Bank dostanie od syndyka upadłego Ł. K. ponad 79 tys. zł z tytułu pożyczki

Powód (...) Kasa (...) Bank (...) S.A. w K. wystąpił przeciwko pozwanemu Ł. K. z powództwem o zapłatę kwoty 79 132,57 zł z odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie za okres od dnia 28.02.2025 r. do dnia zapłaty od kwoty 68 638,73, a nadto o zasądzenie kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu strona powodowa podniosła, iż pozwany zawarł z powodem umowę pożyczki. Pozwany nie uregulował zobowiązania wynikającego z zawartej umowy.

Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w dniu 14.11.2025 r.

Postanowieniem z dnia 27.10.2025 r. Sąd ogłosił upadłość konsumencką pozwanego. Sąd wskazał, iż postępowanie będzie się toczyć w trybie przepisu art. 491

1 ust 1 Prawa upadłościowego.

Postanowieniem z dnia 28.01.2026 r. Sąd uchylił wydany nakaz zapłaty i postępowanie zawiesił.

Postanowieniem z dnia 4.05.2026 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie syndyka oraz podjął zawieszone postępowanie.

Pismem z dnia 10.06.2026 r. syndyk oświadczył, iż nie kwestionuje roszczenia, a swoje stanowisko przedstawił w piśmie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 16.10.2023 r. pozwany zawarł z powodem umowę pożyczki. Umowa została zawarta przy użyciu powszechnie stosowanego przez pożyczkodawcę formularza. Zgodnie z postanowieniami umowy pożyczkodawca zobowiązał się do wypłacenia pozwanemu środków pieniężnych w kwocie wskazanej w umowie. Pozwany natomiast zobowiązał się spłacać pożyczkę w miesięcznych ratach oraz zwrócić pożyczkodawcy koszty udzielenia pożyczki.

Wobec nie wykonania przez pozwanego postanowień zawartej umowy, powód pismem wypowiedział pozwanemu zawartą umowę. Następnie strona powodowa wystąpiła na drogę sądową.

Postanowieniem z dnia 27.10.2025 r. wydanym w sprawie (...) Sąd upadłościowy ogłosił upadłość pozwanego. Wskazał ponadto, iż postępowanie będzie prowadzone w trybie określonym w art. 491

1 ust 1 ustawy prawo upadłościowe.

Postanowieniem z dnia 4.05.2026 r. Sąd Rejonowy w Słupcy podjął zawieszone postępowanie i wezwał do udziału w sprawie syndyka masy upadłości.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów dołączonych do akt sprawy.

Dokumenty nie budziły wątpliwości Sądu. Strona pozwana nie kwestionowała roszczeń, a syndyk swoje stanowisko przedstawił na piśmie.

Sąd zważył, co następuje:

Wstępnie należy się odnieść do treści wydanego orzeczenia przez sąd upadłościowy jako potencjalnie rzutującego na zakres treści wydanego orzeczenia.

Zgodnie z treścią art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust.2).

Z powyższej regulacji wynika, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk wstępuje w prawa i obowiązki upadłego, zatem reprezentacja sprawowana przez syndyka jest bardzo szeroka. Tym samym następuje podstawienie procesowe, polegające na tym, że zastępca działa na rzecz zastąpionego, ale w imieniu własnym i jako podmiot podstawiony ma legitymację procesową, której pozbawiony jest podmiot będący stroną w znaczeniu materialnym. Syndyk jest stroną w znaczeniu wyłącznie formalnym, ponieważ działa w imieniu własnym. Jednakże w znaczeniu materialnym stroną pozostaje nadal upadły, który jest podmiotem stosunku prawnego, którego postępowanie dotyczy. Sam upadły nie posiada jednak legitymacji procesowej (formalnej), nie może więc działać osobiście i syndyk działa za niego. Z tych przyczyn należy zaznaczyć, że od chwili ogłoszenia upadłości postępowanie może się toczyć tylko przeciwko syndykowi.

Problemem pojawiającym się na tle omawianej regulacji jest to, czy w postępowaniach sądowych z udziałem syndyka świadczenie zasądza się na rzecz syndyka jako formalnej strony procesu, czy też na rzecz upadłego jako strony procesu w rozumieniu materialnoprawnym. Zagadnienie to było w zasadzie jednolicie pojmowane już pod rządem pr. upadł. z 1934 r. i przyjmowano, że świadczenie podlegało zasądzeniu na rzecz syndyka, a więc i od syndyka. W ostatnim czasie jednak pojawiły się orzeczenia, że świadczenie należy zasądzić na rzecz upadłego lub od upadłego, gdyż ten jest stroną materialnoprawną procesu (zob. wyrok SN z 7 października 2004 r., IV CK 86/04, Lex nr 143176; postanowienie SN z 21 lipca 2011 r., V CZ 37/11, Lex nr 898281; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 14 września 2012 r., I ACa 600/12, Lex nr 1220592). Nie mniej jednak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3.09.2020 r., II PK 47/19 (Lex nr 3161370) wyjaśnił, że „w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2004 r., IV CK 86/04 oraz z dnia z dnia 16 stycznia 2009 r., III CSK 244/08 (Lex nr 523687) oraz w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2011 r., V CZ 37/11 stwierdzono, że wejście do sprawy syndyka w miejsce upadłego jest szczególnym podstawieniem procesowym uregulowanym w art. 144 Prawa upadłościowego. Z dniem ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację do występowania w sprawach dotyczących masy, pozostaje natomiast stroną w znaczeniu materialnoprawnym, jako podmiot stosunku prawnego, z którego wyniknął spór. Brak legitymacji formalnej upadłego nie jest równoznaczny z brakiem po jego stronie zdolności prawnej, tj. zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków, a syndyk prowadzi postępowanie sądowe na rzecz upadłego; świadczenia stanowiące przedmiot postępowania zasądzane są na rzecz lub od upadłego. W ocenie Sądu Najwyższego, pogląd ten nie jest na tyle jednoznaczny, aby interpretować go w taki sposób, że w każdej sprawie, w której przedmiot postępowania dotyczy masy upadłości, należy w tenorze wyroku oznaczyć upadłego zamiast syndyka. Uprawniona jest bowiem taka interpretacja, że stanowisko, iż świadczenia stanowiące przedmiot postępowania zasądzane są na rzecz lub od upadłego, nie ma charakteru abstrakcyjnego (i absolutnego), ale odnosi się do przypadków (wynikających ze stanu faktycznego w wymienionych sprawach), w których rodzaj stosunku prawnego decyduje o konieczności wskazania upadłego jako zobowiązanego. Nie jest tak natomiast w przypadku rozstrzyganym w niniejszej sprawie (o przywrócenie do pracy przekształcone przez sąd w odszkodowanie za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę na podstawie stosownych przepisów Kodeksu pracy). To, że roszczenie takie pokrywane jest z masy upadłości stanowiącej majątek upadłego nie oznacza, że zobowiązanym jest upadły, ale stanowi – z mocy prawa – skutek działania zastępcy pośredniego na rzecz upadłego”.

Nadto, w wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27.09.2018 r., VII Pa 75/18 podkreślono, że ze skądinąd słusznego poglądu, że upadły jest stroną materialnoprawną postępowań cywilnych dotyczących masy upadłości, nie można jednak wyciągnąć wniosku, że świadczenie podlega zasądzeniu na jego rzecz lub od niego w postępowaniu z udziałem syndyka (zob. H. W., Wpływ postępowania upadłościowego na postępowania w sprawach gospodarczych, (...) 2008/9-10, s. 2, a także I. N., Oznaczenie w orzeczeniu syndyka jako strony procesu. Brak legitymacji formalnej upadłego, (...)/2 s. 52). Nie można tracić z pola widzenia faktu, że syndyk jest zastępcą pośrednim upadłego, którego legitymacja w postępowaniu dotyczącym masy upadłości została przez ustawodawcę wyłączona. Oznacza to, że uprawnionym do odbioru świadczenia zasądzonego orzeczeniem oraz zobowiązanym do spełnienia świadczenia w razie, gdy konfiguracja stron procesu jest odwrotna (syndyk jest pozwanym), jest wyłączenie syndyk. Przyjęcie koncepcji, że świadczenie ulega zasądzeniu na rzecz upadłego czy od upadłego, mogłoby mieć miejsce wtedy, gdyby syndyk był zastępcą bezpośrednim upadłego lub jego przedstawicielem ustawowym i występowałby w procesie w imieniu i na rzecz upadłego. Tak wszakże nie jest na gruncie powołanego art. 144 Prawa upadłościowego. Ze względu na pozbawienie prawa zarządu masą upadłości upadły nie jest przecież uprawniony do otrzymania świadczenia stanowiącego składnik masy upadłości i odwrotnie – nie ma możliwości spełnienia świadczenia.

W realiach niniejszej sprawy należy wskazać, iż w toku przedmiotowego procesu orzeczona została upadłość konsumencka strony pozwanej. Przy czym zgodnie z treścią wydanego orzeczenia postępowanie było prowadzone w trybie określonym w art. 491

1 ust 1 ustawy Prawo upadłościowe. Powyższe oznacza, iż Sąd z chwilą ogłoszenia upadłości zawiesza postepowanie, wzywa do udziału syndyka i podejmuje postępowanie z jego udziałem. Tym samym prowadzenie postępowania w trybie wskazanym w wspomnianym przepisie oznacza, iż postępowanie nie jest zawieszone przez cały czas trwania postępowania upadłościowego. Wynika to z odmiennych konsekwencji związanych z listą wierzytelności i ewentualnym tytułem wykonawczym. Zgodnie bowiem z przepisami art. 491

2 ust 2 ustawy z dnia 28.02.2023 r. Prawo upadłościowe nie znajdą w szczególności zastosowania przepisy art. 145, 253-264 cytowanej ustawy. W konsekwencji rzeczą sądu, w przypadku takiego trybu postępowania, jest wydać wyrok z udziałem syndyka. W przedmiotowej sprawie sąd podjął postępowanie z udziałem syndyka i samego upadłego. Marginalnie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 491

15 ust 6 ustawy, który stanowi, iż

w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałych przed ustaleniem planu spłaty wierzycieli, z wyjątkiem wierzytelności wynikających z zobowiązań, o których mowa w art. 491

21 ust. 2. W konsekwencji nie jest możliwa egzekucja zobowiązań powstałych przed orzeczeniem upadłości w tym okresie. Tym samym interesy pozwanego są zabezpieczone albowiem do czasy realizacji wspomnianego postanowienia wydany wyrok nie podlega egzekucji. W przypadku natomiast realizacji postanowienia zobowiązania w tym z wydanego wyroku zostaną umorzone. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 491

21 ust 1 ustawy

po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Interes pozwanego zabezpiecza także przepis art. 491

21 ust 3 ustawy, który stanowi, iż

po wydaniu postanowienia, o którym mowa w ust. 1, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty wierzycieli z wyjątkiem wierzytelności wynikających z zobowiązań, o których mowa w ust. 2. Gdyby powód pomimo to podjął się egzekucji lub dokonał zbycia zobowiązania narażając pozwanego na prowadzenie przeciwko niemu egzekucji pozwany może domagać się nie tylko pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności lecz także naprawienia ewentualnie wyrządzonej w ten sposób szkody jak i wystąpić z skargą na czynność komornika. W konsekwencji jego interesy są odpowiednio zabezpieczone.

Przechodząc do merytorycznej oceny treści dochodzonego roszczenia należy wskazać, iż podstawę prawną roszczenia strony powodowej stanowi umowa pożyczki oraz art. 720 k.c. i następne.

Strona pozwana nie kwestionowała roszczenia. Wobec powyższego należy uznać je za słuszne co do zasady, co do wysokości należy jednak uwzględnić pewne odrębności wynikające z faktu ogłoszenia upadłości.

Należy także wskazać, iż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 7.04.2016 r., III CZP 113/15 „roszczenie o odsetki za okres po ogłoszeniu upadłości może być dochodzone przeciw upadłemu w drodze powództwa nawet przed zakończeniem postępowania upadłościowego”. Stąd odsetki za okres po ogłoszeniu upadłości zostały zasądzone od upadłego. Za okres do dnia ogłoszenia upadłości stosownie do treści przepisu art. 92 ustawy Prawo upadłościowe zostały one zasądzone od syndyka.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. Powód poniósł koszty opłaty sądowej od pozwu w wysokości 3 957 ( 2 967 zł + 990 zł ), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5 400 zł. Razem daje to kwotę 9 374 zł. Powód wygrał w całości. W konsekwencji należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 9 374 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Wobec błędu rachunkowego Sąd sprostował wydane postanowienie zgodnie z treścią uzasadnienia.

Sędzia Piotr Kuś