Sąd Apelacyjny obniżył żądanie syndyka z weksla do 9,5 mln zł

W pozwie skierowanym przeciwko Z. Z. (1) Syndyk masy upadłości (...) K. (1) (...) w Z. (w upadłości likwidacyjnej) w Z. domagał się:

- wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i nakazania pozwanemu, aby w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaty zapłacił na rzecz syndyka masy upadłości (...) K. (1) (...) w Z. kwotę 11 125 813,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 07 maja 2019r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty,

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że znajduje się w posiadaniu weksla własnego na kwotę 11 125 813,89 zł wystawionego przez pozwanego. Weksel ten został wystawiony jako niezupełny oraz wydany (...) K. (1) (...) w Z. (w dalszej części uzasadnienia (...)) na zabezpieczenie spłaty zobowiązania wynikającego z pożyczki na cele mieszkaniowe nr (...) zawartej w dniu 08 listopada 2011 r. W dniu 29 listopada 2012 r. strony zawarły aneks nr (...) do umowy, którym umowa została wydłużona do 07 listopada 2021r. Kwota pożyczki została udostępniona pozwanemu zgodnie z jego dyspozycjami oraz umową na należący do niego rachunek (...). Wystawca weksla nie wywiązywał się z obowiązku spłaty pożyczki, co skutkowało naliczaniem odsetek karnych od zaległego kapitału. Syndyk wezwał pozwanego do uregulowania zaległych należności. Wezwania do zapłaty okazały się bezskuteczne. W tej sytuacji Syndyk pismem 06 czerwca 2016 r. wypowiedział umowę pozwanemu. Po upływie okresu wypowiedzenia, cała pożyczka wraz z odsetkami i kosztami stała się natychmiast wymagalna. Z uwagi na brak spłaty należności z umowy, Syndyk stosownie do uprawnienia wynikającego punktu 13 umowy oraz deklaracji wekslowej uzupełnił weksel pozostałą do zapłaty kwotą zadłużenia w wysokości 11 125 813,89 zł, opatrzył go datą płatności na dzień 06 maja 2019 r.

Pismem z 11 kwietnia 2019 r. Syndyk zawiadomił pozwanego o wypełnieniu weksla in blanco oraz wezwał go do wykupu weksla. Do dnia wniesienia pozwu weksel nie został wykupiony przez pozwanego, stąd też powód domaga się zapłaty kwoty 11 125 813,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu płatności weksla, tj. od dnia 07maja 2019 r. do dnia zapłaty.

Zdaniem syndyka roszczenie zgłoszone w pozwie nie jest przedawnione, bo zgodnie z art. 70 w zw. z art. 103 pr. weksl. roszczenia wekslowe przeciwko wystawcy weksla własnego przedawniają się z upływem trzech lat licząc od dnia płatności weksla. Syndyk wyznaczył termin wykupu weksla na dzień 07 maja 2019 r., roszczenie o zapłatę weksla do dnia złożenia pozwu nie uległo przedawnieniu. Ponadto weksel został wypełniony przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podstawowego, na zabezpieczenie którego został wystawiony.

Pozwany Z. Z. (1) w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości. Podniósł w szczególności, że umowę pożyczki, weksel i deklarację wekslową podpisał pod groźbą zagrożenia dla siebie i swojej rodziny, co stanowi przestępstwo karne, którego był ofiarą. Weksel powinien zostać wypełniony w dacie wypowiedzenia umowy pożyczki i pierwszego wezwania do zapłaty tj. w marcu 2016 r. Wypełnienie weksla w 2019 r. ma na celu ominięcie zarzutu przedawnienia. Pozwany zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia. Podkreślił, że pożyczka miała zostać wykorzystana na rozbudowanie hotelu w O. o basen, (...) i wybudowanie wyciągu narciarskiego. Zdaniem pozwanego pieniądze z pożyczki zostały zagarnięte przez osoby działające w zmowie z A. A. i prezesem (...) w Z.. Pozwanego zwodzono, że środki z pożyczki trafią do niego w związku z planowaną inwestycją. Tak się nie stało, pozwany był szantażowany, aż w końcu oddał A. A. całą nieruchomość w O. o wartości 16 mln zł. Po tym pozwany miał zostać zwolniony z długu, ale tak się nie stało.

Zaskarżonym wyrokiem z 8 kwietnia 2024r Sąd Okręgowy w Nowym Sączu:

I. umarzył postępowanie w zakresie kwoty 226 633,20 zł;

II. zasądził od pozwanego Z. Z. (1) na rzecz (...) K. (1) (...) w Z. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Z. kwotę 10 899 180,69 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot:

- 7 556 709,54 od dnia 07 maja 2019 roku do dnia 31 października 2022 roku,

- 7 330 076,34 zł od dnia 01 listopada 2022 roku do dnia zapłaty,

- 3 569 104,35 zł (trzy miliony pięćset sześćdziesiąt dziewięć tysięcy sto cztery złote trzydzieści pięć groszy) od dnia 23 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty,

przy czym w zakresie kwoty 9 181 712,55 zł pozwany Z. Z. (1) odpowiada in solidum z dłużnikiem rzeczowym L. J., w stosunku do którego zapadł prawomocny wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w W. z 23 sierpnia 2017 roku sygnatura akt (...)

III. oddalił powództwo w pozostałym zakresie,

IV. przyznał ze środków Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu r. pr. K. A. z Kancelarii (...) w L. ((...)) ul. (...) kwotę 25 000,00 zł w tym podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną pozwanemu z urzędu,

V. zasądził od pozwanego na rzecz (...) K. (1) (...) w Z. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Z. kwotę 25 017,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów procesu,

VI. nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

(...) K. (1) (...) w Z. powstała w 2001r. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 Statutu (...) przedmiotem działalności (...) K. (1) (...) w Z. było gromadzenie środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielenie swoim członkom pożyczek i kredytów oraz przeprowadzenie na ich zlecenie rozliczeń finansowych. Zgodnie z § 6 ust. 1 Statutu członkiem (...) mogła być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Zgodnie z § 64 Statutu umowa pożyczki lub kredytu niezależnie od wartości powinny być sporządzone w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Do umów kredytowych stosowano odpowiednio przepisy prawa bankowego. Do umów o kredyt konsumencki zawieranych przez K. (1) stosowano przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Stosownie do § 65 Statutu K. (1) udzielała kredytów (pożyczek) wyłącznie swoim członkom, uzależniając przyznanie kredytu od zdolności kredytowej członka. Przez zdolność kredytową rozumiano zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu (pożyczki) wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Członek był zobowiązany przedłożyć na żądanie kasy dokumenty i informacje niezbędne do oceny tej zdolności. W celu zapewnienia spłaty kredytu (pożyczki) K. (1) mogła żądać od członka stosownego zabezpieczenia. Wymagany poziom zabezpieczenia spłaty poszczególnych rodzajów kredytów (pożyczek) określał zarząd. Zgodnie z § 66 ust. 1 Statutu łączna kwota kredytów i pożyczek udzielonych jednemu z członków oraz zobowiązań tego członka wynikających z udzielonych poręczeń nie mogła przekraczać 10% funduszu oszczędnościowo-pożyczkowego z zastrzeżeniem ust. 2-5 oraz § 69. W myśl § 66 ust. 2 Statutu w przypadku pożyczek i kredytów udzielanych na cele związane z działalnością gospodarczą łączna kwota takich pożyczek udzielonych jednemu członkowi oraz udzielonych mu zobowiązań pozabilansowych nie mogła przekraczać 15% funduszy własnych kasy.

Pozwany Z. Z. (1) w latach 2004-2006 wybudował w O. pensjonat, który miał prowadzić w ramach spółki (...) sp. z o.o. razem ze wspólnikami. Dzięki utworzeniu spółki (...) sp. z o.o. i dofinansowaniu przez wspólników udało się wykończyć pensjonat, który rozpoczął działalność w 2006 r. Pozwany planował jednak poszerzyć prowadzoną działalność gospodarczą. Chciał rozbudować pensjonat dodając do oferty basen i (...). Planował też budowę wyciągu narciarskiego. Miał już nawet zarezerwowany wyciąg w Szwajcarii, który zmierzał kupić, a także pozyskał zgody od właścicieli gruntów, na których zlokalizowany miał być wyciąg. Na ten cel szukał kredytowania. Udziałowcy(...)sp. z o.o. obawiali się jednak kredytu i chcieli sprzedać swoje udziały w spółce.

W 2007 r. pozwany poznał R. R., któremu przedstawił swoje plany rozwoju prowadzonej działalności gospodarczej oraz problemy ze znalezieniem środków na inwestycję. R. R. przedstawiał się jako osoba mająca znajomości w bankach i zapoznał pozwanego z H. J., a ten poznał pozwanego z prezesem (...) w Z. L. U. (1) i A. A..

W maju 2007 r. zorganizowano spotkanie w Z., w którym oprócz pozwanego brali udział H. J., R. R. oraz Prezes Zarządu (...) L. U. (1) i A. A. członek Rady Nadzorczej (...). Pozwany na tym spotkaniu zaprezentował swoje plany biznesowe, przedstawił biznesplan na kwotę 9 000 000,00 zł. Plany powoda spodobały się uczestnikom spotkania, którzy postanowili włączyć się w to przedsięwzięcie, ale do kwoty 6,5 mln zł. Samą rozbudową pensjonatu i budową wyciągu narciarskiego miał zająć się pozwany w ramach prowadzonej spółki (...) sp. z o.o. Natomiast środki na budowę miały pochodzić od pozwanego, H. J., R. R. i R. A. (2), z tym, że każdy z nich miał wziąć kredyt/pożyczkę na kwotę 1 575 000,00 zł w (...).

Po wybudowaniu budynku pozwany reprezentujący Firmę Turystyczną (...)sp. z o.o. miał przenieść udział we współwłasności ułamkowej wybudowanej nieruchomości w 25% na każdego z wyżej wymienionych inwestujących. Na wybudowanie budynku i przeniesienie udziałów pozwany reprezentujący Firmę Turystyczną (...)sp. z o.o. podpisał 03 lipca 2007 r. umowę z H. J..

Pierwszy pożyczkę zaciągnął H. J.. Zabezpieczeniem tej umowy była hipoteka ustanowiona na nieruchomości spółki (...) sp. z o.o. H. J. z uzyskanej pożyczki przekazał pozwanemu tylko 500 000,00 zł, co nie pozwalało na realizację inwestycji w zakładanym rozmiarze. Pozwany chciał się wycofać z przedsięwzięcia z uwagi na postępowanie H. J.. Na pozwanego w związku z zabezpieczeniem hipotecznym pożyczki H. J. naciskano w (...), aby zaczął spłacać zaciągniętą przez niego pożyczkę. Pozwany zaciągnął zatem w (...) pożyczkę w wysokości 3 000 000,00 zł, którą chciał przeznaczyć na spłatę pożyczki H. J. i resztę środków przeznaczyć na planowaną rozbudowę pensjonatu i budowę wyciągu narciarskiego. Część środków z tej pożyczki przeznaczono na wkład członkowski pozwanego w (...). Na polecenie A. A. pozwany udzielił mu pełnomocnictwa do konta bankowego, na które wypłacono pożyczkę.

10 kwietnia 2007 r. pozwany Z. Z. (1) złożył deklarację członkowską w (...) K. (1) (...) w Z.. Uchwałą Zarządu (...) w Z. z 10 kwietnia 2007 r. przyjęto pozwanego w poczet członków nadając mu numer członkowski (...). 08 lutego 2008 r. pozwany podpisał w (...) w Z. umowę o prowadzenie rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego o numerze (...).

Pozwany w 2007 r. z części środków z pożyczki w kwocie 3 000 000,00 zł kontynuował inwestycję. Wybudował dwa piętra pensjonatu. Środki z pożyczki nie wystarczyły jednak na wykończenie obiektu.

06 czerwca 2008 r. pozwany sprzedał (...) spółce cypryjskiej 10 udziałów w spółce (...) sp. z o.o. za 200 000,00 zł. A. A. był wspólnikiem tej spółki. Pozwany miał też problem ze wspólnikami (...) sp. z o.o., którzy wskazywali na problemy z płatnością zaciągniętego kredytu. A. A. zobowiązał się odkupić udziały wspólników (...) sp. z o.o. i prowadzić dalej z pozwanym inwestycję w O.. W 2009 r. 50 udziałów w spółce (...) sp. z o.o. nabyła (...).

Pozwany nieregularnie spłacał raty pożyczki. Pensjonat w związku z brakiem wykończenia nie działał. Sytuacja pozwanego stawała się coraz trudniejsza. W 2011 r. pozwanemu zaproponowano kolejną pożyczkę w (...), która miała rozwiązać jego problemy finansowe i pozwolić zakończyć inwestycję w postaci budowy pensjonatu.

07 listopada 2011 r. pozwany złożył w (...) w Z. wniosek o przyznanie pożyczki w kwocie 7 800 000,00 zł (której dotyczy ta sprawa) na okres 54 miesięcy. Pozwany wiedział, że nie posiada dochodów pozwalających mu na zaciągniecie tak wysokiej pożyczki. A. A. uspokoił go jednak. Pozwanego fikcyjnie zatrudniono w spółkach zagranicznych, aby wykazać jego większy dochód. Pozwany dołączył zaświadczenie, że jest zatrudniony w (...) sp. z o.o. na stanowisku dyrektora ds. infrastruktury drogowej z wynagrodzeniem 133 000,00 zł z ostatnich 3 miesięcy i w (...) sp. z o.o. w Z. jako dyrektor ds. handlu i klientów strategicznych z miesięcznym wynagrodzeniem 128 150,00 zł z ostatnich 3 miesięcy. Zaświadczenia te były fikcyjne. Pozwany podawał również, że osiąga wynagrodzenie netto 15 000,00 zł w Firmie Turystycznej (...) sp. z o.o. jako prezes zarządu.

08 listopada 2011 r. (...) K. (1) (...) w Z. reprezentowana przez wiceprezesa zarządu H. A. (2) i pełnomocnika L. X. (2) oraz pozwany Z. Z. (1) podpisali umowę pożyczki na cele mieszkaniowe nr (...). Pozwany w umowie został opisany jako osoba fizyczna legitymująca się dowodem osobistym oraz numerem członkowskim w (...).

(...) na wniosek pozwanego z 07 listopada 2011 r. udzielił mu pożyczki na cele mieszkaniowe w wysokości 7 800 000,00 zł na okres 54 miesięcy do dnia 07 października 2016 r., na warunkach określonych w umowie i regulaminie udzielania kredytów i pożyczek (...) w Z., stanowiącym załącznik nr 1 do umowy - pkt 1 umowy.

Z udzielonej pożyczki (...) potrącił prowizję z tytułu udzielenia pożyczki w wysokości 4,5% kwoty pożyczki tj. 351 000 zł - pkt 2 umowy.

Pożyczka była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej ustalanej przez Zarząd (...), wynoszącej w dniu zawarcia umowy 15,50% w skali roku. Stopa procentowa mogła ulec zmianie w okresie trwania pożyczki w przypadku zmiany co najmniej jednego z następujących parametrów: stóp procentowych NBP, rentowności bonów skarbowych, obligacji SP, oprocentowania lokat międzybankowych (stawek WIBOR/WIBID), wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS oraz w zakresie wynikającym ze zmian tych parametrów. Maksymalna stopa procentowa nie mogła w stosunku rocznym przekroczyć czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego NBP - pkt 4 umowy.

Pożyczkobiorca zobowiązał się do spłaty pożyczki wraz z należnymi odsetkami w terminie do 07 października 2016 r. Spłata miała następować w miesięcznych ratach płatnych bez wezwania zgodnie z planem spłaty stanowiącym załącznik nr 2 do umowy - pkt 5 i 6 umowy.

W przypadku zmiennej stopy procentowej o każdorazowej zmianie oprocentowania (...) informował pożyczkobiorcę listem zwykłym, wysyłanym na ostatni wskazany adres, do informacji załączano nowy plan spłaty pożyczki - pkt 7 umowy.

Zabezpieczeniem przyznanej pożyczki był m.in. weksel i hipoteka ustanowiona na nieruchomości gruntowej tj. dz. nr (...) obr. ewidencyjny O. o pow. 22,9400 ha w O., w powiecie (...), woj. (...) obj. KW nr (...) - pkt 10 umowy.

Pożyczkobiorca zobowiązał się wystawić i wręczyć (...) w chwili zawarcia umowy weksel in blanco opatrzony klauzulą „nie na zlecenie” lub inną równoznaczną jako zabezpieczenie terminowej spłaty pożyczki.

W przypadku nieterminowej spłaty pożyczki pożyczkobiorca miał prawo wypełnić weksel w tym opatrzeć go datą i miejscem płatności i przystąpić do jego realizacji

do sumy odpowiadającej zadłużeniu (niespłaconej kwocie pożyczki wraz z odsetkami i innymi należnościami). Weksel był płatny w miejscu

i dacie oznaczonym przez (...)

według jego uznania. Miejsce przedstawienia weksla do zapłaty miało zostać określone przez (...) w wezwaniu do zapłaty - pkt 13 umowy.

W przypadku nieterminowej spłaty pożyczki należności z tego tytułu stawały się w dniu następnym należnością przeterminowaną. Od niespłaconego w całości lub części kapitału, a od dnia wniesienia powództwa od całości zadłużenia (...) pobierał odsetki w wysokości czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 24%. (...) mógł dokonać zmiany wysokości odsetek dla należności przeterminowanych w przypadku zmiany stopy kredytu lombardowego przez NBP. O wysokości stopy procentowej kredytu lombardowego (...) informował przez wywieszenie informacji w miejscach prowadzenia działalności - pkt 16 umowy.

W przypadku zaległości w spłacie pożyczki pożyczkobiorca był zobowiązany do uiszczania na rzecz (...) opłat za czynności windykacyjne określonych w Tabeli Prowizji i Opłat - pkt 17 zd 1 i 6 umowy. Tabela Prowizji i Opłat stanowiła załącznik nr(...) do umowy, zmiana Tabeli Prowizji i Opłat mogła nastąpić w przypadkach i trybie o jakim mowa w § 7 Regulaminu.

(...) zastrzegł sobie prawo do wypowiedzenia umowy z 30 - dniowym terminem wypowiedzenia i postawienia całej pożyczki wraz z odsetkami w stan natychmiastowej wymagalności w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki - pkt 19 umowy.

Pożyczkobiorca zlecił przekazanie kwoty pożyczki na rachunek (...) - pkt 25 umowy.

Umowa została podpisana w imieniu (...) przez pełnomocnika L. X. (1).

Zgodnie z § 1 ust. 1 Regulaminu określał on zasady udzielania przez (...) swym członkom kredytów z wyłączeniem kredytów na cele mieszkaniowe, których udzielano na podstawie odrębnego regulaminu, pożyczek w tym na cele mieszkaniowe.

Zgodnie z § 2 ust 1 Regulaminu K. (1) udzielała kredytów wyłącznie swym członkom, uzależniając przyznanie kredytu lub pożyczki od zdolności kredytowej kredytobiorcy. Przez zdolność kredytową rozumiano zdolność do zapłaty zaciągniętego kredytu lub pożyczki wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Kredytobiorca był zobowiązany do przedłożenia na żądanie K. (1) dokumentów i informacji niezębnych do dokonania oceny tej zdolności. Zgodnie z § 2 ust 5 Regulaminu do umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez K. (1) stosowano odpowiednio przepisy dotyczące zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu.

Zgodnie z § 3a ust 2 Regulaminu kredyty i pożyczki przeznaczone na cele mieszkaniowe mogły być udzielane na okres nie dłuższy niż 60 miesięcy.

Zgodnie z § 7 ust 1 Regulaminu przez cele o których mowa w § 1 rozumiano: zakup będącego w budowie lub istniejącego domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym stanowiącego odrębną nieruchomość, zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, którego przedmiotem był lokal mieszkalny w budynku wielorodzinnym lub dom jednorodzinny, pokrycie kosztów budowy lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego budowanego przez spółdzielnię mieszkaniową w celu ustanowienia odrębnej własności tego lokalu lub przeniesienia własności domu jednorodzinnego, wkład budowlany do spółdzielni mieszkaniowej wyznaczony w celu uzyskania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, którego przedmiotem było zasiedlenie po raz pierwszy lokalu mieszkalnego, budowę domu jednorodzinnego, nadbudowę, przebudowę, odbudowę lub rozbudowę budynku mieszkalnego lub adaptację budynku lub lokalu o innym przeznaczeniu na cele mieszkaniowe w celu uzyskania lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, nabycie działki budowlanej, spłatę kredytu/pożyczki zaciągniętej na cele, o których mowa wcześniej zabezpieczonych każdorazowo hipoteką.

Pozwany 08 listopada 2011 r. wydał pożyczkodawcy (...) weksel in blanco na zabezpieczenie umowy pożyczki, który własnoręcznie podpisał (okoliczność bezsporna)

Do wekslu in blanco pozwany podpisał również deklarację wekslową dnia 08 listopada 2011 r.

Z deklaracji wekslowej wynikało, że jako zabezpieczenie spłaty kredytu udzielonego na mocy umowy z 08 listopada 2011 r. nr (...) w załączeniu pozwany złożył do dyspozycji (...) K. (1) (...) w Z. weksel in blanco, który K. (1) miała prawo wypełnić na sumę odpowiadającą kwocie wykorzystanego przez niego kredytu wraz z odsetkami, prowizją i innymi należnościami K. (1) w przypadku niedotrzymania umownego terminu spłaty całości lub części kredytu oraz we wszystkich tych przypadkach, w których K. (1) służyło prawo ściągnięcia swoich wierzytelności przed nadejściem terminu płatności. K. (1) miała prawo opatrzeć ten weksel

datą płatności według swojego uznania. Weksel miał być płatny w (...) K. (1) (...) w Z..

(...) w Z. uchwałami Zarządu w latach 2011-2014 zmieniał wysokość zmiennego oprocentowania pożyczki oraz wysokość opłat i prowizji. (...) w Z. uchwałami Zarządu w latach 2012-2014 zmieniał też Tabelę Opłat i Prowizji.

08 listopada 2011 r. (...) w Z. wypłacił pożyczkę na rachunek pozwanego nr (...) w wysokości 7 449 000,00 zł, po potrąceniu prowizji w wysokości 351 000,00 zł.

08 listopada 2011 r. wypłacono z rachunku pozwanego kwoty:

- 75 000,00 zł,

- 895 205,71 zł,

- 180 079,71 zł,

- 1 080 000,00 zł.

Kwoty 895 205,71 zł i 180 079,71 zł zostały pobrane na spłatę innych zobowiązań pozwanego w (...).

W okresie od 08 listopada 2011 r. do 14 listopada 2011 r. z rachunku bankowego nr (...) dokonano dyspozycji na łączną kwotę 1 332 400,00 zł tj.:

- kwoty 31 200,00 zł i 1 200,00 zł przelano ubezpieczycielowi tytułem składki na polisę ubezpieczeniową w (...),

- 600 000,00 zł przelano na inne konto bankowe jako zasilenie rachunku,

- 500 000,00 zł przelano na rzecz (...) sp. z o.o. (...) jako pożyczkę udziałowca,

- 200 000,00 zł przelano do (...) sp. z o.o. jako płatność do umowy.

Pismami z 16 maja, 18 lipca, 16 sierpnia, 17 września, 17 października i 21 listopada 2012 r. wzywano pozwanego do zapłaty w związku z zaległościami w spłacie pożyczki. Miesięczna rata spłaty pożyczki wynosiła wówczas 214 049,08 zł.

W związku z trudnościami płatniczymi i problemami z dokończeniem rozbudowy pensjonatu aneksem nr (...) z 29 listopada 2012 r. wydłużono okres spłaty pożyczki do 07 listopada 2021 r. Wysokość miesięcznych rat pożyczki od kwietnia 2013 r. wynosiła 143 112,81 zł.

Pod aneksem podpisali się w imieniu (...) w Z. M. J. jako pełnomocnik Zarządu i L. U. (2) jako wiceprezes Zarządu.

Również w 2013 i 2014 r. pozwany miał zaległości w spłatach rat, w związku z czym był wzywany do zapłaty zaległości.

Pozwany Z. Z. (1) spłacał pożyczkę do września 2014 r. głównie przez wpłaty A. A.. Z częściowo pobranych środków z pożyczki nie był w stanie wykończyć pensjonatu i zrealizować zamierzenia wybudowania wyciągu narciarskiego. W sumie z pożyczek pozwany na inwestycję w O. pobrał 4,1 mln zł. Miał problemy w regulowaniu spłat rat pożyczki. Chciał zakończyć problematyczną inwestycję i rozliczyć się z zaciągniętej pożyczki.

W tym celu 11 października 2012 r. pozwany Z. Z. (1) sprzedał pozostałe 50 udziałów jakie posiadał w (...) sp. z o.o. o nominalnej wartości 1 mln na rzecz (...) sp. z o.o. zł za kwotę 50 000,00 zł.

26 marca 2014 r. pozwany wraz z żoną sprzedał prywatną działkę z domem rodzinnym przylegającą do inwestycji w O. obj. KW nr (...) Firmie Turystycznej (...) sp. z.o.o. za 2,1 mln zł, a ta następnie 21 maja 2015 r. sprzedała ją (...) sp. z o.o.

To jednak nie rozwiązało w całości problemów finansowych pozwanego, w szczególności nie pozwoliło mu na spłatę zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki z 08 listopada 2011 r. A. A. wbrew swoim zapewnieniom nie doprowadził bowiem do zwolnienia pozwanego z długu wynikającego z tej umowy pożyczki.

Nieruchomość składającą się z dz. ewid. nr (...)o łącznej pow. 2315 m2 wraz z budynkiem hotelu (...) na dzień 29 maja 2012 r. wyceniono na 27 409 000,00 zł.

Postanowieniem z 05 lutego 2015 r., wydanym w sprawie (...) Sąd Rejonowy (...) w W. X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych naprawczych ogłosił upadłość (...) z możliwością zawarcia układu, powierzając sprawowanie zarządu całym majątkiem upadłego - Zarządcy w osobie G. J.. Następnie postanowieniem z 19 marca 2015 r., wydanym w sprawie(...)Sąd Rejonowy (...) w W.X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego (...) z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego i ustanowił syndyka w osobie G. J..

Syndyk pismem z 14 marca 2016 r. wezwał pozwanego do spłaty zadłużenia wynoszącego na ten dzień 2 464 933,89 zł w terminie 14 dni roboczych od dnia doręczenia wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy pożyczki. Pismo to zawierało obszerne informacje o upadłości (...)u i możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w trybie art. 75c ustawy prawo bankowe. Pismo to nadano na adres pozwanego w O. ul. (...) w dniu 18 marca 2016 r.

Syndyk kolejnym pismem z 25 kwietnia 2016 r. wezwał pozwanego w terminie 14 dni roboczych od dnia doręczenia wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy pożyczki do zapłaty zaległego zadłużenia w wysokości 2 611 165,68 zł. Pismo to nadano na adres pozwanego w O. ul. (...) w dniu 28 kwietnia 2016 r. Za każdy monit naliczano opłaty windykacyjne zgodnie z postanowieniami umowy i aktualnie obowiązującej Tabeli Opłat i Prowizji.

Pozwany nie spłacił zadłużenia, dlatego też pismem z 06 czerwca 2016 r. Syndyk wypowiedział pozwanemu umowę pożyczki z zachowaniem 30-to dniowego terminu wypowiedzenia. Pismo to pozwany odebrał 23 czerwca 2016 r. pod adresem ul. (...) O..

Zgodnie z raportem zadłużenia z dnia 11 kwietnia 2019 r. zadłużenie pozwanego względem (...) z tytułu (...) wynosiło w sumie 11 125 813,89 zł.

Na zadłużenie to składały się następujące należności:

- niespłacony kapitał pożyczki w kwocie 7 556 628,54 zł,

- odsetki umowne w kwocie 1 386 623,91 zł,

- odsetki z tytułu należności przeterminowanych w kwocie 2 182 480,44 zł,

- prowizja i opłaty dodatkowe w łącznej kwocie 81,00 zł.

(dowód: - raport zadłużenia k. 21)

W związku z tym, że pozwany w dalszym ciągu nie dokonał spłaty zaległych należności powód wypełnił weksel in blanco o treści: „Z. dnia 8.11.2011 na 11 125 813,89 zł zapłacę za ten własny weksel (...) K. (1) (...) w Z. lecz nie na jej zlecenie, sumę 11 125 813,89 zł w dniu 6.05.2019 roku w Z.. Weksel płatny ul. (...)”.

Weksel został podpisany przez pozwanego Z. Z. (1).

(dowód: - weksel k. 19 i 111)

Pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r. Syndyk zawiadomił pozwanego o wypełnieniu weksla in blanco na kwotę 11 125 913,89 zł oraz wezwał go do wykupu weksla.

Pismo to doręczono pozwanemu 24 kwietnia 2019 r.

Przeciwko pozwanemu troczy się postępowanie karne przed Sądem Okręgowym W. w W. V Wydział Karny pod sygn. akt (...). W postępowaniu tym pozwany pozostaje oskarżony o popełnienie przestępstw z art. 297 § 1 k.k. oraz z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art.297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

W sprawie działań osób reprezentujących (...) na szkodę (...) prowadzone jest postępowanie przygotowawcze przez Prokuraturę Okręgową w G. pod sygn. akt (...)

Postanowieniem z 07 lipca 2023 r. wydanym w tej sprawie zmieniono postanowienie o przedstawieniu zarzutów pozwanemu Z. Z. (1) zarzucając mu popełnienie przestępstw z art. 258 § 1 k.k. oraz z art. 299 §1 i 5 k.k. oraz art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 kk i art. 12 § 1 k.k.

Pismem z 02 czerwca 2022 r. pozwany Z. Z. (1) złożył zawiadomienie do Prokuratury Okręgowej Z.-A. w Z. o popełnieniu przestępstwa przez

A. A.

na jego szkodę poprzez doprowadzenie go do niekorzystnego rozporządzania mieniem w wysokości 7 200 000,00 zł w celu uzyskania korzyści majątkowej tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.

Wyrokiem zaocznym z 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w W. zasądził od L. J. (dłużnika rzeczowego z tytułu te pożyczki) na rzecz Syndyka masy upadłości (...) K. (1) (...) w Z. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Z. kwotę 9 181 712,55 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 7 556 628,54 zł od 14 września 2016 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem prawa pozwanego do powołania się w toku egzekucji na ograniczenie odpowiedzialności do nieruchomości położonej w O., stanowiącej działkę ewidencyjną nr(...) dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi (...) - pkt I wyroku. Sąd Okręgowy obciążył też L. J. kosztami postępowania i nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Wyrok zaoczony uprawomocnił się 29 września 2017 r.

Nieruchomość składająca się dz. nr (...)obr. ewidencyjny O. o pow. 22,9400 ha w O., w powiecie (...), woj. (...) objęta KW (...), którą obciążono hipoteką na zabezpieczenie umowy pożyczki z 08 listopada 2011 r. została sprzedana w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. A. B. do sygn. akt (...)

Ze sprzedaży licytacyjnej uzyskano kwotę 226 633,20 zł.

Środki uzyskane z tej sprzedaży w powyższej wysokości zostały zaksięgowane na rachunku bankowym (...) w dniu 31 października 2022 r. (okoliczność bezsporna).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedstawione przez strony niniejszego postępowania, dokumenty udostępnione przez Prokuraturę Okręgową w G. i zalegające w aktach sprawy (...) Sądu Okręgowego w W.. Treść tych dokumentów nie wzbudziła wątpliwości Sądu. Nie była też kwestionowana przez żadną ze stron. Czyniąc ustalenia faktyczne Sąd tylko częściowo posiłkował się zeznaniami świadka A. A. złożonymi do protokołu z 20 grudnia 2022 r. w sprawie(...) SO W. w W. A. A. - co wynika z tego protokołu - część informacji podawał inaczej niż przed prokuratorem, co już częściowo dyskwalifikowało go jako osobę wiarygodną. Nadto był zainteresowany tym, aby okoliczności dotyczące znajomości z pozwanym i współpracy z nim przedstawić w sposób najkorzystniejszy dla siebie, mając na uwadze to, że zarzucano mu szereg przestępstw, w tym udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Tak samo Sąd ocenił zeznania świadka H. A. (1) z 06 marca 2023 r. złożone w tej samej sprawie. Sąd nie miał materiału porównawczego do oceny wiarygodności tego świadka. Ponadto na szczegółowe pytania - w większości - świadek H. A. (1) zasłaniała się niepamięcią.

Zeznania świadka K. Z. (żony pozwanego) Sąd podzielił tylko częściowo. Świadek ten zeznawał w sposób mało precyzyjny. Nie znał wielu szczegółów. K. Z. nie wiedziała nic na temat pożyczki zaciągniętej przez pozwanego w (...) na kwotę 7,8 mln zł. Przedstawiła jednak zbieżnie z pozwanym okoliczności nawiązania współpracy z A. A. i zawarcia pierwszej umowy pożyczki w(...)

Zeznania świadka L. U. (1) Sąd uznał za wiarygodne. Były to jednak zeznania bardzo ogólne, bez odwołania do szczegółów.

Zeznania pozwanego Z. Z. (1) Sąd uznał za wiarygodne częściowo. Pozwany dokładnie i chronologicznie przedstawił to, w jakich okolicznościach nawiązał współpracę z A. A. i w jaki sposób udzielano mu pożyczek w (...), kto je spłacał i kto zarządzał środkami z wypłaty pożyczki. Sąd nie dał jednak wiary pozwanemu co do szczegółów losów środków pobranych z pożyczek, a także kwestii wysokości inwestycji budowlanej w O., ponieważ zeznania te pozostają sprzeczne chociażby z jego twierdzeniami zawartymi w odpowiedzi na pozew sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Na podstawie art. 235

(

2) § 1 pkt 4 k.p.c. jako niemożliwy do przeprowadzania Sąd pominął wniosek dowodowy pozwanego o dopuszczenie dowodu z umów zawartych z R. R. i R. A. (2), bowiem z informacji Prokuratury Okręgowej w G. (k. 331 i k. 389) wynika, że w aktach sprawy (...) nie ma takich umów. Po doprecyzowaniu wniosku przez pozwanego Prokuratura Okręgowa w G. przesłała tylko posiadaną umowę z 03 lipca 2007 r. o wybudowanie budynku. Na podstawie art. 235

(

2) § 1 pkt 2 k.p.c. pominięto dowód z zeznań świadków R. A. (1), H. J., A. A. i H. A. (1). Sąd uznał, że zebrany już w sprawie materiał dowodowy pozwala na jej rozstrzygnięcie i nie zachodzi konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań tych świadków.

Sąd przeprowadził następujące rozważania prawne:

Sąd uwzględnił sprecyzowane pismem z 13 listopada 2023 r. (k. 544) roszczenie o zapłatę z weksla, z jakim powód wystąpił w niniejszej sprawie, nie podzielając zarzutów i argumentacji pozwanego. Sąd inaczej orzekł jedynie w przedmiocie roszczenia odsetkowego, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

Powód - syndyk masy upadłości (...) K. (1) (...) w Z. w upadłości likwidacyjnej - wywiódł swoje roszczenie z wypełnionego przez pozwanego Z. Z. (1) weksla in blanco, zabezpieczającego spłatę pożyczki z 08 listopada 2011 r. Pozwany podniósł zarzuty dotyczące przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego, nieprawidłowego wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym, zawarcia umowy pożyczki i aneksu niezgodnie ze sposobem reprezentacji (...), abuzywności postanowień umowy pożyczki oraz nieważność tej umowy, względnie jej pozorność lub zawarcie jej w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Pozwany odwoływał się też do podstępu przedstawicieli (...)u przy zawarciu umowy pożyczki.

Na wstępie podkreślić należy, że wydanie weksla in blanco stwarza specjalny rodzaj zobowiązania wekslowego, który różni się znacznie od zobowiązania wynikłego z wydania całkowicie wypełnionego dokumentu wekslowego. Weksel in blanco jest ściśle związany z dodatkową umową, zwaną porozumieniem wekslowym, zawartą między wystawcą a remitentem. W stosunku między wystawcą a remitentem samodzielność zobowiązania wekslowego ulega jednak osłabieniu, szczególnie zaś w wypadku weksla gwarancyjnego wystawionego in blanco zarówno wystawca weksla, jak i poręczyciel mogą, w braku skutecznych zarzutów wekslowych, podnieść zarzuty oparte na stosunku podstawowym i na ich podstawie podważać zarówno istnienie, jak i rozmiar zobowiązania wekslowego ze względu na jego związek ze stosunkiem podstawowym. W szczególności zarówno wystawca weksla, jak i poręczyciel (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 03 sierpnia 2006 r. IV CSK 101/06), mogą powoływać zarzuty z art. 17 pr. weksl., który to przepis dotyczy wszelkich zarzutów osobistych i ad rem nie tylko przy wekslu in blanco, jak i zarzuty z art. 10 prawa wekslowego, a więc zarzuty osobiste wynikające z wypełnienia weksla in blanco niezgodnie z porozumieniem.

W okolicznościach niniejszej sprawy pozwany wskutek wniesionych zarzutów, przeniósł spór na płaszczyznę stosunku podstawowego. Zatem to pozwanego obciążał dowód wykazania nieistnienia zobowiązania wekslowego, chociażby stanowiącego refleks konsekwencji wynikających z łączącego strony stosunku podstawowego. Należy również zauważyć, że zobowiązanie wekslowe powstające na skutek wypełnienia weksla in blanco ma charakter odrębny i niezależny od zobowiązania, którego źródło tkwi w stosunku podstawowym. Przedmiotem powództwa opartego na wekslu nie jest stosunek podstawowy, lecz zobowiązanie wekslowe, choć zarzuty oparte na stosunku podstawowym mogą służyć obronie pozwanego (por. uchwały Sądu Najwyższego: z 25 listopada 1963 r., III CO 56/63, OSNCP 1966, Nr 2, poz. 12; z 07 stycznia 1967 r., III CZP 19/66, OSNCP 1968, Nr 5, poz. 79 i z 24 stycznia 1972 r., III PZP 17/70, OSNCP 1973, Nr 5, poz. 72, a także postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lipca 2017 r., I CSK 717/16, niepubl. oraz wyrok Sądu Najwyższego z 08 lutego 2018 r., II CSK 166/17, niepubl.).

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów pozwanego, w których kwestionował on ważność stosunku podstawowego, a więc zawartej umowy pożyczki. W ocenie Sądu zarzuty pozwanego dotyczące nieważności umowy pożyczki nie zasługiwały na uwzględnienie.

(...) w Z. udzielając pożyczki pozwanemu Z. Z. (1) działał w oparciu o ustawę z dnia 5 listopada 2009 r. o (...) k. (1)

(...)(Dz.U.2023.1278 t.j. z dnia 2023.07.05). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy: celem k. (1) z zastrzeżeniem art. 13aa, jest gromadzenie środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielanie im pożyczek i kredytów, przeprowadzanie na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz wykonywanie dystrybucji ubezpieczeń na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń (Dz. U. z 2022 r. poz. 905 i 2640). Ponadto w świetle art. 10 ust. 1 tej ustawy „członkami kasy mogą być osoby fizyczne połączone więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym, a w szczególności: pracownicy zatrudnieni w jednym lub kilku zakładach pracy; osoby należące do tej samej organizacji społecznej lub zawodowej. W myśl art. 10 ust. 1a. członkami kasy mogą być także, jeżeli statut kasy tak stanowi, spółki jawne, spółki partnerskie i spółki komandytowe, których wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne będące członkami kasy. (…) Członkami kasy mogą być także - działające wśród członków, o których mowa w ust. 1 - organizacje pozarządowe w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571), jednostki organizacyjne kościołów i związków wyznaniowych posiadające osobowość prawną, spółdzielnie, związki zawodowe oraz wspólnoty mieszkaniowe - art. 10 ust 6. Stosownie do art. 30 ust. 2 cytowanej ustawy w przypadku pożyczek i kredytów udzielanych na cele związane z działalnością gospodarczą łączna kwota takich pożyczek i kredytów udzielonych jednemu członkowi oraz udzielonych mu zobowiązań pozabilansowych nie może przekraczać 15% funduszy własnych k. (1).

(...) w Z. mógł zatem udzielać kredytów i pożyczek osobom fizycznym na prowadzoną przez nich działalność gospodarczą. Zawarta umowa pożyczki z 08 listopada 2011 r. nie była zatem sprzeczna z przepisami prawa, nawet jeśli zatajono faktyczny cel pożyczki, bo nie był nim „cel mieszkaniowy” jak wynika z treści umowy. Pozwany Z. Z. (1) chciał doinwestować hotel i zakupić wyciąg narciarski. Pożyczkę zawarto zatem na cele gospodarcze pozwanego, ale umowa pożyczki zawierała wszystkie elementy istotne dla tej umowy, nie była sprzeczna ze Statutem (...) ani ustawą o (...) k. (1) (...)

Pozwany w kolejnych zarzutach wskazywał też na nieważność umowy, którą zawarto w celu sprzecznym z prawem w warunkach czynu niedozwolonego, a zatem jego zdaniem już z tego względu umowa ta jest bezwzględnie nieważna. Tych twierdzeń pozwanego Sąd również nie podzielił. Nieważność wynikająca z art. 58 § 1 k.c. dotyczy samej treści umowy jako sprzecznej z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy. Nieważność ta nie dotyczy natomiast okoliczności towarzyszących zawarciu takiej umowy. Umowa jest sprzeczna z prawem, gdy jej postanowienia są niegodne z normami prawnymi wynikającymi z przepisów ustawy. Pojęcie sprzeczności z prawem odnosi się do samej treści umowy, a nie okoliczności jej zawarcia, z których zaistnieniem prawo wiąże sankcje karnoprawną.

Ponadto w przedmiotowej sprawie na skutek działania pozwanego, zaciągnięcia pożyczki - nawet jeśli umowę zawarto w warunkach czynu niedozwolonego popełnionego przez przedstawicieli (...)

- to (...), a w zasadzie masa upadłości (...) jest poszkodowanym. To poszkodowany wybiera również na podstawie jakiego reżimu chce dochodzić swoich roszczeń - czy reżimu kontraktowego czy deliktowego. W tej sprawie powód swoje roszczenie wywiódł z reżimu kontraktowego - weksla, dlatego w oparciu o ten reżim Sąd rozpatrywał niniejszą sprawę.

Pozwany wskazując na nieważność umowy pożyczki powołał się też na jej pozorność. Twierdzeń tych Sąd również nie uwzględnił.

Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze - § 2 art. 83 k.c.

Umowa pożyczki była ważna, skoro pozwany podpisał się na umowie pożyczki, wekslu i deklaracji wekslowej (swoich podpisów pod tymi dokumentami pozwany nie kwestionował) oraz biorąc pod uwagę to, że przedmiot pożyczki został pozwanemu wydany, tj. kwotę pożyczki wynikającą z umowy pomniejszoną o prowizję przelano na rachunek ROR należący do pozwanego i wskazany w umowie. Powyższe okoliczności wynikają jednoznacznie z przedstawionych przez powoda dokumentów, których w tej części pozwany nie podważał.

Ponadto pozwany nie udowodnił aby między nim a pracownikami (...) istniało tajne porozumienie i aby umowa pożyczki miała ukrywać inną czynność prawną. Pozorność natomiast ma miejsce wtedy, gdy strony stwarzają na zewnątrz wrażenie, że dokonały określonej czynności prawnej, podczas gdy w rzeczywistości tego nie zrobiły - uzgodniły pomiędzy sobą, że czynność ta nie wywoła skutku. Istotą pozorności jest więc brak zamiaru wywołania skutku prawnego, który to zamiar jest konstytutywnym elementem oświadczenia woli (art. 60 k.c.).

Niniejsze postępowanie oparte na dowodach z dokumentów i okolicznościach przyznanych przez samego pozwanego wykazało, że strony umowy dążyły do zwarcia umowy pożyczki. (...) bowiem w związku z wnioskiem pożyczkowym pozwanego chciał udzielić mu pożyczki. W umowie jedynie cel umowy pożyczki został wskazany pozornie. Umowa pożyczki nie została bowiem zawarta przez pozwanego z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe, a na jego cel gospodarczy tj. realizację inwestycji, którą prowadził pozwany polegającą na rozbudowie pensjonatu i budowie wyciągu narciarskiego. Natomiast cel pożyczki dla pracowników (...)u był inny, ponieważ pożyczka miała posłużyć też na spłatę zobowiązań innych pożyczkobiorców. Obie strony umowy ukrywały zatem przynajmniej częściowo faktyczny cel pożyczki. Umowa pożyczki mimo, że ukryto faktyczny jej cel była ważna w całości, nawet jeśli zawarto ją w związku z prowadzoną przez pozwanego działalnością gospodarczą. Została bowiem zawarta na piśmie, na warunkach wynikających ze Statutu (...) i Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek (...). (...) w Z. zgodnie z § 66 ust. 2 Statutu udzielał też pożyczek na cele związane z działalnością gospodarczą, ale łączna kwota takich pożyczek udzielonych jednemu członkowi oraz udzielonych mu zobowiązań pozabilansowych nie mogła przekraczać 15% funduszy własnych kasy. Z art. 720 k.c. nie wynika natomiast aby elementem przedmiotowo istotnym dla umowy pożyczki było w ogóle określenie celu na jaki ma zostać przeznaczona.

Ponadto do września 2014 r. pozwany spłacał pożyczkę ratalnie. W świetle poglądów orzecznictwa jeżeli umowa jest przez strony faktycznie wykonywana, nie można mówić o jej pozorności (por. np. wyrok SN z 18 marca 2014 r., II UK 374/13).

Dla oceny pozorności umowy pożyczki nie ma też żadnego znaczenia to, co pozwany ustalił z osobami trzecimi w kwestii celu, przyczyn zawarcia umowy i kto ostatecznie rozdysponował środki uzyskane z pożyczki.

Pozwany podniósł również, że umowa jest nieważna, bo zawarto ją w warunkach wynikających z art. 82 k.c. Twierdzeń tych Sąd również nie podzielił, jako nieudowodnionych. Zgodnie z art. 82 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Przesądzenie o działaniu w stanie wyłączającym świadomość bądź możliwość swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli, wymagałoby z natury rzeczy (z wyjątkiem sytuacji oczywistych, jak np. stwierdzone uprzednio głębokie upośledzenie umysłowe, widoczny stan nieprzytomności lub silnego odurzenia itp.) przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny psychiatrii lub psychologii - por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 24 maja 2021 r., I A Ca 229/20.

Pozwany reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w żaden sposób nie wykazał, aby działał w stanie nieświadomości z art. 82 k.c. Na powyższą okoliczność nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych. Pozwany nadto ograniczył się w pismach procesowych do przywołania, że w okresie od 2007 r. z uwagi na okoliczności rozpoczęcia współpracy z A. A. i zaciągnięcia pożyczek udzielnych przez (...) w Z. oraz następczej niemożliwości ich spłaty znajdował się w stanie skrajnego wyczerpania psychicznego. Samo twierdzenie pozwanego o skrajnym wyczerpaniu psychicznym nie pozwala na przyjęcie, że znajdował się on przy podpisywaniu umowy pożyczki i aneksu do niej w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

Pozwany podawał też, że umowę pożyczki z 08 listopada 2011 r. i aneks do niej podpisał w warunkach popełnienia czynu niedozwolonego na jego szkodę. Podkreślał, że przed zawarciem spornej umowy grożono mu i jego rodzinie. Z mocy art. 87 k.c. kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.

Pozwany na potrzeby tego postępowania nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, że sporną umowę pożyczki zawierał w warunkach groźby lubi grożącego mu lub jego rodzinie niebezpieczeństwa. Nadto w świetle art. 88 § 1 i 2 k.c. uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał. Bez wątpienia pozwany nie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby w terminie roku od ustania stanu obawy.

Pozwany zakwestionował też umowę pożyczki podnosząc, że zawiera ona postanowienia abuzywne dotyczące wysokości prowizji ustalonej i pobranej przez (...) za udzielenie pożyczki.

W świetle art. 385

1 k.c. postanowienia, które spełniają przewidziane w nim przesłanki nie wiążą konsumenta. Jak wyjaśnił jednak Sąd Najwyższy m. in. w wyroku z 30 maja 2014 r. III CSK 204/13, stosownie do art. 385

1 § 2 k.c., jeżeli postanowienie umowy, jako niedozwolone w rozumieniu § 1 tego przepisu nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Bezskuteczność niedozwolonych klauzul następuje ex lege i ex tunc, a w ich miejsce wchodzą odpowiednie przepisy dyspozytywne. Zdaniem Sądu wskazywane przez pozwanego postanowienia pkt 2 umowy pożyczki dotyczące wysokości prowizji nie były abuzywne, biorąc pod uwagę wysokość udzielonej pożyczki na 7 800 000,00 zł i poziom 4,5% tej kwoty stanowiącej prowizję. Zgodnie z art. 7a ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, która obowiązywała w dacie zawarcia umowy pożyczki „łączna kwota wszystkich opłat, prowizji oraz innych kosztów związanych z zawarciem umowy o kredyt konsumencki, z wyłączeniem udokumentowanych lub wynikających z innych przepisów prawa kosztów, związanych z ustanowieniem, zmianą lub wygaśnięciem zabezpieczeń i ubezpieczeń (w tym kosztów ubezpieczenia spłaty kredytu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4), nie może przekroczyć 5% kwoty udzielonego kredytu konsumenckiego”.

Ponadto art. 3851 k.c. ma zastosowanie do umów zawartych z konsumentem, a w świetle okoliczności niniejszej sprawy sporna umowa pożyczki nie miała takiego charakteru, nawet jeśli pozwany zawarł ją jako osoba fizyczna. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych pozwany nie zawarł spornej pożyczki na cele konsumenckie tj. mieszkaniowe tak jak opisano w umowie, lecz na cel prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w postaci budowy (rozbudowy) pensjonatu i wyciągu narciarskiego. Sporna umowa nie miała zatem charteru konsumenckiego i w związku z tym nie podlegała art. 385

1 k.c.

W ocenie Sądu nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzutu pozwanego dotyczący zawarcia umowy pożyczki niezgodnie ze sposobem reprezentacji (...) w Z.. Jak wynika z odpisu pełnego KRS, (...) w Z.

przy składaniu oświadczeń woli reprezentowało dwóch członków zarządu łącznie lub jeden członek zarządu z pełnomocnikiem. Przy zawieraniu umowy pożyczki (...) reprezentowała wiceprezes zarządu H. A. (2) i pełnomocnik zarządu L. X. (1). Natomiast przy zawieraniu aneksu (...) reprezentował wiceprezes zarządu L. U. (2) i pełnomocnik zarządu M. J.. W toku postępowania w związku z zarzutami pozwanego syndyk uzupełnił materiał dowodowy i dołączył pełnomocnictwo dla L. X. (1) uprawniające do zawarcia umowy pożyczki i pełnomocnictwo dla M. J. uprawniające do podpisania aneksu.

Pozwany powołał się też na niezgodne z porozumieniem wekslowym wypełnienie weksla. Zdaniem Sądu w toku niniejszej sprawy pozwany nie sprostał jednak ciężarowi dowodu, że weksel zabezpieczający spłatę pożyczki z 08 listopada 2011 r., którą aneksowano 29 listopada 2012 r. został wypełniony niezgodnie z treścią deklaracji wekslowej. Pozwany podkreślał, że weksel zabezpieczał pożyczkę i jej raty, objęte pierwotnym harmonogramem spłaty, a po sporządzeniu aneksu nie zmieniono deklaracji wekslowej w ten sposób, że objęto nią również aneks z 29 listopada 2012 r. Zatem w ocenie pozwanego, obejmując wekslem in blanco raty wymienione w aneksie do tej umowy, powód postąpił niezgodnie z otrzymanym upoważnieniem.

Tych twierdzeń pozwanego Sąd nie zaaprobował. Mając na uwadze treść aneksu, w którym jedynie wydłużono okres pożyczki, ponieważ pozwany miał trudności ze spłatą wysokich miesięcznych rat nie sposób przyjąć, że aneks zmieniał umowę pierwotną w ten sposób, że pierwotne zobowiązanie z umowy pożyczki wygasło, a w to miejsce powstało nowe opisane w aneksie, a nie to opisane w deklaracji wekslowej. Kwestia umowy nowacyjnej (odnowienia długu) została unormowana w art. 506 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa (odnowienie).W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek. W orzecznictwie wyrażono słuszny pogląd, że jeżeli istota umowy sprowadza się do zmiany warunków spłaty długu, określenia terminów i kwot płatności poszczególnych rat (tak SN w wyroku z 30 stycznia 2007 r., IV CSK 356/06, LEX nr 276223) albo do zmiany czasu, miejsca i sposobu spełnienia świadczenia, sposobu zabezpieczenia kredytu, wielkości jego oprocentowania czy nawet zmiany wysokości (zwiększenia lub pomniejszenia) świadczenia (zob. wyrok SA w Gdańsku z 16.06.1999 r., I ACa 288/99, OSA 2002/3, poz. 19), to brak podstaw do uznania, że doszło w takim przypadku do odnowienia. Skoro aneks z 29 listopada 2012 r. do umowy pożyczki nie stanowił nowacji, to wbrew zarzutom pozwanego porozumienie wekslowe nie wymagało zmiany i dotyczyło również płatności rat wynikających z wydłużenia okresu pożyczki. Dlatego też w ocenie Sądu weksel in blanco wypełniono zgodnie z deklaracją wekslową.

Zdaniem Sądu nie zasługiwał również na uwzględnienie podniesiony przez pozwanego zarzutu przedawnienia.

Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że roszczenie wekslowe przeciwko wystawcy weksla własnego przedawnia się z upływem trzech lat od dnia płatności weksla (art. 70 ust. 1 w związku z art. 103 ust. 1 i art. 104 ust. 1 pr. weksl.). Zasadę tę stosuje się również w sytuacji, w której doszło do wypełnienia weksla in blanco i data płatności została wpisana przez wierzyciela (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 25 lutego 1938 r., C II 2245/37, OSP 1938, Nr 1, poz. 536 i z 11 marca 1938 r., C II 2385/37, OSP 1938, Nr 1, poz. 539, a także wyroki Sądu Najwyższego: z 21 maja 1981 r., IV PRN 6/81, OSNCP 1981, Nr 11, poz. 225; z 04 czerwca 2003 r., I CKN 434/01, niepubl.; z 19 grudnia 2007 r., V CSK 323/07, niepubl. i z 14 lutego 2008r., II CSK 522/07, niepubl.). Bieg przedawnienia roszczenia wekslowego jest niezależny od biegu przedawnienia roszczenia ze stosunku podstawowego, będącego źródłem zabezpieczonej wierzytelności, które przedawnia się według reguł właściwych dla roszczeń danego rodzaju (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 21 maja 1981 r., IV PRN 6/81, OSNCP 1981, Nr 11, poz. 225; z 24 listopada 2005 r., IV CK 236/05, niepubl.; z 1 grudnia 2010 r., I CSK 181/10, niepubl. i z 16 grudnia 2015 r., IV CSK 131/15, niepubl.). Co do przyczyn przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia roszczenia wekslowego art. 71 ust. 1 pr. weksl. odsyła do prawa powszechnego, tj. do art. 121 i art. 123 k.c., przy czym w razie wielości dłużników wekslowych przerwa biegu przedawnienia roszczenia wekslowego ma skutek jedynie wobec tego dłużnika, którego dotyczy (art. 71 ust. 2 pr. weksl.) - por. wyrok Sądu Najwyższego z 08 lutego 2018 r., II CSK 166/17, niepubl.

Bez znaczenia pozostaje termin wymagalności roszczenia prawa powszechnego, zabezpieczonego wekslem czy indosem (wyrok SN z 11 stycznia 1964r., II Cr 151/63, Lexis.pl nr 323110; M.H. Koziński, Weksle, w: System..., s. 279), chyba że powód w treści pozwu wskazał jako podstawę żądania stosunek podstawowy obok weksla (zob. art. 493 § 1 zd. 2 i 3 k.p.c.; wyrok SN z 14 listopada 1927 r., III. 1.Rw. 1905/26, PPA 1928, poz. 49; por. uzasadnienie wyroku SN z 26 stycznia 2001r., II CKN 25/2000, LexisNexis nr 351123, PB 2001, nr 5, s. 13; A. Szpunar, Glosa do wyroku SN z 14 marca 1997 r., I CKN 48/97, LexisNexis nr 324227, PS 1998, nr 4, s. 105 i n.). Przedawnienie roszczenia wekslowego nie jest równoznaczne z przedawnieniem roszczenia ze stosunku będącego podstawą wystawienia weksla. Toteż może się zdarzyć, że roszczenie wekslowe uległo przedawnieniu, a mimo to nie zgasło roszczenie będące podstawą wystawienia weksla. Może zaistnieć również sytuacja odwrotna (M. Jędrzejewska, Glosa do uchwały SN z 13 listopada 1975 r., IV PZP 9/75, OSPiKA 1975, z. 5, s. 277; A. Szpunar, Przedawnienie roszczeń wekslowych, PUG 1992, nr 5-6, s. 97).

Zgodnie z art. 120§ 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. W wyroku z 13 lutego 2014 r. V CSK 142/13 Sąd Najwyższy podkreślił, że „artykuł 120 § 1 zd. 2 k.c. nie ma zastosowania wówczas, gdy termin wymagalności roszczenia jest określony, natomiast może on zostać skrócony w razie podjęcia przez wierzyciela czynności, do której jest on jedynie uprawniony. Skoro więc termin wymagalności roszczenia o zwrot przedmiotu pożyczki był określony w umowie, to nie miał do niego zastosowania przepis art. 120 § 1 zd. drugie k.c., dotyczący jedynie roszczeń, których termin wymagalności nie jest określony w czynności prawnej, ustawie bądź nie wynika z właściwości zobowiązania, a w konsekwencji do powstania stanu wymagalności roszczenia niezbędne jest podjęcie określonej czynności przez uprawnionego. Nie dotyczy to takiej sytuacji, w której termin wymagalności roszczenia jest określony, natomiast może on zostać skrócony w razie podjęcia przez wierzyciela czynności, do której jest on jedynie uprawniony, np. wypowiedzenia umowy. W takim bowiem przypadku od prawno-kształtującej czynności wierzyciela nie zależy powstanie stanu wymagalności roszczenia, lecz jedynie powstanie stanu jego wcześniejszej wymagalności.

Roszczenie powoda oparte na wekslu in blanco wypełnionym prawidłowo i zgodnie z deklaracją wekslową, nie uległo przedawnieniu, ponieważ weksel wypełniono wskazując w nim datę płatności wekslu na dzień 06 maja 2019 r. przed upływem 3 lat od momentu upływu 30-to dniowego terminu wypowiedzenia umowy pożyczki, który upłynął 23 lipca 2016 r., skoro samo wypowiedzenie na adres pozwanego doręczono 23 czerwca 2016 r.

Sąd nie podzielił argumentacji pozwanego, że do części spłat rat kapitałowo -odsetkowych należy zastosować 3 letni termin przedawnienia jako roszczeń o świadczenia okresowe. Umowa pożyczki nie jest bowiem świadczeniem okresowym. Samo rozłożenie spłaty na raty nie powoduje, że świadczenie to staje się świadczeniem okresowym. Podobne stanowisko zajął SN w wyroku z 02 października 1998 r., III CKN 578/98, w uzasadnieniu którego wskazał, że „spłata kredytu w ratach nie jest świadczeniem okresowym w rozumieniu art. 118 k.c.”. Zważyć bowiem należy, że w dacie zawarcia umowy strony ustaliły wysokość kwoty, która stanowi zobowiązanie kredytobiorcy, a zatem zobowiązanie to było z góry określone. Ta okoliczność przesądza, jak wyżej wskazano, że świadczenie z umowy kredytu bankowego, mimo płatności w ratach, nie jest świadczeniem okresowym, a tym samym nie można zgodzić się z pozwaną, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w innej dacie dla każdej z rat kredytu - por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 11 lipca 2012 r. I ACa 671/12.

Sąd nie podzielił zatem argumentacji pozwanego i poglądów orzecznictwa na jakie się powołał, że termin przedawnienia biegnie osobno dla każdej z rat pożyczki. Poglądy zaprezentowane w orzeczeniach na jakie powołał się pozwany nie stanowią zasady prawnej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do poglądów wyrażonych w przywołanych wyżej orzeczeniach. Skoro powód złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy pożyczki zgodnie z pkt 19 umowy, oświadczenie to doprowadziło do wymagalności całego roszczenia wynikającego z umowy pożyczki, a nie jej poszczególnych rat.

W tych okolicznościach Sąd uwzględnił powództwo w wariancie sprecyzowanym przez Syndyka przy uwzględnieniu środków uzyskanych w drodze egzekucji od dłużnika rzeczowego i zasądził od pozwanego Z. Z. (1) na rzecz (...) K. (1) (...) w Z. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Z. kwotę 10 899 180,69 zł - o czym orzekł jak w punkcie II wyroku. Sąd wyrzekł w taki sposób mając na uwadze to, że wobec treści art. art. 449 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1574) nowelizującej z dniem 01 stycznia 2016 r. ustawę z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. w brzmieniu przed datą tej nowelizacji, gdyż wniosek o ogłoszenie upadłości (...) został złożony przed tym dniem (ogłoszenie upadłości nastąpiło w dniu 5 lutego 2015 r.). W świetle regulacji z art. 144 ust. 1 i 2 tej ustawy, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. W procesach dotyczących masy upadłości stroną postępowania jest syndyk, a nie upadły reprezentowany przez syndyka. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Zatem wejście do sprawy syndyka w miejsce upadłego jest szczególnym podstawieniem procesowym uregulowanym w cytowanym wyżej przepisie. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków, a syndyk prowadzi postępowanie sądowe na rzecz upadłego; świadczenia stanowiące przedmiot postępowania zasądzane są na rzecz lub od upadłego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 lipca 2011 r., V CZ 37/11, LEX nr 898281, wyroki Sądu Najwyższego: z 16 stycznia 2009 r., III CSK 244/08, LEX nr 523687 i z 07 października 2004 r., IV CK 86/04, LEX nr 143176 oraz wyroki Sądu Apelacyjnego: w Krakowie z 09 grudnia 2015 r., I ACa 989/15, LEX nr 2002805 i w Poznaniu z 14 września 2012 r., I ACa 600/12, LEX nr 1220592).

Wobec ograniczenia żądania pozwu przez Syndyka w piśmie procesowym z 13 listopada 2023 r. (k. 544) z uwagi na zaliczenie świadczenia wyegzekwowanego ze zlicytowanej nieruchomości zabezpieczającej umowę pożyczki z 08 listopada 2011 r. ze zrzeczeniem się roszczenia na podstawie art. 355 k.p.c. Sąd umorzył postępowanie w zakresie kwoty 226 633,20 zł - punkt I wyroku.

Ustawowe odsetki za opóźnienie Sąd zasądził w oparciu o art. 455 k.p.c. w związku z art. 481 i 482 k.c. Z mocy art. 482 § 1 k.c. od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

Jak wynika z treści pozwu oraz pisma precyzującego żądanie pozwu z 13 listopada 2023 r. (k. 544) Syndyk domagał się zasądzenia kwoty 10 899 180,69 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 11 125 813,89 od dnia 07 maja 2019r. do dnia 31 października 2022 r. i od kwoty 10 899 180,69 zł od dnia 01 listopada 2022r. do dnia zapłaty, przy czym w skład kwoty 11 125 813,89 zł o jaką uzupełniono weksel, weszły: niespłacony kapitał pożyczki w kwocie 7 556 628,54 zł, odsetki umowne w kwocie 1 386 623,91 zł, odsetki z tytułu należności przeterminowanych w kwocie 2 182 480,44 zł oraz prowizja i opłaty dodatkowe w łącznej kwocie 81,00 zł.

W tych okolicznościach z uwagi na zakaz anatocyzmu Sąd zasądził ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 7 556 709,54 zł (7 556 628,54 zł niespłaconego kapitału i 81,00 zł opłat i prowizji) od dnia 07 maja 2019 r. do dnia 31 października 2022 r. Natomiast od kwoty 7 330 076,34 zł (7 556 709,54 zł - 226 233,20 zł uzyskane w drodze egzekucji) odsetki zasądzono od dnia 01 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, czyli dnia następnego po zaksięgowaniu kwoty 226 233,20 zł z licytacyjnej sprzedaży nieruchomości zabezpieczającej pożyczkę na koncie (...).

Ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 3 569 104,35 zł czyli w zakresie odsetek umownych i odsetek karnych, które doliczono do należności z tytułu niespłaconego kapitału i opłat (11 125 813,89 zł - 7 556 709,54 zł ) zasądzono natomiast od dnia 23 kwietnia 2021 r. tj. dnia nadania pozwu w placówce pocztowej do dnia zapłaty zgodnie z art. 482 §1 k.c.

W pozostałym zakresie dotyczącym sposobu naliczania odsetek Sąd powództwo oddalił, o czym orzekł, jak w punkcie III wyroku.

Mając na uwadze to, że przedmiotowa pożyczka z 08 listopada 2011 r. była zabezpieczona hipotecznie, a w stosunku do dłużnika rzeczowego L. J., zapadł prawomocny wyrok zaoczny Sądu Okręgowego w W. z 23 sierpnia 2017 r. sygn. (...) zasądzający od niego na rzecz powoda kwotę 9 181 712,55 zł Sąd zastrzegł, że pozwany Z. Z. (1) odpowiada in solidum z dłużnikiem rzeczowym L. J.. Orzeczenie zapłaty od pozwanego na rzecz powoda bez odniesienia się do zapadłego już tytułu wykonawczego wobec dłużnika rzeczowego skutkowałoby istnieniem dwóch niezależnych tytułów wykonawczych i narażało obydwu dłużników (osobistego Z. Z. (1) i rzeczowego L. J.) na wyegzekwowanie pełnych sum, tymczasem ich odpowiedzialność jest odpowiedzialnością in solidum i wyegzekwowanie pewnych świadczeń od jednego dłużnika ma wpływ na zadłużenie drugiego.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 100 zd. drugie k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., ponieważ powództwo oddalono tylko w niewielkim zakresie dotyczącym sposobu naliczania odsetek. Częściowo postępowanie zostało umorzone w związku ze skuteczną egzekucją od dłużnika rzeczowego, dlatego powoda nie można w tej części uznać za przegrywającego proces. Powód syndyk masy upadłości (...) K. (1) (...) w Z. w upadłości likwidacyjnej w Z. korzystał ze zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w całości (k. 181) i był reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Pozwany również został w całości zwolniony od kosztów sądowych i korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (k. 199). Wobec uwzględnienia powództwa Sąd przyznał ze środków SP pełnomocnikowi z urzędu reprezentującemu pozwanego wynagrodzenie według stawek taryfowych dla pełnomocników z wyboru wraz z podatkiem VAT (pkt IV wyroku) i obciążył pozwanego kosztami zastępstwa prawnego powoda według stawek taryfowych powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa (pkt V wyroku). Zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje bowiem obowiązku zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez przeciwnika procesowego (art. 108 u.k.s.c.).

Apelację od tego wyroku wniosły obie strony:

Pozwany zaskarżył wyrok co do punktu II oraz V wyrok, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1/ art. 235

2 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. żart. 227 k.p.c. polegające na bezpodstawnym pominięciu dowodu z przesłuchania świadków: R. A. (1), H. J., A. A. i H. A. (1) i uznaniu, że nie zachodzi konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań tych świadków, gdyż zebrany materiał dowodowy pozwala na jej rozstrzygnięcie, podczas gdy:

- dowód ten był istotny dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, gdyż prowadził do wykazania, że do udzielenia pożyczki pozwanemu doszło w warunkach czynu niedozwolonego jak również w warunkach sprzecznych z ustawą lub co najmniej zmierzających do obejścia ustawy, jak również w warunkach czyniących za zasadne uznanie, że zawarta umowa, co najmniej w części, w której środki nie zostały wykorzystane przez pozwanego, jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego, co zgodnie z art. 58 § 1 - § 3 k.c. czyni umowę pożyczki nieważną, jak również

- z ostrożności procesowej, że zawarta umowa była pozorną, a przedstawiciele (...) (a zarazem (...)) pod pozorem umowy pożyczki zmierzali do wykorzystania pieniędzy będącej jej przedmiotem do własnych, przestępczych celów, z pokrzywdzeniem pozwanego,

- pomijając przeprowadzenie omawianego dowodu z przesłuchania świadków, jednocześnie Sąd swoje rozstrzygnięcie opiera na ustaleniach poczynionych w oparciu o zeznania świadka L. U. (1) - przedstawiciela zarządu (...), a także w oparciu o zeznania A. A. oraz H. A. (1) składane w sprawach karnych - co jest działaniem niekonsekwentnym, a poczynione ustalenia faktyczne czyni niepełnymi, gdyż zostały one dokonane jedynie w oparciu o część dostępnych i wnioskowanych dowodów - co w konsekwencji doprowadziło Sąd do jednostronnej i błędnej oceny zeznań pozwanego - jako jedynie częściowo wiarygodnych, a także braku pełnej i prawidłowej analizy sprawy pod kątem nieważności umowy pożyczki w oparciu o art. 58 § 1 - § 2 k.c, ( zarzut był podnoszony przez pozwanego w piśmie pełnomocnika z dnia 1 grudnia 2021 r. uzupełniony pismem pełnomocnika z dnia 2 listopada 2023 r.) oraz w oparciu o art. 83 § 1 i § 2k.c

2/ naruszenie art. 233 k.p.c. polegające na nieprzeprowadzeniu rozumowania mającego wpływ na wynik sprawy jak również dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego (chociaż w ocenie pozwanego jest on niepełny, co jest przedmiotem zarzutów apelacji), a konsekwencji niepoczynienie ustaleń faktycznych, polegające na:

braku analizy oraz wyciągnięcia wniosku, że do zawarcia umowy pożyczki doszło w warunkach czynu niedozwolonego, a czyn ten został popełniony za zgodą, wiedzą i akceptacją osób zarządzających (...) oraz mających kluczowy wpływ na decyzje (...), a co za tym idzie - zgodnie z teorią organów, za zgodą wiedzą i akceptacją samego (...), a pozwany został zmanipulowany i wykorzystany przez te osoby (a zarazem (...)) oraz uczyniony narzędziem do załatwiania własnych interesów - które to ustalenia powinny doprowadzić Sąd do przyjęcia, że umowa pożyczki jako zawarta w warunkach czynu niedozwolonego, a więc sprzeczna z ustawą lub zmierzająca do jej obejścia, a także, co podnoszę z ostrożności procesowej, sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest umową nieważną w świetle art. 58 § 1 lub § 1 k.c.

- braku analizy oraz ustalenia, że do zawarcia umowy pożyczki doszło w warunkach czynu niedozwolonego oraz na warunkach niezgodnych z zasadami współżycia społecznego, gdyż działania osób zarządzających (...) oraz mających kluczowy wpływ na decyzje (...) doprowadziły pozwanego do takiej sytuacji, w której nie widząc innego wyjścia podporządkował się sugestiom i naciskowi tych osób, a ponadto przedstawiciele (...) (a zarazem (...)) pod pozorem umowy pożyczki zmierzali do wykorzystania pieniędzy będącej jej przedmiotem do własnych celów, z pokrzywdzeniem pozwanego - a w konsekwencji nie uznanie przez Sąd zawartej umowy za nieważną w świetle art. 58 § 1 lub § 2 k.c.;

- braku analizy oraz ustalenia, że przedstawiciele (...) pod pozorem umowy pożyczki zmierzali do wykorzystania pieniędzy będącej jej przedmiotem do własnych celów, z pokrzywdzeniem pozwanego, co sprawia, że umowa była zawarta dla pozoru, gdyż służyła ukryciu prawdziwych zamiarów tych osób polegających na przestępczym wykorzystaniu pieniędzy pochodzących z pożyczki - a w konsekwencji nie uznanie przez Sąd zawartej umowy za pozorną,

- nieprawidłowym ustaleniu, że (...) chciał udzielić pożyczki i miał zamiar wywołania takiego skutku prawnego, podczas gdy zebrany już w sprawie materiał dowodowy oceniony prawidłowo i zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego powinien prowadzić do wniosku, że przedstawiciele (...) (a zarazem (...)) pod pozorem umowy pożyczki zmierzali do wykorzystania pieniędzy będącej jej przedmiotem do własnych celów, z pokrzywdzeniem pozwanego - co sprawia, że umowa była zawarta dla pozoru, gdyż służyła ukryciu prawdziwych zamiarów tych osób polegających na przestępczym wykorzystaniu pieniędzy pochodzących z pożyczki, a w konsekwencji nieuznanie, że zachodzą przesłanki do uznania umowy za pozorną w świetle art. 83 § 1 k.c.

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że (...) (aktualnie masa upadłości) jest poszkodowanym, podczas gdy poszkodowanym jest pozwany, gdyż został on zmanipulowany i wykorzystany przez osoby zarządzające (...) lub mające kluczowy wpływ na decyzje (...) (a zarazem (...)) oraz uczyniony narzędziem do załatwiania własnych interesów,

oraz, naruszenia prawa materialnego:

- naruszenie art. 58 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że

nieważność nie dotyczy okoliczności zawarcia umowy, naruszenie art. 58 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że umowa pożyczki nie była nieważna, oraz dokonanie oceny jej ważności jedynie pod kątem jej zgodności z ustawą o (...) k. (1) (...) Statutem (...) i Regulaminem udzielania pożyczek i kredytów (...),

- naruszenie art. 58 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że umowa pożyczki nie była nieważna, mimo, że w treści umowy zostało wskazane, że pożyczka została udzielona na cel mieszkaniowy, oraz uznanie, że powyższa okoliczność nie ma wpływu na ważność umowy,

- naruszenie art. 58 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zawarta umowa, gdyby nawet uznać ją hipotetycznie za ważną w świetle art. 58 § 1 k.c, to jednakże była niezgodna z zasadami współżycia społecznego, co czyni ją nieważną,

naruszenie art. 120 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że bieg przedawnienia dla poszczególnych rat pożyczki nie biegnie od dnia wymagalności danej raty, lecz od dnia wypowiedzenia umowy - a w konsekwencji nieuwzględnienie składanego przez pozwanego zarzutu przedawnienia, co kwot, których data wymagalności przypadała przed dniem 6 czerwca 2016 r., a zatem nieuwzględnienie przedawnienia w zakresie: zaległego kapitału, zaległych odsetek umownych i zaległych odsetek karnych, których termin płatności (a więc wymagalności) minął przed datą 6 czerwca 2016 r.

- naruszenie art. 10 Prawa Wekslowego poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że weksel może być wypełniony niezależnie od przedawnienia stosunku podstawowego, a także naruszenie 65 k.c. w zw. z art. 10 § ustawy Prawo Wekslowe poprzez błędną w błędną wykładnię porozumienia wekslowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że powód był uprawniony do określenia daty płatności weksla na dzień przypadający po terminie przedawnienia należności ze stosunku podstawowego, a także, że przedawnienie roszczenia ze stosunku podstawowego nie ma wpływu na ocenę zgodności wypełnienia weksla in blanco z deklaracją wekslową, a roszczenie wekslowe przedawnia się po upływie 3 lat od dnia płatności weksla, niezależnie od przedawnienia należności ze stosunku podstawowego.

Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że:

1. Sąd oddali powództwo również co do kwoty objętej pkt II zaskarżonego wyroku wraz

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, tj. w zakresie: kwoty 10.899.180,69 zł

wraz z ustawowymi odsetkami za

2. Sąd zmieni zaskarżony wyrok w zakresie pkt V w ten sposób, że zasądzi od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 25.000 zł tytułem kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w toku postępowania przed Sądem I instancji,

Nadto wniósł o zmianę postanowienia Sądu ogłoszonego na rozprawie w dniu 18 października 2023 r. w przedmiocie pominięcia dowodu z zeznań świadków: H. Z., H. J., R. A. (1) i A. A., w ten sposób, że Sąd dopuści i przeprowadzi przedmiotowe dowody z przesłuchania świadków w postępowaniu apelacyjnym - na fakty jak we wnioskach dowodowych formułowanych w trakcie postępowania przed Sądem I instancji, a także na fakt: do udzielenia pożyczki pozwanemu doszło w warunkach czynu zabronionego jak również w warunkach sprzecznych z ustawą lub co najmniej zmierzających do obejścia ustawy, jak również w warunkach czyniących za zasadne uznanie, że zawarta umowa, co najmniej w części, w której środki nie zostały wykorzystane przez pozwanego, jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego, na fakt, że przedstawiciele (...) (a zarazem (...)) pod pozorem umowy pożyczki zmierzali do wykorzystania pieniędzy będącej jej przedmiotem do własnych, przestępczych celów, z pokrzywdzeniem pozwanego.

Powód zaskarżył wyrok w części w części tj. co do pkt. III w zakresie w jakim Sąd I Instancji oddalił powództwo o żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 11.125.813,89 zł za okres od 7 maja 2019 roku do 31 października 2022 roku.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 482 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Powodowi nie są należne odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 11.125.813,89 zł od 7 maja 2019 roku do 31 października 2022 roku, podczas gdy kwestię możliwości naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie należnych od sumy wekslowej reguluje art. 48 pkt 2 Prawa wekslowego, który jako przepis szczególny stanowiący odstępstwo od zasady wynikającej z art. 482 § 1 k.c;

- art. 482 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że roszczenie Powoda w zakresie skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 11.125.813,89 zł za okres od dnia 7 maja 2019 roku do dnia 31 października 2022 roku narusza zasadę anatocyzmu, w sytuacji, w której Pozwany (Pożyczkobiorca) wyraził zgodę na naliczanie odsetek od sumy wekslowej, która odpowiadała kwocie wykorzystanej przez niego pożyczki wraz z odsetkami, prowizją i innymi należnościami K. (1), co zgodnie z dyspozycją art. 482 §1 k.c, nie stanowi naruszenia zasady anatocyzmu;

- art. 48 pkt 2 prawa wekslowego poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z ww. przepisu szczególnego wynika uprawnienie do żądania odsetek ustawowych za opóźnienie od całości sumy wekslowej od dnia następującego po dniu płatności weksla, nawet jeśli w jej skład wchodzą także odsetki;

- art. 38 Prawa wekslowego poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przepis ten określa, że w przypadku, gdy posiadacz weksla umożliwi wystawcy weksla własnego zapoznanie się z oryginałem weksla w miejscu jego płatności, to następnie niezapłacenie sumy wekslowej powoduje powstanie opóźnienia po stronie dłużnika od dnia płatności weksla, co w niniejszym stanie faktycznym zostało w całości wykazane przez stronę powodową.

Wniósł o:

1/ zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 11.125.813,89 zł za okres od dnia 7 maja 2019 roku do dnia 31 października 2022 roku;

2/ zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów postępowania apelacyjnego.

Strony domagały się oddalenia apelacji strony przeciwnej.

Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu obu apelacji, zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego zasługuje na częściowe uwzględnienie, natomiast apelacja powoda nie odniosła skutku w postaci zmiany wyroku na jego korzyść, choć z niektórymi zarzutami co do uzasadnienia wyroku należy się zgodzić.

Zgodnie z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym Kognicja sądu apelacyjnego obejmuje zatem „rozpoznanie sprawy’’ i to w taki sposób, w jaki mógł i powinien to uczynić sąd pierwszej instancji.

Podstawowym założeniem postępowania apelacyjnego jest dążenie do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na materiale zebranym przez sąd I instancji i sąd odwoławczy, który musi samodzielnie ocenić całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem faktów z zakresu notoryjności powszechnej i urzędowej, faktów przyznanych lub niezaprzeczonych, a także domniemań prawnych. W systemie dwuinstancyjnego rozpoznawania spraw cywilnych, w żywotnym interesie ustrojowym państwa demokratycznego leży to, aby orzeczenia wydawane przez sąd drugiej instancji gwarantowały trafność i słuszność rozstrzygnięcia, czyli jego zgodność z prawem materialnym oraz poczuciem sprawiedliwości. Temu służy m. in. szeroka swoboda jurysdykcyjna tego sądu (por. uzasadnienie uchwały 7 Sędziów z 31.01.2008 III CZP 49/07 OSN 2008 nr.6 poz. 55 której nadano moc zasady prawnej).

Merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego sprawia, że sąd II instancji zmierza do naprawienia błędów popełnionych przez sąd I instancji; nienaprawienie tych błędów byłoby równoznaczne ze świadomym ich powieleniem w postępowaniu rozpoznawczym na wyższym szczeblu, czego – zważywszy na istotę wymiaru sprawiedliwości i cele postępowania odwoławczego- nie można zaaprobować.

Wydanie przez Sąd drugiej instancji orzeczenia reformatoryjnego o treści odmiennej od wyroku Sądu pierwszej instancji (art. 386 § 1 k.p.c.) nie stanowi więc naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wynikającej z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, lecz jest konsekwencją merytorycznego charakteru postępowania apelacyjnego i wąskiego zakreślenia ustawowych przyczyn uzasadniających wydanie przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego (art. 386 § 2 i 4 k.p.c.).

Sąd Okręgowy poczynił właściwe ustalenia faktyczne oraz trafnie zastosował przepisy prawa procesowego. Jednak wnioski prawne - w ocenie Sądu Apelacyjnego – okazały się częściowo niezasadne.

Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów (III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz.55), której nadano moc zasady prawnej, sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego. Aby zarzut procesowy został uwzględniony konieczne jest także wykazanie, że jego naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

1/ Odnośnie do dalej idącej apelacji pozwanego apelacji.

Sąd nie naruszył art. 235

2 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. żart. 227 k.p.c. przez bezpodstawne pominięcie dowodu z przesłuchania (bezpośredniego przez Sąd) świadków: R. A. (1), H. J., A. A. i H. A. (1) i uznanie, że nie zachodzi konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań tych świadków, gdyż zebrany materiał dowodowy pozwala na jej rozstrzygnięcie - co zgodnie z art. 58 § 1 - § 3 k.c. , co pozwoliłoby uznać czyni umowę pożyczki nieważną, jak również - z ostrożności procesowej, że zawarta umowa była pozorną – jako, że przedstawiciele (...) pod pozorem umowy pożyczki zmierzali do wykorzystania pieniędzy będącej jej przedmiotem do własnych, przestępczych celów.

Zarzut ten w powiązaniu z wnioskiem dowodowym zmierza w istocie do wykazania, że osoba trzecia za pomocą przestępstwa wywarła wpływ na sferę motywacyjną pozwanego co do zawarcia ze stroną powodową przedmiotowej umowy pożyczki.

Należy zwrócić uwagę, że pozwany w zarzutach od nakazu zapłaty, w zeznaniach i w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa przez A. A. wyraża pretensje wobec tej właśnie osoby, która miała go oszukać. Tymczasem osobie tej będącej członkiem Rady Nadzorczej upadłej Spółdzielni nie można przypisać działania w jej imieniu gdyż nie była jej reprezentantem. L. U. (1) Prezesowi Zarządu sam pozwany w istocie nie przypisywał przestępczych działań. To, że prezes przyjął rozmawiał z pozwanym i z A. A. (który się za nim wstawiał) na temat jego działalności gospodarczej i celu udzielanej pożyczki wydaje się rzeczą naturalną w kontekście wielkości kwoty pożyczki.

Nadto, gdyby nawet dopuścić, że L. U. (1) dopuścił się przestępstwa na szkodę upadłego a nawet pozwanego to byłyby jego działania osobiste wykonywane przy okazji pełnionej funkcji prezesa, w swoim imieniu z konsekwencją dla swojej odpowiedzialności karnej i majątkowej a nie w imieniu (...) K. (1) (...) (dalej: (...)), która jest odrębnym podmiotem prawa od członków swoich organów i nie wszystkie ich działania były działaniami (...)

Należy też zwrócić uwagę, że dla skuteczności działania upadłego (...) zgodnie ze statutem konieczne było współdziałanie dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu i pełnomocnika. Prezes nie reprezentował również (...) przy zawieraniu umowy pożyczki z pozwanym. W tej sytuacji ewentualne przestępcze działanie A. A. czy L. U. (1) są działaniami osób trzecich w stosunku do stron umowy pożyczki. Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 22 lutego 2024r, II CSKP 2121/22, zgodnie z którym umowa pożyczki zawarta pomiędzy stronami nie jest nieważna z tego względu, że osoba trzecia za pomocą przestępstwa wywarła wpływ na sferę motywacyjną jednej ze stron w taki sposób, że zawarła ona z drugą stroną umowę pożyczki. Z tego względu wnioskowane dowody nie miały wpływu na wynik sprawy, zatem zasadnie zostały pominięte.

Tylko na marginesie Sąd zauważa, że gdyby w istocie A. A. dopuścił się względem powoda przypisywanych mu czynów, to pozwany może wytoczyć mu proces o odszkodowanie całej sumy jaką mu bezpodstawnie wypłacił oraz kwotę zapłacił lub zapłaci stronie powodowej.

Z samych twierdzeń pozwanego wynika, że podstaw faktycznych i prawnych do wyciągnięcia wniosku prawnego, że do zawarcia umowy pożyczki doszło w warunkach czynu niedozwolonego z udziałem samego (...), które to ustalenia powinny doprowadzić Sąd do przyjęcia, że umowa pożyczki jako zawarta w warunkach czynu niedozwolonego, a więc sprzeczna z ustawą lub zmierzająca do jej obejścia, a także, sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest umową nieważną w świetle art. 58 § 1 lub § 1 k.c, ewentualnie umową pozorną. Sam pozwany rozdysponował kwotą pożyczki, a przez pewien czas pożyczka była spłacana, co sprzeciwia się jej pozorności. Pozwany nie twierdzi, aby strony umowy pożyczki chciały ukryć w ten sposób inną umowę, np. darowizny.

Pozwany nie podważył ustaleń faktycznych Sądu I Instancji, zatem ustalenia te Sąd Apelacyjny przyjął za własne. Skutkuje to tym, że prawidłowość zastosowania prawa materialnego należy badać na tle ustaleń faktycznych Sądu a nie twierdzeń apelujących podnoszonych w apelacji.

Sąd na etapie postępowania apelacyjnego powziął informację, że A. A., L. U. (1) i innych osób związanych z upadłym (...) toczą się postępowania karne za czyny popełnione na szkodę tego podmiotu. Również pozwany został nieprawomocnie skazany wyrokiem Sądu Okręgowego W. za czyny z art. 297 § 1 k.k. oraz z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 386 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. Z art. 297 § 1 k.k. w zw. Z art. 11 § 2 k.k. (k.707-717) popełnione na szkodę strony powodowej. Zdaniem Sądu okoliczności te nie mają znaczenia w sprawie i brak podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania, ponieważ podstawa faktyczna sprawy została zakreślona przez powoda do okoliczności związanych z zawarta umowa pożyczki i wystawionym na zabezpieczenie jej spłaty wekslem. Uniewinnienie pozwanego z zarzucanych czynów nie zwolni go z zobowiązania cywilno-prawnego opartego na umowie i wekslu, tak samo jak skazanie A. A. czy L. U. (1) za czyny na szkodę (...)

Częściowo uzasadnione są zarzuty pozwanego dotyczące nienależytego wypełnienia weksla w świetle przedawnienia roszczenia cywilno-prawnego, które weksel zabezpiecza.

Zgodnie z art. 70 ustawy Prawo wekslowe roszczenia z weksli, kierowane w stosunku do dłużników wekslowych, przedawniają się z upływem trzech lat od dnia płatności weksla. Nie ulega wątpliwości, że w chwili wniesienia pozwu termin ten nie upłynął.

Należy jednak mieć na uwadze, że weksel, na którym oparte zostało roszczenie powoda w pozwie o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, był wekslem zabezpieczającym (weksel in blanco). W świetle art. 10 Prawa wekslowego weksel taki powinien być wypełniony zgodnie z porozumieniem, czyli w niniejszej sprawie deklaracją do weksla in blanco. Z deklaracji tej wprawdzie wynika, że posiadacz weksla może wpisać do weksla termin płatności według swego uznania, ale brak w niej upoważnienia do uwzględnienia w sumie wekslowej wierzytelności przedawnionych, odpowiadającym ratom kapitałowo-odsetkowym, których termin płatności upłynął przed terminem przedawnienia.

Co dom zasady bowiem, treścią upoważnienia do uzupełnienia weksla

in blanco, wręczonego w celu zabezpieczenia roszczenia, jest objęte jedynie uzupełnienie go przed upływem terminu przedawnienia roszczenia podlegającego zabezpieczeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2010 r., V CSK 142/10, OSNC-ZD 2011/4/73). Tym samym skuteczność roszczenia z takiego weksla jest ograniczona do zakresu, który nie jest objęty przedawnieniem zabezpieczonych wekslem wierzytelności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2021 r., I CSKP 132/21). Sąd Apelacyjny podziela to stanowisko.

Norma art. 120 § 1 k.c. wskazuje, że powstanie obowiązku wezwania do spełnienia świadczenia, określające początek biegu przedawnienia, dotyczy wyłącznie roszczeń, których wymagalność zależy od wezwania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2022 r., II CSKP 170/22), tymczasem wymagalność rat spłaty pożyczki nie zależy od wezwania, skoro wynika z umowy, tym samym nie zachodzi obowiązek skracania terminu tak ustalonej wymagalności przez wierzyciela.

Powyższe jest konsekwencją stanu polegającego na tym, że początku wymagalności nie da się ująć w jedną regułę, obowiązującą dla wszystkich stosunków prawnych, zależy on bowiem od charakteru zobowiązań i ich właściwości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., II CSKP 542/22).

Trafny jest natomiast zarzut wskazujący na naruszenie art. 120 § 1 zd. 1 k.c. z tym, że należy go powiązać z art. 118 k.c. Treść roszczenia w zakresie poszczególnych rat, wynikająca z czynności prawnej, jaką jest umowa, obejmuje wysokość należności każdej z nich oraz odrębne terminy ich wymagalności. Składając się, częściami, na określone świadczenie (np. spłatę pożyczki) stanowią wręcz klasyczne świadczenia okresowe, a więc takie, których termin przedawnienia, po pierwsze, wynosi trzy lata, a po drugie, dla których początek biegu przedawnienia należy ustalać osobno w odniesieniu do każdej raty, uwzględniając chwilę nadejścia wymagalności poszczególnych rat (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2022 r. II CSKP 77/22; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r., III CZP 17/21, OSNC 2022, Nr 2, poz. 12).

Jednostronna czynność prawna, jaką jest wypowiedzenie umowy, nie może wpłynąć na termin wymagalności roszczeń, których data wymagalności (obowiązku spełnienia świadczenia) już upłynęła. Byłoby to sprzeczne z zakazem wynikającym z art. 119 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego 25 lutego 2022 r., II CSKP 72/22, w którym możliwość przyjęcia początku biegu przedawnienia w późniejszej dacie, niż ustalona skutecznie przedtem, ograniczono do czynności prawnej obu stron).

Zatem, wypowiedzenie umowy pożyczki, w tym takiej jak ta, o którą chodzi w niniejszej sprawie, nie wpływa na bieg terminu przedawnienia roszczeń o zapłatę rat, które stały się wymagalne przed wypowiedzeniem (upłynął termin ich obowiązkowej płatności) przed wypowiedzeniem umowy (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2023 r., III CZP 52/22).

Skoro weksel, z którego dochodzono roszczenia w niniejszej sprawie został wypełniony 11 kwietnia 2019 r., to w świetle art. 118 k.c., w brzmieniu obowiązującym od dnia 9 lipca 2018, przy zastosowaniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018.1104), przed dniem wypełnienia weksla uległy przedawnieniu zobowiązania pozwanej w stosunku do pozwanego wymagalne do dnia 31 grudnia 2015 r.

Uwzględniając, zgodnie z rozliczeniem na kartach 241-242, przyznane przez powoda wpłaty dokonane na poczet rat spłaty należności z tytułu umowy pożyczki nr (...), w niekwestionowanej przez pozwaną wysokości 699.484 złotych i zaliczając je, zgodnie z wyborem wierzyciela, a przy tym w sposób odpowiadający normie art. 451 k.c., na poczet odsetek umownych, przedawnieniu uległy należności z tytułu odsetek umownych, objęte ratami obciążającymi pozwaną do 31 grudnia 2015 r., czyli według nowego harmonogramu z 29 listopada 2012r (k.33) raty objęte pozycjami nr od 1 do 34 - sporządzonego po Aneksie nr (...) do umowy (k.32). Natomiast nie są przedawnione raty od pozycji nr (...) (7.01.2016r) do poz. Nr (...)(7.11.2021r) na łączną kwotę 6.622.608,90 zł. Do sumy tej należy doliczyć kwotę 1.386.623,91 zł tytułem odsetek umownych, zgodnie z Raportem zadłużenia sporządzonym na dzień 11 kwietnia 2019r (k.11). Sąd uznał za nieuzasadnione żądanie powoda w części obejmującej kwotę 2.182.480,44 zł dotyczące należności przeterminowanych, gdyż powód nie wykazał tego roszczenia stosownymi dowodami i nie przedstawił nawet sposobu wyliczenia tej kwoty. Nie ulega wątpliwości, że jest ona błędna, choćby z tego powodu, że obejmuje ona odsetki naliczone od rat przedawnionych, a jest oczywiste, że od wierzytelności przedawnionej odsetki nie biegną, skoro dłużnik może uchylić się od jej zapłaty. Na rozprawie apelacyjnej 4 czerwca 2025r Sąd wyznaczył pełnomocnikom stron dodatkowy termin do przedstawienia hipotetycznego wyliczenia roszczenia powoda przy założeniu, że raty pożyczki są przedawnione do grudnia 2015r, lecz zarządzenie to nie zostało wykonane i strony dalej podtrzymywały swoje stanowiska.

Co do apelacji powoda to należy się zgodzić z jej zarzutami naruszenia prawa materialnego, które to naruszenie spowodowało odmowę zasądzenia sumy wekslowej w części obejmującej odsetki za opóźnienie od sumy zadłużenia. Z tym, że powodowi nalezą się odsetki za opóźnienie od należności pożyczkowej (kapitał plus odsetki umowne czyli 6.622.608,90 zł plus 1.386.623,91 = 8.009.932 zł za okres od dnia wypowiedzenia umowy tj. 25 lipca 2016r do dnia wypełnienia weksla czyli 11 kwietnia 2019r , co daje kwotę 1.520.790 zł.

Razem powodowi przysługuje kwota 9.530.722 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 7 maja 2018r – zgodnie z terminem płatności wynikającym z weksla. Z treści deklaracji wekslowej wynika bowiem, że posiadacz przedmiotowego weksla niezupełnego

(in blanco) mógł go wypełnić na sumę odpowiadającą całości zadłużenia czyli łącznie z należnościami odsetkowymi powstałymi do daty wypełnienia weksla. Pozwany nie zakwestionował skutecznie poprawności wypełnienie weksla w tej części, np. przez podniesienie, że strony inaczej rozumiały porozumienie wekslowe.

Apelacja nie zarzuca naruszenia przepisów o ochronie konsumenta, zatem tylko dodatkowo należy podnieść, że przypisanie pozwanemu statusu konsumenta jest w niniejszej sprawie nie uzasadnione, mimo wpisanego do umowy celu mieszkaniowego. Z samych twierdzeń pozwanego wynika bowiem, że celem pożyczki było dokończenie inwestycji w postaci pensjonatu, (...) i wyciągu narciarskiego.

Mając na uwadze przedstawione argumenty należało zmienić zaskarżony wyrok w sposób na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. W pozostałej części należało oddalić apelacje jako bezzasadne, na podstawie art. 385 k.p.c.

Częściowa zasadność apelacji powoda nie mogła doprowadzić do zmiany wyroku na jego korzyść, gdyż pozwany wygrał w zakresie wyższej kwoty, skutkiem czego Sąd Apelacyjny obniżył zasądzone roszczenie. Uwzględniając powyższe oraz to, że wynik sprawy apelacyjnej zależał od wzajemnego obrachunku stron, koszty postępowania apelacyjnego pomiędzy stronami wzajemnie zniesiono (art. 100 k.p.c.).

Orzeczenie o kosztach pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu uwzględnia stawki wynikające z przepisów § 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z w sprawie opłat za czynności radców prawnych w aktualnym brzmieniu.