Sąd umorzył sprawę o zapłatę, bo powód nie doręczył pozwu pozwanemu

Pozwem z dnia 28 listopada 2025 roku powód wniósł o zasądzenie od pozwanego określonej w pozwie kwoty pieniężnej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a ponadto o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2025 roku nakazano doręczyć pozwanemu odpis pozwu wraz z załącznikami oraz stosownymi pouczeniami.

Przesyłkę sądową skierowano na adres pozwanego wskazany w pozwie, tj. ul. (...), (...)-(...) B.. Korespondencja została dwukrotnie awizowana, jednak nie została podjęta przez adresata, wskutek czego operator pocztowy zwrócił ją do Sądu jako niedoręczoną.

Zarządzeniem z dnia 6 lutego 2026 roku zawiadomiono pełnomocnika powoda, że pozwany, pomimo powtórnego zawiadomienia dokonanego zgodnie z art. 139 § 1 zd. 2 k.p.c., nie odebrał przesyłki sądowej obejmującej odpis pozwu wraz z załącznikami. Jednocześnie zobowiązano pełnomocnika powoda, w trybie art. 139

1 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c., do doręczenia pozwanemu korespondencji sądowej za pośrednictwem komornika, zgodnie z art. 3a ustawy z dnia 22 marca 2018 roku o komornikach sądowych.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2026 roku Sąd Rejonowy w Kaliszu, w sprawie o sygn. akt I C (...)

(...), zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c., wobec niewykonania przez powoda zobowiązania umożliwiającego skuteczne doręczenie pozwanemu pierwszego pisma procesowego w sprawie.

Pismem procesowym z dnia 10 lipca 2026 roku powód wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Jednocześnie, powołując się na art. 208 k.p.c. w związku z art. 139

1 § 1 k.p.c., wniósł o ponowne zobowiązanie go do doręczenia pozwanemu korespondencji sądowej za pośrednictwem komornika, tym razem pod nowym adresem. Do pisma powód dołączył dokument pochodzący od komornika, z którego wynikało, że pozwany nie zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie, tj. przy ul. (...) w B.. Z dokumentu tego wynikało ponadto, że jako prawdopodobny adres zamieszkania pozwanego komornik ustalił adres (...), (...)-(...) P..

Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje.

Wniosek powoda o podjęcie zawieszonego postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie, a wobec upływu terminu przewidzianego w art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. postępowanie podlegało umorzeniu.

Stosownie do art. 180 § 1 k.p.c. sąd podejmuje zawieszone postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna jego zawieszenia. Warunkiem podjęcia postępowania jest zatem pozytywne ustalenie, że przeszkoda procesowa, która uniemożliwiała nadanie sprawie dalszego biegu i stanowiła podstawę zawieszenia, została rzeczywiście oraz skutecznie usunięta. Samo złożenie przez stronę wniosku o podjęcie postępowania nie powoduje ustania zawieszenia i nie obliguje sądu do jego podjęcia, jeżeli okoliczność tamująca dalszy bieg sprawy nadal istnieje.

W niniejszej sprawie postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. Przyczyną zawieszenia było niewykonanie przez powoda zobowiązania wynikającego z art. 139

1 k.p.c., a w konsekwencji niemożność skutecznego doręczenia pozwanemu odpisu pozwu wraz z załącznikami i pouczeniami.

Ocena zasadności wniosku powoda wymagała wobec tego ustalenia, czy po wydaniu postanowienia o zawieszeniu powód doprowadził do skutecznego doręczenia pozwanemu korespondencji sądowej albo w inny prawnie relewantny sposób usunął przeszkodę, która uniemożliwiała kontynuowanie postępowania.

Zgodnie z art. 139

1 § 2 k.p.c. powód, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia mu zobowiązania do dokonania doręczenia komorniczego, powinien złożyć do akt potwierdzenie doręczenia korespondencji pozwanemu za pośrednictwem komornika albo zwrócić korespondencję wraz z dowodem na piśmie, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie. Po bezskutecznym upływie tego terminu znajduje zastosowanie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.

Przywołana regulacja formułuje dwie alternatywne postacie prawidłowego wykonania zobowiązania. Pierwszą jest przedłożenie potwierdzenia skutecznego doręczenia korespondencji przez komornika. Drugą stanowi zwrot korespondencji wraz z pisemnym dowodem potwierdzającym, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie. Żadna z tych przesłanek nie została w niniejszej sprawie spełniona.

Obowiązek wynikający z art. 139

1 § 2 k.p.c. nie ma charakteru wyłącznie technicznego ani formalnego. Nie zostaje wykonany przez samo skierowanie do komornika wniosku o doręczenie, samo podjęcie przez komornika próby doręczenia ani przez przedłożenie dokumentacji potwierdzającej jedynie bezskuteczność tej próby. Celem tego unormowania jest doprowadzenie do takiego stanu procesowego, w którym pierwsze pismo w sprawie zostanie skutecznie doręczone pozwanemu albo zostanie wykazane, że pozwany rzeczywiście zamieszkuje pod adresem, pod którym uprzednio dokonano doręczenia w sposób przewidziany w art. 139 § 1 k.p.c.

Stosownie do art. 3a ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 roku o komornikach sądowych, jeżeli adresata nie zastano przy próbie doręczenia, komornik ustala, czy adresat zamieszkuje pod wskazanym adresem, a treść dokonanych ustaleń zamieszcza w protokole. Skutek doręczenia przewidziany w art. 3a ust. 3 tej ustawy może nastąpić jedynie wówczas, gdy próba osobistego doręczenia była bezskuteczna, lecz komornik jednocześnie pozytywnie ustalił, że adresat zamieszkuje pod wskazanym adresem. Jeżeli natomiast komornik ustalił, że adresat pod tym adresem nie zamieszkuje, albo nie był w stanie rozstrzygnąć tej okoliczności, zwraca pismo podmiotowi zlecającemu doręczenie i informuje go o wyniku czynności.

W rozpoznawanej sprawie dokumentacja komornicza nie potwierdzała skutecznego doręczenia pozwanemu odpisu pozwu wraz z załącznikami. Przeciwnie, wynikało z niej jednoznacznie, że pozwany nie zamieszkuje pod adresem wskazanym przez powoda w pozwie. Tym samym wyłączona była możliwość uznania korespondencji za doręczoną na podstawie art. 3a ust. 3 ustawy o komornikach sądowych. Powód nie przedłożył również pisemnego dowodu, że pozwany zamieszkuje przy ul. (...) w B..

Nie prowadziło do odmiennego wniosku ustalenie przez komornika prawdopodobnego adresu pozwanego w miejscowości P.. Informacja o prawdopodobnym adresie nie jest równoznaczna ani z potwierdzeniem aktualnego miejsca zamieszkania pozwanego, ani ze skutecznym doręczeniem mu korespondencji sądowej. Stanowi ona jedynie informację umożliwiającą powodowi podjęcie dalszych czynności zmierzających do doręczenia pisma pod tym adresem.

Ustalenie potencjalnie aktualnego adresu nie zwalniało zatem powoda z obowiązku doprowadzenia do skutecznego doręczenia korespondencji. Po uzyskaniu informacji o adresie w P. powód powinien był niezwłocznie zlecić komornikowi doręczenie odpisu pozwu wraz z załącznikami pod tym adresem, ewentualnie podjąć dalsze czynności zmierzające do jednoznacznego ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania pozwanego. Art. 3b ustawy o komornikach sądowych przewiduje bowiem możliwość wystąpienia do komornika o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata. Ponadto art. 3a ust. 1b tej ustawy pozwala komornikowi, który wie, że wskazany pierwotnie adres jest nieaktualny, doręczyć pismo pod znanym mu aktualnym adresem, o ile jest właściwy do dokonania takiego doręczenia.

Powód nie wykazał, aby zlecił doręczenie korespondencji pod adresem w P., aby pod tym adresem podjęto choćby próbę doręczenia albo aby pozwany rzeczywiście pod tym adresem zamieszkiwał.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie wniosek powoda o ponowne zobowiązanie go przez Sąd do dokonania doręczenia komorniczego pod nowym adresem. Zobowiązanie przewidziane w art. 139

1 § 1 k.p.c. zostało już wydane zarządzeniem z dnia 6 lutego 2026 roku. Przepisy nie przewidują obowiązku wydawania przez przewodniczącego kolejnego zobowiązania każdorazowo, gdy w toku czynności komorniczych zostanie ujawniony dalszy potencjalny adres pozwanego. To na powodzie, jako stronie inicjującej postępowanie i obciążonej obowiązkiem wynikającym z art. 139

1 k.p.c., spoczywa powinność wykorzystania uzyskanych danych oraz doprowadzenia do skutecznego doręczenia pierwszego pisma procesowego.

W konsekwencji należało stwierdzić, że powód nie usunął przeszkody stanowiącej podstawę zawieszenia postępowania. Pozwanemu nadal nie doręczono skutecznie odpisu pozwu wraz z załącznikami, a jego aktualny adres zamieszkania nie został ustalony w sposób pewny. Przyczyna zawieszenia postępowania nie ustała, wobec czego brak było podstaw do podjęcia postępowania w trybie art. 180 § 1 k.p.c.

Okoliczność, że powód w dniu 10 lipca 2026 roku formalnie złożył wniosek o podjęcie postępowania, nie wyłączała zastosowania art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem sąd umarza postępowanie zawieszone z przyczyn wskazanych w art. 177 § 1 pkt 5 lub 6 k.p.c., jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu.

W uchwale z dnia 18 listopada 2015 roku, III CZP 74/15, opubl. OSNC 2016 nr 12, poz. 136, str. 9 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w przypadku zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. tylko taki wniosek o podjęcie postępowania zapobiega jego umorzeniu, który jest uzasadniony usunięciem przeszkody stanowiącej podstawę zawieszenia. Złożenie wniosku bezzasadnego, niezawierającego jednocześnie czynności koniecznej do nadania sprawie dalszego biegu, nie tamuje umorzenia postępowania.

Wniosek powoda z dnia 10 lipca 2026 roku był zatem bezzasadny. Powód nie przedłożył wraz z nim potwierdzenia skutecznego doręczenia pozwanemu korespondencji, nie wykazał, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie, nie udowodnił również, że zamieszkuje pod adresem w P.. W istocie powód ograniczył się do przedstawienia informacji o prawdopodobnym adresie oraz do wystąpienia o ponowne nałożenie na niego obowiązku, który wynikał już z wcześniejszego zarządzenia i bezpośrednio z ustawy. Pismo to nie usuwało zatem przyczyny zawieszenia i nie stanowiło skutecznego wniosku o podjęcie postępowania w rozumieniu art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c.

Spełnione zostały zatem wszystkie przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. – por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2025 roku, III CZP 33/24, opubl. OSNC 2026 nr 1, poz. 1.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. i art. 139

1 § 2 k.p.c. postępowanie w sprawie należało umorzyć, o czym orzeczono jak w sentencji.

sędzia Michał Włodarek