Umowa kredytu frankowego nieważna, ale bank zwróci tylko 698,06 zł z ponad 305 tys. zł

Wyrokiem z 5 grudnia 2023 roku Sąd Okręgowy w Świdnicy zasądził od strony pozwanej (...) S.A. w L. na rzecz powodów U. W., J. W. kwotę 305.113,58 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie co do kwoty 226.976, 32 zł od dnia 17 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty, co do kwoty 78.137,26 zł od dnia 30 maja 2023 r. do dnia zapłaty (pkt I); ustalił nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy nr (...) z dnia 14 października 2008 roku (pkt II); zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów koszty procesu w kwocie 13.834 zł (pkt III) oraz nakazał stronie pozwanej uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Świdnicy kwotę 1206, 94 zł tytułem dalszych wydatków w sprawie (pkt IV).

Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając go w całości i podnosząc zarzuty szczegółowo opisane i uzasadnione w apelacji (k.586v-589).

Strona pozwana w oparciu o wskazane zarzuty wniosła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów procesu za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację, powodowie wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania apelacyjnego według norm prawem przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w części.

Na wstępie wskazać należy, że Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, ujęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jako że znajdowały one oparcie w zebranym w niniejszym postępowaniu materiale dowodowym i nie wymagały uzupełnienia w postępowaniu apelacyjnym, zatem ich powtarzanie nie było konieczne ( art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c.).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w żadnym aspekcie niniejszej sprawy i przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, które poddał ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, nie przekraczając jej granic. Tylko w przypadku, gdy wnioskowanie Sądu przeprowadzone byłoby wbrew zasadom logiki i/lub doświadczenia życiowego, przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów mogłaby być skutecznie podważona. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika zaś takie rozumowanie Sądu Okręgowego, które ignorowałoby zasady logiki, doświadczenia życiowego, czy też prowadziłoby do wniosków niewynikających z zebranego materiału. Sama polemika ze stanowiskiem Sądu nie jest w tym zakresie wystarczająca.

Sąd Odwoławczy nie znalazł podstaw do odmiennej oceny wniosków dowodowych strony pozwanej, podzielając ocenę dowodów przeprowadzoną przez Sąd I Instancji, który za wystarczającą podstawę dla poczynienia ustaleń uznał dowody z dokumentów i z przesłuchania powodów. Ten ostatni dowód podlegał ocenie jak wszystkie inne, według zasad z art. 233 § 1 k.p.c. i Sąd Apelacyjny nie dostrzegł żadnych nieprawidłowości.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji uwzględnił roszczenie powodów w całości, zatem Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że wszelkie koszty postępowania strona pozwana jako przegrywająca winna zwrócić powodom, w tym również kwotę 2 000 zł tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego.

Sąd Apelacyjny wskazuje, iż ocena celowości przeprowadzenia danego dowodu dokonywana jest według stanu w chwili podejmowania przez Sąd decyzji procesowej, a nie przez pryzmat późniejszego wyniku postępowania lub stanowiska strony kwestionującej potrzebę jego przeprowadzenia. W realiach niniejszej sprawy, dla rozstrzygnięcia spornych okoliczności konieczne było skorzystanie z wiadomości specjalnych. Sam fakt, że strona pozwana kwestionowała zasadność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, nie oznacza jeszcze, że dowód ten był zbędny. Opinia została przeprowadzona zgodnie z postanowieniem Sądu i służyła wyjaśnieniu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem wydatki związane z wynagrodzeniem biegłego zostały prawidłowo zaliczone do kosztów procesu podlegających rozliczeniu między stronami.

Mając na uwadze powyższe, niezasadny pozostawał zarzut naruszenia art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c.

Wbrew zarzutom pozwanego Banku, powodowie posiadali interes prawny w wytoczeniu niniejszego powództwa. Powodowie dochodzili swego roszczenia w toku realizacji przedmiotowej umowy, w celu uchylenia niepewności co do tego, czy umowa ta jest dla nich wiążąca i czy zobowiązani są do uiszczania należności z niej wynikających. Przesądza to o posiadaniu interesu prawnego, uzasadniającego rozstrzygnięcie powyższych wątpliwości przez sąd, na podstawie art. 189 k.p.c. Dopiero sentencja wyroku ustalającego prowadzi do definitywnego rozstrzygnięcia tych wątpliwości, zaś samo wskazanie w uzasadnieniu wyroku, jako przesłanki uwzględnienia powództwa o zapłatę, iż umowa jest nieważna, nie byłoby w tym zakresie wystarczające.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, treść umowy zawartej między stronami mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353

1 k.c. w związku z art. 69 Prawa bankowego). Zawiera wszystkie elementy przedmiotowo istotne (

essentialia negotii), o których mowa w art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, co prawidłowo stwierdził Sąd Okręgowy. Wprawdzie regulacje związane z udzielaniem kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej zostały wprowadzone poprzez dodanie art. 69 ust 2 pkt 4 a i ust 3 ustawy Prawo bankowe 26 sierpnia 2011 roku, jednak już uprzednio w judykaturze wyrażane było jednolite stanowisko aprobujące zaciąganie zobowiązań kredytowych w walucie obcej z zastrzeżeniem, że wypłata i spłata kredytu będzie dokonywana w walucie krajowej ( tak wyrok SN z 30 .10.2020 roku II CSK 805/18). W związku z tym obecnie jednolicie przyjmuje się, że umowa kredytu wiążąca wysokość udzielonego kredytu i wysokość jego spłat z kursem waluty obcej nie jest nieważna z uwagi na sprzeczność z konstrukcją umowy przewidzianą w art. 69 ust 1 Prawo bankowe ( wyrok SN z 11 grudnia 2019 roku V CSK 382/18, wyrok SN z 27.07.2021 r., V CSKP 49/21).

Ustosunkowując się do zarzutów materialnoprawnych apelacji, które zmierzały do zakwestionowania oceny Sądu Okręgowego, że umowa wiążąca strony zawierała klauzule, które należało uznać za abuzywne, to nie zasługiwały one na uwzględnienie i nie mogły skutkować zmianą rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne, tj.: zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest zaś jedynie w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, tj. gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz gdy postanowienie umowne określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w sprawie spełnione zostały powyższe przesłanki pozytywne i żadna z ww. przesłanek negatywnych, co przesądzało niedozwolony charakter spornych klauzul.

Sporna umowa niewątpliwie została zawarta z konsumentami i nie miało miejsca indywidualne uzgadnianie treści umowy. Okoliczność przeciwna nie została przez stronę pozwaną wykazana, a to na niej zgodnie z art. 385

1 § 4 k.c. spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie. By stwierdzić indywidulane uzgodnienie treści umowy wpływ konsumenta musi mieć charakter realny, rzeczywiście zostać mu zaoferowany, a nie polegać na teoretycznej możliwości np. przyjęcia innej oferty kredytowej. Pozwany bank nie przytoczył zresztą żadnych faktów, które wskazywałyby na prowadzenie między stronami jakichkolwiek uzgodnień co do treści poszczególnych postanowień umowy, na zgłaszanie przez kredytobiorcę propozycji dotyczących treści postanowień.

Przedłożona powodom do podpisu umowa stanowiła wzorzec umowny nie podlegający negocjacjom czy zmianom, a powodowie mogli jedynie zaakceptować i podpisać umowę w brzmieniu zaproponowanym przez stronę pozwaną, bądź też umowy nie podpisać. Nie mieli więc realnego wpływu na brzmienie poszczególnych postanowień, nie uzgadniali ich treści z bankiem, a jedynie przeczytali przedłożone im dokumenty.

Sąd Apelacyjny podziela dominujące obecnie stanowisko, że zastrzeżone w umowie kredytu waloryzowanego do waluty obcej klauzule kształtujące mechanizm przeliczenia, określają główne świadczenie kredytobiorcy (zob. np. wyroki SN z: 4.04.2019 r., III CSK 159/17; 9.05.2019 r., I CSK 242/18; 11.12.2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20; 21.06.2021 r., I CSKP 55/21; 3.02.2022 r., II CSKP 459/22, por. wyroki Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2019 r., Ili CSK 159/17, OSP 2019, z. 12, poz. 115 i z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18, nie publ.).

Za trafną należy uznać ocenę, że postanowienia umowy odnoszące się do mechanizmu przeliczenia waluty według kursu ustalanego przez bank w sposób nietransparentny i nieuzgodniony z konsumentem, noszą cechy klauzul niedozwolonych w rozumieniu art. 385

1 § 1 k.c. W umowie Bank uprawniony został bowiem do samodzielnego określania danych istotnie wpływających na wymiar zobowiązania drugiej strony, co sprzeczne jest z dobrymi obyczajami.

Utrwalony jest już pogląd, że określenie wysokości świadczenia z tytułu zwrotu kredytu obciążającego konsumenta z odwołaniem do tabel kursów walut obcych ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem, a także narusza równorzędność stron, w związku z czym tego rodzaju postanowienia umowne mają charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385

1 k.c., oczywiście przy spełnieniu pozostałych przesłanek w nim określonych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16, z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18, z 30 września 2020 r., I CSK 556/18, z 24 lutego 2022 r., II CSKP 45/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22).

W orzecznictwie TSUE podkreśla się, że wymogu przejrzystości warunków umownych nie można zawężać do zrozumiałości tych warunków pod względem formalnym i gramatycznym, lecz przeciwnie, z uwagi na to, że ustanowiony przez wspomnianą dyrektywę system ochrony opiera się na założeniu, iż konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca, między innymi ze względu na stopień poinformowania, ów wymóg wyrażenia warunków umownych prostym i zrozumiałym językiem i w konsekwencji przejrzystości, musi podlegać wykładni rozszerzającej.

Bank nie zrealizował prawidłowo spoczywającego na nim obowiązku informacyjnego co do ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego do waluty obcej. Kredytobiorcy jako nieprofesjonalna strona umowy, bez przygotowania z zakresu bankowości czy finansów, nie mieli wystarczającej wiedzy i doświadczenia, by w pełni zrozumieć i ocenić skutki tych postanowień. Ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty obcej dla kredytobiorcy ma dwa zasadnicze skutki: zmieniający się kurs powoduje zmianę wysokości rat kapitałowo-odsetkowych, a związanie kredytu z kursem waluty obcej wpływa bezpośrednio na zmianę wysokości zadłużenia pozostającego do spłaty, a zatem ma największe znaczenie dla konsumenta i naruszenia jego interesów, bowiem wpływa na stan majątkowy kredytobiorcy. Tymczasem konsumenci byli przekonywani przez pracowników Banku, że kurs franka jest stabilny, zaś zawierana umowa jest dla nich korzystna.

Nie ma natomiast znaczenia, czy w czasie trwania umowy Bank ustalał kurs dowolnie, czy też w oparciu o czynniki obiektywne, takie jak kursy średnie Narodowego Banku Polskiego, kursy obowiązujące na rynku międzynarodowym czy ocenę bieżącej sytuacji rynkowej – skoro nie zostało to w żaden sposób formalnie przez niego uregulowane, zaś oceny, czy dane postanowienie umowy są niedozwolone (art. 385

1 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN 7 sędziów z dnia 20.06.2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2).

Za prawidłowe należało uznać rozważania Sądu I instancji co do wpływu abuzywności na byt i charakter kwestionowanej umowy.

Konsekwencją stwierdzenia abuzywności wskazanych postanowień umownych jest sankcja bezskuteczności niedozwolonych postanowień i zgodnie z art. 385

1 § 1 zd. 1 k.c. postanowienia te nie wiążą powodów. Przepis art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG przewiduje, że nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta,

a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Zgodnie z wykładnią tego przepisu dokonaną w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, umowa zawierająca nieuczciwe warunki powinna w zasadzie nadal obowiązywać, bez jakiejkolwiek zmiany innej niż wynikająca z uchylenia nieuczciwych warunków, o ile takie dalsze obowiązywanie jest prawnie możliwe zgodnie z zasadami prawa wewnętrznego.

Istotnym jest, że dokonuje się prawnej oceny możliwości dalszego obowiązywania umowy, a nie oceny faktycznej (czy postanowienia umowne są wykonalne). Sąd Apelacyjny podziela pogląd, uznawany aktualnie za dominujący, że art. 385

1 § 2 k.c. wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c., co uzasadnia stanowisko, że nieuczciwe postanowienia indeksacyjne nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27.11.2019 r., sygn. II CSK 483/18).

Co więcej, brak jest takich przepisów, które mogłyby zastąpić lukę powstałą poprzez usunięcie niedozwolonego postanowienia w umowie kredytu indeksowanego. Art. 358 § 2 k.c. jest przepisem o charakterze ogólnym, a nie dyspozytywnym, co wyklucza możliwość jego zastosowania i odnosi się do zobowiązań, których przedmiotem jest suma w walucie obcej. W niniejszym przypadku waluta obca ( frank szwajcarski) pełnił jedynie funkcję miernika świadczenia, które było wypłacone w walucie polskiej i pierwotnie spłacane również w walucie polskiej.

Po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień odnoszących się do klauzuli waloryzacyjnej nie jest możliwe ustalenie świadczenia konsumenta. Bezskuteczność klauzul określających sposób przeliczania salda kredytu i rat kapitałowo - odsetkowych według ustalonego przez pozwanego kursu CHF oznacza wyeliminowanie mechanizmu różnic kursów walutowych, a także wyeliminowanie ryzyka kursowego, zaś kwota zobowiązania byłaby wyrażona w walucie polskiej, przy jednoczesnym pozostawieniu oprocentowania opartego o stawkę bazową LIBOR, co prowadziłoby do zmiany charakteru stosunku prawnego i pozostawałby w sprzeczności z naturą (właściwością) stosunku prawnego (art. 353

1 k.c.), jakim jest umowa kredytu waloryzowanego.

Mając na uwadze żądanie powodów co do ustalenia, że stosunek prawny z umowy kredytu nr (...) zawartej w dniu 14 października 2008 roku nie istnieje, w wyniku jej nieważności, byli oni świadomi skutków unieważnienia. Skoro klauzule waloryzacyjne w przedmiotowej umowie były bezskuteczne, zaś bez tych klauzul umowa nie mogłaby obowiązywać, z uwagi na sprzeczność z naturą stosunku prawnego, następstwem wyeliminowania z umowy klauzul przeliczeniowych jest nieważność

ex tunc całej czynności prawnej, a nie tylko w części dotyczącej tych klauzul.

Zatem orzeczenie zawarte w punkcie II zaskarżonego wyroku jest prawidłowe, a podnoszone przez pozwaną zarzuty nie zdołały go podważyć i apelacja co do tej części rozstrzygnięcia podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie 2, na podstawie art. 385 k.p.c.

W dalszej kolejności należy wskazać, że stwierdzenie nieistnienia stosunku prawnego w związku z abuzywnością kwestionowanych postanowień umowy implikuje problem rozliczeń stron, z tytułu spełnionych w związku z jej zawarciem świadczeń.

Nieważność umowy kredytu skutkuje koniecznością rozliczenia świadczeń spełnionych przez strony w wykonaniu nieważnego stosunku prawnego. Skoro bowiem umowa nie wywołuje skutków prawnych od chwili jej zawarcia, to zarówno świadczenia kredytobiorczyni, jak i świadczenia banku zostały spełnione bez podstawy prawnej. Podstawą prawną takich rozliczeń są przepisy art. 410 § 1 w związku z art. 405 k.c. W świetle art. 410 § 1 k.c. nienależne świadczenie nie stanowi odrębnej konstrukcji prawnej, lecz jest szczególnym przypadkiem bezpodstawnego wzbogacenia, gdzie wzbogacenie uzyskiwane jest na drodze świadczenia zubożonego. O ile do bezpodstawnego wzbogacenia może dojść na skutek różnego rodzaju zdarzeń, zależnych bądź niezależnych od woli zubożonego, tak w przypadku świadczenia nienależnego źródłem wzbogacenia może być jedynie świadczenie.

Z faktu, że następstwem wyeliminowania z umowy klauzul przeliczeniowych jest nieważność ex tunc całej czynności prawnej, a nie w części dotyczącej tych klauzul, nie wynika automatycznie, że powodom należy się świadczenie w łącznej wysokości spełnionych na rzecz banku wpłat. Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym sprawę uznaje, że roszczenie powodów winno być ocenione przez pryzmat zubożenia powodów/wzbogacenia strony pozwanej.

Z regulacji art. 410 k.c. wynika nakaz zwrotu przedmiotu świadczenia o tyle, o ile wzbogaca ono accipiensa (i zubaża solvensa), przy czym zwrotowi na podstawie art. 410 k.c. podlega świadczenie w takim tylko zakresie, w jakim wzbogaca ono accipiensa (i zubaża solvensa). Z takim rozumieniem wzbogacenia współgra uzasadnienie wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 31 marca 2022 r., C-472/20, gdzie wskazano, że interesy konsumenta mogłyby być w ten sposób chronione w szczególności poprzez zwrot na jego rzecz kwot nienależnie uzyskanych przez kredytodawcę na podstawie warunku uznanego za nieuczciwy, przy czym taki zwrot następuje z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (motyw 58). Chodzi zatem o to, by konsument znalazł się ostatecznie w sytuacji, w jakiej znajdowałby się, gdyby warunek uznany za nieuczciwy nigdy nie istniał (motyw 57). Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału, rolą Sądu jest poszukiwanie takich rozwiązań, aby ochrona konsumenta była rzeczywista. Orzecznictwo TSUE chroni kredytobiorców przed natychmiastową wymagalnością całego zobowiązania na rzecz banku, tym samym – jak należy wnioskować– nie tworzy ram do uzyskiwania zwrotu wpłaconych rat bez jednoczesnego rozliczenia świadczenia na rzecz banku.

Nie ulega wątpliwości, że kredytobiorcy spełniali świadczenia polegające na zwrocie pozwanemu Bankowi środków, które wcześniej od niego otrzymali. Jeśli nawet powodowie nie wiedzieli, na czym polega konkretny mechanizm przeliczania kredytu (dotyczący przeliczenia kapitału, a potem spłaty rat tego kapitału), a z powodu niedookreślonych przez bank warunków tego przeliczenia nie mieli wiedzy, według jakich wskaźników dokonywane jest owo przeliczenie, to nie ulega wątpliwości, że musieli zdawać sobie sprawę z tego, że wypłacona kwota kredytu będzie podlegać zwrotowi. Bank bowiem przekazał im określoną sumę pieniędzy, z których skorzystali na określone, znane obu stronom cele, wobec czego oczywistym było to, że co najmniej kwota udzielonego kapitału podlegać będzie zwrotowi na rzecz banku.

Z art. 405 k.c. wynika kluczowa zasada, zgodnie z którą konstrukcja wzbogacenia i zubożenia muszą pozostawać ze sobą w związku w tym sensie,

że wzbogacenie jest wynikiem zubożenia, a zatem by miały one wspólne źródło.

Sąd Apelacyjny podziela stanowisko, że przesłanka zubożenia i związku między zubożeniem, a wzbogaceniem jest istotna dlatego, że wyjaśnia, z jakiego powodu określona osoba może żądać od wzbogaconego zwrotu uzyskanej korzyści.

Badaniu podlega zatem końcowy rezultat ekonomiczny nieważnego stosunku prawnego, przy czym zasądzeniu może podlegać jedynie ta część świadczeń, która – po uwzględnieniu świadczenia strony przeciwnej – pozostaje faktycznym i ostatecznym przysporzeniem bez podstawy prawnej.

W realiach niniejszej sprawy nie było sporne, że pozwany bank oddał do dyspozycji powodów kapitał kredytu w wysokości 118 100 CHF co po wypłacie i przeliczeniu stanowiło 304 415,52 zł. Z kolei powodowie, wykonując nieważną umowę, w okresie od grudnia 2008 r. do 6 lutego 2023 r., uiścili na rzecz banku świadczenia pieniężne z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych w łącznej wysokości 305 113,58 zł. Oznacza to, że powodowie faktycznie przekazali bankowi kwotę przewyższającą wartość uzyskanego świadczenia o 698,06 zł. Kwota ta stanowiła rzeczywisty, ostateczny rezultat rozliczenia nieważnego stosunku prawnego i jako taka podlegała zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c.

W konsekwencji prawidłowe rozliczenie, przy uwzględnieniu wysokości wypłaconego kapitału kredytu oraz rzeczywiście spełnionych przez powodów świadczeń, prowadzi do wniosku, iż po stronie banku utrzymuje się wzbogacenie jedynie w rozmiarze odpowiadającym kwocie 698,06 zł. W tej części żądanie zapłaty należało zatem uwzględnić, natomiast w pozostałym zakresie – jako nieznajdujące oparcia w wyniku końcowego rozliczenia nieważnego stosunku prawnego – podlegało oddaleniu. Datę odsetek tj. 30 maja 2023 r., za opóźnienie w płatności Sąd Apelacyjny pozostawił jak w wyroku Sądu I instancji, uznając ją za prawidłowo uzasadnioną przez Sąd Okręgowy.

Takie ujęcie rozliczeń powoduje, że zbędne jest odwoływanie się do dodatkowych konstrukcji prawnych, gdyż ekwiwalentność świadczeń stron oraz wynikające z niej ewentualne przysporzenie znajduje bezpośredni wyraz w dokonanym rozliczeniu nieważnego stosunku prawnego.

W świetle powyższych okoliczności Sąd Apelacyjny, po myśli art. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w punkcie I w sposób opisany w punkcie 1 sentencji.

W pozostałym zakresie apelacja strony pozwanej jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym, jak już wyżej wspomniano, w oparciu o art. 385 k.p.c. orzeczono w pkt 2 wyroku.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., co znalazło wyraz w punkcie 3 sentencji, mając na uwadze, że powodowie wygrali proces w części dotyczącej ustalenia i w niewielkim zakresie co do zapłaty, a strona pozwana co do zapłaty, a zatem każda ze stron wygrała postępowanie w podobnym zakresie.

Jolanta Solarz

ZARZĄDZENIE

1. (...);

2. (...);

3. (...).