Poniedziałek Wydanie nr 30

Sygnatura akt
I C 1266/23
Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach
Wydział
I Wydział Cywilny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
7 lutego 2024 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Żądanie pozwu
209 227 zł
Opublikowano w portalu
13 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Sąd Okręgowy w Gliwicach
© autorzy OpenStreetMap

Sprawa

Kredyt hipoteczny spłacony w 2022 roku. Sąd zasądził od banku 209 227 zł

Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania

Spór

Konsument J. S. domagał się od następcy prawnego banku zwrotu rat kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, twierdząc, że postanowienia umowy są niedozwolone.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że umowę zawarto w 2010 roku na wzorcu banku, a powód nie miał realnego wpływu na jej postanowienia i nie otrzymał pełnej informacji o ryzyku kursowym. Powód spłacił kredyt 10 stycznia 2022 roku, uiszczając łącznie 209 227,46 zł.

Rozstrzygnięcie

Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda 209 227,46 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania, w pozostałym zakresie powództwo oddalił, a pozwanego obciążył kosztami postępowania w kwocie 11 800 zł.

Dlaczego

Sąd uznał, że klauzule dające bankowi dowolne ustalanie kursów wymiany określają główne świadczenia stron, nie zostały jednoznacznie sformułowane i rażąco naruszają interesy konsumenta, przez co umowa nie wiąże. Powód nie wyraził zgody na zastąpienie klauzuli kursem NBP, więc zwrot rat przysługuje mu w całości.

Dla firm

Konsument, który spłacił kredyt, może żądać zwrotu wpłaconych rat niezależnie od tego, czy sam jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu kapitału, bo roszczenia stron nie kompensują się automatycznie.

Więcej o sprawie

Powód zaciągnął kredyt w 2010 roku, a bank nie przedstawił mu szczegółowej informacji o ryzyku kursowym. Sąd uznał, że postanowienia dotyczące przeliczeń rat nie wiążą konsumenta.

Powód nie wyraził zgody na usunięcie abuzywnej klauzuli ryzyka walutowego i zastąpienie jej kursem NPB.

Z uzasadnienia, Sąd Okręgowy w Gliwicach
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Żądanie pozwu
209 227 zł
Sąd
Sąd Okręgowy w Gliwicach, I Wydział Cywilny
Sygnatura
I C 1266/23

Treść orzeczenia około 15 minut czytania

Sygn. akt: I C 1266/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 lutego 2024 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Hajduk

Protokolant:

Sandra Conrad

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa J. S.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

1. zasądza od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powoda J. S. kwotę 209.227,46 złotych (

dwieście dziewięć tysięcy dwieście dwadzieścia siedem złotych czterdzieści sześć groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia

7 lutego 2024 roku,

2. w pozostałym zakresie powództwo oddala,

3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.800 złotych (

jedenaście tysięcy osiemset złotych) tytułem kosztów postępowania z ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku.

SSO Wojciech Hajduk

IC 1266/23 UZASADNIENIE

Powód J. S. w pozwie przeciwko pozwanemu (...) SA w W. domagał się zasądzenia kwoty 209.227,46zł nienależnie pobranych rat kapitałowo odsetkowych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13.06.2023

Uzasadnił, jako konsument zawarł z (...), poprzednikiem prawnym pozwanego - (...) Spółki Akcyjnej, na podstawie funkcjonującego wzorca, umowę kredytu hipotecznego dla osób fizycznych nr (...). Bank stosował własne kursy kupna i sprzedaży walut ustalane wg własnej Tabeli kursów walut, które ustalał w sposób dowolny.

Postanowienia umowne w §1ust.3a; §8ust1; §11ust.4 i §13ust.7, umowy oraz Regulaminu §1 ust.2 i 3; §2ust1i2; §26ust.2-3 oraz §30ust 2 nie zostały indywidualnie uzgodnione między stronami, a jednostronnie narzucone przez bank powodując dezorientację co do wysokości świadczeń mających zostać spełnionych w przyszłości. Powód nie miał żadnego wpływu na treść i charakter wskazanych postanowień. Nie otrzymał prawdziwej i rzetelnej informacji na temat sposobu ustalania wysokości raty kapitałowo-odsetkowej, sposobu, warunków i przyczyn ustalania kursów wymiany walut mających wpływ na wysokość rat kapitałowo-odsetkowych. Nie miał wiedzy na temat mechanizmu indeksacji, nie negocjowano z nim postanowień umowy, nie uzyskał informacji o specyfice mechanizmu indeksacji. Nie poinformowano go o przyczynach i konsekwencjach ekonomicznych wiążących się lub mogących się wiązać z zawarciem umowy o kredyt indeksowany do kursu waluty obcej. Został obciążony kosztami ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Nie miał wiedzy w jaki sposób zobowiązanie o będzie przeliczane w praktyce przez Bank: a co za tym idzie - nie wiedział i nie mógł się dowiedzieć w jakiej wysokości w przyszłości będzie spłacać raty kapitałowo- odsetkowe z tytułu salda kredytowego. Prowadzi to do unieważnienia umowy w rozumieniu art. 353

1 kc i art. 58kc. Posiada interes materialnoprawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., albowiem orzeczenie wydane w sprawie doprowadzi do zniwelowania skutków prawnych nieważnego stosunku prawnego. W dniu 10.01.2022 spłacił kredyt.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Zaprzeczył aby umowa była nieważna i aby zawierała klauzule abuzywne. Pozew ma na celu podważenie umowy sprzecznie z rolą i funkcją indywidualnej kontroli postanowień umownych, które zostały indywidualnie uzgodnione. Bank stosował rynkowe kursy waluty obcej.

USTALENIA FAKTYCZNE

Powód J. S. w dniu 23.04.2010r., jako konsument, zawarł z (...), poprzednikiem prawnym pozwanego, umowę kredytu hipotecznego dla osób fizycznych (...) na 144.038,00zł, indeksowaną do EURO na okres 480 miesięcy, oprocentowany stawką LIBOR 3M. Celem kredytowania było sfinansowanie zakupu spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu mieszkalnego. (umowa §1pkt1,2,3,4i5 oraz k-57i59).

Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min. że kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji, wg kursu kupna waluty z tabeli kursowej (...) (...) na koniec dnia 9.04.2010 wynosi 38.110,33 EURO, przy czym kwota ta ma charakter informacyjny, a wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu może być różna od podanej. Kwota kredytu została wyrażona w walucie CHF i określona na podstawie kursu kupna waluty CHF z tabeli kursowej (...) z dnia i godziny uruchomienia Kredytu.

[umowa §1pkt1do5 oraz §8pkt1

k-24 i 25v].

W umowie wskazano dalej, że raty kapitałowo odsetkowe spłacane będą w złotych, po ich uprzednim przeliczeniu wg kursu sprzedaży EURO z tabeli kursowej (...) banku obowiązującego na dzień spłaty, poprzez potrącanie z rachunku [

umowa §11pkt4 k-25v].

W §13pkt7 umowa przewidywała zastosowanie przeliczeń wg tabeli kursowej w sytuacji wcześniejszej spłaty kredytu oraz nieterminowej spłaty i wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego

[k-26].

Również regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych - w ramach (...) hipotecznych w analogiczny sposób odwoływał się do tabeli kursowej (...) banku

[Regulamin §1ust.2, §2ust1i2, §26ust.2i3, oraz §30us2 k-30v-34v]. Zastosowano stopę procentową LIBOR dla EURO. W umowie zawarto również oświadczenie, że kredytobiorcę dokładnie zapoznano z warunkami udzielenia kredytu złotowego waloryzowanego kursem waluty obcej, co akceptuje, nadto jest świadomy ryzyka kursowego i jego konsekwencji wynikających z niekorzystnych wahań kursu złotego względem walut obcych, co może mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi kredytu [

umowa §29pkt2 k-27v]. W §3ust4 umowy określono, że zabezpieczeniem kredytu jest ubezpieczenie niskiego wkładu w (...) SA, powód upoważnił bank do pobrania środków na opłacenie składki kontynuacji ubezpieczenia bez odrębnej dyspozycji z rachunku służącego do obsługi kredytu. Powód przystąpił również do ubezpieczenia spłaty kredytu w (...) SA i grupowego ubezpieczenia na życie oraz niezdolności do pracy na podstawie umowy pomiędzy (...) (...) na (...) SA, ubezpieczenia nieruchomości dla kredytobiorców (...) w (...) SA, wyznaczył bank jako uposażonego i uprawnionego do odbioru świadczeń

[§3ust4 i 6 umowyk-24v; decyzja kredytowa nr

(...)

k-109-110, wniosek kredytowy k-104-106].

Do zawarcia umowy doszło gdy powód poszukiwał możliwości sfinansowania zakupu lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym i jego remontu. Posiadał konto w mBanku i zdecydował się na zaciągnięcie w tym banku kredytu. Wszystkie formalności zostały przeprowadzone w oddziale banku we W.. Powodowi doradzono kredyt indeksowany do EURO jako najkorzystniejszy. Nie przekazano mu szczegółowej informacji o ryzyku kursowym i nie wyjaśniono wpływu wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej, nie przedstawiono symulacji obrazujących takie zmiany, nie poinformowano o możliwości spłaty w walucie kredytu. Nie wiedział, że treść umowy może być negocjowana, doradca kredytowy utrzymywał, że bank stosuje gotowy wzorzec nie podlegający negocjacjom. Nie został poinformowany o dotychczasowym kształtowaniu się kursu EURO. Żadne postanowienia umowne nie były indywidualnie uzgadniane z wyjątkiem tych, które dotyczyły wysokości kredytu i czasu spłaty.

W dniu 10.01.2010r. podpisano umowę, kredyt został uruchomiony 18.05.2010r.

[zeznania powoda k

-. zaświadczenie banku k-47-55].

Powód spłacił go 10.01.2022r. uiszczając łącznie kwotę 209.227,46zł.

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dokumenty i zeznania powoda. Zeznania świadka M. D.

[kopia zeznań świadka złożonych w sprawie IIIC 1071/18 przed SR dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi k-130-131] mają dla sprawy drugorzędne znaczenie, świadek nie miał kontaktu z powodami, nie brał udziału przy sporządzaniu umowy. Zeznania dotyczyły min. konstrukcji kredytów indeksowanych i denominowanych, zdolności kredytowej dla kredytów walutowych, ryzyka związanego ze zmianą wysokości kursu waluty, sposobu ustalania bankowego kursu waluty obcej, obowiązków pracowników banku w zakresie udzielania informacji klientom, w okresie gdy zawierana była umowa, w oderwaniu od konkretnej sytuacji powoda, sposobu przedstawienia oferty i okoliczności zawarcia umowy.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Okoliczność, że pozwany jest następcą prawnym (...) pozostaje poza sporem, została przyznana przez pozwanego, wynika również z Krajowego Rejestru Handlowego KRS (...). Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyty indeksowane do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353

1 kc.

Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385

1 §1kc prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesu powoda jako konsumenta poprzez niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385

1 §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia (klauzule ryzyka walutowego), jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385

1 § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm indeksacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron (

essentialia negotii).

Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385

1 §1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego

(

§1ust.3a, §8ust1; §11ust.4 i §13ust.7 umowy

oraz Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych - w ramach (...) hipotecznych §1ust.2i3; §2ust1i2 §26ust.2-3, §30ust2) zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.

Umowa kredytowa w §1ust.3a, §8ust1; §11ust.4 i §13ust.7 oraz Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych - w ramach (...) hipotecznych w 32ust3 §1 ust.2 i 3; §2ust1i2 §26ust.2-3, §30ust2 zastrzegają warunki indeksacji świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursowej (...)" obowiązującej w banku. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powód jako konsument, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie był w stanie oszacować całości kwoty, którą będzie musiał spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego dowiadywał się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z rachunku. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385

(

1)kc.

Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy wskazać również, że nie było wskazanie w §29pkt2 umowy, że „

kredytobiorca został zapoznany z warunkami kredytu…, jest świadomy ryzyka kursowego i niekorzystnych wahań kursu złotego, które może mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi kredytu”. Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumentów. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahana kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty, co nie miało miejsca. Pozwany nie wykazał by takie pouczenie miało miejsce. Powód nie miał realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione, a przedstawiciel banku wskazywał korzyści wynikające z niskiej raty i stabilnego kursu franka.

Stanowisko, że przyjęcie przez konsumenta oferty banku oznacza rezygnację z pertraktacji i akceptację umowy, a jej podpisanie jest równoznaczne z indywidualnym uzgodnieniem postanowień umownych, nie zasługuje na uwzględnienie. Art.385

1§3k.c. stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez rzeczywisty wpływ należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych. Okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i nawet rozumiał je, nie może przesądzać o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Uzgodnionymi indywidualnie są tylko takie klauzule umowne, na których treść istotnie mógł on w praktyce oddziaływać. W niniejszej sprawie powód miał realnego wpływu na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę nawet nie zdawał sobie z tego sprawy. Przyjął propozycję kredytu jako najkorzystniejszą, podpisał przygotowaną umowę. O braku indywidualnych negocjacji postanowień umownych świadczy również, że klauzule indeksacyjne zostały zawarte w regulaminie, a więc dokumencie, który nie podlega indywidualnym uzgodnieniom, a ponadto może być w każdej chwili zmieniony przez pozwanego.

Argumentacja odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających w wysokości od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy.

Powoduje to, że umowa stron nie wiąże.

Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.

Oceny prawnej nie zmienia fakt, że w chwili podpisywania umowy art. 358§2kc stanowił, że

„..wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna stanowi inaczej. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia w walucie polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia, w którym zapłata jest dokonana.". Przepis w tym brzmieniu wszedł w życie 24.01.2009r. Brak jednoznacznego określenia głównego świadczenia, naruszenie obowiązku informacyjnego, uniemożliwiające podjęcie racjonalnej długoterminowej decyzji, doprowadziły do ukształtowania obowiązków powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszyły jego interesy w rozumieniu art. 385

1kc powodując w rezultacie nieważność umowy. Powód nie wyraził zgody na usunięcie abuzywnej klauzuli ryzyka walutowego i zastąpienie jej kursem NPB. Tym samym art. 358§2kc nie będzie miał zastosowania.

Powód poinformowany przez Sąd na rozprawie w dniu 7.02.2023r. o możliwych negatywnych dla nich konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczył, że nie chce jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art. 385

1 §1kc żądanie zapłaty jest uzasadnione.

Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411k.c. regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Żądanie zapłaty obejmowało uiszczone bankowi świadczenie i jest uzasadnione w tym również w zakresie kwot tytułem zwrotu kosztów ubezpieczenia. Były to świadczenia stanowiące element nieważnej umowy, przekazane w ramach raty kredytu pozwanemu, który był beneficjentem ubezpieczeń, podlegają więc zwrotowi.

W sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 411 pkt 1 kc według, którego nie można żądać zwrot świadczenia nienależnego jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Kredyt był spłacany w przekonaniu, że umowa jest prawidłowa i nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych, powód nie wiedział więc, że nie był zobowiązany do spełnienia, a w efekcie spełnił świadczenie z warunkowo bezskutecznej czynności prawnej, więc miała charakter umowy ważnej. Również art. 411pkt 4 kc nie ma zastosowania. Według tego przepisu nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli zostało spełnione zanim wierzytelność stała się wymagalna. Przypadki, w których podstawa świadczenia jest nieważna, nie są objęte zakazem unormowania art. 411 pkt 4 k.c., co pozwala na zwrot kwot nienależnie wpłaconych. Przepis art. 411 pkt 4 k.c. nie ma w ogóle zastosowania do świadczenia nienależnego, gdyż dotyczy zobowiązań istniejących, acz niewymagalnych (min. SN postanowienie z 6.07.2021 IIICZP 41/20; SA w Gdańsku w wyroku z 30.11.2021 IACa 625/21).

Oceny prawnej umowy nie zmienia okoliczność, że kredyt został spłacony. Umowa została wykonana wobec wzrastającej wysokości rat, wynikającej z wzrostu kursu EURO. Powód miał świadomość, że jej niespłacanie spowoduje wystąpienie z roszczeniami ze strony banku. Chciał uwolnić się od ciężaru narastającego długu. Następnie poszukiwał pomocy prawnej w dochodzeniu swoich roszczeń i gdy ją uzyskał wytoczył powództwo.

Nie może to wykluczać ustalenia nieważności umowy, bowiem stawiałoby w gorszej sytuacji konsumentów, którzy spłacili świadczenia z nieważnej umowy. Można przytoczyć stanowisko ETS, że w przypadku braku skutecznej kontroli potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków danej umowy nie można zagwarantować poszanowania praw przyznanych przez dyrektywę 93/13 (wyrok TS z dnia 13 września 2018 r., Profi Credit Polska, C-176/17, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo). Szczególną rolę pełnią sądy, które jako podmiot trzeci, niezależny od stron umowy, mogą zrównoważyć nierówność między konsumentem a przedsiębiorcą poprzez przez aktywną interwencję (por. wyrok TS z 4 czerwca 2020 r., Kancelaria Medius, C-495/19, pkt 36). Należy więc stwierdzić, że kontrola może również nastąpić po spełnieniu umowy.

W związku z powyższym w pkt 1 na zasadzie art. 405kc uwzględniono żądanie zapłaty w zakresie żądania głównego. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc, zasądzono je od dnia wyrokowania. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powoda poinformowano na rozprawie 7.01.2024r. Tym samym odsetki należą się od wyrokowania. W pkt 2 w pozostałej części powództwo co do odsetek oddalono jako bezzasadne. W pkt 3 na zasadzie art. 98 kpc zasądzono koszty postepowania opłatę od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika wg minimalnej stawki.

Hasła tematyczne: Bezpodstawne wzbogacenie

979 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 7 lutego 2024 r.
  2. Portal: 13 października 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.