okresie (półroczu) po śmierci brata występowały objawy depresyjne. Powódka aktualnie nadal przeżywa traumatyczne wydarzenia związane z nieoczekiwaną utratą brata, ale z uwagi na osobowość powódki, podejmowanie nowych obowiązków, zawarcie nowej relacji partnerskiej, przeorganizowanie życia codziennego są czynnikami chroniącymi przed występowaniem aktualnie powikłanej żałoby.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 listopada 2019 r. w sprawie (...) M. A. został uznany za winnego popełnienia czynów z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk i art. 178a § 4 kk i art. 244 kk i wymierzona mu została kara łączna 8 lat pozbawienia wolności oraz orzeczony środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

Sąd Rejonowy zobowiązał M. A. do zapłaty na rzecz L. B. kwoty 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznana krzywdę.

Na skutek wniesionych apelacji od wyroku, w dniu 19 maja 2020 r. w sprawie (...) Sąd Okręgowy w K. IC Wydział Karny- Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, ze w punkcie II kwotę zadośćuczynienia określił na kwotę 12 000 zł. W pozostałym zakresie wyrok został utrzymany w mocy.

Powodowie zwrócili się do strony pozwanej o wypłatę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Strona pozwana w wyniku przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego szkody decyzjami z dnia 22 lipca 2019r. przyznała powodom:

- L. A. (1) kwotę 10 047 zł, którą pomniejszyła o przyjęte przyczynienie w wymiarze 70% i wypłaciła kwotę 3014,10 zł;

- L. L. i L. B. kwoty po 31 365 zł, z których wypłaciła po 9409,50 zł.

Sąd Okręgowy stan faktyczny w sprawie ustalił na podstawie zeznań powodów L. B. i L. A. (1) korelujące ze sobą nawzajem. W ocenie Sądu Okręgowego zeznania te zasługują na miano wiarygodnych, są bowiem jasne i konsekwentne, spontaniczne, wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają. Sąd Okręgowy oparł się również na zeznaniach świadków C. L., G. B. , którzy pozostawali w bliskich relacjach ze zmarłym i jego rodziną. Posiadali oni bezpośrednią wiedzę na temat relacji powodów ze zmarłym oraz stanu psychicznego po jego śmierci.

Sąd Okręgowy dał także wiarę zeznaniom świadkówN. A. i M. A., którzy zeznali, iż R. B. wiedział, że kierujący samochodem (...) nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami, ponadto wszyscy w trakcie jazdy spożywali alkohol, znajdowali się pod jego wpływem, a kierowca dodatkowo innych środków odurzających. Potwierdzili też, że w czasie wypadku R. B. nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa. Ww. zeznania korespondują z wynikami pomiaru na zawartość alkoholu, z których wynika, że zarówno kierowca, jak i R. B. byli w stanie nietrzeźwości (około 2 promile alkoholu).

Czyniąc ustalenia w sprawie Sąd Okręgowy oparł się na dowodach przeprowadzonych w toku postępowania karnego, zalegających w aktach Sądu Rejonowego w S. w sprawie (...). Brak jest podstaw, by kwestionować ich wartość dowodową. Nadto Sąd Okręgowy poczynił ustalenia w oparciu o wydane w sprawie opinie biegłej psychiatry P. X. i łączną opinię biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego R. K. i lekarza medycyny sądowej A. V.. Sąd Okręgowy podzielił opinie biegłych, albowiem zostały sporządzone zgodnie z tezami dowodowymi w oparciu o przeprowadzone wywiady, obserwacje, testy i dokumenty znajdujące się w skatach sprawy i powołanych wyżej aktach sprawy karnej. Ich wywód Sąd Okręgowy ocenił jako rzetelny, fachowy, precyzyjny, wyczerpujący, nie zawierający wewnętrznych sprzeczności. Strony postępowania nie zgłaszały zastrzeżeń do treści opinii psychiatrycznych. Ostatecznie również żadna ze stron nie kwestionowała ekspertyzy po wyjaśnieniach szczegółowo dokonanych przez biegłych.

Sąd Okręgowy uznał powództwo za usprawiedliwione co do zasady, jednak zgłoszone żądania uznał za znacznie wygórowane.

Sąd Okręgowy odwołał się do art. 34 ust.1, art.36 ust.1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz.1152 ze zm.) i art.446 § 1 kc.

Sąd Okręgowy omówił pojęcia krzywdy i zadośćuczynienia i wskazał, że wskutek śmierci R. B. doszło do zerwania więzi między powodami a poszkodowanym.

Sąd Okręgowy omówił przesłanki prawidłowego ustalenia wysokości zadośćuczynienia i odniósł je do okoliczności sprawy, w tym do relacji R. B. z powodami.

Sąd Okręgowy odwołał się do zasady umiarkowanego zadośćuczynienia i wyjaśnił, co rozumie przez ww. pojęcie.

Biorąc pod uwagę całokształt ustalonego w sprawie stanu faktycznego zasadnym jest w ocenie Sądu Okręgowego, aby należne powodom zadośćuczynienie z tytułu umowy ubezpieczenia OC, na podstawie art.446 § 4 kc ustalić na kwoty po 100.000 zł na rzecz powodów L. L. i L. B., zaś na rzecz siostry L. A. (1) kwotę 60 000 zł. Sąd Okręgowy uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie, a w dalszej kolejności rozważył przyczynienie się poszkodowanego do zaistnienia zdarzenia.

W związku z tym Sąd Okręgowy odwołał się do art.362 kc i omówił znaczenie ww. pojęcia. Sąd Okręgowy uznał, że oceniając stopień przyczynienia się R. B. do wypadku należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności zdarzenia, w tym przede wszystkim jego zachowanie. Zdaniem Sądu Okręgowego w okolicznościach sprawy należało uznać, że nieprawidłowe zachowanie zmarłego (brak zapięcia pasów bezpieczeństwa, podróżowanie z kierowcą, który nie posiada uprawnień, wspólne spożywanie alkoholu z kierowcą podczas jazdy) stanowiło współprzyczynę szkody, jednak jego odpowiedzialność za wypadek była nieporównywalna do odpowiedzialności kierującego pojazdem mechanicznym sprawcy zdarzenia, co sprzeciwia się ustaleniu stopnia przyczynienia – stosownie do stanowiska strony pozwanej – na poziomie 70%. Takiemu stanowisku przeczy w ocenie Sądu Okręgowego przede wszystkim porównanie stopnia winy bezpośrednio poszkodowanego i sprawcy szkody. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zachowanie się sprawcy szkody polegające na umyślnym naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym i kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości i pod wpływem środków odurzających jest okolicznością niewspółmierną do faktu niezapięcia pasów bezpieczeństwa oraz samej świadomości podróżowania z taką osobą. W ocenie Sądu Okręgowego przyczynienie się R. B. należy ocenić na poziomie 50%. Jak wynika z opinii biegłego poszkodowany gdyby miał zapięte pasy bezpieczeństwa i zajmował pozycję taką jak w czasie wypadku tj. pośrodku tylnej kanapy najpewniej przeżyłby wypadek. Z opinii biegłych wynika, iż zapięcie pasów bezpieczeństwa statystycznie zmniejszało to ryzyko, zmniejszało także ryzyko doznania poważnych obrażeń ciała, jednakże i te obrażenia, których R. B. doznałaby, podróżując w pasach bezpieczeństwa, mogłyby także prowadzić do jego śmierci. W tych okolicznościach przyjęto przyczynienie się bezpośrednio poszkodowanego mając na uwadze również wysoce naganne zachowanie, a mianowicie spożywanie podczas jazdy z kierowcą alkoholu i godzenie się z tym

Przyjmując przyczynienie się na poziomie 50% zadośćuczynienie jakie należy się powodom Sąd Okręgowy ostatecznie określił z uwzględnieniem dotychczas wypłaconych kwot w toku postępowania likwidacyjnego na rzecz powoda L. B. w kwocie 28 590,50 zł (100.000 x 50% ,50 000 zł – 12 000 zł – 9 409,50 zł), na rzecz powódki L. L. kwoty 40 590,50 zł (100.000 zł x 50%, 50 000 zł – 9 409,50 zł). Z kolei na rzecz powódki L. A. (1) Sąd Okręgowy zasądził kwotę 26 985,90 zł (60.000 zł x 50%, 30 000 zł – 3 014,10 zł). Z uwagi, iż powódka L. A. (1) z mocy ustawy w całości nabyła spadek po zmarłej matce (powódce L. L.), Sąd Okręgowy zasadził łącznie na jej rzecz kwotę 67 676,40 zł (40 590,50 zł + 26 985,90 zł).

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art.100 kpc i art.102 kpc. Powódka L. A. (1) wygrała proces w 26,98 %, powódka L. L. w 40,59%, zaś powód L. B. w 28,59%. Ich koszty to wynagrodzenie pełnomocnika 5417 zł z czego powodom należą się kwoty w oparciu o procent wygranej sprawy L. A. (1) 1461,50 zł /5427zł x 26,98%/, L. L. 2198,76 zł /5417zł x 40,59%/ i L. B. 1548,72 zł /5417 zł x 28,59%/. Koszty strony pozwanej to koszt wynagrodzenia pełnomocnika zgodnie z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800) wraz z opłata skarbową od pełnomocnictwa - 5417 zł Uwzględniając wynik sprawy pozwanemu należy się zatem kwota wobec powoda L. B. kwota 3868,27 zł /71,41% x 5417zł/ co po dokonaniu kompensacji wynosi 2319,55 zł / 3868,27zł – 1548,72zł/, od powódki L. A. (1) kwoty 3955,49 zł/73,02% x 5417 zł i 3218,23 zł/ 59,41 % x 5417 zł /co po dokonaniu kompensacji należy się 2493,99 zł i 1019,47 zł łącznie 3513,46 zł /5417 zł x 26,98% = 1461,50 zł i 5417 zł x 40,59%= 2198,76 zł .

Na podstawie art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd Okręgowy nakazał pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 7457,74 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództwa /w tym opłata od uwzględnionych żądań 4808,34 zł i koszty opinii biegłych biorąc pod uwagę wynik sprawy 2649,40 zł. Łącznie koszty opinii wyniosły w sprawie 8265,66 zł z czego biorąc pod uwagę procent w jakim pozwany przegrał sprawę w sprawie z powództwa L. B. kwota ta wynosi 787,71 zł, oraz L. A. (1) i L. L. 743,35 zł i 1118,34 zł.

Apelację w sprawie wniosła strona pozwana zaskarżając wyrok w części zasądzającej od strony pozwanej tytułem zadośćuczynienia na rzecz powodów L. B. kwotę 20.000 zł, to jest ponad niezaskarżoną apelacją kwotę 8.590,50 zł i na rzecz powódki L. A. (1) kwotę 32.000 zł, to jest ponad niezaskarżoną apelacją kwotę 35.576,40 zł, to jest w zakresie punktu I wyroku, a w efekcie powyższego także w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach sądowych oraz kosztach procesu, to jest w zakresie pkt. III i IV wyroku zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art 233 § 1 k.p.c. polegające na przekroczeniu przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny materiału dowodowego i dokonanie oceny tego materiału sprzecznie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, skutkujące uznaniem, iż:

- poszkodowany R. B. (podróżując bez zapiętych pasów bezpieczeństwa z nietrzeźwym i będącym pod wpływem środków odurzających kierowcą, nieposiadającym uprawnień do kierowania pojazdem) przyczynił się do szkody (zdarzenia i jego skutków) wyłącznie w 50%, podczas gdy zachowanie poszkodowanego, który przez kilka godzin spożywał wspólnie z kierującym alkohol, także w trakcie jazdy, zasługuje na szczególne potępienie i dezaprobatę, przy czym zmarły - będący osobą dorosłą i odpowiedzialną (twierdzenia rodziny) musiał być świadomy naganności zachowania i stopnia grożącego mu niebezpieczeństwa, co winno skutkować przyjęciem jego przyczynienia na poziomie 70%;

- odpowiedzialność zmarłego R. B. była nieporównywalna do odpowiedzialności kierującego pojazdem, podczas gdy przyczynienie poszkodowanego nie zachodzi wyłącznie w zakresie przyczyny zdarzenia (podróżowanie z nietrzeźwym kierowcą, który spowodował wypadek), ale również w zakresie jego skutków (brak zapięcia pasów bezpieczeństwa), bowiem pozostali uczestnicy wypadku, podróżujący z zapiętymi pasami bezpieczeństwa, doznali wyłącznie powierzchownych obrażeń ciała;

a w rezultacie błędne ustalenie, że w sprawie poszkodowany przyczynił się do szkody wyłącznie w 50% i uznanie, że obowiązek naprawienia szkody ulega zmniejszeniu zaledwie o 50%, podczas gdy całokształt należycie ocenionych okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że poszkodowany przyczynił się do szkody w 70% i w tym zakresie zasądzone zadośćuczynienie winno podlegać obniżeniu;

2. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią materiału dowodowego poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do przyjęcia przyczynienia się zmarłego R. B. do zwiększenia rozmiaru poniesionej szkody ponad 50%, podczas gdy wszechstronne rozważenie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że poszkodowany przyczynił się do powstania szkody w stopniu 70%, albowiem przyczynienie zmarłego nie wyraża się wyłącznie w przyczynie zdarzenia (podróżowanie z kierowcą będącym pod wpływem środków odurzających i w stanie nietrzeźwości), ale także w skutkach wypadku (doznanie obrażeń śmiertelnych);

3. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 362 k.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że obowiązek naprawienia szkody ulega zmniejszeniu zaledwie o 50%, bez

odpowiedniego zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody stosownie do wszystkich zachodzących w sprawie okoliczności, takich jak: wina i rodzaj nieprawidłowego zachowania poszkodowanego, porównanie stopnia winy biorąc pod uwagę skutki wypadku ze względu na brak zapięcia pasów, cechy osobiste poszkodowanego, stopień rozeznania w zasadach prawidłowego postępowania, przyczyn wypadku, rozmiaru i wagi uchybień po stronie poszkodowanego, które to okoliczności winny prowadzić do wniosku, że poszkodowany przyczynił się do powstania i skutków szkody w znacznie większym stopniu, to jest w 70%.

W rezultacie strona pozwana wniosła o zmianę wyroku Sądu I instancji w zaskarżonej części poprzez oddalenie roszczenia:

- powoda L. B. także co do kwoty 20.000 zł, a tym samym obniżenie zasądzonej w pkt I wyroku kwoty do kwoty 8.590,50 zł oraz

- powódki L. A. (1) także co do kwoty 32.100 zł, a tym samym obniżenie zasądzonej w pkt I wyroku od pozwanej na rzecz powódki kwoty do kwoty 35.576,40 zł;

oraz o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stosownie do wyniku sprawy;

względnie, z tzw. ostrożności procesowej o uchylenie wyroku Sądu I instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Ponadto strona pozwana wniosła o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Powód L. B. wniósł

odpowiedź na apelację, w której domagał się oddalenia apelacji i zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył:

Apelacja jest bezzasadna.

Sąd Apelacyjny podziela dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę materiału dowodowego, znajdującą podstawę w dyrektywach oceny dowodów zawartych w treści art. 233 § 1 k.p.c., oraz ustalony stan faktyczny i przyjmuje je za własne.

Sąd Apelacyjny podziela także wnioski wyprowadzone przez Sąd Okręgowy na podstawie ustalonego stanu faktycznego.

Omówienie zarzutów apelacji rozpocząć należy od wskazania, że nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art.233 § 1 kpc, albowiem Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej, to jest zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego.

Skuteczne podniesienie zarzutu obrazy przepisu art. 233 §1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2009 r., II PK 261/08). Jeśli sądowi nie można wytknąć błędnego z punktu widzenia logiki i doświadczenia życiowego rozumowania, nie dochodzi do obrazy ww. przepisu, nawet jeśli z dowodu można wywieść wnioski inne niż przyjęte przez sąd.

Na etapie postępowania apelacyjnego kwestią sporną jest kwestia stopnia przyczynienia się zmarłego do powstania szkody.

Analizując ww. kwestię w żadnym wypadku nie można podzielić stanowiska strony pozwanej o wadliwej ocenie stopnia przyczynienia się R. B. do powstania szkody.

Przede wszystkim, nie można zgodzić się z taką narracją przedstawioną w apelacji, iż zaskarżony wyrok, w którym Sąd Okręgowy przyjął przyczynienie na poziomie 50%, minimalizuje znaczenie zachowania poszkodowanego, który przez kilka godzin spożywał wspólnie z kierującym alkohol, także w trakcie jazdy, zasługuje na szczególne potępienie i dezaprobatę, przy czym zmarły - będący osobą dorosłą i odpowiedzialną (twierdzenia rodziny) musiał być świadomy naganności zachowania i stopnia grożącego mu niebezpieczeństwa, co winno skutkować przyjęciem jego przyczynienia na poziomie 70% i że ustalenie przyczynienia na poziomie 50% uzasadnia określenie ww. poziomu przy pomocy słowa

zaledwie.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, strona pozwana skupiła się na fakcie poniesienia niewielkich obrażeń przez kierowcę i drugiego pasażera, którzy mieli zapięte pasy. Niewątpliwie jest to argument za przyjęciem stanowiska strony pozwanej. Z drugiej jednak strony, porównanie stopnia naruszenia zasad bezpieczeństwa przez R. B. i M. A. (kierowcę pojazdu) i zestawienie postaci tego naruszenia potwierdza zasadność stanowiska Sądu Okręgowego i brak zasadności argumentacji strony pozwanej.

Strona pozwana podkreśla bowiem naganność zachowania R. B., który przez kilka godzin, także w trakcie jazdy, spożywał wspólnie z kierującym alkohol. Niewątpliwie jest to zachowanie karygodne i niedopuszczalne. Ale oceniając ww. postać zachowania nie można tracić z pola widzenia, że ocena ta musi być dokonywana w powiązaniu ze wszystkimi osobami, których zachowanie doprowadziło do powstania szkody – czyli w powiązaniu z zachowaniem kierowcy. Tym samym uznanie, że R. B. przyczynił się do powstania szkody w 70%, oznacza, że kierowca przyczynił się do powstania szkody w 30%. To z kolei oznaczałoby, że o ile

kilkugodzinne spożywanie alkoholu (przez pasażera),

również w trakcie jazdy wspólnie z kierowcą uzasadnia według strony pozwanej przyjęcie przyczynienia się do powstania szkody na poziomie 70%, to takie samo zachowanie osoby, która nie tyle spożywa alkohol wspólnie z kierowcą, ale sama prowadzi samochód nie tylko pod wpływem alkoholu, ale także środków odurzających, zdaniem strony pozwanej nie zasługuje na tak poważny poziom nagany i potępienia jak zachowanie pasażera, który co prawda aktywnie uczestniczy w spożywaniu alkoholu w trakcie jazdy, ale nie kieruje pojazdem.

Oczywiście, rację ma strona pozwana podnosząc, że gdyby R. B. miał zapięte pasy to nic by mu się nie stało. Istotnie, z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć takie założenie, skoro ani kierowca, ani pasażer nie odnieśli poważnych obrażeń w wyniku wypadku. Ale z drugiej strony wskazać należy, że uzasadnione jest stanowisko, że nie doszłoby do śmierci R. B., niezależnie od tego jak długo spożywałby alkohol wraz z M. A., gdyby ten nie kierował pojazdem.

Podsumowując, w żadnym wypadku nie można uznać, że Sąd Okręgowy zlekceważył zachowanie R. B. i nie nadał odpowiedniego znaczenia jego zachowaniu o czym świadczy przyjęty poziom przyczynienia się do powstania szkody, ale to M. A. kierował samochodem w stanie nietrzeźwości i pod wpływem (...) i to M. A. uderzył w drzewo doprowadzając do wypadku. Prawidłowo zatem w stanie faktycznym sprawy Sąd I instancji uznał, że za skutki wypadku odpowiedzialni są zarówno kierowca, jak i R. B., a to uzasadnia przyjęcie równego poziomu przyczynienia się do skutków wypadku.

W uzasadnieniu apelacji strona pozwana podniosła też, że w wyliczeniach Sądu I instancji znalazł się błąd rachunkowy, który doprowadził do zawyżenia przyznanego powódce zadośćuczynienia o kwotę 100 zł.

Istotnie, wszystko wskazuje na to, że taki błąd wystąpił. Rzecz w tym, że rola sądu odwoławczego nie ogranicza się do badania, czy sąd I instancji prawidłowo zastosował zaproponowany przez siebie wzór rozstrzygnięcia, w szczególności, czy nie pomylił się w wyliczeniu zasądzonej kwoty.

Pamiętać należy, iż kwestią kluczową jest ocena, czy zasądzone zadośćuczynienie jest odpowiednie, a ewentualne błędy w zastosowanym sposobie wyliczenia zadośćuczynienia będą miały znaczenie, jeżeli w ich wyniku dojdzie do zasądzenia zadośćuczynienia w niewłaściwej kwocie. Oceniając z tego punktu widzenia kwotę zadośćuczynienia zasądzonego na rzecz powódki L. A. (1) nie można uznać, aby wskutek omyłki zwiększającej kwotę zadośćuczynienia o kwotę 100 zł doszło do zasądzenia zadośćuczynienia w zawyżonej kwocie, a tym bardziej na poziomie rażąco zawyżonym.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawie art.385 kpc oddalił apelację jako bezzasadną.