Wypadek z 2019 roku i 15 proc. uszczerbku. Sąd utrzymał 70 tys. zł zadośćuczynienia

Wyrokiem z dnia 23 września 2022 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I C 2311/20 z powództwa P. S. przeciwko Towarzystwu (...) Spółka Akcyjna w W. o zadośćuczynienie i odszkodowanie, Sąd Okręgowy w Płocku:

1. zasądził od Towarzystwa (...) Spółka Akcyjna w W. na rzecz P. S. kwotę 89 577,08 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 września 2020 roku do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

3. zasądził od pozwanego na rzecz powoda tytułem kosztów procesu kwotę 10 184,25 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

4. nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Płocku kwotę 7,26 zł.

Powyższe orzeczenie poprzedziły ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji znajdujące się na kartach 199-210, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, bez konieczności ich ponownego przytaczania zgodnie z art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w W. skarżąc wyrok w części, to jest w zakresie punktów 1.,3. i 4.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu pozwany zarzucił naruszenie przepisów

I. prawa materialnego, to jest: art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. - poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu przez Sąd Okręgowy, że łączna kwota zadośćuczynienia w wysokości 70.000,00 zł za krzywdę doznaną wskutek wypadku z dnia 12 września 2019 r., jest kwotą „odpowiednią" w znaczeniu tej normy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznać należy, że jest ona rażąco wygórowana i nieadekwatna i łącznie winna nie przekraczać kwoty 40.000,00 zł,

II. naruszenie prawa procesowego: art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jej oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, tj. bezpodstawne przyjęcie, że obrażenia jakich doznał powód w wyniku zdarzenia przy uwzględnieniu jednego z kryteriów istotnych przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia - 15 % uszczerbku na zdrowiu, uzasadniają przyznanie kwoty globalnej w wysokości 70.000,00 zł zadośćuczynienia,

III. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału wskutek naruszenia przepisu postępowania, które miały wpływ na wynik spraw a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, bowiem z pominięciem znaczenia faktów, że:

„Ogólne funkcjonowanie badanego jest wysokie i nie spełnia kryteria diagnostycznych według klasyfikacji zaburzeń psychicznych (...)10 będący, podstawą do rozpoznania zaburzeń sfery emocjonalnej".

W konkluzji skarżący pozwany wniósł zmianę wyroku w części - co do punktów: 1. w zakresie, w jakim zasądza kwotę 30.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 września 2020 r. do dnia zapłaty oraz 3. i 4. poprzez oddalenie powództwa nadto co do kwoty 30.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 września 2020 r. do dnia zapłaty i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje.

(apelacja – k. 212-214)

W odpowiedzi na apelację pozwanego powód wniósł o jej oddalenie.

(pismo procesowe powoda k.232-235)

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :

Wywiedziona apelacja nie wykazała nieprawidłowości zaskarżonego orzeczenia i nie dostarczyła podstaw umożliwiających podważenie oceny prawnej dokonanej przez Sąd Okręgowy.

Wskazać należy, bacząc na treść art. 382 k.p.c., że Sąd Apelacyjny ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1998r., II CKN 704/97, OSNC 1998 nr 12, poz. 214). Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania przed sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo.

Analizując w pierwszej kolejności zasadność podnoszonego w apelacji zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., poprzez pozbawioną wszechstronności, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego uznać go należy za całkowicie chybiony.

Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. należy uznać za skuteczny, gdy w przeprowadzonej przez sąd ocenie dowodów brak jest logiki w wyprowadzaniu wniosków z zebranego materiału dowodowego. Naruszenie zasad logiki może polegać m.in. na wewnętrznej sprzeczności wyroku, polegającej na dokonaniu przez sąd dwóch odmiennych ustaleń w zakresie tej samej okoliczności, na dokonaniu przez sąd ustaleń, które pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym, który sąd uznał za wiarygodny, na uznaniu za wiarygodne w całości dowodów, które pozostają ze sobą w częściowej sprzeczności lub na wyprowadzeniu logicznie błędnych wniosków z ustalonych przez siebie okoliczności albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego sąd nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych. Podkreślić należy, iż skuteczne zakwestionowanie tej swobody wymaga od skarżącego wykazania, że w następstwie istotnych błędów logicznego rozumowania, bądź sprzeniewierzenia się zasadom doświadczenia życiowego albo też pominięcia dowodów prowadzących do wniosków odmiennych, niż przyjęte przez sąd orzekający, ocena dowodów była oczywiście błędna lub rażąco wadliwa. Prawidłowe postawienie zarzutu z art. 233 § 1 k.p.c. wymaga zatem od skarżącego wskazania konkretnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, którego zarzut ten dotyczy i podania, w czym skarżący upatruje wadliwą jego ocenę. Nie jest nim inna ocena tych samych dowodów przeprowadzona przez skarżącego. Jeśli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906).

W przedmiotowej sprawie nie można przypisać Sądowi Okręgowemu wadliwości w ocenie materiału dowodowego. Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego Sąd I instancji nie naruszył żadnej z reguł określonych w art. 233 § 1 k.p.c.

Naruszenia ww. przepisu pozwany upatrywał w bezpodstawnym przyjęciu, że obrażenia, jakich doznał powód w wyniku wypadku określone na 15% uszczerbku na zdrowiu, uzasadniają przyznanie kwoty 70.000zł tytułem zadoścuczyneinia. Analiza treści tego zarzutu nie pozostawia wątpliwości, że skarżący za pomocą zarzutów naruszenia prawa procesowego próbuje w istocie podważyć subsumpcję prawidłowo ustalonych faktów pod określone normy prawa materialnego. Celem tych zarzutów było jedynie wywiedzenie, iż Sąd Okręgowy błędnie uznał, że powodowi należy się zadośćuczynienie w odpowiedniej kwocie. Kwestii tej przepis art. 233 § 1 k.p.c. nie dotyka, zatem zwalczanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia powinno nastąpić w oparciu o przywołanie właściwych przepisów prawa materialnego, nie zaś norm proceduralnych i tak też w istocie pozwany czyni, albowiem tożsame w swej treści zarzuty opiera również na podstawach wywodzących się z prawa materialnego.

Na marginesie należy jeszcze dodać, że stawiając zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. skarżący winien wykazać, że oceniając określone dowody Sąd I instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Zarzut obrazy przepisu art. 233 § 1 k.p.c. regulującego zasady oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystniejszych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej oceny materiału dowodowego. Wskazać należy, iż stan zdrowia powoda został ustalony na podstawie przeprowadzonych w sprawie dowodów z opinii biegłych z zakresu psychologii oraz ortopedii, które były rzetelne i spójne.

Sąd Okręgowy szczegółowo przedstawił tok swojego rozumowania prowadzący do konkluzji zawartych w treści wyroku, w sposób drobiazgowy odniósł się do okoliczności, które jego zdaniem wpłynęły na ustalenie zasądzonej kwoty zadośćuczynienia, wymienił te okoliczności, nadał im odpowiedniej rangi. Nie można zgodzić się z twierdzeniem pozwanego, że wypadek nie wpłynął znacząco na zdrowie powoda. Wręcz przeciwnie, gdyż wypadek pozostawił u powoda trwały 15 % uszczerbek na zdrowiu. Należy wskazać, że powód nadal odczuwa silne dolegliwości bólowe podczas schylania się czy długotrwałej jazdy samochodem. P. S. nie może wykonywać niektórych czynności jak podnoszenie, dźwiganie, jazda na rowerze, samochodem w dłuższe trasy. Przed wypadkiem powód prowadził aktywny tryb życia, podejmując ekskluzywne aktywności determinowane bardzo wysokim standardem życia, który prowadził; był osobą aktywną: skakał ze spadochronem, jeździł na nartach, pływał, często podróżował. Obecnie P. S. ma ograniczoną sprawność. Nadal odczuwa dolegliwości bólowe kręgosłupa, promieniujący ból do pośladka oraz krocza, osłabienie siły mięśniowej kończyn dolnych, okresowe skurcze mięśni kończyn dolnych, bóle okolicy między łopatkowej, ograniczenie zakresu ruchomości kręgosłupa na odcinku LS, ruchów rotacyjnych, a także okresowe promieniowanie bólu do kończyny dolnej prawej z cechami drętwienia. Nie może długo przebywać w pozycji stojącej, dźwigać, uprawiać sportów, chodzi z niewielkim utykaniem, wymaga okresowego leczenia rehabilitacyjnego, farmakologicznego, usprawniania. Wspomnieć trzeba, iż P. S. wykonuje głównie prace biurowe, nie może dźwigać, podnosić, wykonywać prac technicznych - zmienił zakres swoich obowiązków. Podczas wykonywania prac biurowych doświadcza dyskomfortu związanego bólem kości ogonowej. Korzysta z regularnej rehabilitacji 2 razy w tygodniu, unika sportów oraz dalekich podróży.

Z powyższych względów za nietrafny uznać należało zarzut apelacji dotyczący naruszenia przepisów prawa procesowego mających wpływ na wynik sprawy - art. 233 § 1 k.p.c. Tym samym chybiony pozostaje zarzut sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału.

Kolejno podnieść trzeba, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, to jest art. 445 § 1 kodeksu cywilnego w zw. z art. 444 § 1 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tymi przepisami osobie poszkodowanej, która w wyniku wyrządzonej jej szkody doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w doktrynie podkreśla się, że ustalenie odpowiedniej sumy z tytułu zadośćuczynienia powinno być dokonane z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danego wypadku mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, zarzut zawyżenia wysokości zadośćuczynienia może być uwzględniony w instancji odwoławczej tylko wtedy, gdy nie zostały wzięte pod uwagę wszystkie istotne kryteria rzutujące na tę formę rekompensaty (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2002r. II CKN 605/00, LEX nr 484718 i powołane tam orzecznictwo). Podstawowym kryterium dla ustalenia wysokości należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia jest rozmiar i intensywność doznanej krzywdy, ocenianej według miar obiektywnych oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo. Ze względu na niewymierny charakter krzywdy, określając wysokość zadośćuczynienia sąd bierze zatem pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Przede wszystkim ma na uwadze stopień i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych, okres trwania leczenia, bolesność zabiegów, wiek powoda, ewentualny stopień utraty zdolności do pracy, ograniczenie na przyszłość możliwości w życiu osobistym i zawodowym (w tym niemożność prowadzenia normalnego życia, także zawodowego, uprawiania sportów, utratę kontaktów towarzyskich), trwałość skutków urazu, prognozy na przyszłość, poczucie nieprzydatności społecznej, bezradność życiową. Kwota zadośćuczynienia jest ustalana zatem w sposób wysoce ocenny, w oparciu o okoliczności, które trudno przeliczyć na ściśle określone wartości majątkowe. Pomocniczo przyjmuje się za orientacyjną podstawę określenia wysokości tego rodzaju świadczenia procentowy uszczerbek na zdrowiu, zaś po uwzględnieniu szczególnych okoliczności sprawy tak oszacowana kwota zadośćuczynienia ulega dalszym modyfikacjom (niekiedy bardzo znacznym, np. gdy stosunkowo niewielki uszczerbek na zdrowiu wiąże się z drastycznym pogorszeniem jakości życia poszkodowanego). Oczywiście zaznaczyć w tym miejscu należy, że określenie wysokości uszczerbku na zdrowiu stanowi jedynie kryterium pomocnicze do ustalenia zasadności i wysokości dochodzonego w sprawie zadośćuczynienia.

Nadto należy zwrócić uwagę na istotę funkcji kompensacyjnej zadośćuczynienia, które powinno zrekompensować materialnie utracone zdrowie oraz cierpienia psychiczne poszkodowanego. Należy mieć też na względzie zasadę jednorazowości zadośćuczynienia, która przejawia się tym, że świadczenie to jest przyznawane jednorazowo. Ma ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę za całą krzywdę wyrządzoną poszkodowanemu czynem niedozwolonym, za wszystkie jego cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno te, których już doznał, jak i te, które zapewne w związku z doznanym uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia wystąpią u niego w przyszłości, jako możliwe do przewidzenia następstwa czynu niedozwolonego. (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2013 r., II CSK 179/13, LEX nr 1436069; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2014 r. (I ACa 1622/13, LEX nr 1563513).

Bacząc na wyżej wskazane kryteria oraz rodzaj i rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych powoda, w przekonaniu Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy wziął pod uwagę wszystkie kryteria rzutujące na tę formę rekompensaty i przypisał im właściwą wagę.

Należy wskazać, że kwota 70 000 zł tytułem zadośćuczynienia pozostaje adekwatną do rozmiaru doznanej przez powoda krzywdy. Tak ustalone zadośćuczynienie niewątpliwie przedstawia dla powoda ekonomicznie odczuwalną wartość, nie jest również rażąco wygórowane i nie prowadzi do nieuzasadnionego przysporzenia w jego majątku. W świetle opinii biegłego ortopedy uszczerbek na zdrowiu powoda wynosi 15%. Bezspornym pozostaje, iż powód przeżywał cierpienia fizyczne bezpośrednio po wypadku oraz nadal doznaje tego rodzaju dolegliwości; Należy zaznaczyć, że przed wypadkiem powód był bardzo aktywny ruchowo - uprawiał sporty, jeździł rowerem, na nartach, skakał ze spadochronem, a nadto często podróżował. Po wypadku zaniechał tych aktywności z powodu odczuwanego bólu, a także z obawy o wystąpienie kolejnych urazów. Niemożność długotrwałego siedzenia w jednej pozycji wykluczyła podróżowanie samolotem, w długie trasy samochodem - wcześniej powód często wyjeżdżał m.in. do A., planował podróż do USA. Powód musiał zmienić w pewnym zakresie charakter wykonywanej pracy - nie ma możliwości prowadzenia działalności pod względem technicznym, musiał zmienić zakres swoich obowiązków na pracę biurową, która również jako wiążąca się z długim siedzeniem i wymuszoną pozycją ciała jest dla niego niekomfortowa i bolesna. Biegły psycholog uznał, że obecnie nadal utrzymuje się u powoda dyskomfort psychiczny w postaci frustracji i napięcia psychicznego ze względu na ograniczenia. W związku z wypadkiem powód musiał częściowo przeorganizować swoje życie poprzez częściową zmianę charakteru pracy, rezygnację z wszelkich podróży i hobby, pogarszając swój komfort życia.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację pozwanego jako niezasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 w związku z § 14 ust. 1 pkt d. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz.U. 2015 r. poz. 1800), zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.