Bank nie odzyska od kredytobiorców 59 285 zł, bo rozliczenie nastąpiło przed pozwem

Powód (...) S.A. pozwem wniesionym 25 listopada 2025 roku wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych M. V. i P. V. kwoty 250.000,02 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 15 kwietnia 2025 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powodowy bank wyjaśnił, że zgłoszone żądanie ma charakter żądania restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń z tytułu umowy kredytu, która okazała się nieważna (trwale bezskuteczna).

Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu zaprzeczając by powodowi przysługiwało roszczenie określone pozwem, nadto podnieśli zarzuty: przedawnienia roszczeń banku, wygaśnięcia świadczenia będącego przedmiotem pozwu, potrącenia i nadużycia przez bank prawa procesowego (odpowiedź na pozew k.67 i nast.).

Pismem z dnia 12 lutego 2026 roku (k.116 i nast.) powodowy bank cofnął pozew w zakresie kwoty 190.714,62 zł i wskazał, że wnosi o zasądzenie: kwoty 59.285,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od ww. kwoty od dnia 25 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty; odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 250.000,02 zł od dnia 15 kwietnia 2025 roku do dnia 25 czerwca 2025 roku.

Pozwani, w piśmie z dnia 3 czerwca 2026 roku (k.147-148), podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie i

podkreślili, że wzajemne wierzytelności zostały rozliczone w całości w czerwcu 2025 roku, a tym samym roszczenie powoda o zapłatę kapitału wygasło jeszcze przed wytoczeniem powództwa.

Sąd ustalił co następuje:

Pozwani (kredytobiorcy) w dniu 30 stycznia 2008 roku zawarli z (...) S.A. z siedzibą w H. (poprzednik prawny powoda) umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. Na podstawie tej umowy bank udostępnił pozwanym kapitał w wysokości 250.000 zł. Umowa miała charakter umowy indeksowanej do waluty obcej (umowa k.38 i nast.).

W październiku 2023 roku wpłynęła do Sądu Okręgowego w Gliwicach sprawa z powództwa pozwanych (kredytobiorców) przeciwko powodowi, inicjująca postępowanie w przedmiocie ustalenia nieważności przywołanej wyżej umowy i zapłaty z tytułu uiszczonych w jej wykonaniu świadczeń nienależnych.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 21 marca 2024 roku w sprawie I C 1162/23 ustalono, że umowa jest nieważna i zasądzono od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 244.385,98 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 21 marca 2024 roku oraz koszty procesu. Orzeczenie w przedmiocie żądania zapłaty Sąd w tamtej sprawie oparł o tzw. teorię kondykcji (odpis wyroku wraz z uzasadnieniem k.50 i nast.).

Postanowieniem z dnia 15 kwietna 2025 roku Sąd Apelacyjny w Katowicach w spawie V ACa 625/24 umorzył postępowanie apelacyjne (odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem k.57-57v).

Pismem z 3 marca 2025 roku powodowy bank wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 250.000,02 zł tytułem rozliczenia roszczeń wynikających z bezskuteczności (nieważności) umowy nr (...) (k.32, k.34). Następnie powód skierował do pozwanej M. V. pismo z dnia 12 maja 2025 roku, w którym oświadczył, ze konsekwencją sądowego unieważnienia umowy kredytu jest konieczność zwrócenia sobie wzajemnie przez strony wszystkich świadczeń uiszczonych w wykonaniu tej umowy- także nieobjętych postepowaniem sadowym i poinformował pozwaną o możliwości zawarcia z bankiem porozumienia kompensacyjnego mającego za przedmiot potrącenie wzajemnych niespornych roszczeń stron (k.74-75). W treści porozumienia kompensacyjnego nr (...) z dnia 23 czerwca 2025 roku (k.77 i nast.) wskazano, że strony miały dokonać potrącenia wierzytelności banku o zwrot kwoty wypłaconego kapitału tj. 250.000,02 zł z wierzytelnością kredytobiorców w kwocie 59.286,26 zł z tytułu uiszczonych rat kapitałowo – odsetkowych, które nie zostały objęte wyrokiem, wskutek czego do zapłaty na rzecz banku miałaby pozostać kwota 190.713,76 zł.

Porozumienie ostatecznie nie zostało podpisane.

Bank ostatecznie dokonał spłaty należności wynikających z wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 21 marca 2024 roku, sygn. akt I C 1162/23. (bezsporne, pismo z 25 czerwca 2025 roku k.83).

Pozwani w dniu 16 czerwca 2025 roku wystosowali do powodowego banku pismo, w którym zwrócili się o wskazanie numeru rachunku bankowego na który mogą dokonać zwrotu na rzecz banku celem ostatecznego rozliczenia spornych roszczeń (pismo k.80).

W dniu 26 czerwca 2025 roku pozwani (kredytobiorcy) dokonali wpłaty na rzecz banku kwoty 190.714,62 zł (potwierdzenie przelewu k.92, k.121).

Pozwani w piśmie w piśmie złożonym już w toku niniejszego postępowania tj. w piśmie z dnia 5 stycznia 2026 roku (k.93) złożyli bankowi oświadczenie o potrąceniu swoich wymagalnych roszczeń o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy w kwocie 59.285,40 zł z roszczeniem powoda o zwrot kapitału kredytu w kwocie 59.285,40 zł, co w pełni zaspokajało roszczenie powoda o zwrot kapitału dochodzonego w niniejszym pozwie.

Powodowy bank, nie uznał złożonego przez pozwanych oświadczenia o potrąceniu z dnia 5 stycznia 2026 roku za skuteczne z uwagi na brak postawienia przez pozwanych ww. wierzytelności w stan wymagalności przed przedstawieniem jej do potrącenia (pismo z dnia 20 stycznia 2026 roku k.122 i nast.)

Opisany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów. Przytoczone okoliczności nie były sporne.

Sąd zważył następuje:

Powództwo w zakresie żądania zapłaty kwoty 190.714,62 zł zostało cofnięte pismem z dnia 12 lutego 2026 roku (k.116 i nast.). Cofnięcie pozwu miało miejsce przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana, a zatem nie wymagało zgody pozwanych. Wobec cofnięcia pozwu Sąd umorzył postępowanie w oparciu o przepisy art. 203 § 1 k.p.c. i art. 355 k.p.c.

Podtrzymywane przez powoda żądanie zasądzenia na jego rzecz od pozwanych kwoty 59.285,40 zł, stanowiącej część kwoty kapitału wypłaconego pozwanym przez powodowy bank oraz żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 25 czerwca 2025 roku do dnia zapłaty oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 250.000,02 zł liczonych od 15 kwietni 2025 roku do 25 czerwca 2025 roku nie zasługiwało na uwzględnienie.

Umowa kredytu łącząca strony została uznana prawomocnym orzeczeniem Sądu za nieważną, a sposób rozliczenia stron dokonany w sprawie z powództwa kredytobiorców o ustalenie i zapłatę i objęty tym samym prawomocnym wyrokiem, oparty został o tzw. teorię dwóch kondykcji. Strony dokonały rozliczenia świadczeń nienależnych w oparciu o zasady wynikające z tej teorii jeszcze przed wytoczeniem powództwa. Co prawda kredytobiorcy złożyli oświadczenie o potrąceniu kwoty 59.285,40 zł dopiero w toku niniejszego procesu, niemniej już przed wytoczeniem powództwa Bank był w posiadaniu dokonanych w tym zakresie przez kredytobiorców wpłat.

Żądanie zwrotu udostępnionego kapitału co do zasady znajduje oparcie w przepisach art. 410 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 405 k.c. Niemniej wobec dokonanych przez strony rozliczeń roszczenie to wygasło w części na skutek dokonanego potrącenia, a w części na skutek zapłaty przez kredytobiorców w dniu 25 czerwca 2025 roku kwoty 190.714,62 zł, a poza wszystkim już przed zainicjowaniem postepowania w niniejszej sprawie była w posiadaniu równowartości środków jakie wydatkowała w toku wykonania nieważnej umowy.

Pozwani w toku wykonania umowy, realizując obowiązek uiszczania rat kapitałowo odsetkowych, wpłacili na rzecz powoda kwotę przekraczającą otrzymany kapitał. Za okres objęty podstawą faktyczna żądania zgłoszonego w sprawie I C 1162/23 tut. Sądu była to kwotą 244.385,98 zł, której zwrot na rzecz kredytobiorców zasądzono wyrokiem z dnia 21 marca 2024 roku. Niezależnie od tego kredytobiorcy, wykonując umowę jeszcze po wniesieniu powództwa o ustalenie nieważności umowy i zapłatę, uiścili na rzecz banku dalsze 59.285,40 zł. Następnie 25 czerwca 2025 roku dokonali zapłaty na rzecz powoda kwoty 190.714,62 zł tytułem ostatecznego rozliczenia umowy kredytowej. Łącznie uiścili kwotę: 494.386 zł. Z kolei bank udostępnił pozwanym kwotę kapitału w wysokość 250.000 zł i spełnił na rzecz pozwanych świadczenie wynikające z wyroki I C 1162/23, tj. kwotę 244.385,98 zł, łącznie 494.385,98 zł.

Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że pozwani są w jakimkolwiek zakresie wzbogaceni kosztem powoda, co skutkowało oddaleniem powództwa. Ponieważ kredytobiorcy po realizacji przez bank wyroku w sprawie I C 1162/23 niezwłoczne przystąpili do czynności zmierzających do rozliczenia się z powodem w zakresie udostępnionego kapitału, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia iż pozostawali oni w opóźnieniu w rozumieniu art. 481 k.c.

Ponieważ rozliczenie stron nastąpiło jeszcze przed wytoczeniem powództwa w niniejszej sprawie (do wygaśnięciu roszczeń doszło ostatecznie 25 czerwca 2025 roku, a pozew wniesiono 25 listopada 2025 roku), zgodnie z zasadą wynikającą z art. 98 k.p.c. kosztami postępowania obciążono powoda.

Na zasadzie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 79 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano zwrot na rzecz powoda kwotę 4.737,88 zł, stanowiąca połowę opłaty od cofniętej części powództwa, pomniejszoną o kwotę odpowiadającą opłacie minimalnej.

SSO Łucja Oleksy - Miszczyk.