Prace dodatkowe bez pisemnej zgody. Sąd zasądził na rzecz wykonawcy 22 373,32 zł

A. A. wniósł o zasądzenie od H. T. 54 321,72 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Wskazał, że dochodzi wynagrodzenia za wykonanie części prac budowlano-adaptacyjno-wykończeniowych objętych umową z 21 marca 2019 r. (10 135,20 zł), wynagrodzenia za nieobjęte umową prace dodatkowe (21 463,50 zł) oraz zapłaty za materiały budowlane (22 723,02 zł) (

pozew k. 3-7).

H. T. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od A. A. zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Podniosła, że powód nie udowodnił, że w ramach zawartej umowy wykonał prace, których zakres uzasadnia przyznanie wynagrodzenia wysokości 10 135,20 zł, ani kosztów materiałów budowlanych. Jak chodzi o prace dodatkowe zarzuciła, że nie wyraziła zgody na ich wykonanie (

sprzeciw od nakazu zapłaty k. 51-57).

Osobnym pozwem (zarejestrowanym pierwotnie pod sygn. II C (...)20) H. T. wniosła o zasądzenie od A. A. 20 053 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Wskazała, że dochodzi zwrotu części zaliczki przewyższającej wartość faktycznie wykonanych prac na podstawie ww. umowy (11 253 zł) oraz odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy, a to 3 000 zł za 6-dniową zwłokę w wykonaniu prac hydraulicznych oraz 5 800 zł w związku z koniecznością położenia nowej płyty OSB po jej demontażu bez zgody inwestora (

pozew k. 3-11 dołączonych akt).

A. A. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od H. T. zwrotu kosztów procesu według norm przewidzianych. Podniósł, że uiszczona zaliczka nie przewyższała wartości faktycznie wykonanych przez niego prac oraz że prace wykonał należycie. Zarzucił nadto nieudowodnienie szkody, jej wysokości ani związku przyczynowego między jego działaniem a rzekomą szkodą (

odpowiedź na pozew k. 127-133 dołączonych akt).

Postanowieniem z 15 października 2021 r. ((...)) obydwa powództwa połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (

postanowienie k. 302 dołączonych akt).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

11 stycznia 2019 r. H. T. (dalej jako zamawiający) zawarła z W. P. (dalej jako architekt) umowę, której przedmiotem było wykonanie kompletnej dokumentacji projektowej dla inwestycji i sprawowanie nadzoru autorskiego nad realizacją inwestycji (

umowa k. 58).

21 marca 2019 r. A. A. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (dalej jako wykonawca) zawarł z H. T. (dalej jako zamawiający) umowę o wykonanie prac budowlano-adaptacyjno-wykończeniowych w budynku mieszkalnym przy (...) w C. (

umowa k. 14-17).

Ustalono, że zakres prac wynikać będzie: a) z projektu lub zakresu prac przekazanego przez zamawiającego lub architekta; b) ze sporządzonego przez wykonawcę kosztorysu i/lub opisu. Zastrzeżono zarazem możliwość zmian w projekcie i w zakresie prac, wskazując, że skutkować będą adekwatną zmianą ceny. Zaakcentowano w umowie, że kosztorys został sporządzony w oparciu o dotychczas przekazane informacje (projekt) od zamawiającego i architekta, przy czym wykonawca zastrzega sobie prawo do przedstawienia nowej wyceny w przypadku zmiany zakresu rzeczowego przedmiotu, zlecenia lub konieczności wykonania robót dodatkowych, które będą uzasadnione technologicznie lub nieuwzględnione w przesłanym kosztorysie (

pkt. 1 umowy).

W sporządzonym przez wykonawcę, a zaakceptowanym przez zamawiającego kosztorysie ustalono wynagrodzenie 193 500 zł netto, wskazując, że ma charakter kosztorysowy. Przewidziano jego uiszczanie w formie zaliczek stosownie do zaawansowania prac (

kosztorys k. 78-82, pkt 5. umowy). Wynagrodzenie to nie obejmowało kosztu materiałów. Uzgodniono, że materiały czyste dostarczy zamawiający, a materiały budowlane (zanikające) oraz utylizację nieczystości zapewni wykonawca, za oddzielną wyceną po obmiarach (

pkt 4. umowy, korespondencja k. 113). W kosztorysie wskazano zarazem szereg prac nieobjętych kosztorysem, takich jak montaż oświetlenia, sprawdzenie poziomów, izolacja akustyczna stropów, instalacja nadmuchu ciepłego powietrza, zmiana lokalizacji kratek, drzwi, adaptacja otworów, prace na zewnątrz (

zastrzeżenia k. 82). Kosztorysem objęto prace, które niewątpliwie trzeba wykonać, zamawiający zmierzał do tego, żeby co się da, to zostawić i nie mnożyć kosztów. Dlatego decyzje co do wykonania wielu innych prac, co do których zamawiający i jego architekt nie byli przekonani o ich konieczności, pozostawiono na później (

zeznania A. A., e-protokół rozprawy z 21 lutego 2023 r., 00:06:01-03:02:08).

Zastrzeżono, że wszystkie zmiany zakresu prac muszą być konsultowane z zamawiającym i architektem nadzorującym realizację projektu (

pkt 2. umowy), natomiast na podstawie porozumienia stron w formie pisemnej lub e-mail pod rygorem nieważności adekwatnej zmianie może ulec termin zakończenia budowy w razie zmiany zakresu prac (

pkt 1. umowy). Ponadto dla zmian umowy zastrzeżono pod rygorem nieważności formę pisemną aneksów lub załączników (

pkt 8. umowy).

Termin wykonania umowy ustalono na okres od 1 kwietnia 2019 r. do 31 lipca 2019 r. Zastrzeżono na rzecz zamawiającego karę umowną na wypadek opóźnienia, przy czym uzgodniono, że może być naliczana nie wcześniej niż od 14 sierpnia 2019 r. (

pkt 3. umowy).

Zamawiający przy podpisaniu umowy uiścił zaliczkę 47 601 zł brutto. Wskazano w fakturze, że jest to zaliczka na prace i materiały (

bezsporne, nadto faktura k. 22, paragon k. 23, potwierdzenia przelewów k. 22-23 dołączonych akt).

Wykonawca od 1 kwietnia 2019 r. do 10 maja 2019 r. wykonał na rzecz zamawiającego:

a) prace objęte kosztorysem o łącznej wartości 39 990 zł, które obejmowały: zabezpieczenie budowy, obsługę budowy, wyburzenie ścian i ich wyniesienie, wykonanie częściowo instalacji elektrycznej, wykonanie częściowo instalacji hydraulicznej, częściowo gruntowanie ścian, częściowo montaż narożników, częściowo położenie gładzi, wywiezienie 7 kontenerów nieczystości, skucie płytek w jednej łazience, wyniesienie gruzu, demontaż drzwi, demontaż wykładzin, demontaż oświetlenia, częściowy demontaż instalacji elektrycznej;

b) prace nieobjęte kosztorysem o łącznej wartości 14 967,50 zł, które obejmowały: demontaż deski o powierzchni 30 m2, demontaż parkietu na parterze o powierzchni 148 m

2, usunięcie gwoździ z powierzchni 148 m

2, demontaż sufitów o powierzchni 37 m

2, demontaż płyty OSB o powierzchni 37 m

2, demontaż płyty o powierzchni 11 m

2, naprawa pęknięć gipsowo-kartonowych (56 mb), wyburzenie podstawy kominka, naprawę po kominku, usunięcie farby z powierzchni 10 m

2;

c) zakup i dostawę materiałów budowlanych o łącznej wartości 15 016,82 zł netto, z czego 14 853,83 zł netto do wykonania prac podstawowych i 162,99 zł netto do wykonania prac dodatkowych (

opinia biegłego z zakresu budownictwa k. 448-460, zdjęcia k. 153-154, potwierdzenia wywozu k. 155-156, dokumenty wydania k. 158-165, w znacznej części bezsporny zakres i wartość prac, przywołane przez biegłego, zeznania świadka P. X. k. 373-374; zeznania świadka W. Ł., e-protokół rozprawy z 18 kwietnia 2023 r., 00:05:58-00:29:36).

W toku realizacji umowy stopniowo ujawniała się konieczność wykonywania kolejnych dodatkowych prac, których nie można było przewidzieć przy zawieraniu umowy, w szczególności zatrudniony przez zamawiającego architekt nie objął ich projektem. Wynikało to ze stanu budynku. Jak wskazał architekt, był na wizji lokalnej w budynku, oglądał ściany, sufity, podłogi, ale w takim zakresie, w jakim było to możliwe bez rozbiórki (

zeznania świadka W. P., e-protokół rozprawy z 7 lipca 2022 r., 00:28:43-01:15:42; zeznania świadka V. H., e-protokół rozprawy z 7 lipca 2022 r., 01:16:27-02:51:16, zeznania świadka L. A., e-protokół rozprawy z 7 lipca 2022 r., 02:53:13-03:32:29).

W toku prac między stronami powstał konflikt na tle prac dodatkowych, nieobjętych kosztorysem. Początkowo prace te były przez wykonawcę realizowane w porozumieniu z zamawiającym (rozmowy ustne), nigdy bez zgody zamawiającego, zamawiający wiedział o wszystkich wykonywanych pracach, chciał ich wykonywania. Później jednak, po zapoznaniu się z wyceną, zamawiający uznał, że stawki oferowane przez zamawiającego są wygórowane, dlatego 16 kwietnia 2019 r. nakazał mu zaprzestać wykonywania wszelkich dodatkowych prac do czasu uzgodnienia stawek. Następnie 23 kwietnia 2019 r. uzgodniono, że do prac dodatkowych zamawiający zapewni osobne ekipy. Z uwagi na oczekiwanie na decyzje zamawiającego, dostarczenie materiałów i wykonanie prac dodatkowych, które zdecydował się wykonać we własnym zakresie, nie było jednak możliwe wykonanie przez zamawiającego niektórych prac objętych umową. Powodowało to spowolnienie prac w końcowym etapie współpracy (

korespondencja k. 72-73, 75, 111, 115-147, zeznania świadka W. P., e-protokół rozprawy z 7 lipca 2022 r., 00:28:43-01:15:42, zeznania świadka V. H., e-protokół rozprawy z 7 lipca 2022 r., 01:16:27-02:51:16, zeznania świadka L. A., e-protokół rozprawy z 7 lipca 2022 r., 02:53:13-03:32:29, zeznania A. A., e-protokół rozprawy z 21 lutego 2023 r., 00:06:01-03:02:08).

Pismem z 10 maja 2019 r. zamawiający odstąpił od umowy z wykonawcą ze skutkiem natychmiastowym, wskazując jako przyczynę opóźnienie w realizacji prac podstawowych oraz zawyżoną wycenę prac dodatkowych. Zażądał pozostawienia na nieruchomości wszelkich materiałów budowalnych złożonych na jej terenie oraz dostarczenia materiałów składowanych w innym miejscu, które zostały zakupione na cele związane z wykonaniem umowy (

bezsporne, nadto pismo z 10 maja 2019 r. k. 24-26).

4 czerwca 2019 r. wykonawca wystawił w ciężar zamawiającego fakturę końcową na 54 321,72 zł brutto płatną w terminie 7 dni. Fakturę doręczono zamawiającemu 21 czerwca 2019 r. (

faktura k. 36, potwierdzenie doręczenia k. 37).

Zamawiający proponował wykonawcy ugodowe zakończenie sporu za zapłatą na jego rzecz 10 000 zł. Strony nie doszły do porozumienia (

korespondencja k. 148-150).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności między stronami bezsporne (art. 229, 230 k.p.c.), zeznania świadków, stron oraz opinie biegłego sądowego z zakresu budownictwa. Sąd miał na względzie, że oszacowanie zakresu i wartości prac oraz ilości zużytych materiałów budowlanych było obarczone przybliżeniem wynikającym z niedostatków dokumentacji zaawansowania prac. Nie był to jednak powód uznania prac czy dostawy materiałów za niewykazane. Sąd miał na względzie, że biegły uznał materiał za wystarczający do wydania opinii. Niedostatki materiału dowodowego są zresztą charakterystyczne dla sporów budowlanych.

Zeznania świadka X. T. (męża strony H. T.) były najmniej przydatne. Świadek zeznawał niekonkretnie, niekonsekwentnie, najpierw np. że były zastrzeżenia co do jakości prac wykonawcy, żeby potem sprostować, że takich zastrzeżeń nie było. Podobnie najpierw zeznał, że nie przewidywano przy zawieraniu umowy prac dodatkowych, żeby potem zeznać, że się ich spodziewano. Co do zasady potwierdził jednak to, co wynikało i z innych dowodów tj. wykonanie przez wykonawcę szeregu prac na nieruchomości i genezę sporu wynikającą z prac dodatkowych i stawek, po których wykonawca oferował ich wykonanie.

Zeznania H. T. sąd uznał za niewiarygodne w zakresie, w jakim zeznała ona, że nie wyrażała zgody na prace dodatkowe, jak również w zakresie, w jakim sprzeczne były z zeznaniami powoda co do ustaleń przy zawieraniu umowy tj. ograniczeniu zakresu objętych kosztorysem prac do tych, które z całą pewnością muszą zostać przeprowadzone. W szczególności zupełnie niewiarygodne są w tym zakresie, gdy H. T. zeznaje, że wizytując budowę, nie analizowała, jakie prace są wykonywane, skoro pozostaje to w sprzeczności nie tylko z zeznaniami świadków, ale przede wszystkim z ujawnioną w korespondencji skrupulatnością H. T. w rozliczaniu wykonawcy i jego ekipy. W pozostałym zakresie zeznania były zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności w zakresie, w jakim H. T. potwierdziła w swoich zeznaniach wykonanie prac przez ekipę A. A. i zeznała o sporze dotyczącym stawek za prace dodatkowe.

Sąd zważył, co następuje:

I. powództwo A. A. przeciwko H. T.

Powództwo A. A. przeciwko H. T. częściowo zasługiwało na uwzględnienie.

a) wynagrodzenie za prace objęte kosztorysem (prace podstawowe) i dostarczenie materiałów do wykonania tych prac

Łączącą strony umowę należało zakwalifikować jako umowę o dzieło. Zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Zgodnie z art. 639 k.c. zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Pozwana powoływała się na odstąpienie od umowy z 10 maja 2019 r. Jednakże to na niej spoczywał ciężar (art. 6 k.c.) ewentualnego wykazania przesłanek z art. 635 k.c. (

opóźnienia wykonawcy tak dalekiego, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym) lub art. 636 § 1 k.c. (

wykonywania dzieła w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową i bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu na zmianę sposobu wykonania), czemu nie sprostała. Wymagałoby to powołania stosownego dowodu z opinii biegłego (art. 278 § 1 k.p.c.).

W tej sytuacji jej odstąpienie, o ile było skuteczne, to na ogólnej zasadzie z art. 644 k.c. wywarło taki tylko skutek, że pozwana zobowiązana jest zapłacić powodowi umówione wynagrodzenie z odliczeniem tylko tego, co powód oszczędził z powodu niewykonania reszty dzieła. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że za prace wykonane zgodnie z umową, a także za dostarczone w tym celu materiały, wynagrodzenie się powodowi należy.

Do tych samych wniosków należałoby dojść nawet i wówczas, gdyby hipotetycznie przyjąć, że pozwana wykazała przesłanki odstąpienia z art. 635 lub 636 § 1 k.c., wówczas bowiem należałoby uznać skutek

ex nunc odstąpienia, a to z uwagi na możliwość wykorzystania wykonanych przez powoda prac w ramach kontynuacji inwestycji przez pozwaną z inną ekipą (

zob. szerzej P. Machnikowski, w: Komentarz KC, red. P. Machnikowski, 2024, art. 494, nt. 1 i powołana tam literatura), tak że również w tym wypadku dochodzone przez powoda roszczenie o zapłatę za wykonane prace i dostarczone materiały zasługiwałoby na uwzględnienie.

Jak chodzi o wysokość dochodzonego roszczenia, została ona wykazana dowodem z opinii biegłego, ostatecznie niezakwestionowanym. Wynika z niego, że powód wykonał prace objęte umową o wartości 39 990 zł oraz w tym celu dostarczył materiały o wartości 14 853,83 zł netto. Daje to łącznie 54 843,83 zł. Ponieważ pozwana uiściła 47 601 zł zaliczki, do zapłaty pozostaje 7 242,83 zł.

b) wynagrodzenie za prace nieobjęte kosztorysem (prace dodatkowe) i dostarczenie materiałów do wykonania tych prac

Roszczenie powoda o zapłatę za prace dodatkowe (nieobjęte kosztorysem) oraz dostarczone w celu dokonania tych prac materiały znajdowało oparcie w art. 630 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli w toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przewidziane w zestawieniu prac planowanych będących podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a zestawienie sporządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodzenia. Jeżeli zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych. Przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzyskania zgody zamawiającego.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że pozwana wyrażała zgodę na wykonanie prac dodatkowych (

vide ustalenia faktyczne powyżej). Zarazem wbrew jej stanowisku nie zastrzeżono pod rygorem nieważności pisemnej lub e-mailowej formy wyrażenia tej zgody. Forma taka została zastrzeżona wyłącznie dla zmiany terminu wykonania umowy w związku ze zmianą zakresu prac, względnie dla zmiany umowy. Jednakże z uwagi na specyfikę zamówienia (omówioną wyżej) strony zastrzegły wyraźnie przewidywaną konieczność wykonania prac nieobjętych kosztorysem już w umowie, tak że wyrażenie zgodnie z pkt. 2.2. w zw. z pkt. 1.1 zd. 2 i 3 umowy zgody na te dodatkowe prace za dodatkowym wynagrodzeniem nie stanowi zmiany umowy wymagającej aneksowania czy choćby e-maila. O zasadności takiej wykładni umowy świadczy zarazem praktyka stron, w tym w szczególności samej pozwanej, która ustnie zlecała wykonanie kolejnych prac dodatkowych. Nieakceptowalna i sprzeczna nie tylko z literalnym brzmieniem umowy, ale przede wszystkim z dyrektywą z art. 65 § 2 k.c. byłaby taka wykładnia umowy, w świetle której pozwana postępowała sprzecznie z tą umową, zlecając prace dodatkowe bez zachowania wymaganej formy.

W dalszej kolejności należało zważyć, że z uwagi na tryb zawierania umowy, opisany zresztą w jej treści (pkt 1.1.), a polegający na oparciu się przy kosztorysowaniu na „projekcie” zatrudnionego przez pozwaną (zamawiającą) architekta, a w istocie ograniczonym, na prośbę pozwanej, do jedynie niezbędnych prac, tak żeby kolejne zlecać jako dodatkowe dopiero po odkrywkach, gdy okaże się, że są rzeczywiście konieczne, zasadne jest oparcie się na art. 630 § 1 zd. 1 k.c. tj. regulacji dla zestawienia przygotowanego przez zamawiającego. Należy mieć bowiem na uwadze, że brak w kosztorysie objętych powództwem w niniejszej sprawie prac dodatkowych (

notabene bez znaczenia są wytknięte przez biegłego braki w kosztorysie, bo dotyczą prac nieobjętych powództwem, choć i tu kluczowa była postawa pozwanej) wynikał z woli pozwanej, która chciała ograniczyć koszty (a tym samym zakres remontu) do minimum, w razie konieczności (tj. po kolejnych odkrywkach) go zwiększając. Nie jest to więc przypadek, dla którego przewidziano regulację art. 630 § 1 zd. 2 k.c. (przeciwdziałanie nierzetelności kosztorysujących wykonawców).

W tej sytuacji zgodnie z art. 630 § 1 zd. 1 k.c. powód mógł żądać odpowiedniego podwyższenia wynagrodzenia. Sprowadza się to do wynagrodzenia za wykonane dodatkowe (nieobjęte pierwotnym kosztorysem, zlecone przez pozwaną) prace i dostarczony w celu ich wykonania materiał.

Nawet jednak, gdyby uznać inaczej, tj. oprzeć się na art. 630 § 1 zd. 2 k.c. właściwym dla sytuacji, gdy zestawienie prac sporządził wykonawca, również powództwo zasługiwałoby na uwzględnienie. Nie sposób bowiem zarzucić powodowi (wykonawcy) niedochowania należytej staranności przy sporządzaniu zestawienia, skoro oparł się na życzeniach pozwanej, która korzystała przy negocjowaniu umowy z usług zawodowego architekta. Nieprawidłowe byłoby przyjęcie takiego standardu staranności wykonawcy, że jest on naruszony, jeśli wykonawca nie narzuci zamawiającemu wykonania prac, które ten chce na tym etapie pominąć i podjąć co do nich decyzję na dalszym etapie inwestycji, stosownie do wyników odkrywek.

Wysokość dochodzonego roszczenia wynika z opinii biegłego, który ustalił, że prace te wyniosły 14 967,50 zł, a materiały dostarczone w celu ich wykonania 162,99 zł netto. Daje to łącznie 15 130,49 zł.

W obu przypadkach koszt materiałów został uwzględniony w cenach netto (bez podatku od towarów i usług). Sąd zważył, że strony nie uzgodniły szczegółowych zasad rozliczeń za dostarczenie materiałów, w związku z czym zasadne jest zasądzenie zapłaconych przez powoda za te materiały cen netto, skoro podatek podlegać będzie odliczeniu, tak że powód ostatecznie nie poniesie jego ciężaru. Sąd miał też na uwadze, że pozwana nie wykazała rzekomego zutylizowania materiałów pozostawionych przez pozwanego, co więcej, początkowo sama żądała pozostawienia na terenie nieruchomości wszelkich materiałów zakupionych na inwestycję. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że skoro inwestycja była kontynuowana, materiały zostały zużyte.

O odsetkach sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c., zasądzając odsetki po upływie oznaczonego w fakturze 7-dniowego terminu, liczonego od doręczenia faktury pozwanej.

O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 3 k.p.c., rozdzielając je stosunkowo. Na koszty po stronie powoda złożyła się opłata od pozwu (2 717 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (5 400 zł zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), wykorzystane zaliczki na biegłego (3000 zł), co dało łącznie 11 134 zł. Natomiast pozwana poniosła wynagrodzenie pełnomocnika (5 400 zł na tej samej podstawie) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł), łącznie 5 417 zł. Łącznie koszty wyniosły 16 551 zł. Skoro powód wygrał w 41%, powinien ponieść 59% kosztów tj. 9 765,09 zł. Mając to na uwadze, sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda 1 368,91 zł (różnicę między należnymi a rzeczywiście poniesionymi kosztami).

O wydatkach tymczasowo poniesionych ze środków Skarbu Państwa (k. 334, 336, 368, 375, 398, 466) sąd orzekł zgodnie z art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 83 ust. 2 u.k.s.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 100 k.p.c., kosztami tymi obciążając strony stosownie do wyniku postępowania.

II. powództwo H. T. przeciwko A. A.

Powództwo H. T. przeciwko A. A. nie zasługiwało uwzględnienie.

a) zwrot niewykorzystanej zaliczki

Podstawą prawną był art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Ponieważ, jak ustalono, pozwany wykonał prace objęte kosztorysem, których koszt (robocizna + materiały) przewyższył uiszczoną zaliczkę, zwrot zaliczki powódce nie przysługiwał, tym samym powództwo w tym zakresie podlegało oddaleniu.

b) odszkodowanie za nienależyte wykonanie umowy

Podstawą prawną był art. 471 k.c. w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c. Na powódce spoczywał zatem ciężar dowodu (art. 6 k.c.) co do wykazania: a) nienależytego wykonania umowy przez pozwanego, b) szkody i jej wysokości, c) związku przyczynowego. Powódka ciężarowi temu nie sprostała.

Powódka nie wykazała mianowicie, że pozwany dopuścił się zwłoki (opóźnienia, za które odpowiada), zarówno dlatego, że umowa nie zastrzegała terminów na cząstkowe prace, po drugie dlatego, że wiadomości specjalnych (dowodu z opinii biegłego) wymagałoby rozstrzygnięcie sporu, z czyjej winy (powódki czy pozwanego) miało miejsce rzekome opóźnienie. Podobnie powódka nie wykazała, że demontaż podłogi stanowił nienależyte wykonanie umowy, przeciwnie, z poczynionych przez sąd ustaleń wynika, że nastąpiło to na zlecenie powódki.

Poza tym powódka nie wykazała swojej szkody wynikającej z tych rzekomych naruszeń. Nie wykazała mianowicie, ile zapłaciła za położenie nowej podłogi (w szczególności nowa umowa powódki nie zawiera wyszczególnionej pozycji tego dotyczącej). Nie wykazała też, jaki uszczerbek z majątku poniosła w wyniku rzekomego opóźnienia pozwanego. Zdaje się powódka pomijać, że zgodnie z zawartą umową płaciła pozwanemu za wykonane prace a nie czas przebywania na budowie.

Mając na uwadze powyższe, również w tym zakresie powództwo podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.c. Powódka jako przegrywająca obowiązana jest zwrócić poniesione przez pozwanego koszty, na które złożyły się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (3 600 zł zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych).