Powódka w separacji nie wykazała naruszenia posiadania dobudówki i garażu

Wyroku z dnia 5 sierpnia 2026 r.

Pozwem z dnia 13 października 2025 r. powódka U. X. wniosła o nakazanie pozwanemu S. X.: zaniechania działań utrudniających korzystanie jej z nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, poprzez złośliwe uniemożliwianie lub utrudnianie wykonywania bieżących prac porządkowych; udostępnienia zajmowanych przez niego budynków, w celu wykonania modernizacji instalacji elektrycznej, w taki sposób, by pozwany za zużytą przez siebie energię elektryczną płacił samodzielne rachunki; usunięcia kamery zamontowanej na zajmowanej przez pozwanego przybudówce; udostępnienia budynków dobudówki, garażu i budynku gospodarczego w celu wykonania modernizacji instalacji wodnej, umożliwiającej odrębne rozliczanie zużywanej wody.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że strony pozostają małżeństwem, przy czym wyrokiem z dnia 4 września 2019 r. Sąd Okręgowy w Krośnie orzekł separację małżeństwa stron. Powódka podniosła, że pozwany w rozmaity sposób utrudnia jej normalne funkcjonowanie, zaś wszelkie prośby, by odstąpił od ww. zachowania skutkują wybuchami agresji. Powódka wskazała, iż do znajdujących się na nieruchomości garażu i budynku gospodarczego pozwany uzurpuje sobie prawdo do wyłącznego korzystania. Nadto, wyjaśniła, że pomimo wieloletniego zamieszkiwania w odrębnych częściach domu, pozwany nadal korzysta z energii za którą płaci wyłącznie powódka.

W stanowisku końcowym podczas rozprawy w dniu 5 sierpnia 2026 r. pełnomocnik powódki cofnął powództwo w zakresie pkt 3 pozwu.

/pozew – k. 3-6/

W odpowiedzi na pozew z dnia 22 grudnia 2025 r. pozwany S. X. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pozwany zaprzeczył, jakoby miał dopuścić się samowolnego naruszenia posiadania powódki. Wskazał, że od wielu lat korzysta z określonej części nieruchomości, w której zamieszkuje (tzw. dobudówki). Kwestionował również, by uniemożliwiał powódce korzystanie z nieruchomości lub dostęp do zajmowanych przez siebie pomieszczeń. Podniósł również, że żądania powódki, w szczególności odnoszące się do sposobu rozliczenia, nie dotyczy w istocie ochrony naruszonego posiadania, lecz jest szerszym sporem, który polega na sposobie korzystania z nieruchomości przez strony postępowania.

Pismem z dnia 18 lutego 2026 r. ustanowiony przez pozwanego pełnomocnik podtrzymał pierwotne stanowisko pozwanego i wniósł o oddalenie powództwa.

/odpowiedź na pozew – k. 43-44; pismo procesowe pełnomocnika pozwanego k. 51-53/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka U. X. i pozwany S. X. pozostają małżeństwem. Od wielu lat pozostają w faktycznej separacji, zaś wyrokiem z dnia 4 września 2019 r. Sąd Okręgowy w Krośnie orzekł separację stron.

Strony zamieszkują na nieruchomości aktualnie oznaczonej jako działka nr (...) (uprzednio 188/1), znajdującej się w F.. Nieruchomość stanowi wyłączną własność powódki. Na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, który w przeszłości został rozbudowany o dodatkową część, określaną przez strony jako „dobudówka”. Pozwany i powódka wiele lat temu zamieszkiwali wspólnie tę część, która aktualnie zajmowana jest przez pozwanego. Powódka zajmuje tzw. „starą część” budynku, w której poprzednio mieszkali jej rodzice. Taki sposób korzystania z nieruchomości utrzymuje się od wielu lat. Powódka nie korzysta z dobudówki ani garażu, w którym pozwany trzyma samochód. Nie posiada również kluczy do garażu i budynku gospodarczego.

F. wokół budynku nie został podzielony między stronami do wyłącznego korzystania. Prace porządkowe, takie jak koszenie trawy, wykonywane są obecnie przez osoby wynajmowane przez powódkę, która ponosi z tego tytułu koszty.

Istniejące w chwili obecnej instalacje dotyczące zużycia energii nie umożliwiają pełnego i odrębnego rozliczenia zużycia wody i energii elektrycznej. Powódka ponosi opłaty wynikające z rachunków za media związane z nieruchomością. Na dobudówce zajmowanej przez pozwanego przez pewien czas znajdowała się kamera, która następnie została przez niego zdjęta.

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie: (...) (k. 10-11), wypisu z rejestru gruntów (k. 12), mapy ewidencyjnej (k. 13), odpisu skróconego aktu małżeństwa stron (k. 14), wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 4 września 2019 r. (k. 15), aktu notarialnego – umowy darowizny (k. 16-17), zawiadomienia o czynnościach dotyczących scalania gruntów (k. 18), rachunków i potwierdzeń przelewów przedłożonych przez powódkę (k. 19-26), fotografii (k. 27-29, k. 78-84, k. 112-118), umowy kompleksowej sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług (k. 85-92), rachunków i nakazów płatniczych (k. 93-97), a także zeznań świadków: R. H. (k. 123), E. X. (1) (k. 123-123v), V. B. (k. 123v), powódki U. X. (k. 123v), pozwanego S. X. (k. 123v-124).

Dokumenty przedłożone w toku postępowania nie były kwestionowane przez strony co do ich autentyczności, a Sąd nie znalazł podstaw do podważenia wynikających z nich okoliczności. Złożone fotografie przedstawiały poszczególne fragmenty przedmiotowej nieruchomości i znajdujące się na niej przedmioty. Jednakże same fotografie nie pozwalały na ustalenie kiedy i przez kogo pozostawione zostały przedmioty i zanieczyszczenia. Również powódka w toku przesłuchania wskazała, iż nie posiada dowodów pozwalających jednoznaczne przypisanie ww. czynności pozwanemu.

Zeznania świadka R. H. należało ocenić mając na uwadze ograniczoną częstotliwość jego pobytu na przedmiotowej nieruchomości. Świadek, jak sam przyznał, odwiedza pozwanego kilka razy w roku, wobec czego nie posiadał bezpośredniej wiedzy o codziennym sposobie funkcjonowania stron, ani o większości występujących konfliktów. Okoliczność, że świadek utrzymuje kontakt z pozwanym i udziela mu pomocy sama w sobie nie stanowi podstawy do zakwestionowania wiarygodności. Zeznania świadka miały natomiast znaczenie w zakresie okoliczności, które sam obserwował, przede wszystkim odnośnie zamieszkiwania pozwanego w dobudówce oraz korzystania przez niego z tej części budynku.

Podobnie zeznania świadka E. X. (1) nie były miarodajne dla ustalenia okoliczności związanych z posiadaniem nieruchomości przez strony. Świadek od około 27 lat nie zamieszkuje na przedmiotowej nieruchomości i przebywa na niej jedynie sporadycznie (jeden lub dwa razy w roku). Obecnie nie utrzymuje kontaktu z pozwanym (ojcem świadka), pozostając w bliskim kontakcie z powódką, z którą stale rozmawia telefonicznie. Co istotne, to właśnie z rozmów telefonicznych z powódka świadek czerpał znaczną część wiedzy, co do aktualnych stosunków i relacji między stronami. Świadek nadto sam przyznał, że nie był bezpośrednim obserwatorem sytuacji, w których pozwany miałby utrudniać czynności takie jak koszenie trawy, czy przycinanie drzew lub w inny sposób utrudniać powódce korzystanie z nieruchomości. Niemniej zeznania świadka jednoznacznie potwierdzały istniejący od wielu lat konflikt między stronami. Zeznania świadka okazały się przydatne w zakresie, w jakim wskazywał on na sposób korzystania z nieruchomości przez strony. W tym zakresie zeznania te korespondowały z pozostałym w sprawie materiałem dowodowym, który został uznany przez Sąd.

Ograniczone znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego miały zeznania świadka V. B.. Świadek ostatni raz przebywała na przedmiotowej nieruchomości kilkanaście lat temu. Wiedzę o aktualnym sposobie korzystania z nieruchomości świadek posiadała z przeprowadzanych rozmów telefonicznych z powódką bądź pośrednio - z rozmów ze E. X. (2), który wiadomości te otrzymywał od powódki. Mając na uwadze powyższe – świadek nie była również obserwatorem zachowań ani aktualnych relacji stron.

Oceniając zeznania stron, Sąd miał na uwadze istniejący pomiędzy nimi długotrwały konflikt oraz ich bezpośrednie zainteresowanie wynikiem niniejszego postępowania. Za miarodajne należało jednak uznać te wypowiedzi i zeznania stron, które znajdowały potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Powódka sama wskazała, ze dostęp do budynku gospodarczego utraciła kilkanaście lat wcześniej, zaś klucze do dobudówki posiadała w okresie, gdy zamieszkiwała w tej części domu. Twierdzenia powódki o stałym utrudnianiu przez pozwanego korzystania z pozostałej części nieruchomości były w znacznej części ogólne i nie znalazły potwierdzenia w zeznaniach osób, które mogłyby posiadać bezpośrednią wiedzę o ww. zdarzeniach.

Zeznania pozwanego były spójne z pozostałym materiałem dowodowym, w zakresie, w którym przedstawił on zakres i sposób wieloletniego korzystania przez niego z dobudówki oraz garażu, usunięcia kamery oraz w zakresie nieprzeszkadzania powódce w wykonaniu prac mających na celu rozdzielenie instalacji. W zakresie twierdzeń dotyczących prac porządkowych wykonywanych na przedmiotowej nieruchomości istotne było również to, iż żaden z przesłuchiwanych w sprawie świadków nie potwierdził, by na podstawie własnych obserwacji, pozwany uniemożliwiał powódce (bądź osobom przez nią wynajętym) wykonywanie prac.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo, w zakresie, w którym postępowanie nie podlegało umorzeniu, okazało się bezzasadne. Podstawę prawną żądania powódki stanowił art. 344 § 1 kc, zgodnie z którym przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem. Stosowanie do art. 344 § 2 kc powyższe roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.

Zakres kognicji Sądu w sprawach o ochronę posiadania określa art. 478 kpc, zgodnie z którym w sprawach o naruszenie posiadania sąd bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Zatem o zasadności udzieleni ochrony nie rozstrzyga tytuł prawny nieruchomości, a istniejący przed naruszeniem stan faktycznego władania rzeczą oraz jego samowolna zmiana przez pozwanego. Z tego względu podnoszona przez powódkę okoliczność, iż jest ona jedyną właścicielką przedmiotowej nieruchomości nie mogła stanowić podstawy uwzględnienia powództwa.

Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony posesoryjnej spoczywał na powódce zgodnie z art. 6 kc oraz art. 232 kpc. Powódka powinna wykazać przede wszystkim stan posiadania istniejący przed zarzucanym naruszeniem, fakt jego samowolnego naruszenie przez pozwanego, a w przypadku naruszenia polegającego na pozbawieniu posiadania także fakt, iż dochodzone roszczenie służy przywróceniu tego właśnie stanu.

Co do żądania nakazania pozwanemu zaniechania działań utrudniających wykonywanie prac porządkowych, wskazać należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, aby pozwany dopuścił się konkretnych zachowań stanowiących samowolne naruszenie posiadania powódki. Prace polegające na koszeniu trawy są wykonywane przez osoby zatrudnianie przez powódkę, jednakże nie wykazano przy tym by pozwany uniemożliwił tym osobom wykonywanie zleconym ich prac. Żaden z przesłuchanych w sprawie świadków nie zaobserwował bezpośrednio sytuacji, w których pozwany miałby utrudniać koszenia trawy, ścinania drzew, czy wykonywania innych czynności porządkowych na przedmiotowej nieruchomości. Podkreślić należy, iż przedłożone w toku sprawy fotografie obrazujące pozostawione na nieruchomości śmieci oraz nieczystości w żaden sposób nie pozwalały przypisanie pozostawienia ich osobie pozwanego. Co więcej, sama powódka w trakcie zeznań przyznała, że nie dysponuje dowodami, które pozwalałby stwierdzić, iż udokumentowane na fotografiach rzeczy pozostawił pozwany.

Nie sposób uznać za wystarczające ogólne twierdzenia poczynione przez powódkę, jakoby pozwany od pewnego czasu utrudniał jej korzystanie z nieruchomości. Ochrona przewidziana w art. 344 § 1 kc wymaga wykazania konkretnego naruszenia istniejącego stanu posiadania, czego w tym zakresie powódka nie uczyniła.

Bezzasadne okazały się również żądania powódki dotyczące udostępnienia jej części budynku – dobudówki oraz garażu i budynku gospodarczego, pozostających na przedmiotowej nieruchomości, w celu przeprowadzenia rozdzielenia liczników instalacji elektrycznej i wodnej. Podkreślić należy, iż w toku postępowania nie wykazano aby pozwany odmówił dostępu do zajmowanych przez siebie pomieszczeń, osobom wykonującym prace prowadzące do rozdzielania liczników energii i wody. Powódka przyznała nadto, że do takich sytuacji nie doszło, zaś pozwany deklarował gotowość udostępnienia tych pomieszczeń w razie podjęcia prac związanych z rozdzieleniem instalacji. Także z tej przyczyny brak było podstaw do przyjęcia, że w tym zakresie doszło do naruszenia posiadania wymagającego ochrony na podstawie art. 344 kc.

Ustalony w sprawie sposób korzystania z poszczególnych części przedmiotowej nieruchomości jest utrzymywany od wielu lat. Pozwany zamieszkuje w dobudówce i korzysta z garażu, w którym przechowuje samochód. Powódka z tych powyższych pomieszczeń nie korzysta. Powódka sama wskazała, że nie posiada kluczy do garażu i budynku gospodarczego, do którego dostęp utraciła kilkanaście lat przed wniesieniem pozwu. Klucze do dobudówki posiadała zaś w okresie, gdy zamieszkiwała w tej części budynku wspólnie z pozwanym.

Mając na uwadze powyższe brak było podstaw do uznania, że w okresie roku poprzedzającego wniesienie pozwu, pozwany dokonał samowolnej zmiany ostatniego stanu posiadania tych pomieszczeń. Jeżeli zaś przyjąć, że do pozbawienia powódki posiadania określonych części nieruchomości doszło w przeszłości, to zgodnie z przedstawionym przez nią stanowiskiem, nastąpiło to kilkanaście lat wcześniej. Nadmienić w tym miejscu należy, iż roszczenie posesoryjne, zgodnie z art. 344 § 2 kc, wygasło na długo przed wniesieniem pozwu, gdyż jak stanowi ww. przepis roszczenie to wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.

Niezależnie od powyższego, treść żądań dotyczących instalacji elektrycznej i wodnej wskazuje, iż powódka nie zmierzała w tym zakresie do odtworzenia konkretnego sposobu posiadania istniejącego bezpośrednio przed naruszeniem. Domagała się udostępnienia pomieszczeń w celu przeprowadzenia prac, które miały doprowadzić do odrębnego rozliczenia przez pozwanego zużycia energii elektrycznej i wody. Jednakże tak określone żądania zmierzały w istocie do zmiany istniejącego sposobu korzystania z nieruchomości oraz uregulowania na przyszłość między stronami postępowania stosunków w zakresie ponoszenia kosztów mediów, a nie do przywrócenia naruszonego stanu posiadania. W istocie powinno ono być dochodzone w oparciu o przepisy o ochronie własności lub o zapłatę.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo w tym zakresie, o czym orzeczono w pkt II wyroku.

W zakresie żądania określonego w pkt. 3 pozwu, a dotyczącego nakazania pozwanemu usunięcia kamery zamontowanej na dobudówce, pełnomocnik powódki w stanowisko końcowym cofnął pozew w powyższym zakresie, wobec czego Sąd w tej części umorzył postępowanie.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 2 kpc oraz art. 99 kpc, obciążając nimi powódkę jako stronę przegrywającą sprawę.

Pozwany wykazał poniesienie przez niego kosztów wynagrodzenia w wysokości 1.845 zł, przedkładając stosowny rachunek. Sąd uznał ten wydatek za celowy i niezbędny do obrony praw pozwanego.

Brak było natomiast podstaw do obciążenia powódki dodatkowo kwotą 1.500 zł wynikającą z rachunku wystawionego przez pełnomocnika uprzednio reprezentującego pozwanego. Zgodnie z art. 98 § 3 kpc w zw. z art. 99 kpc do niezbędnych kosztów procesu zalicza się wynagrodzenie i wydatki jednego profesjonalnego pełnomocnika, zaś okoliczności sprawy nie uzasadniały uznania kosztów wynagrodzenia obu kolejno zastępowanych pełnomocników za koszty niezbędne do celowej obrony pozwanego.

Mając to na uwadze, w pkt III wyroku Sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.8450 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

O odsetkach od zasądzonej kwoty kosztów procesu orzeczono zgodnie z art. 98 §1

1 kpc, zasądzając je w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Daniel Radwański