Spadkobierca bez wykazu inwentarza nie ograniczy odpowiedzialności za kredyt zmarłego

Powód L. K. syndyk masy upadłości S. (...) w W. w upadłości likwidacyjnej w W. reprezentowany przez pełnomocnika kwalifikowanego w pozwie z dnia 30 grudnia 2020 r. wniósł o zasądzenie od pozwanych A. S., M. S. (1) i K. S. solidarnie kwoty 7.062,57 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasadzenie kosztów procesu.

Uzasadniając wywiedzione powództwo wskazano, że S. w W. w dniu (...) r. zawarła z M. S. (2) umowę kredytu konsumenckiego nr (...), na podstawie to której udzieliła mu kredytu w kwocie 15.000 złotych (k.16-23). Kwota kredytu została udostępniona kredytobiorcy w dniu 18 kwietnia 2014 r. po potrąceniu prowizji w wysokości 480 złotych. Kredyt miał być spłacany w miesięcznych ratach (k.24-25). Mimo zobowiązania kredytobiorca nie regulował rat kredytu w ustalonym terminie (k.30-46). W dniu (...) r. kredytobiorca M. S. (2) zmarł (k.47 akt zgonu) pozostawiając nieuregulowane zadłużenie, co spowodowało natychmiastową wymagalność kredytu i ustanie członkostwa M. S. (2) w (...).

Spadek po M. S. (2) został przyjęty przez żonę zmarłego A. S. oraz synów M. S. (1) i K. S. w dniu 18 kwietnia 2018 r. – w każdym przypadku z dobrodziejstwem inwentarza (zob. akt notarialny k.63-66).

W związku z ustalonym kręgiem spadkobierców strona powodowa wezwała pozwanych do zapłaty łącznej kwoty 7.062,57 złotych, na którą składają się: kwota 5.481,23 złotych niespłaconego kapitału kredytu, kwota 371,50 złotych tytułem niespłaconych odsetek umownych oraz kwota 1.209,84 złotych tytułem należności przeterminowanych (karnych) oraz prowizji i opłat dodatkowych.

Postanowieniem z dnia(...) r. wydanym w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy (...) ogłosił upadłość (...) z możliwością zawarcie układu, powierzając sprawowanie zarządu całym majątkiem upadłego – Zarządcy w osobie L. K. (k.74). Następnie postanowieniem z dnia (...) r. wydanym w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy (...) zmienił sposób prowadzenia postępowania upadłościowego (...) z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego i ustanowił Syndyka w osobie L. K. (k.75).

Od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym z dnia (...)r. przez Sąd Rejonowy w. (...) w sprawie o sygn. akt (...) sprzeciw wnieśli pozwani: M. S. (1) (k.110-112) oraz A. S. i K. S. reprezentowani wspólnie przez pełnomocnika kwalifikowanego (k.114-117).

Uzasadniając swoje stanowisko pozwani A. S. i K. S. wskazali, że powództwo powinno zostać uwzględnione w ten sposób, że kwota zapłaty, której dopomina się powód powinna zostać zasądzona w całości, ale z uwzględnieniem, że co do pozwanych A. S. oraz K. S. powinno zostać orzeczone ograniczenie ich odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku wskazanego w spisie inwentarza tj. do kwoty 0,00 złotych. W zakresie wniosku powoda o zasądzenie kosztów postępowania wnieśli o ich wzajemne zniesienie.

Jeśli chodzi o pozwanego M. S. (1) to jego stanowisko zawarte w sprzeciwie było tożsame jak i wnioski pozwanych A. S. i K. S. z tą różnicą, że również pozwany M. S. (1) wniósł o ograniczenie jego odpowiedzialności jako dłużnika do wartości stanu czynnego spadku (k.110-112).

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

W sprawie za bezsporne należało uznać nie tylko fakt istnienia i wysokości wierzytelności, jaka przysługiwała stronie pozwanej z tytułu niespłacenia kredytu konsumenckiego przez zmarłego M. S. (2), ale również odpowiedzialności jego spadkobierców tj. pozwanych w sprawie z powodu złożonych przez nich oświadczeń o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (k.122 postanowienie Sądu).

Z ustaleń Sądu wynika również, że jedynie pozwani K. S. oraz A. S. dochowali wymogu złożenia wykazu inwentarza, który to przez Sąd Rejonowy wZ. (...) został ogłoszony w sprawach o sygn.. akt (...). Zgodnie z informacją zawartą przez spadkobierców K. S. i A. S. spadkodawca M. S. (2) jako przedmioty należące do spadku pozostawił jedynie rzeczy osobiste typu odzież, które w ocenie składających wykaz nie mają żadnej wartości.

Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie, mianowicie co do żądanej należności w kwocie 7.062,57 złotych z ograniczeniem jednakże odpowiedzialności pozwanego K. S. i A. S. do stanu czynnego spadku po M. S. (2).

Należy wskazać, że zgodnie z art. 1031 § 2 k.c. w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku (odpowiedzialność pro viribus patrimonii). Z wyjątkiem pozwanego M. S. (1) pozostali pozwani poprzez złożenie wykazu inwentarza ograniczyli swoją odpowiedzialność jako spadkobierców.

Stosownie do art. 319 k.p.c. jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może,

nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.

Pozwani nie kwestionowali ani źródła, ani wysokości zobowiązania wynikającego z umowy kredytu, a jedynie powoływali się na ograniczenie odpowiedzialności.

Wobec powyższego Sąd uwzględnił powództwo w części tj. zasądził od pozwanych A. S., M. S. (1), K. S. solidarnie na rzecz powoda L. K. – syndyka masy upadłości S. (...) w W. w upadłości likwidacyjnej w W. kwotę 7.062,57 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 30 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty z zastrzeżeniem uprawnienia pozwanych A. S. i K. S. do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie ich odpowiedzialności do stanu czynnego spadku po M. S. (2). Wobec braku złożonego wykazu inwentarza przez pozwanego M. S. (1) – Sąd a contrario przepisu art. 319 k.p.c. nie zastrzegł takiego uprawnienia po stronie powyższego pozwanego.

Mając na uwadze orzeczone przez Sąd zastrzeżenia wobec dwójki pozwanych, wywiedzione powództwo w dalszej części podlegało oddaleniu (tj. powództwo o zapłatę zmierzające do zaspokojenia z majątku dwójki pozwanych powyżej aktywów spadku).

W przedmiocie kosztów postępowania, to zostały one zasądzone wyłącznie od pozwanego M. S. (1) na rzecz powoda na podstawie art. 98 k.p.c. i objęły one koszty zastępstwa prawnego w wysokości 1800 złotych, jak również kosztów opłaty sądowej i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jeśli chodzi o pozostałych pozwanych A. S. i K. S., to w ich przedmiocie Sąd postanowił o wzajemnych zniesieniu (art. 101 k.p.c.) wskazując, że pozwany jako profesjonalny podmiot nie podjął odpowiednich działań zmierzających do ustalenia stanu spadku, a przez to możliwości uzyskania efektywnego zaspokojenia swojej wierzytelności. Nie wystąpił ani nie zabezpieczył spadku (art. 635 § 1 i 2 k.p.c.) ani o sporządzenie spisu inwentarza (art. 637 § 1 k.p.c.). Nie zwrócił się do sądu spadku o udzielenie informacji, czy wydane zostało wydane orzeczenie w przedmiocie spisu inwentarza (art. 525 k.p.c.) ani nie zwrócił się do właściwego komornika o informację, czy przeprowadzone było postępowanie w sprawie sporządzenia spisu inwentarza.

SSR Jarosław Dłużniewski