Sąd Apelacyjny podwyższył zadośćuczynienie dla małoletniego powoda do 300 tys. zł

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Z. w sprawie z powództwa W. G. przeciwko (...) spółce akcyjnej w M. o zapłatę orzekł, że:

I. zasądza od pozwanego (...) S.A. w M. na rzecz powoda W. G.:

a) tytułem zadośćuczynienia kwotę 190.000 zł od dnia 27 września 2019 r. do dnia zapłaty oraz liczonymi od kwoty 105.000 zł od dnia 30 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty,

b) tytułem odszkodowania kwotę 550 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 kwietnia 2020 r. do dnia zapłaty;

- wszystkie te kwoty płatne do rąk V. G. (2) lub V. G. (1) jako przedstawiciela ustawowego małoletniego powoda;

II. zasądza od pozwanego (...) S.A. w M. tytułem renty na rzecz powoda W. G. kwotę po 100 zł) miesięcznie, płatną do rąk V. G. (2) lub V. G. (1) jako przedstawiciela ustawowego małoletniego powoda z góry do dnia 10- go każdego kolejnego miesiąca poczynając od miesiąca lutego 2024 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek raty;

III. umarza postępowanie w zakresie żądania renty za okres od dnia 01 maja 2021 r do dnia 30 czerwca 2023 r;

IV. oddala powództwo w pozostałej części;

V. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa /kasa Sądu Okręgowego w Z./ od pozwanego (...) S.A. w M., kwotę 7.764 zł 50 gr tytułem zwrotu wydatków wyłożonych tymczasowo ze Skarbu Państwa, nadto kwotę 9.499 zł tytułem części brakującej opłaty od pozwu, w pozostałym zakresie nieuiszczoną opłatę od pozwu przejmuje na rachunek Skarbu Państwa;

VI. koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

Szczegółowe motywy pisemne wyroku zostały przedstawione na kartach 569 – 580v akt sprawy.

Apelację od wyroku wniósł powód. Powód zaskarżył wyrok w części to jest w zakresie punktów IV i VI. Powód zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik

sprawy, tj. art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego polegające na braku

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego - w szczególności opinii

biegłych i pominięcie wniosków z niej płynących w zakresie wpływu wypadku

na stan zdrowia powoda, utrzymywania się skutków wypadku do chwili obecnej, co skutkowało błędnym ustaleniem Sądu, że rozmiar cierpień powoda i doznanej przez niego krzywdy uzasadnia przyznanie na jego rzecz łącznie kwoty 215.000 zł tytułem zadośćuczynienia, podczas gdy prawidłowe rozumowanie prowadzi do wniosku, iż rozmiar cierpień powoda jest tak znaczny, iż sumą odpowiednią do rozmiaru jego krzywd jest 400.000 zł;

2. naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 445 § 1 kodeksu cywilnego polegające na nieuwzględnieniu wszystkich

czynników istotnych dla określenia adekwatnej kwoty zadośćuczynienia,

nienadaniu tym okolicznościom właściwego znaczenia, a w konsekwencji

błędnym przyjęciu, iż kwota 215.000 zł jest adekwatna do rozmiaru krzywdy

doznanej przez powoda, podczas gdy kwota ta jest niewspółmiernie

nieodpowiednia, rażąco zaniżona w stosunku do doznanej przez powoda

krzywdy.

Wskazując na powyższe zarzuty powód wnosił o:

zmianę zaskarżonego wyroku i podwyższenie zasądzonej od pozwanego na

rzecz powoda w punkcie I a) kwoty 190.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi

za opóźnienie liczonymi od kwoty 85.000 zł od dnia 27 września 2019 r do dnia

zapłaty oraz liczonymi od kwoty 105.000 zł od dnia 30 kwietnia 2020 r. do dnia

zapłaty do kwoty 385.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie

liczonymi od kwoty 85.000 zł od dnia 27 września 2019 r. do dnia zapłaty

oraz liczonymi od kwoty 300.000 zł od dnia 30 kwietnia 2020 r. do dnia

zapłaty oraz zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie VI. poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów postępowania odwoławczego.

Strona pozwana w odpowiedzi na apelację wnosiła o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz oraz kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje:

apelacja zasługiwała na częściowe uwzględnienie.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że chybione są zarzuty naruszenia prawa procesowego. Artykuł 233 § 1 k.p.c. dotyczy kwestii oceny dowodów tj. ustanawia przesłanki, którymi ma kierować się sąd oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów. Nie sposób podzielić zarzutu naruszenia powyższego przepisu w sposób i w okolicznościach zarzucanych przez stronę skarżącą. W istocie kwestionowana jest nie sama ocena dowodów, ale wnioski jakie sąd wyciągnął w zakresie należnej sumy ubezpieczenia. Kwestia ta owszem podlega kontroli instancyjnej, ale w zakresie właściwego zastosowania art. 445 k.c.

W tej sytuacji Sąd Apelacyjny zaznacza, że co do zasady przyjmuje ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego za własne i czyni z nich podstawę swoich rozważań, podzielając również ocenę dowodów przeprowadzonych w sprawie. W takiej sytuacji powtarzanie szczegółowych ustaleń faktycznych i wnioskowań prawniczych zawartych w motywach zaskarżonego orzeczenia jest zbędne w świetle art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c. wskazać trzeba, że ustalenia te nie były kwestionowane w apelacji.

Zgodnie z dyspozycją art. 445 § 1 k.c., w wypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Podnosi się przy tym, że zadośćuczynienie ma walor kompensacyjny, chociaż krzywda określana też jako szkoda niemajątkowa, polegająca na cierpieniach fizycznych i psychicznych, ma charakter niewymierny i nie może być w pełni pokryta świadczeniem pieniężnym. Dlatego do kompetencji Sądu należy przyznanie pokrzywdzonemu odpowiedniej sumy, która złagodzi ujemne doznania i uczucia związane z wyrządzoną szkodą. Określenie wysokości tej sumy powinno następować przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności występujących w indywidualnym przypadku, w związku z konkretną osobą poszkodowanego i sytuacją życiową w jakiej się znalazł (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 grudnia 2007 r., I CSK 384/07, LEX nr 351187, z dnia 22 czerwca 2005 r., III CK 392/04, LEX nr 177203, z dnia 29 maja 2008 r., II CSK 78/08, LEX nr 420389).

Swoboda sądu przy ustalaniu sumy zadośćuczynienia - większa niż przy odszkodowaniu sensu stricto - musi mimo wszystko opierać się na sprawdzalnych, obiektywnych kryteriach, do których zalicza się w judykaturze rodzaj, intensywność, czas trwania cierpień, rokowania co do stanu poszkodowanego na przyszłość, trwałość następstw urazu skutkujących cierpieniami, nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, rodzaj wykonywanej pracy, szanse na przyszłość, poczucie nieprzydatności społecznej oraz inne czynniki podobnej natury, wiek, płeć, dotychczasowe perspektywy życiowe, poczucie bezradności, zmiany w stosunkach rodzinnych i towarzyskich (por. uchwała pełnego składu Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1973 r., III CZP 37/ 73 OSNCP 1974/9/145, wyroki Sądu Najwyższego: z 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05 OSNC 2006/10/177, z 9 listopada 2007 r., V CSK 245/07, OSNC-ZD 2008/4/95).

Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, które ze swej istoty ma jednorazowo rekompensować całą krzywdę, ustalone trwałe skutki zdarzenia (jak w niniejszej sprawie) powinny być szczególnie wnikliwie uwzględniane tak, by te "przyszłe" elementy krzywdy zostały z góry zrekompensowane w przyznanym już zadośćuczynieniu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 maja 2007 r., I ACa 270/07 oraz G. Bieniek w:

Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, Wyd. Praw W-wa 1996, Tom I, str. 368).

Wskazać także należy, że jeżeli przepis prawny, tak jak art. 445 § 1 k.c., zawiera ogólne pojęcie (np. odpowiednia suma), rolą sądu jest stwierdzenie, czy ustalony stan faktyczny mieści się w granicach tego pojęcia, a nieprawidłowe zastosowanie przepisu polega na błędzie w podciągnięciu konkretnego stanu faktycznego pod hipotezę normy prawnej. Z przyjmowanym powszechnie stanowiskiem o szerszym zakresie kompetencji i swobody sądu orzekającego przy stosowaniu ogólnych pojęć prawa materialnego wiąże się ograniczony zakres kontroli i ingerencji w tę sferę ocenną. Z tych względów w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznaje się jednolicie, że skuteczne zakwestionowanie wysokości zasądzonego zadośćuczynienia może nastąpić tylko w razie jego wyraźnej lub rażącej niewspółmierności do doznanej krzywdy. Jedynie w takich sytuacjach można wykazać dysonans pomiędzy ogólnym pojęciem ustawy, a skonkretyzowanymi cechami danego stanu faktycznego, uzasadniający zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2000 r., III CKN 842/98, LEX nr 51357, z dnia 26 lipca 2001 r., II CKN 889/00, LEX nr 52471, z dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003, nr 4, poz. 56, z dnia 8 sierpnia 2007 r., I CSK 165/07, OSNC-ZD 2008, nr 3, poz. 66, z dnia 15 października 2009 r., I CSK 83/09, LEX nr 553662, z dnia 28 września 2011 r., I CSK 33/11, LEX nr 1125076, z dnia 3 grudnia 2012 r., I CSK 61/10, LEX nr 738084, a także postanowienie Sądu Najwyższego dnia z 3 października 2019 r., V CSK 171/19, LEX nr 3552248).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że Sąd Okręgowy określił zadośćuczynienie nie biorąc pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz wypracowanych w judykaturze kryteriów oceny słusznego/ adekwatnego zadośćuczynienia. W ocenie Sądu Apelacyjnego przede wszystkim skala doznanych obrażeń i to, że stało się to na tak wczesnym etapie życia powoda (rok i 4 miesiące) prowadzi do wniosku, że powód skutki wypadku będzie odczuwał już do końca życia. Rekonstrukcja twarzoczaszki, liczne zabiegi i operacje, które powód musiał przejść i którym w przyszłości będzie musiał się poddać jednoznacznie przekonują, że życie powoda odbiegało i z przeważającym prawdopodobieństwem będzie odbiegać od życia ludzi nie dotkniętych taki uszczerbkiem na zdrowiu. Kwestia więzi społecznych, relacji z rówieśnikami, a w przyszłości możliwość wejścia w relację partnerską – to wszystko w przypadku powoda będzie nosiło piętno doznanego wypadku i szeregu procedur medycznych który musiał zostać poddany. Ten obszar – doznań psychologicznych, związanych z postrzeganiem swojej roli w społeczeństwie z własną samooceną wymaga także właściwego uwzględnienia w przesłankach ustalania zadośćuczynienia (art. 445 § 1 k.c.).

W tej sytuacji, było oczywiste dla Sądu Apelacyjnego, że zadośćuczynienie za doznany ból i krzywdę w przypadku tak młodej osoby musi być istotnie wyższe niż uznał to Sąd Okręgowy.

Zostało ono podwyższone o kwotę 110.000 zł. Łączne należne powodowi zadośćuczynienie to 325.000 zł (25.000 zł wypłacono na etapie postępowania likwidacyjnego i karnego). Jest to zadośćuczynienie odpowiadające kryteriom z art. 445 k.c. i bogatej judykaturze na tle tego przepisu (por. chociażby

II CSKP 762/22, wyrok Sądu Najwyższego LEX nr 4013120, II CSKP 781/23, wyrok Sądu Najwyższego LEX nr 3818458).

W konsekwencji Sąd Apelacyjny skorygował również rozstrzygniecie w punkcie VI zaskarżonego wyroku, pozostawiając szczegółowe rozliczenie referendarzowi sądowemu. Dalej idące wnioski apelacji zostały uznane za niezasadne.

Mając na uwadze wartość przedmiotu zaskrzenia – 195.000 zł i sumę wygraną w postępowaniu apelacyjnym, należy uznać, że powód wygrał postępowanie odwoławcze w 56 %. Powyższe uzasadnia wzajemnie zniesienie kosztów na podstawie art. 100 k.p.c.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.