Bank uznał powództwo o zwrot nadpłaty z kredytu i zapłaci 12 665,05 CHF z odsetkami

Powódka K. K. wniosła pozew przeciwko pozwanemu (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 12.665,05 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podała, że wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 roku Sąd Rejonowy w Gdyni w sprawie o sygn. akt I C 1097/19 zasądził na jej rzecz od pozwanego kwotę 17.328,00 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 czerwca 2022 roku w sprawie o sygn. akt III Ca 267/22 oddalił apelację pozwanego.

Przez czas trwania procesu powódka nadal wpłacała pozwanemu nienależne świadczenia w postaci rat kredytu hipotecznego, odsetek i ubezpieczenia.

Strona powodowa w dniu 31 sierpnia 2022 roku skierowała do pozwanego wezwanie do realizacji prawomocnego wyroku z zarzutem potrącenia. Pismem z dnia 4 października 2022 roku powódka zaktualizowała wezwanie, a dnia 16 listopada 2022 roku złożyła zapytanie o dalszą realizację prawomocnego wyroku.

Pismem z dnia 18 listopada 2022 roku pozwany przeciwstawił żądaniu powódki roszczenia związane ze zwrotem kapitału po unieważnieniu umowy oraz wskazał na możliwość potrącenia roszczenia powódki z roszczeniem pozwanego.

Powódka w piśmie z dnia 19 stycznia 2023 roku wskazała, że potrącenie zostało dokonane pismem z dnia 31 sierpnia 2022 roku oraz wezwała pozwanego do zapłaty.

Pismem z dnia 17 lutego 2023 roku pozwany wskazał ostateczne rozliczenie po potrąceniu, z którego wynika, że po potrąceniu kwoty wynikającej z oświadczenia o potrąceniu strony powodowej po stronie pozwanego pozostała wierzytelność w wysokości 10.882,94 zł. Pozwany przyznał, że możliwe jest rozliczenie wzajemnych świadczeń, również w zakresie świadczeń nieobjętych sporem sądowym.

W odpowiedzi powódka złożyła oświadczenie o potrąceniu.

Pismem z dnia 25 maja 2023 roku powódka przesłała ostateczne wezwanie do zapłaty kwoty 12.665,05 CHF stanowiącą kwotę po potrąceniu roszczenia pozwanego, liczoną po średnim kursie NBP z dnia następnego po doręczeniu pozwanemu oświadczenia o potrąceniu, tj. z dnia 6 marca 2023 roku.

Powódka nie kwestionowała ostatecznych wyliczeń wynikających z pisma pozwanego z dnia 17 lutego 2023 roku.

(pozew – k. 3-5v.)

Dnia 24 sierpnia 2023 roku wydano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

(nakaz zapłaty – k. 46)

W sprzeciwie od całości nakazu zapłaty pozwany uznał powództwo w całości i wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu na podstawie art. 101 k.p.c.

Pozwany podał, że w piśmie z dnia 17 lutego 2023 roku poinformował o woli zrealizowania płatności, celem ostatecznego rozliczenia wzajemnych wierzytelności. Strony prowadziły rozmowy na temat rozliczenia umowy kredytu, w tym wzajemnej kompensacji roszczeń. Sposób rozliczeń był niesporny między stronami i nie było żadnych podstaw by wszczynać postępowanie sądowe. Działanie powódki było niewłaściwe i nakierowane wyłącznie na uzyskanie dodatkowych środków pieniężnych w postaci kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany zawsze dokonuje dobrowolnej zapłaty uiszczonych świadczeń, w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytowej. Gdyby powódka działała w dobrej wierze i nie wytaczała powództwa przed dokonaniem potrącenia (które możliwe było już wcześniej) pozwany dobrowolnie spełniłby świadczenie na rzecz powódki na etapie przedsądowym. Pozwany nie dał powodów do wytoczenia powództwa.

(sprzeciw – k. 53-54v.)

Stan faktyczny:

Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2021 roku Sąd Rejonowy w Gdyni w sprawie o sygn. akt I C 1097/19 zasądził od pozwanego na rzecz powódki m.in. kwotę 17.328,00 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Kwestią prejudycjalną dla wydanego rozstrzygnięcia było przesłankowe stwierdzenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) z dnia 28 grudnia 2006 roku wobec stwierdzenia jej nieważności.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2022 roku w sprawie o sygn. akt III Ca 267/22 oddalono apelację pozwanego. Dnia 2 grudnia 2022 roku na powyższe orzeczenia nadano klauzulę wykonalności.

(dowód: tytuł wykonawczy w oryginale – k. 9-10, wydruk uzasadnienia – k. 11-31)

Pismem z dnia 31 sierpnia 2022 roku powódka wezwała pozwanego do realizacji prawomocnego wyroku poprzez zapłatę na jej rzecz kwoty 35.072,34 CHF w terminie do dnia 15 września 2022 roku pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, bez dalszych wezwań. Złożyła także oświadczenie o potrąceniu jej roszczenia w kwocie 98.322,63 PLN oraz roszczenia 61.667,39 PLN z roszczeniem banku w kwocie 160.000,00 PLN z tytułu zwrotu udostępnionego kapitału na podstawie umowy kredytu. Wskazała, że wymieniona kwota do zwrotu w wysokości 35.072,34 CHF stanowi różnicę pomiędzy sumą dokonanych wpłat w (...), tj. 47.797,99 CHF a kwotą 12.725,65 CHF przeznaczoną na potrącenia. Jednocześnie powódka oświadczyła, że odmawia zapłaty kwoty 50.771,61 PLN oraz innych, rzekomo stanowiących wartość świadczenia spełnionego na jej rzecz z tytułu korzystania z kapitału.

(dowód: pismo z dnia 31.08.2022r. – k. 32-33v.)

Pismem z dnia 4 października 2022 roku powódka zaktualizowała wezwanie do realizacji prawomocnego wyrok, żądając zapłaty na jej rzecz kwoty 2.892,89 CHF oraz 24.761,80 PLN w terminie do dnia 15 października 2022 roku pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego bez dalszych wezwań.

(dowód: pismo z dnia 04.10.2022r. – k. 34-34v., potwierdzenia nadania – k. 35)

Pismem z dnia 16 listopada 2022 roku powódka zwróciła się do pozwanego z zapytaniem o dalszą realizację (rozliczenie finansowe) prawomocnego wyroku. Wskazała, że brak odpowiedzi na jej wcześniejsze wezwania traktuje jako odmowę zapłaty i zmuszona jest skierować sprawę na drogę postępowania sądowego.

(dowód: pismo z dnia 16.11.2022r. – k. 36, potwierdzenia nadania – k. 36v.)

Pismem z dnia 18 listopada 2022 roku pozwany oświadczył, że odmawia zapłaty z uwagi na przeciwstawne roszczenia banku w kwocie 210.771,63 PLN, na co składały się: 160.000,02 PLN kwota kapitału kredytu oraz 50.771,61 PLN kwota stanowią wartość świadczenia z tytułu korzystania z kapitału. Pozwany podał, że widzi możliwość częściowego umorzenia wzajemnych roszczeń poprzez potrącenie roszczenia powódki wobec banku z jego roszczeniem o zwrot kapitału kredytu.

(pismo z dnia 18.11.2022r. – k. 37-37v.)

Pismem z dnia 19 stycznia 2023 roku powódka poinformowała, że pismem z dnia 31 sierpnia 2022 roku złożyła już oświadczenie o potrąceniu. Ponownie wezwała do zapłaty kwot jak w poprzednim wezwaniu z tożsamym rygorem.

(dowód: pismo z dnia 19.01.2023r. – k. 38-38v., potwierdzenie nadania – k. 39)

W piśmie z dnia 17 lutego 2023 roku bank podał m.in., że roszczenie powódki wynosi 27.698,56 CHF. Jednocześnie wezwał do zapłaty kwoty 10.882,94 PLN w terminie 30 dni. Wskazał, że w zakresie kwot nieobjętych potrąceniem, po stronie powódki pozostaje nadpłata w wysokości 14.972,91 CHF (27.698,56 CHF – 12.725,65 CHF). Bank zasugerował powódce złożenie kolejnego oświadczenia o potrąceniu. Podał nadto, że przeleje wyżej wskazaną kwotę na podany przez powódkę rachunek bankowy. Wskazano także, że od wyroku oddalającego apelację złożona została skarga kasacyjna.

(dowód: pismo z dnia 17.02.2023r. – k. 40-40v.)

Pismem z dnia 28 lutego 2023 roku powódka oświadczyła, że dokonuje potrącenia z roszczeniem banku w kwocie 10.882,94 PLN z tytułu zwrotu kapitału udostępnionego na podstawie umowy kredytu jej roszczenia w kwocie 10.882,94 PLN (przeliczonego w części kwoty 14.972,91 CHF). Podała, że pozostałą kwotę (...) po odjęciu przeliczonej kwoty (...) i potrąconej należy przekazać na wskazany przez nią rachunek bankowy.

Pismo odebrane zostało dnia 6 marca 2023 roku.

(dowód: pismo z dnia 28.02.2023r. – k. 41, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 42)

Pismem z dnia 25 maja 2023 roku powódka zażądała zwrotu nadpłaty w kwocie 12.665,05 CHF w terminie 14 dni na wskazany rachunek bankowy. Podała, że wezwanie stanowi próbę polubownego rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.

Pismo odebrane zostało dnia 30 maja 2023 roku.

(dowód: pismo z dnia 25.05.2023r. – k. 43, potwierdzenie nadania – k. 43, wydruk z systemu śledzenia przesyłek – k. 44-44v.)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny ustalony został na podstawie dowodów z dokumentów przedłożonych przez powódkę, przy czym część z nich stanowiła dokumenty prywatne, a część z nich dokumenty urzędowe. Strona pozwana nie kwestionowała autentyczności żadnych z nich, a zatem stanowiły pełnowartościowy dowód do rekonstrukcji ograniczonego, ze względu na uznanie powództwa, stanu faktycznego.

Podstawę prawną powództwa stanowił art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Jak stanowi ten ostatni, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

Strona pozwana, mimo że wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty w całości, uznała powództwo w całości.

W tej sytuacji zważyć należało, że zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c. sąd jest związany uznaniem powództwa i jednocześnie zakreśla granice rozporządzalności nakładając na sąd obowiązek kontroli, czy uznanie nie jest sprzeczne z prawem, z zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Zachowało aktualność dotychczasowe orzecznictwo stwierdzające, że uznanie będące aktem dyspozytywnym o ograniczonym zakresie obejmuje zarówno okoliczności faktyczne, jak i podstawę prawną danej sprawy, tzn. zespół obowiązujących przepisów, na podstawie których sąd ma wydać rozstrzygnięcie (wyrok SN z dnia 28 października 1976 r., III CRN 232/76, OSNCP 1977, nr 5-6, poz. 101, z glosami: S. D., OSPiKA 1978, z. 3, poz. 50, A. S., OSPiKA 1978, z. 7-8, poz. 143 i J. M., PiP 1978, z. 10, s. 178 i n.).

Artykuł 213 § 2 k.p.c. nie stanowi podstawy do badania i ustalania, czy będące przedmiotem uznania roszczenie rzeczywiście przysługuje stronie powodowej. Wyjaśnienie przyczyn skłaniających pozwanego do dokonania uznania z reguły pozwala na ocenę przesłanek skuteczności wyrażonego uznania, określonych w omawianym przepisie (zob. także A. J., Kontradyktoryjność a poznanie prawy w procesie cywilnym w świetle zmian Kodeksu postępowania cywilnego, PS 1998, nr 10, s. 63). Uznanie powództwa powinno być – jak każda czynność procesowa - wyraźne oraz jednoznacznie określone i nienasuwające wątpliwości co do swej treści oraz zakresu, w jakim pozwany uznał żądanie pozwu. Następstwem skutecznego uznania powództwa jest wydanie wyroku uwzględniającego żądania pozwu bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. Poza tym wyrokowi takiemu sąd z urzędu nada rygor natychmiastowej wykonalności (art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Sąd nie znalazł podstaw, które mogłyby uzasadniać, iż oświadczenie o uznaniu powództwa pozwanego w całości było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub miało na celu obejście prawa. Dokumenty przedłożone przez powódkę pozwalają sądzić, iż jej roszczenie w sposób oczywisty było zasadne. O tej zasadności przesądza między innymi orzecznictwo (...) (vide wyrok Trybunału z dnia 15 czerwca 2023r w sprawie C-520-21), którego uzasadnienie, co do skutków ustalenia nieważności umowy dla obu stron, Sąd w całości podziela.

Mając zatem na uwadze wszystkie podniesione powyżej okoliczności – na mocy art. 213 § 2 k.p.c. w zw. art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. oraz art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c. Sąd w punkcie 1. wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 12.665,05 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 czerwca 2023 roku do dnia zapłaty.

W punkcie 3. wyrokowi w zakresie jego punktu 1. na podstawie art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. i wyrażonej tam zasady odpowiedzialności za wynik procesu, obciążając pozwanego całością poniesionych przez powódkę kosztów procesu, na co składały się: opłata sądowa od pozwu (1.000,00 zł), opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17,00 zł), a także wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika z osobie radcy prawnego według stawki minimalnej (5.400,00 zł) ustalonej na podstawie § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.) – łącznie 6.417,00 zł. Na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c. od kwoty tej należne były odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Zgodnie z art. 101 k.p.c. zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Natomiast wedle art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Prima facie nie było podstaw do zastosowania żadnego z dwóch wyżej wymiennych przepisów.

W rozumieniu przepisu pozwany nie daje powodu do wytoczenia sprawy, jeżeli jego postępowanie i postawa wobec roszczenia strony powodowej, oceniona zgodnie z doświadczeniem życiowym, usprawiedliwiają wniosek, że strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia bez wytoczenia powództwa. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że samo oświadczenie o uznaniu roszczeń bez jednoczesnej zapłaty lub zaofiarowania dłużnej sumy oraz uiszczenie należności dopiero po wyroku nie czyni zadość wymaganiom art. 101 k.p.c. i nie uzasadnia żądania pozwanego przyznania mu zwrotu kosztów procesu (zob. wyrok SN z 1.10.1968 r., I PR 316/68, L.). (K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024).

Argumentacja strony pozwanej stanowi element złej woli po stronie pozwanej. Pozwana podaje bowiem, że w lutym 2023 roku poinformowała o woli zapłaty kwoty dochodzonej pozwem. Pozew z kolei wniesiono dopiero w sierpniu 2023 roku. Nieprawdziwe okazały się zatem obietnice pozwanej. Nie zapłaciła powódce przedmiotowej kwoty do czasu wytoczenia powództwa (ani nawet po odebraniu nakazu zapłaty), a co więcej dokonywała czynności w ten sposób, aby doszło do tego jak najpóźniej. Pozwana wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym, a jednocześnie uznała roszczenie. Miało to na celu wyłącznie odroczenie w czasie obowiązku zapłaty, co wynikało z faktu, że na skutek wniesionego sprzeciwu nakaz zapłaty utracił moc (art. 505 § 2 k.p.c.). Nie jest prawdą twierdzenie, że powództwo było zbędne. Było jedyną drogą powódki do osiągnięcia zamierzonego celu. Powódka wielokrotnie zwracała się do pozwanego o zwrot nienależnie pobranych kwot, a żadne oświadczenie powódki o potrąceniu nie było w tej sytuacji konieczne. Również powoływanie się na niezasadne roszczenie banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału nie mogło zmienić postaci rzeczy, skoro pozwany bank nie złożył powódce nawet zarzutu potrącenia z tego tytułu. Nie jest wiadomym, ile jeszcze – zdaniem banku – miałaby oczekiwać powódka na zapłatę przez pozwanego kwoty dochodzonej pozwem, która przecież, nawet w ocenie pozwanego jak najbardziej była należna. Zresztą termin ten nie jest nawet wskazany przez pozwanego co i tak pozostawało bez znaczenia, skoro powódka mimo upływu wielu miesięcy, po wielokrotnych wezwaniach, nie doczekała się zapłaty należnej bezspornej kwoty. Zwłaszcza w okolicznościach niniejszej sprawy powołane orzeczenie Sądu Najwyższego ma zastosowanie. Pozwany nie miał woli zapłaty, a zależało mu jedynie na odroczeniu jej terminu i utrudnianiu uzyskania zaspokojenia roszczeń powódki.

Oczywistym jest w tej sytuacji, że nie zaszły żadne wyjątkowe okoliczności uzasadniające skorzystanie z dobrodziejstwa art. 102 k.p.c. Przepis ten odwołuje się również do zasad współżycia społecznego, a przecież to pozwany te właśnie zasady w sposób przemyślany i konsekwentny naruszył.