Kierowca, który odjechał po potrąceniu pieszego, ma zwrócić ubezpieczycielowi 89 200 zł

W pozwie, skierowanym ostatecznie do Sądu Okręgowego w Gliwicach powód (...) S. A. wniósł o zasądzenie od pozwanego Ł. L. kwoty 69 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, kwoty 20 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 11 maja 2012 roku w G. pozwany, wskutek niezachowania szczególnej ostrożności potrącił na przejściu dla pieszych D. Z., po czym zbiegł z miejsca zdarzenia. W sprawie III W 977/12 pozwany został uznany za winnego zarzucanego mu czynu, wyczerpującego znamiona wykroczenia z art. 86§1 kw. Ponieważ pojazd sprawcy posiadał umowę ubezpieczenia OC w firmie powoda, powód wypłacił poszkodowanemu wskutek zgłoszenia szkody kwotę 800 zł. Następnie, w wyniku postępowania sądowego została zasądzona od powoda na rzecz poszkodowanego kwota 69 200 zł oraz dodatkowo kwota 20 000 zł, które również zostały wypłacone przez powoda. W związku z tym, że pozwany zbiegł z miejsca zdarzenia, powodowi przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wypłaconych kwot na podstawie art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.). Pozwany, wezwany do zapłaty zwrócił jedynie kwotę 800 zł, a pozostałych należności nie uregulował. Powód domagał się odsetek od kwoty 69 200 zł, od upływu 7 dniowego terminu do uregulowania tej należności wskazując, że wezwanie do zapłaty pozwany odebrał 23 grudnia 2015 roku. Natomiast odsetek od kwoty 20 000 zł powód domagał się od dnia wniesienia pozwu.

W odpowiedzi na pozew z dnia 9 listopada 2017 roku (k 43) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i obciążenie strony powodowej kosztami postępowania. Uzasadniając zakwestionował, aby zbiegł z miejsca zdarzenia. Wskazał, że odjechał z miejsca zdarzenia, ale nie jest to równoznaczne z jego zbiegnięciem. Zachowanie pozwanego, w jego ocenie nie wypełniło dyspozycji art. 43 pkt. 4 ustawy. Tym samym pozwany nie ponosi odpowiedzialności regresowej względem powoda.

W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 11 maja 2012 roku około godziny 14.00 w G. na ul. (...), przy skrzyżowaniu z ul. (...) pozwany kierując samochodem marki (...), nr rej. (...) potrącił na przejściu dla pieszych D. Z.. Pozwany nie zatrzymał się po zdarzeniu, nie wysiadł z samochodu, nie pozostawił żadnych swoich danych, odjechał z miejsca zdarzenia. Pozwany po zdarzeniu nie zgłosił go na Policję. Poszkodowany D. Z. tuż po zdarzeniu pojechał na Komisariat Policji w G. i złożył stosowne zawiadomienie. Policja, po przeprowadzeniu postępowania złożyła do Sądu Rejonowego w Gliwicach wniosek o ukaranie pozwanego. Wyrokiem nakazowym z dnia 9 lipca 2012 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach uznał pozwanego za winnego tego, że na skutek niezachowania szczególnej ostrożności potrącił na przejściu dla pieszych D. Z., po czym odjechał z miejsca zdarzenia, czyli dopuścił się wykroczenia z art. 86§1 kw i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 800 zł. Pozwany zapłacił zasądzoną grzywnę, nie odwoływał się od wydanego wyroku. Pozwany nie znał obrażeń, jakie odniósł poszkodowany, nie doszło do spotkania sprawcy i poszkodowanego.

(dowód: przesłuchanie świadka D. Z. k 81, przesłuchanie pozwanego k 106, dokumenty z akt III K 977/12)

Poszkodowany D. Z. wystąpił do (...) jako ubezpieczyciela sprawcy o zadośćuczynienie i odszkodowanie. Powód wypłacił poszkodowanemu 800 zł. Następnie wezwał pozwanego do zwrotu tej kwoty i pozwany kwotę 800 zł zwrócił powodowi.

Poszkodowany działając przez pełnomocnika wystąpił do Sądu o zasądzenie większej kwoty z uwagi na swój stan zdrowia. Wyrokiem z dnia 12 października 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach zasądził od (...) S. A. na rzecz D. Z. kwotę 69 200 zł (sygn. akt II C 248/14). Następnie, wskutek wniesionej apelacji, Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 27 października 2016 roku zmienił zaskarżony wyrok i podwyższył zasądzoną kwotę do 89 200 zł (sygn. akt V ACa 61/16). Powód wypłacił poszkodowanemu D. Z. zasądzone kwoty i wezwał pozwanego do ich zwrotu: pismem z dnia 14 grudnia 2015 roku, otrzymanym przez pozwanego 23 grudnia 2015 roku wezwał go do zapłaty kwoty 69 200 zł, a pismem z dnia 23 listopada 2016 roku wezwał do zapłaty kwoty 20 000 zł. Pozwany nie uiścił powyższych kwot na rzecz powoda.

(dowód: pismo z dnia 27.11.2013 roku k 29, pismo z dnia 29.10.2015 roku k 30, pismo z 17.11.2016 roku k 32, wezwanie z dnia 14.12.2015 roku wraz z d/d k 33-34, wezwanie z dnia 23.11.2016 roku k 35, wyroki z 12.10.2015 roku i 27.10.2016 roku, przesłuchanie świadka D. Z. k 81, przesłuchanie pozwanego k 106)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zabrany w sprawie materiał dowodowy, który Sąd uznał za spójny i logiczny. Strony nie kwestionowały prawdziwości dopuszczonych w sprawie dokumentów. Przesłuchanie świadka i pozwanego było dopełnieniem ustalonych okoliczności sprawy. Stan faktyczny nie był przedmiotem sporu, jedynie ocena zachowania pozwanego po potrąceniu poszkodowanego D. Z., w szczególności czy wypełniało ono przesłanki art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.).

Sąd oddalił wniosek strony pozwanej o wydanie orzeczenia wstępnego. Zgodnie z art. 318 kpc, Sad uznając roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie, może wydać wyrok wstępny tylko co do samej zasady. Przesłanką wydania wyroku wstępnego jest orzeczenie co do zasady, jeżeli przesądzenie tej okoliczności spowoduje następnie konieczność przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego. Strona pozwana nie złożyła, poza dowodem z biegłego, żadnych innych wniosków dowodowych, które powodowałyby konieczność prowadzenia długotrwałego i obszernego postępowania dowodowego. Dlatego Sąd uznał wydanie wyroku wstępnego za zbędne.

Sąd oddalił również wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy celem ustalenia obrażeń poszkodowanego D. Z. i prawidłowości jego leczenia, uznając przeprowadzenie tego dowodu za zbędne. Określenie obrażeń i kwoty przyznanej poszkodowanemu nastąpiło w prawomocnie zakończonym postępowaniu.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Zgodnie z art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, zakładowi ubezpieczeń przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący zbiegł z miejsca zdarzenia.

Nie ulega wątpliwości, że pozwany był osobą kierującą pojazdem, pozwany sam wskazał, że w czasie zdarzenia kierował samochodem. Kolejną przesłanką niezbędną do uznania roszczenia zwrotnego powoda za zasadne jest wypłata przez ubezpieczyciela świadczenia na rzecz poszkodowanego, co również zaistniało w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy, osoba uczestnicząca w zdarzeniu objętym ubezpieczeniem obowiązkowym jest obowiązana do:

1. przedsięwzięcia wszystkich środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa w miejscu zdarzenia, starania się o złagodzenie skutków zdarzenia oraz zapewnienia pomocy lekarskiej poszkodowanym, jak również w miarę możliwości zabezpieczenia mienia osób poszkodowanych,

2. zapobieżenia, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody,

3. niezwłocznego powiadomienia Policji o zdarzeniu, o ile doszło do wypadku z ofiarami w ludziach lub do wypadku powstałego w okolicznościach nasuwających przypuszczenie, że zostało popełnione przestępstwo.

Natomiast art. 16 ust. 2 ustawy określa dodatkowe obowiązki uczestniczącego w takim zdarzeniu:

1. udzielenie pozostałym uczestnikom zdarzenia niezbędnych informacji koniecznych do identyfikacji zakładu ubezpieczeń, łącznie z podaniem danych dotyczących zawartej umowy ubezpieczenia,

2. niezwłoczne powiadomienie o zdarzeniu zakładu ubezpieczeń, udzielając mu niezbędnych wyjaśnień i przekazując posiadane informacje.

Pozwany nie dopełnił żadnego z ciążących na nim obowiązków, wynikających z art.. 16 cytowanej ustawy. Po potrąceniu D. Z. pozwany nie zatrzymał się, nie udzielił poszkodowanemu żadnej pomocy, odjeżdżając z miejsca zdarzenia. Wyjaśnienia pozwanego nie budzą w tym zakresie żadnych wątpliwości Sądu. Co prawda, pozwany w czasie przesłuchania wskazał, że zatrzymał się i zapytał, czy coś się stało, nie było jednak żadnej odpowiedzi. Sąd nie dał jednak wiary pozwanemu w tym zakresie, gdyż zeznania te są sprzeczne zarówno z zeznaniem świadka, wskazującego, że pozwany nie zatrzymał się i oddalił z miejsca zdarzenia, jak również z wyjaśnieniami samego pozwanego, złożonymi w sprawie III K 977/12, gdzie pozwany jednoznacznie wskazuje, że odjechał z miejsca zdarzenia. Pozwany nie odwołał się również od wyroku ustalającego przebieg zdarzenia, zapłacił zasądzoną grzywnę. Dalsze wyjaśnienia pozwanego, dotyczące zatrzymania się po kilkuset metrach i powrotu na miejsce zdarzenia nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż istotny jest fakt niezatrzymania się w chwili zdarzenia i nieudzielenie pomocy poszkodowanemu.

Zgodnie z licznymi orzeczeniami Sądów, sformułowanie „zbiegł z miejsca zdarzenia” nie może być utożsamiane z pojęciem zbiegnięcia z miejsca zdarzenia funkcjonującym na gruncie prawa karnego materialnego. Dla zastosowania art. 43 pkt 4 ustawy wymagane jest ustalenie, że sprawca kolizji drogowej opuścił miejsce zdarzenia świadomie, bez spełnienia ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 16 ustawy w celu uniknięcia odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę (np. Wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 7 maja 2009 roku, II Ca 237/09, Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 26 sierpnia 2013 roku, V Ca 387/13). W ocenie Sądu, zachowanie pozwanego spełniło przesłanki „zbiegnięcia z miejsca zdarzenia”, określone art. 43 pkt 4 ustawy. Pozwany nie zatrzymał się przy poszkodowanym, nie rozeznał się w okolicznościach zdarzenia, nie udzielił żadnej pomocy, nie umożliwił swojej identyfikacji, oddalając się. Pozwany następnie nie zgłosił się na Policję, jego tożsamość została ustalona na podstawie danych podanych przez osobę trzecią. Pozwany nie zgłosił wreszcie powodowi zdarzenia. Pozwany nie kontaktował się z poszkodowanym, nie znał więc jego stanu zdrowia i ewentualnych konsekwencji zdarzenia. Zachowanie pozwanego naruszyło również obowiązki sprawcy, określone w Prawie o ruchu drogowym. Dlatego, zdaniem Sądu zachowanie pozwanego uprawniało do ustalenia, że „zbiegł z miejsca zdarzenia”.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki zastosowania art. 43 pkt 4 ustawy, a tym samym powód był uprawniony do dochodzenia od pozwanego zwrotu wypłaconych poszkodowanemu kwot.

Odsetki Sąd zasądził, na podstawie art. 481§1 i 2 kc, od kwoty 69 200 zł licząc od upływu 7 dniowego terminu do zapłaty, określonego w wezwaniu powoda, natomiast odsetki od kwoty 20 000 zł Sąd ustalił od dnia wniesienia pozwu.

Na mocy art. 98 kpc Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot poniesionej opłaty od pozwu.