Zwłoka w wypłacie za szkodę całkowitą uzasadniła 25 dni najmu auta. Zasądzono 1040 zł

wyroku z dnia 24 września 2024 r.

Powód P. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...), wniósł pozew przeciwko (...) S.A. w S. o zapłatę kwoty 1040 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i kosztami postępowania.

W uzasadnieniu powód wskazał, że zgodnie z umową cesji nabył od M. S. wierzytelność względem pozwanego o zapłatę odszkodowania za szkodę w pojeździe O. (...) o nr rej. (...), uszkodzonego wskutek kolizji drogowej. Na żądaną kwotę składały się koszty najmu samochodu zastępczego, które łącznie wyniosły 6500 zł brutto za 25 dni najmu (po stawce 260zł brutto). Pozwany przyznał odszkodowanie w kwocie 2835 zł, uznając za zasadny okres 21 dni najmu po stawce 135 zł brutto (k. 3-8).

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując roszczenie co do wysokości. Podniósł, że zaproponował poszkodowanemu organizację najmu pojazdu zastępczego po cenie niższej niż stawka zastosowana przez powoda. W konsekwencji pozwany zweryfikował stawkę czynszu najmu do oferowanej. Podważył również czasookres najmu, podkreślając, że poszkodowany po uzyskaniu informacji o wystąpieniu szkody całkowitej mógł szybciej nabyć nowy pojazd (k. 48-54).

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 20 września 2020 r. wskutek kolizji drogowej doszło do uszkodzenia pojazdu O. (...) o nr rej. (...) stanowiącego własność M. S.. Sprawca kolizji podlegał ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej u pozwanego (...) S.A. w S..

(okoliczności bezsporne)

Po zdarzeniu samochód nie był jezdny – uszkodzeniu uległ tylny pas i bagażnik. Poszkodowany nie dysponował innym pojazdem, który mógłby wykorzystywać w miejsce uszkodzonego w celu dojazdu do pracy i wypełnianiu codziennych obowiązków. Nie przysługiwało mu również prawo do odliczenia podatku VAT w związku z kosztami najmu zastępczego.

W dniu 21 września 2020 r. poszkodowany zgłosił szkodę pozwanemu oraz wynajął od powoda samochód zastępczy F. (...) o nr rej. (...). Cena najmu za dobę wynosiła 260 zł brutto przy najmie trwającym powyżej 14 dni.

Tego samego dnia poszkodowany otrzymał wiadomość e-mail o potwierdzeniu przyjęcia zgłoszenia szkody, w którym poinformowano o możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego wraz z pokryciem jego kosztów.

(dowód: umowa najmu k. 16; oświadczenie dotyczące celów wynajmu samochodu k. 17; pouczenie dla najemcy k. 18; historia szkody k. 22; potwierdzenie zgłoszenia szkody k. 67-68, informacja o warunkach najmu pojazdu zastępczego k. 69; zeznania świadka M. S. k. 95-95v)

Wierzytelność o zapłatę odszkodowania za koszt najmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą z dnia 20 września 2020 r., likwidowaną pod numerem (...), została w dniu 16 października 2020 r. zbyta przez poszkodowanego M. S. na rzecz powoda P. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą (...).

(dowód: umowa cesji k. 14)

Tytułem kosztów najmu powód w dniu 3 listopada 2020 r. wystawił fakturę VAT nr (...) na łączną kwotę 6500 zł brutto. Koszt najmu odpowiadał najmowi pojazdu zastępczego przez okres 25 dni przy stawce 260 zł brutto. Faktura została przekazana pozwanemu wiadomością e-mail w dniu 7 listopada 2020 r. oraz na piśmie tradycyjną pocztą.

(dowód: faktura VAT nr (...) k. 15; e-mail k. 19; historia szkody k. 22)

Decyzją z dnia 10 listopada 2020 r. pozwany przyznał odszkodowanie w wysokości 2835 zł brutto z tytułu wynajmu pojazdu zastępczego.

(dowód: decyzja z dnia 10 listopada 2020 r. k. 20-21; decyzja z dnia 8 października 2020 k. 41; potwierdzenie przelewu k. 42)

Cały okres najmu był uzasadniony. Szkoda została zgłoszona w dniu wydania pojazdu zastępczego, dzień po zdarzeniu szkodowym. W dniu 25 września 2020 r. likwidator szkody dokonał oględzin, a w dniu 5 października 2020 r. poinformowano poszkodowanego, że koszty naprawy mogą przekroczyć wartość pojazdu. W dniu 8 października 2020 r. pozwany wydał decyzję o szkodzie całkowitej i w tym samym dniu przelał na rachunek bankowy poszkodowanego kwotę 6630 zł z tego tytułu.

Przed otrzymaniem odszkodowania poszkodowanego nie było stać na zakup nowego pojazdu. Uzyskane środki przeznaczył na zakup części samochodowych, gdyż zdecydował się naprawić auto, w które wcześniej zainwestował. Pojazd zastępczy został zdany powodowi w dniu 16 października 2020 r., czyli po 25 dniach. W tym czasie trwała jeszcze naprawa uszkodzonego pojazdu.

(dowód: umowa najmu k. 16; decyzja z dnia 10 listopada 2020 r. k. 20-21; ; historia szkody k. 22; decyzja z dnia 8 października 2020 k. 41; potwierdzenie przelewu k. 42; wiadomość e-mail z 5 października 2020 r. k. 74-76; wiadomość e-mail z 5 października 2020 r. k. 77; akta szkodowe – płyta CD k. 80; zeznania świadka M. S. k. 95-95v)

Zarówno pojazd uszkodzony jak i najęty należały do segmentu D. S. stawki na lokalnym rynku wynosiły 129 zł brutto i 393,60 zł brutto za dobę. Stawka powoda mieściła się w powyższym zakresie i była stawką spotykaną na rynku.

(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu motoryzacji k. 106-117)

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dokumentów, a które to na podstawie art. 243

2 k.p.c. stanowiły dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Strony nie podważały wiarygodności dokumentów zgromadzonych w sprawie, a także Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich autentyczności.

Przydatne był także dowód z zeznań świadka – poszkodowanego M. S..

Zeznania świadka były szczere i spontaniczne, a przez to wiarygodne.

Wobec wyliczenia średniej stawki za najem pojazdu przez biegłego sądowego, Sąd w tym zakresie nie opierał się na przedłożonych przez strony fakturach i cennikach innych podmiotów, wystawionych w innych sytuacjach, a także opiniach sporządzonych w innych sprawach. Opinia biegłego sądowego zlecona na potrzeby niniejszej sprawy w konfrontacji z ww. dowodami, okazała się być bardziej wiarygodna i miarodajna.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Podstawę prawną roszczenia stanowił przepis art. 822 § 1 kc, który stwarza po stronie ubezpieczyciela obowiązek zapłacenia określonego w umowie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej odszkodowania za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej, wobec której odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Stosownie natomiast do § 2 wskazanego wyżej przepisu umowa obejmuje szkody będące następstwem przewidzianego w niej zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o Ubezpieczeniach Obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, który stanowi, że z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.

W myśl art. 361 § 1 k.c., zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. § 2 omawianego przepisu przewiduje także odpowiedzialność sprawcy za straty, które poszkodowany poniósł (damnum emergens), oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans). Utrata możliwości korzystania z rzeczy stanowi szkodę majątkową. Niemożność korzystania z pojazdu, który został uszkodzony i wymaga naprawy, jest normalnym następstwem szkody, o której mowa w art. 361 § 1 k.c. i rodzi obowiązek wypłaty odszkodowania wówczas, gdy zastąpienie rzeczy uszkodzonej w okresie jej naprawy wymagało poniesienia określonych kosztów. Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego nie służącego do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmuje także celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego

(uchwała SN z dnia 17 listopada 2011 r.,(...)).

W niniejszej sprawie bezsporna była odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego, zakwalifikowanie szkody jako szkoda całkowita, a także wypłacenie kwoty 2835 zł tytułem odszkodowania za najem pojazdu zastępczego. W sprawie sporna pozostawała wyłącznie stawka najmu oraz uzasadniony okres najmu.

Poszkodowany był uprawniony do najęcia pojazdu zastępczego w okresie likwidacji szkody i nie by jednocześnie zobligowany do poszukiwania najtańszego usługodawcy. Niemniej na poszkodowanym spoczywał obowiązek minimalizowania rozmiaru szkody, po myśli art. 354 § 2 k.p.c., co oznaczało, że nie każde poniesione przez niego koszty pozostawać będą w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodowym.

W świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 r. (...) warunkiem uznania, że wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu - są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pojazdów mechanicznych - jest wykazanie że ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Z treści tej uchwały wynika, że podstawowym warunkiem rozważenia zasadności kosztów poniesionych ponad te, które wskazał ubezpieczyciel jest złożenie propozycji najmu pojazdu zastępczego przez ubezpieczyciela.

Jak ustalono wcześniej, cały okres najmu był zasadny (25 dób). W ocenie Sądu pozwany niezasadnie zwlekał z wypłatą odszkodowania, tym samym faktycznie uniemożliwiając poszkodowanemu albo zakup nowego pojazdu, albo zakup części na naprawę samochodu, do której dokonania poszkodowany miał prawo, mimo że szkoda została zakwalifikowana jako całkowita. Poszkodowany, będąc świadomym rodzaju kwalifikacji szkody, zdał pojazd po 7 dniach od wypłaty odszkodowania, gdy jeszcze samochód był w trakcie reparacji. Powszechnie przyjmuje się za zasadny okres od 7 do 14 dni od wypłaty odszkodowania jako czas odpowiedni do zakupu innego pojazdu. Uznanie, że zasadny jest wyłącznie okres do dnia wypłaty odszkodowania (informacja przekazywana poszkodowanym przez pozwanego - k. 69) jest rażąco krzywdząca dla poszkodowanych, którzy z powodów organizacyjnych nie mają realnej szansy nabyć nowego pojazdu w dniu otrzymania środków pieniężnych, a nieuprawnione jest zmuszanie ich do kredytowania zakupu przed uzyskaniem odszkodowania. Tym samym Sądu uznał, że cały wskazany przez powoda okres był uzasadniony. Okoliczność zwlekania z wydaniem decyzji i wypłatą odszkodowania powinna ekonomicznie obciążać ubezpieczyciela.

Wysokość szkody w postaci poniesionego czynszu najmu pojazdu zastępczego określa uzasadniona kwota czynszu jaką powinien zapłacić poszkodowany, aby zapewnić sobie możliwość korzystania z pojazdu zastępczego. W przypadku stawki czynszu określanej dziennie szkoda stanowi iloczyn uzasadnionego czasu trwania naprawy uszkodzonego pojazdu i uzasadnionej wysokości czynszu. Dobowa stawka najmu pojazdu zastępczego nie może przekraczać cen występujących na rynku lokalnym w miejscu, w którym użytkowany był pojazd. Co istotne, poszkodowany nie ma obowiązku poszukiwania na rynku stawek najtańszych, co jednak nie oznacza przyzwolenia na korzystanie z rażąco wygórowanych ofert.

Poszkodowany dokonał wyboru jednej z dostępnych na rynku ofert, nie mając przy tym obowiązku poszukiwania oferty najtańszej (

vide wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2002 r.(...)). Podkreślić trzeba, że pozwany nie zdołał wykazać zgodnie z zasadą ciężaru dowodu (art. 6 k.c.), by przedstawił poszkodowanemu ofertę organizacji najmu pojazdu zastępczego, która mogłaby podlegać realizacji przed zawarciem umowy z powodem. Dołączona informacja o warunkach najmu (k. 69) była zbyt ogólnikowa, żeby można uznać ją za wiążącą ofertę złożoną pozwanemu. Nie wskazywała m.in. ile czasu zajmie zorganizowanie najmu, a także gdzie nastąpi odbiór pojazdu.

Jednakże brak złożenia akceptowalnej oferty przez ubezpieczyciela nie oznacza możliwości przyjęcia stawki dowolnej, oderwanej od stawek rynkowych. Odmienne stanowisko prowadziłoby do niedopuszczalnego, bezkrytycznego uznania za poprawny każdego udokumentowanego przez wynajmującego kosztu, niezależnie od jego zasadności. Sąd przyjął zatem zgodnie z ustaleniami wynikającymi z opinii, że stawka zaproponowana przez powódkę nie wykraczała ponad stawkę obowiązującą na rynku lokalnym.

Tym samym zasadne odszkodowanie z tytułu najmu pojazdu zastępczego w niniejszej sprawie wynosiło 6500 zł (25 dni x 260 zł brutto). Po uwzględnieniu wpłaty pozwanego powód miał zatem prawo żądać kwoty 3665 zł (6500 zł – 2835 zł), choć zażądał jedynie 1040 zł.

Mając powyższe na względzie, w punkcie 1 wyroku Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1040 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty.

Tytułem kosztów najmu powód w dniu 3 listopada 2020 r. wystawił fakturę VAT nr (...) na łączną kwotę 6500 zł brutto. Koszt najmu odpowiadał najmowi pojazdu zastępczego przez okres 25 dni przy stawce 260 zł brutto. Faktura została przekazana pozwanemu wiadomością e-mail w dniu 7 listopada 2020 r. oraz na piśmie tradycyjną pocztą.

Rozstrzygnięcie w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie znajduje uzasadnienie w przepisie art. 481 § 1 i § 2 k.c. Zobowiązanie do zapłaty odszkodowania wyrządzonego czynem niedozwolonym ma charakter bezterminowy (art. 455 k.c.), stąd też o przekształceniu tego rodzaju roszczenia w zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez wezwanie dłużnika do wykonania (por. m. in. wyrok SN z 14 stycznia 2011 r., I (...)). Ze względu na charakter odpowiedzialności pozwanej spółki należało ponadto uwzględnić przepis art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zgodnie z którym zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni, licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W przedmiotowej sprawie powód wysłał wiadomość e-mail z fakturą dokumentującą koszt najmu pojazdu zastępczego w dniu 7 listopada 2020 r. Roszczenie stało się więc wymagalne w dniu następującym po upływie 30 dni, a więc w dniu 7 grudnia 2020 r. Wobec tego Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 8 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie 2 wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. Pozwana spółka przegrała spór i zobowiązana jest do zwrotu na rzecz powoda kosztów procesu w łącznej kwocie 387 zł (100 zł opłaty od pozwu, 270 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§ 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu orzeczono stosownie do dyspozycji art. 98 § 1

1 k.p.c.

Koszt opinii biegłego wyniósł 841,87 zł. Sąd w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 113 u.k.s.c. z zw. z art. 98 § 1 k.p.c. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rybniku ww. kwotę tytułem nieuiszczonych wydatków w sprawie.