- Sygnatura akt
- I C 184/22
- Sąd
- Sąd Okręgowy w Gliwicach
- Wydział
- I Wydział Cywilny
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 15 lutego 2023 r.
- Rozstrzygnięcie
- Zasądzono
- Żądanie pozwu
- 232 486 zł
- Opublikowano w portalu
- 13 października 2026 r.
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia
© autorzy OpenStreetMap
Sprawa
Kredyt w CHF ze spłatą po kursie banku. Sąd zasądził od banku 232 485,77 zł
Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania
Spór
Kredytobiorcy A. P. (1), A. P. (2), J. P. (1) i J. P. (2) domagali się od banku zwrotu nadpłat z kredytu w CHF, twierdząc, że klauzule kursowe są niedozwolone. Bank wnosił o oddalenie powództwa i podnosił zarzut przedawnienia.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że umowa nie zawierała możliwości spłaty w CHF ani negocjacji kursu, a powodom nie przedstawiono symulacji ryzyka kursowego. Kredyt został spłacony przed czasem w związku ze sprzedażą nieruchomości, a część spłaty powodowie dokonali w PLN.
Rozstrzygnięcie
Sąd zasądził od banku na rzecz A. P. (1) i A. P. (2) kwotę 232 485,77 zł z odsetkami od dnia wyrokowania, w pozostałej części powództwo oddalił, a koszty postępowania między stronami zniósł wzajemnie.
Dlaczego
Sąd uznał, że klauzule dotyczące kursu wymiany nie zostały sformułowane jednoznacznie i dały bankowi dowolność w kształtowaniu wysokości raty, przez co umowa nie wiąże konsumentów. Żądania w CHF oddalono, bo nie wykazano, by bank wzbogacił się w tej walucie, a zarzut przedawnienia uznano za bezzasadny.
Dla firm
Kredytobiorca może żądać zwrotu spłaconych rat z umowy uznanej za nieważną, niezależnie od tego, czy sam jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu kapitału.
Więcej o sprawie
Bank ustalał kursy walut według zasad znanych tylko sobie, a powodowie nie otrzymali symulacji ryzyka kursowego. Kredyt spłacono przed terminem ze sprzedaży domu.
Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty.
- Rozstrzygnięcie
- Zasądzono
- Żądanie pozwu
- 232 486 zł
- Sąd
- Sąd Okręgowy w Gliwicach, I Wydział Cywilny
- Sygnatura
- I C 184/22
Treść orzeczenia około 17 minut czytania
Sygn. akt: I C 184/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 lutego 2023 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:
SSO Wojciech Hajduk
Protokolant:
sekretarz sądowy Korneliusz Jakimowicz
po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2023 roku w Gliwicach
sprawy z powództwa A. P. (1), A. P. (2), J. P. (1), J. P. (2)
przeciwko (...) w W.
o zapłatę
1. zasądza od pozwanego (...) w W. na rzecz powodów A. P. (1) i A. P. (2) jako wierzycieli solidarnych kwotę 232.485,77 (dwieście trzydzieści dwa czterysta osiemdziesiąt pięć 77/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia
15 lutego 2023 r.;
2. w pozostałej części powództwo oddala;
3. znosi wzajemnie koszty postępowania pomiędzy stronami.
SSO Wojciech Hajduk
IC 184/22 UZASADNIENIE
Powodowie A. P. (1), A. P. (2) oraz J. P. (1) i J. P. (2), którzy przystąpili do procesu w charakterze powodów w dniu 15.02.2023r. po wezwaniu w trybie art. 195§1 kpc, domagali się:
zasądzenia od pozwanego (...) SA w W. na rzecz powodów A. P. (1) i A. P. (2) kwoty 232.485,77zł oraz 114.331,08CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18.03.2021r w związku z nieważnością umowy i pobraniem nienależnych świadczeń
ewentualnie
zasądzenia od pozwanego 82.040,92zł oraz 114.331,08CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18.03.2021r. tytułem bezpodstawnego wzbogacenia przy uznaniu za nieważne § 5ust4 i 5 §10 ust 5, §13 ust 7, §18 ust 1 §19pkt1i2, §22ust1 i 2 umowy
Uzasadnili, że w dniu 14.08.2007r. zawarli z pozwanym, umowę kredytu hipotecznego nr (...)
(...) na kwotę 163.441,76CHF, na okres 30 lat. Przyznana kwota kredytu została przeznaczona na sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego. Nie mieli możliwości negocjowania ani w zakresie wyboru sposobu uruchomienia kredytu, sposobu spłat rat kapitałowo-odsetkowych. Zostało przerzucone na nich jako konsumentów ryzyko kursowe oraz ryzyko dowolnego kształtowania kursu wymiany waluty. Nie wyjaśniono mu mechanizmów ustalania kursu waluty przez bank, ani nie poinformowano o ryzyku walutowym. Postanowienia umowy nie zostały uzgodnione indywidualnie. Umowa jest sprzeczna z naturą stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego, naruszono zasadę walutowości, jak też dobre obyczaje i ich interesy jako konsumentów. Zarzucili naruszenie art. 69 ust. 1 prawa bankowego oraz abuzywność postanowień umownych §5ust4i5 §10ust5, §13ust7, §18ust1 §19pkt1i2, §22ust1i2 umowy. Powoduje to nieważność umowy w rozumieniu art. 58kc i uzasadnia żądanie ustalenie nieważności oraz zasądzenie nienależnie spełnionego świadczenia. Domagają się zwrotu kwoty stanowiącej nadpłatę ponad otrzymaną od pozwanego kwotę kredytu. W odniesieniu do żądania ewentualnego domagają się nadpłaty wynikającej z bezskuteczności klauzul abuzywnych.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zarzucił brak interesu prawnego oraz przedawnienie roszczenia. Zaprzeczył, aby umowa była nieważna i aby umowa zawierała klauzule abuzywne. Powodowie sami wybrali kredyt w CHF, nie byli namawiani do jego zawarcia, byli poinformowani o ryzyku kursowym, mieli opcję spłaty w walucie obcej z rachunku walutowego lub technicznego. Wysokość kursów waluty CHF ustalana przez bank odpowiadała kursom rynkowym i nie naruszała dobrych obyczajów. Zarzucił przedawnienie roszczenia.
(...)
W dniu 14.08.2007r. roku powodowie A. P., A. P. (2), J. P. (1) i J. P. (2) zawarli z pozwanym (...) SA w W. umowę o kredyt (...), denominowany do waluty CHF nr (...)
(...)- na kwotę 163.441,76CHF na okres do 1.08.2037r., oprocentowany stawką LIBOR. Celem kredytowania było sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego dla powodów A. i A. P. (2). Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min. że kwota kredytu – na finansowanie zobowiązań w kraju zostanie wypłacona w walucie polskiej, według kursu kupna dewiz obowiązującego w (...) (wg aktualnej Tabeli kursów) w dniu realizacji zlecenia płatniczego. Spłata nastąpi w miesięcznych ratach annuitetowych w drodze potrącania przez bank z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorców, potrącanie środków z rachunku w walucie polskiej następuje w wysokości stanowiącej równowartość kwoty raty w walucie wymienialnej wg obowiązującego w (...) SA w dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz (aktualnej Tabeli kursów)
[umowa § 2ust1, §5ust 3-6; §12ust4 §13ust1i7 k-20-22]. Wypłata kredytu nastąpiła w 5 transzach
[§5 pkt 1-2 umowy k-20v, zaświadczenie banku k-27].
We wniosku kredytowym z dnia 19.07.2007r. zawarto o oświadczenie, wg którego powodowie „
nie skorzystali z przedstawionej w pierwszej kolejności oferty w walucie polskiej, dokonali wyboru oferty w walucie wymienialnej mając pełną świadomość ryzyka związanego z kredytami w walucie wymienialnej, w przypadku wzrostu kursu walut podwyższeniu podlega zarówno rata spłaty jak i kwota zadłużenia wyrażona w walucie polskiej, … zostali poinformowani o ryzyku zmiany stóp procentowych w razie wzrostu stopy referencyjnej ulega podwyższeniu oprocentowanie, które powoduje wzrost raty, przyjmują ryzyko zmiany kursów walutowych”. Dodatkowo w dniu 14.08.2007r. podpisali oświadczenie o tej samej treści na osobnym druku- załączniku nr1
[pkt9 wniosku kredytowego k-71verte; oświadczenia k-84].
Wszystkie formalności zostały przeprowadzone oddziale banku w R.. Powodowie A. i A. P. (3) nie mieli wystarczającej zdolności kredytowej, poprosili rodziców A. J. i J. P. (2) by byli współkredytobiorcami. Doradca kredytowy zaproponował kredyt denominowany do CHF jako korzystniejszy. Powodowie nie mieli świadomości, o możliwości jakiegokolwiek negocjowania warunków umowy, nie zostali o tym poinformowani. Nie zostali poinformowani, że spłata kredytu może nastąpić w CHF, w przygotowanej wg wzorca banku umowie nie zawarto takiej możliwości. Również wniosek kredytowy nie przewidywał takiej opcji. Powodom nie przekazano szczegółowej informacji o ryzyku kursowym i wpływie wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej, np. nie przedstawiono symulacji obrazujących takie zmiany. Nie poinformowano o dotychczasowym kształtowaniu się kursu CHF, nie przedstawiono również informacji, że w tym czasie w banku obowiązywał „
regulamin zawierania i wykonywania umów o przeprowadzenie natychmiastowych transakcji wymiany walut w
(...) umożliwiający negocjację kursu wypłaty kredytu
[zeznania powoda A. P. (1) k-175-176, zeznania powódki A. P. (2) k-176, zeznania świadka A. R. k-189-190]. Kredyt został spłacony przed czasem w związku ze sprzedażą domu powodów A. i A. P. (2). Kupujący korzystał z kredytu hipotecznego. Obciążenie hipoteką nieruchomości na rzecz banku było niemożliwe z uwagi na dotychczasowe obciążenie hipoteką na rzecz pozwanego ustanowioną jako zabezpieczenie kwestionowanej w niniejszej sprawie umowy. Sprzedaż miała miejsce w ostatnich dniach czerwca 2018r. W okresie do 29.06.2018 powodowie A. P. (1) i A. P. (3) spłacili osobiście kwotę 232.485,7zł. Pozostałą część kredytu stanowiącą po przeliczeniu przez bank 114.331,08CHF spłacili nabywcy ich nieruchomości przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży nieruchomości. Powód A. P. (1) przedstawił nabywcy zaświadczenie pozwanego banku, w którym wskazano niespłaconą część kredytu w PLN, nabywca przekazał te zaświadczenie bankowi, który kredytował nabycie nieruchomości. Bank ten spłacił pozostałą część kredytu, a resztę ceny przelał na konto powodów A. i A. P. (2). Transakcja kupna-sprzedaży była zawierana w PLN, na konto powodów wpłynęły PLN
[oświadczenie powoda A. P. (1) na rozprawie 15.02.2023 k-190;
zeznania powoda A. P. (1) k- 175-176; zaświadczenie k-27-32] Powodowie J. i J. P. (3) nie brali udziału w spłacie.
Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dokumenty oraz spójne zeznania świadków i powodów. Zeznania świadka A. R. potwierdziły wersję powodów w zakresie braku szczegółowej informacji o ryzyku walutowym, nieinformowania o możliwości spłaty kredytu w CHF, nieprzedstawieniu symulacji obrazujących wpływ wahań kursowych na wysokość kapitału i raty kredytu. Przedłożone przez pozwanego dokumenty (na płycie CDk-110) nie wnoszą istotnych elementów do oceny sprawy. Regulamin zawierania i wykonywania umów o przeprowadzenie natychmiastowych transakcji wymiany nie zawiera zapisów istotnych do interpretacji umowy, pisma okólne są wytycznymi dla pracowników banku w zakresie postepowania z klientami. Pozwany nie wykazał by informacja o ryzyku kursowym zawarta na płycie CD została przedstawiona powodom, nie wynika to z żadnego dokumentu, nie znajduje potwierdzenia w zeznaniach powodów i świadka. Żaden z dokumentów nie zawiera wprost informacji o możliwości spłaty kredytu w walucie kredytu. Postępowanie dowodowe nie wykazało by zrealizowano w procedurze udzielenia kredytu powodom zalecenia z pisma okólnego Dyrektora (...) z 19.06.2006 dot. min. obowiązku informacyjnego z informatora (...) kosztów obsługi kredytu, symulacji spłat [płyta CD k-110].
ROZWAŻANIA PRAWNE
Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyty denominowane do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353
1 kc.
Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385
1 §1kc prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385
1 §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron.
Powodowie w pierwszej kolejności zarzucili, że zawarte w umowie, klauzule ryzyka walutowego (klauzule ustalania kursu wymiany) są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające
główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385
1 § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm denominacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron (
essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385
1 §1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.
Umowa kredytowa w §5ust4i5, §10ust5, §13ust7, §18ust1, §19pkt1i2, §22ust1i2 zastrzega warunki ustalania kursu waluty do przeliczenia świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów”. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Co prawda kwota udzielonego kredytu została wyrażona w CHF i tym samym została określona jednoznacznie. Jednakże na skutek tego, że bank jednostronnie narzucił wypłatę kredytu w PLN wg ustalonego przez siebie kursu oraz przede wszystkim spłatę kredytu w ratach po przeliczeniu ich na PLN, wg ustalanego przez siebie kursu, powodowie nie znali i nie mogli ustalić wysokości głównego świadczenia, które mają spłacić ani wysokości raty. Twierdzenia pozwanego, że mieli możliwość wypłaty kredytu w PLN wg uzgodnionego indywidualnie kursu wymiany oraz możliwość spłaty kredytu w CHF nie zostały wykazane. Nie wynikają z umowy, ani wniosku kredytowego, ani z zeznań świadka. Nie wynikają również wprost z pisma okólnego Dyrektora (...) z 19.06.2006r. (płyta CD k-110). Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z ich rachunku. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu
art. 385
1
kc. Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów powodów jako konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy wskazać również, że nie jest wystarczające określenie we wniosku kredytowym, że powodowie „poniosą ryzyko zmiany kursów walutowych
”. Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumenta. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahania kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty. Pouczenie takie nie miało miejsca. Powodowie nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Argumentacja pozwanego odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.
Powodowie poinformowani przez Sąd na rozprawie w dniu 6.04.2022r. i 15.02.2023r. o obowiązkach i możliwych negatywnych konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chcą jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art. 385
1 §1kc żądanie ustalenia nieważności umowy jest uzasadnione.
Oceny prawnej umowy nie zmienia okoliczność, że kredyt został spłacony. Spłata nastąpiła wobec konieczności sprzedaży nieruchomości i uprzedniego wykreślenia hipoteki, a nie na skutek dążenia stron do zrealizowania celu, do którego zmierzali przez zawarcie umowy. Powodowie poszukiwali pomocy prawnej w dochodzeniu swoich roszczeń i gdy ją uzyskali wytoczyli powództwo, a do szybszej spłaty zostali przymuszeniu sytuacją życiową. Nie może to wykluczać ustalenia nieważności umowy, bowiem stawiałoby w gorszej sytuacji konsumentów, którzy spłacili świadczenia z nieważnej umowy. Można przytoczyć stanowisko ETS, że w przypadku braku skutecznej kontroli potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków danej umowy nie można zagwarantować poszanowania praw przyznanych przez dyrektywę 93/13
(wyrok TS z dnia 13 września 2018 r., Profi Credit Polska, C-176/17, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo). Szczególną rolę pełnią sądy, które jako podmiot trzeci, niezależny od stron umowy, mogą zrównoważyć nierówność między konsumentem, a przedsiębiorcą poprzez przez aktywną interwencję
(por. wyrok TS z 4 czerwca 2020 r., Kancelaria Medius, C-495/19, pkt 36). Należy więc stwierdzić, że kontrola może również nastąpić po spełnieniu umowy. W sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 411 pkt 1 kc według którego nie można żądać zwrot świadczenia nienależnego jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Kredyt był spłacany w przekonaniu, że umowa jest prawidłowa i nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych, powodowie nie wiedzieli więc, że nie był zobowiązany do spełnienia, a w efekcie spełnili świadczenie z nieważnej/bezskutecznej czynności prawnej. Ponadto umowa ma charakter umowy ważnej. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21].
Również art. 411pkt 4 kc nie ma zastosowania. Według tego przepisu nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli zostało spełnione zanim wierzytelność stała się wymagalna. Przypadki, w których podstawa świadczenia jest nieważna, nie są objęte zakazem unormowania art. 411 pkt 4 k.c., co pozwala na zwrot kwot nienależnie wpłaconych. Przepis art. 411 pkt 4 k.c. nie ma w ogóle zastosowania do świadczenia nienależnego, gdyż dotyczy zobowiązań istniejących, acz niewymagalnych (min. SN postanowienie z 6.07.2021 IIICZP 41/20; SA w Gdańsku w wyroku z 30.11.2021 IACa 625/21).
Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411kc regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodowie domagali się zasądzenia kwoty 232.485,77zł oraz 114.331,08CHF. Kredyt wg umowy był spłacany w PLN i przeliczany przez pozwanego na CHF. Pomimo, że został w całości spłacony żądanie jest uzasadnione jedynie w zakresie w jakim dotyczy PLN. Powodowie nie wykazali by bank był wzbogacony względem nich w walucie CHF. Skoro umowa jest nieważna wzbogacenie jest wyrażane w walucie jaka została uiszczona bankowi. Z materiału dowodowego nie wynika, że wpłacono bankowi 114.331,08zł. W ocenie pełnomocnika powodów ma to wynikać z zaświadczenia banku (k-31), gdzie wskazano taką kwotę bez określenia kursu przeliczeniowego. W ocenie po pierwsze z zaświadczenia nie wynika, by resztę kredytu spłacono w CHF. Skoro umowa sprzedaży nieruchomości powodów była zawierana w PLN również kredyt udzielony nabywcy do jej sfinansowania był w PLN. Powodowie rozliczyli się z nabywcą w PLN tym samym nie można mówić o wzbogaceniu ich kosztem w CHF. Z tego względu żądanie zwrotu świadczenia w CHF w świetle art. 358
1 kc jest bezzasadne. Zwrot bezpodstawnego wzbogacenia następuje w walucie, w której to wzbogacenie nastąpiło. Powodowie nie wykazali by była to waluta CHF.
Zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia jest bezzasadny. W świetle art. 120 §1 kc bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne lub gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Możliwość taką otworzyły orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości. Pierwszymi były wyroki z 30.04.2014r C-26/13, z 20.09.2017 r. C-186/16, z 20.09.2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z 3.10 2019 r. C-260/18. Dla kredytobiorcy obecnie jest to termin 6 letni
[art. 120§kc w zw. z art. 5 ust 1 ustawy z dnia 13.04.2018 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw] , okres ten należy liczyć od 20.09.2017r.
[wyrok Trybunału Sprawiedliwości 20 września 2017 r. C-186/16 jednoznacznie określający sytuację prawną konsumenta]. Pozew złożono 13.07.2021r. Tym samym termin przedawnienia został przerwany.
Rozpoznanie sprawy wymagało przesłankowego ustalenia czy umowa jest ważna. Uzasadniało to udział wszystkich kredytobiorców po stronie powodowej i to pomimo, że kredyt spłacali jedynie A. i A. P. (3). Konsekwencje stwierdzenia nieważności obciążają wszystkich kredytobiorców, a obowiązkiem sądu było w tym zakresie udzielenie stosownej informacji i odebranie oświadczenia co do żądania stwierdzenia nieważności.
W świetle powyższego na mocy art. 405 kc w pkt 1 uwzględniono żądanie w zakresie kwoty 232.485,77zł. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc, zasądzono je od dnia wyrokowania. Całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodów poinformowano na ostatnim terminie rozprawy. Tym samym odsetki należą się od wyrokowania. W pkt 2 oddalono powództwo co do żądania odsetek w pozostałym zakresie i kwoty 114.331,08CHF. W pkt 3 na zasadzie art. 100kpc zniesiono koszty postępowania między stronami.
Hasła tematyczne: Bezpodstawne wzbogacenie, Powództwo o ustalenie
1336 dni od wyroku do publikacji
- Wyrok 15 lutego 2023 r.
- Portal: 13 października 2026 r.
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.