Pozwany ma zwrócić powódce 25 200 zł zaliczki za prace, których nie wykonał

wyroku z dnia 13 lipca 2026 roku

I. (żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1. Powódka O. T. wystąpiła przeciwko pozwanemu B. T. z powództwem o zapłatę kwoty 25.200,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty, wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

2. W uzasadnieniu podała, że w dniu 10 maja 2019 roku zawarła z pozwanym ustną umowę o wykonanie robót polegających na wymianie balkonów, balustrad, nowych kominów, malowania zewnętrznego, położenia kostki brukowej oraz nowego ogrodzenia. Za wykonanie prac ustalono cenę 83.000 zł. Tego samego dnia powódka wpłaciła pozwanemu kwotę 30.000 zł tytułem zaliczki. Z tej kwoty pozwany spożytkował jedynie kwotę 4.800 zł na zakup materiału. Od czasu zapłacenia zaliczki pozwany nie wykonał żadnych zleconych prac, ani nie pojawił się na miejscu budowy.

(pozew, k. 2-5)

II. (stanowisko pozwanego)

3. Pozwany w odpowiedzi na pozew domagał się oddalenia powództwa w całości i zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

4. Pozwany przyznał, że od 2019 roku wraz z przybranymi osobami wykonywał roboty na posesji powódki w I. pod numerem (...), a także że przyjął od powódki 30.000 zł tytułem zapłaty części należnego mu wynagrodzenia za wykonane roboty i poniesione wydatki. Pozwany twierdził, że początkowo wywiózł kilkanaście ciężarówek humusu i poniósł koszty jego składowania, co kosztowało 15.000 zł. Nadto dokonał rozbiórki płotu, co kosztowało nie mniej niż 10.000 zł i zakupił przęsła nowego płotu. Pozwany dokonał zakupu materiałów budowlanych, w tym płotu i wykonał prace budowlane na rzecz powódki na co najmniej 50.000 zł i to powódka winna dopłacić pozwanemu co najmniej kwotę dochodzoną pozwem.

(odpowiedź na pozew, k. 34-36)

III. Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

5. Z. 10 maja 2019 roku powódka O. T. umówiła się z pozwanym B. T. na wykonanie za wynagrodzeniem w kwocie 83.000 zł prac na nieruchomości powódki położonej w I. obejmujących wymianę balkonów, wykonanie nowych kominów, zewnętrzne malowanie budynku, ułożenie kostki brukowej oraz wykonanie nowego ogrodzenia.

6. Pozwany przy udziale przybranych osób przystąpił do wykonywania tych prac, przy czym po otrzymaniu zaliczki w kwocie 30.000 zł zaprzestał dalszych prac i zaniechał kontaktu z powódką.

7. Pozwany kwotę 4.804,23 zł wykorzystał na zapłatę kosztów materiału na ogrodzenie.

(dowód: pokwitowanie, k. 8, protokoły przesłuchania powódki w postępowaniu przygotowawczym, k. 178-180, 183-184v., k. 184-185, k. 189-200, faktura, k. 192, wydanie, k. 193, przesłuchanie powódki, k. 226v.-227v., płyta, k. 229, przesłuchanie pozwanego, k. 227v.-228, płyta, k. 229)

8. Pozwany nie wykonywał osobiście prac u powódki. Powódka oraz osoby wykonujące prace u powódki jako podwykonawcy pozwanego utraciły kontakt z pozwanym.

9. Po utracie kontaktu z pozwanym powódka zaproponowała podwykonawcom pozwanego, w tym X. I., dokończenie prac i w tym celu zawarła z tymi osobami odrębne umowy.

10. Pozwany nie zapłacił nikomu innemu za prace wykonane na rzecz powódki.

(dowód: protokoły przesłuchania powódki w postępowaniu przygotowawczym, k. 178-180, 183-184v., k. 184-185, k. 189-200, pokwitowania, k. 181-182, zeznania świadka X. I., k. 174-174v., płyta, k. 175, przesłuchanie powódki, k. 226v.-227v., płyta, k. 229)

Sąd zważył co następuje:

IV. 11.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił głównie na podstawie dowodów z zeznań świadków oraz stron (w tym złożonych w toku postępowania przygotowawczego), a na podstawie dokumentów w postaci pokwitowań i dokumentów zawartych w aktach postępowania przygotowawczego.

(ocena dowodów)

12. Sąd nie dopatrzył się żadnych podstaw do kwestionowania dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, przy czym faktury złożone przez pozwanego już w postępowaniu przygotowawczym nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż dotyczyły zupełnie innych prac niż wynikające z umowy zawartej z powódką.

13. Zeznania świadka C. Ł. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia, albowiem nie wykonywał prac na posesji powódki. Był tam jedynie przejazdem z pozwanym. Podobne znaczenie miały zeznania świadka I. J., który był tam jedynie jeden dzień i mógł powiedzieć, co najwyżej tyle, że wykonywano prace przy płocie (jego kucie) i wywożono ziemię, ale nie był w stanie określić, kto jeszcze tam pracował, czyja była koparka, czy kto zlecił konkretne roboty. Nie znał też świadka X. I..

14. Sąd obdarzył przymiotem wiarygodności zeznania świadka X. I., gdyż korelowały one z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym z dowodem z przesłuchania powódki. Z zeznań świadka wynikało, że nie było żadnego porozumienia między nim a pozwanym co do zamiany miejsca wykonywania robót i że nie uzyskał żadnego wynagrodzenia od pozwanego, na co również wskazywała powódka, relacjonując swoją rozmowę ze świadkiem.

15. Sąd nie dał wiary dowodowi z przesłuchania pozwanego. W kontekście zeznań świadka X. I. i przesłuchania powódki zupełnie niewiarygodna była relacja pozwanego, jakoby miał wykonać prace na rzecz powódki o wartości stanowiącej kwotę roszczenia dochodzonego pozwem. Niewiarygodne okazały się twierdzenia pozwanego dotyczące zakupu materiałów innych aniżeli te przeznaczone na wykonanie ogrodzenia. Zeznania pozwanego były sprzeczne z wiarygodnymi zeznaniami świadka X. I. w zakresie dotyczącym rzekomego porozumienia co do zamiany miejsca wykonywania prac przez pozwanego i X. I. oraz rozliczeń między pozwanym a świadkiem X. I.. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że zeznania pozwanego stanowiły jedynie próbę uchylenia się od obowiązku zwrotu na rzecz powódki kwoty dochodzonej pozwem. Żaden ze świadków nie potwierdził, aby pozwany wykonał prace objęte porozumieniem z powódką, ani też aby pokrył wynagrodzenie za te prace. Poza tym brak jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby, że doszło do uzgodnienia dotyczącego przejęcia prac przez X. I.. Podkreślenia wymaga, że nie można było powiązać faktur przedstawionych przez pozwanego z pracami wykonywanymi na zlecenie powódki. Brak dowodu, aby towary tam wskazane były dostarczone na roboty u powódki, zwłaszcza że powódka konsekwentnie temu zaprzeczyła, podkreślając, że uzyskała jedynie materiał przeznaczony na budowę ogrodzenia. Zeznania powódki były w pełni wiarygodne i korelowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Nade wszystko nalezy zauważyć, że w postępowaniu przygotowawczym zeznawali wykonawcy, którzy wykonywali u powódki prace, które pozwany starał się przypisać sobie.

V. (rozstrzygnięcie i podstawa prawna rozstrzygnięcia)

16. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

17. Zważyć należy, iż w niniejszej sprawie powódka domagała się od pozwanego zwrotu wpłaconej przez nią zaliczek na poczet realizacji dzieła pomniejszonych o wartość świadczeń spełnionych przez pozwanego. Biorąc pod uwagę twierdzenia powódki, Sąd uznał, że roszczenie powódki powstało w związku z dorozumianym odstąpieniem przez powódkę od umowy o dzieło.

18. Podstawę prawną tak sformułowanego roszczenia stanowił przepis art. 494 §1 k.c., który stanowi, że strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy, a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

19. W ocenie Sądu między stronami doszła do skutku umowa o dzieło. W myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Prace obejmujące wymianę balkonów, wykonanie nowych kominów, zewnętrzne malowanie budynku, ułożenie kostki brukowej oraz wykonanie nowego ogrodzenia należy zakwalifikować jako przedmiot umowy o dzieło, nie zaś umowy o roboty budowlane.

20. Do niniejszego przypadku zastosowanie miał art. 635 k.c., stanowiący, że jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła. Należy wskazać, że odstąpienie od umowy o dzieło na podstawie art. 635 k.c. możliwe jest także po upływie terminu do wykonania dzieła (

vide: wyrok Sądu Najwyższego z 12.1.2012 r., IV CSK 182/11, OSNC 2012, Nr 7-8, poz. 90; wyr. SN z 21.3.2013 r., III CSK 216/12, Legalis). W niniejszej sprawie bez względu na umówione terminy wykonania dzieła i bez konieczności ustalania szczegółowego zakresu robót, można stwierdzić, że porzucenie przez pozwanego placu budowy zaraz po otrzymaniu zaliczki i konsekwentny brak kontaktu zarówno z powódką, jak i ze swoimi podwykonawcami, uprawniały pozwaną do odstąpienia od umowy na podstawie art. 635 k.c. Powstałe okoliczności skutkujące niemożnością wykonania dzieła leżały wyłącznie po stronie pozwanego.

21. Zważyć należy, iż skuteczne odstąpienie od umowy powoduje, że stosunek prawny wygasa ze skutkiem

ex tunc, tak jakby umowa w ogóle nie została zawarta (

vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2001r., I ACa 512/00, Ł.), zaś strony obowiązane są do wzajemnego zwrotu spełnionych świadczeń na podstawie art. 494 §1 k.c. Należy zauważyć, że po obu stronach umowy objętej odstąpieniem powstają dwa niezależne od siebie roszczenia o zwrot świadczenia. W konsekwencji, każda ze stron może wystąpić z powództwem o zwrot całego spełnionego świadczenia, bądź zgłosić zarzut potrącenia. Sąd nie jest natomiast zobowiązany do wzajemnego rozliczania stron z urzędu, bez inicjatywy z ich strony. Niezależnie od tego, powódka pomniejszyła swoje żądanie o kwotę 4.800 zł, tj. kwoty zapłaconej przez pozwanego na poczet materiałów budowlanych (z faktury wynika kwota nieznacznie wyższa, ale częściowo obejmuje palety, które powinny zostać zwrócone). Niemniej brak jest jakiegokolwiek protokołu zdawczo-odbiorczego czy też innego dokumentu, który potwierdzałby wykorzystanie przez pozwanego otrzymanej zaliczki na poczet umówionego dzieła czy wykonanie innych robót. Należało zwrócić uwagę na fakt, że na podstawie art. 6 k.c. to na pozwanym spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania, że spełnił świadczenie o wyższej wartości niż wskazana w pozwie, albowiem to on z tej okoliczności wywodził korzystne dla siebie skutki prawne. Z zeznań świadka X. I. wynikało, że krótko po rozpoczęciu prac pozwany zniknął z placu budowy. X. I. wykonywał prace u powódki, a pozwany nie zapłacił mu żadnego wynagrodzenia z tego tytułu, a kontakt z nim się urwał. W konsekwencji, powódka zawarła umowę z X. I., aby to on wykonał prace objęte umową. Również z zeznań pozostałych świadków wynika, że pozwany po otrzymaniu zaliczki porzucił prace, wykonał jedynie prace przy płocie. Powódka próbowała się bezskutecznie skontaktować z pozwanym. Zważywszy, że brak jest dowodu na to, aby powódka przed procesem złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy należało uznać, że składając pozew powódka zawarła w nim to oświadczenie.

22. Reasumując, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu na powódce spoczywał ciężar wykazania jedynie wartości spełnionego przez nią świadczenia na rzecz przeciwnika procesowego. Powódka uczyniła temu obowiązkowi zadość i udowodniła, przedkładając pokwitowanie, że uiściła na rzecz pozwanego z tytułu zaliczki kwotę 30.000 zł. Jak wskazano powyżej, kwotę tę pomniejszyła o wskazaną przez siebie sumę stanowiącą wartość zakupionych przez pozwaną prac, tj. o kwotę 4.800 zł. Tym samym powództwo o zasądzenie kwoty 25.200 zł z tytułu zwrotu zaliczki należało uznać za uzasadnione.

23. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 494 §1 k.c. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 25.200 zł. O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na mocy art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 455 k.c. i zasadził je od dnia 3 kwietnia 2024 roku do dnia zapłaty, tj. po upływie 7 dni od dnia doręczenia pozwu (EPO, k. 33).

24. W pozostałym zakresie na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 455 k.c. Sąd oddalił powództwo, tj. odsetek sprzed wskazanej wyżej daty, uznając, że po stronie pozwanego obowiązek zwrotu ww. kwoty zaktualizował się 7 dni po dniu doręczenia odpisu pozwu.

VI. (koszty procesu)

25. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. i uznając, że powódka jedynie nieznacznie uległa w swoim żądaniu, zasądził na jej rzecz od przegrywającego pozwanego całość kosztów procesu, na co składały się: opłata od pozwu (1.260 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (3.600 zł) ustalone w oparciu o §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

26. Na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c. Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.