Pożyczkobiorca zapłaci 3000 zł zamiast 8828 zł, sąd uznał prowizję za niedozwoloną

Kredyt Inkaso I Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności (dawniej: Kredyt Inkaso I Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Funduszu Inwestycyjny Zamknięty) z siedzibą w G. wniósł o zasądzenie od pozwanego B. D. (1) kwoty 8828,37 zł wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 4100 zł za okres od dnia 19 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 997,37 zł od dnia 19 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty. Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów procesu w kwocie 1717 zł, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1200 zł oraz o zaliczenie na poczet opłaty od pozwu opłaty uiszczonej przez powoda w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

W uzasadnieniu wskazano, że pozwany zawarł z pierwotnym wierzycielem (...) S.A. umowę pożyczki numer (...) z dnia 10 listopada 2022 roku. Na podstawie umowy o przelew wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji zawartej pomiędzy powodem a poprzednim wierzycielem w dniu 25 września 2023 rok powód nabył wierzytelność wobec pozwanego z prawem do naliczania odsetek. Powód wskazał, że na kwotę dochodzoną pozwem składają się następujące należności:

1. 256,87 zł tytułem niespłaconych odsetek umownych naliczonych przez poprzedniego wierzyciela za okres od daty zawarcia umowy do dnia jej wymagalności wg stopy procentowej wskazanej w umowie każdorazowo nie wyższej niż stopa odsetek maksymalnych – data wymagalności 20 stycznia 2023 r.;

2. 323,20 zł tytułem odsetek karnych naliczonych przez poprzedniego wierzyciela od kwoty niespłaconego kapitału za okres od dnia występowania zaległości w spłacie do dnia 08 sierpnia 2023 roku wg stopy procentowej wskazanej w umowie każdorazowo nie wyższej niż stopa odsetek maksymalnych – data wymagalności 20 stycznia 2023 r.;

3. 4100 zł tytułem niespłaconej kwoty kapitału – data wymagalności 20 stycznia 2023 roku;

4. 3731 zł tytułem opłat i prowizji naliczonych przez poprzedniego wierzyciela – data wymagalności 20 stycznia 2023 roku;

5. 417,30 zł – tytułem odsetek naliczonych przez powoda od kwoty niespłaconego kapitału od dnia 09 sierpnia 23 roku do dnia poprzedzającego dzień wniesienia pozwu w niniejszej sprawie wg stopy procentowej wskazanej w umowie, każdorazowo nie wyższej niż stopa odsetek maksymalnych – data wymagalności 19 stycznia 2024 roku.

(pozew – k. 4-8v)

W odpowiedzi na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności norm prawem przepisanych.

Pozwany podniósł następujące zarzuty:

1. nieważność pożyczki, brak podpisania pożyczki przez pozwanego, brak potwierdzenia zawarcia pożyczki,

2. brak legitymacji czynnej po stronie powoda, który nabył w formie cesji nieistniejącą wierzytelność z pożyczki,

3. brak otrzymania wezwań na adres (...), z racji sprzedaży tej nieruchomości przed datą rzekomej pożyczki, a mianowicie w dniu 28.10.2022 r.

4. brak otrzymania kwoty 1100 zł z tytułu rzekomej pożyczki, z racji braku posiadania przez pozwanego jakiegokolwiek konta w K. Bank, na które kwota ta mogłaby być przelana;

5. brak wiedzy/brak odnotowania wpływu kwoty 3000 zł rzekomej pożyczki w ramach przelewu na rachunek w Banku (...),

6. nieważność klauzul umownych umowy pożyczki dot. odsetek i pozaodsetkowych kosztów;

7. brak legitymacji czynnej powoda w zakresie ewentualnego bezpodstawnego wzbogacenia,

8. wygaśnięcia ewentualnych roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia z racji zużycia środków w kwocie 3000 zł na bieżące wydatki, w tym wydatki działalności gospodarczej.

Pozwany zaprzeczył by zawierał jakąkolwiek pożyczkę z pierwotnym wierzycielem (...) S.A. w tym umowę z dnia 10 listopada 2022 roku. Wskazał, że niepodpisane wydruki pożyczki bez żadnych podpisów pozwanego nie mają cech dokumentu i nie dowodzą faktu złożenia oświadczenia woli przez pozwanego. Pozwany podkreślił, że nie miał potrzeby posiłkowania się tego rodzaju pożyczkami w firmach parabankowych, bowiem 12 dni wcześniej w dniu 28.10.2022 r. sprzedał wraz z żoną swój dom w K. przy ul. (...) za kwotę 1975000 zł, którą zainwestował w zakup kilku mieszkań. Pozwany przyznał, że wskazany na potwierdzeniu przelewu kwoty 3000 zł rachunek bankowy w Banku (...) należał do niego, ale rachunek ten został zamknięty w połowie maja 2023 roku i pozwany nie ma możliwości weryfikacji jego historii i wpływu takiej kwoty. W przypadku prawdziwości przelewu kwoty 3000 zł, antycypując ewentualne żądanie zwrotu tej kwoty na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, pozwany zgłosił zarzut zużycia tej kwoty w ten sposób, że nie jest on aktualnie wzbogacony. Wskazał również, że powód nie jest legitymowany czynnie do dochodzenia wierzytelności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wobec pozwanego, bowiem przedmiotem cesji była wierzytelność z umowy pożyczki, a cesja zawiera adnotacje o bezpodstawnym wzbogaceniu ale tylko dla przypadków, w których klienci złożyli oświadczenie o odstąpieniu od pożyczki. Pozwany zarzucił również naliczanie lichwiarskich odsetek oraz prowizji w kwocie 3731 zł przewyższającej kwotę kapitału pożyczki, której naliczenie należy uznać za abuzywne postanowienie umowne.

(odpowiedź na pozew – k. 84-90)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 10 listopada 2022 roku pozwany B. D. (1) zawarł z (...) S.A. w G. umowę pożyczki nr (...) przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość, na podstawie której pożyczkodawca przekazał na rachunek bankowy pozwanego kwotę 3000 zł, a pozwany zobowiązał się do zwrotu pożyczonej kwoty.

Pożyczkodawca wygenerował druk umowy pożyczki, w której stwierdzono, że kwota pożyczki udzielonej na podstawie Umowy wynosi 4100 zł i zostanie wypłacona pożyczkobiorcy w wysokości pomniejszonej o kwotę jednorazowej opłaty za dobrowolny Pakiet Usług (...) w wysokości 1100 zł. W druku umowy pożyczki wskazano, że pożyczka jest oprocentowana stałą stopą procentową w stosunku rocznym w wysokości 20,5% (pkt II.2. druku umowy), spłata pożyczki nastąpi w 36 miesięcznych ratach w terminie 36 miesięcy od daty wypłaty pożyczki (pkt II.3), pożyczkodawca naliczy prowizję w kwocie 3731 zł za przygotowanie i udzielenie pożyczki (pkt II.6), całkowita kwota do zapłaty to 9307,04 zł (II.9).

Kwota 3000 zł została przelana przez pożyczkodawcę na rachunek bankowy należący do pozwanego o nr (...) w dniu 10 listopada 2022 roku.

(dowód: druk umowy pożyczki z harmonogramem spłaty i formularzem informacyjnym – k. 37-55, potwierdzenie dyspozycji przelewu – k. 57)

Rachunek bankowy o numerze (...) był wykorzystywany przez pozwanego na cele prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

(dowód: zeznania pozwanego )

Pismem z dnia 14 kwietnia 2023 roku (...) S.A. wypowiedział umowę pożyczki nr (...) ze skutkiem natychmiastowym, wzywając do zapłaty całości wymagalnego zadłużenia wynikającego z powyższej umowy pożyczki, które na dzień wypowiedzenia wynosiło wg pożyczkodawcy 8097,34 zł.

(dowód: wypowiedzenie umowy pożyczki - k. 56v)

Na mocy umowy przelewu wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji z dnia 25 września 2023 roku w G. (...) S.A. z siedzibą w G. dokonała przelewu na rzecz powoda (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w G. pakietu wierzytelności wynikających z niespłaconych i wymagalnych należności z tytułu umow o kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim oraz z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia osób fizycznych, które zawarły z cedentem umowę pożyczki gotówkowej, a następnie złożyły oświadczenie o odstąpieniu i do dnia zawarcia umowy przelewu nie uiściły pełnej kwoty pożyczki wraz z odsetkami.

W załączniku nr 1 do Umowy Przelewu Wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji z dnia 25 września 2023 roku zawierającej tabelaryczne zestawienie wierzytelności będących przedmiotem przelewu wierzytelność wobec pozwanego została zindywidualizowana w następujący sposób: numer umowy: (...), data zawarcia umowy: 2022-11-10; Imię i Nazwisko dłużnika: B. D. (1), PESEL/NIP: (...); Łączne saldo zobowiązania na datę cut off: 8411,07 zł; Kapitał: 4100 zł, Prowizje: 3731 zł, Opłaty administracyjne: 0,00 zł, Inne opłaty: 0,00 zł, Odsetki umowne: 256,87 zł, Odsetki karne: 323,20 zł, Koszty sądowe: 0,00 zł, Koszty zastępstwa procesowego: 0,00 zł.

W dniu 25 września 2023 roku (...) S.A. w G. i powód podpisali załącznik nr 2 do Umowy Przelewu Wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji z dnia 25 września 2023 roku, w którym potwierdzili, że cała cena określona w § 3 Umowy została zapłacona i tym samym wierzytelności objęte umową przeszły na Cesjonariusza w dniu 25 września 2023 roku.

(dowód: umowa przelewu wierzytelności – k. 16-24, załącznik nr 2 – k. 25-26v, załącznik nr 1 – wyciąg wierzytelności – k. 32-34)

Pismem z dnia 30 października 2023 roku pełnomocnik (...) S.A. w G. zawiadomił pozwanego B. D. (1) o przelewie wierzytelności wynikającej z umowy nr (...) z dnia 2022-11-10 na rzecz powoda. Zawiadomienie wysłano na adres: D. 6c, (...)-(...) K.. Jednocześnie na ten sam adres przesłano zawiadomienie dla pozwanego o istniejącym zadłużeniu wobec powoda w wysokości 8626,18 zł z informacją o trybie spłaty zadłużenia.

(dowód: zawiadomienie o przelewie wierzytelności – k. 35, informacja o zadłużeniu – k. 36-36v)

W dniu 19 stycznia 2024 roku powód wniósł do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie pozew w elektronicznym postępowaniu upominawczym o zapłatę na jego rzecz od pozwanego kwoty łącznej (...),37 z tytułu zawartej w dniu 10 listopada 2022 r. umowy pożyczki nr (...).

W dniu 12 lutego 2024 r. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Sprzeciw od powyższego orzeczenia wniósł pozwany. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2024 r. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu i utraty mocy nakazu zapłaty, umorzył postępowanie w całości i orzekł o kosztach postępowania.

(dowód: pozew – k. 61-64v, nakaz – k. 65, sprzeciw – k. 74v-75, postanowienie – 76)

W dniu 28 października 2022 roku B. D. (1) wraz z żoną zawarł umowę sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) w K.. B. D. (1) była zameldowany na pobyt stały pod adresem przy ul. (...) w K. od 24 maja 1965 roku do 27 października 2022 r. Od dnia 16 listopada 2022 roku pozwany zameldował się na pobyt stały w lokalu pod adresem ul. (...) w K..

(dowód: k. zaświadczenia – k. 95-96, k. 92 – pierwsza strona aktu notarialnego, k. 93 – wydruk z elektronicznej księgi wieczystej)

Sąd zważył co następuje:

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów w postaci druku umowy pożyczki, potwierdzenia przelewu, umowy cesji wierzytelności, zaświadczeń o zameldowaniu, części aktu notarialnego, wydruku z elektronicznej księgi wieczystej oraz częściowo zeznań pozwanego B. D. (2). Prawdziwość dokumentów nie była przez żadną ze stron kwestionowana. Natomiast wydruk umowy pożyczki był jedynie podsumowaniem warunków umowy przygotowanym przez pożyczkodawcę, niepodpisanym przez strony. Sąd uznał go jedynie za dowód tego, że taki wydruk został sporządzony. Nie stanowił on podstawy wystarczającej do ustalenia, że pozwany zgodził się na warunki umowy pożyczki wskazane w tym wydruku. Nie pozwalał on również na ustalenie, w jaki sposób, jakim zachowaniem pozwany miał wyrazić wolę zawarcia umowy pożyczki i w jaki sposób mógł kształtować treść umowy. Dlatego na podstawie wydruku umowy pożyczki Sąd ustalił, że takie zestawienie warunków umownych zostało przez pożyczkodawcę przygotowane, a nie że takiej treści umowa została zawarta przez (...) S.A. i pozwanego. Sąd uznał, że potwierdzenie przelewu kwoty 3000 zł potwierdza fakt wykonania umowy pożyczki przez (...) S.A. oraz fakt otrzymania tej kwoty pożyczki przez pozwanego. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wyraźnie przyznała, że rachunek bankowy wskazany w treści przelewu należał do pozwanego i był związany z prowadzoną przez niego działalnością. Potwierdzenie przelewu jest dokumentem wygenerowanym przez system bankowy, który potwierdza przeksięgowanie środków pieniężnych między rachunkami bankowymi wskazanymi w przelewie. Ponieważ w treści przelewu wskazano rachunek bankowy pozwanego jako rachunek odbiorcy kwoty 3000 zł, to było to podstawą do ustalenia, że taka kwota na rachunek pozwanego rzeczywiście wpłynęła.

Sąd nie uwzględnił zeznań pozwanego słuchanego w charakterze strony w zakresie, w jakim kwestionował on fakt zawarcia umowy pożyczki. Sąd zważył, że pozwany w odpowiedzi na pozew przyznał, że rachunek bankowy, na który dokonano przelewu pożyczki należał do niego. Z potwierdzenie przelewu załączonego do pozwu wynika, że kwota 3000 zł została na rachunek pozwanego przelana. Nie ma żadnego innego logicznego uzasadnienia faktu przelewu kwoty 3000 zł przez pożyczkodawcę na rachunek bankowy pozwanego ze wskazaniem jego prawidłowych danych osobowych niż fakt zawarcia takiej dyspozycji ze strony pozwanego przy zawarciu umowy pożyczki. Nie sposób uznać, że ktoś posłużył się danymi osobowymi pozwanego, bo w takich wypadkach kwota pożyczki nie jest przelewana na rachunek osoby „oszukiwanej”. F. uzyskuje osoba posługująca się danymi pożyczkobiorcy. W niniejszej sprawie kwota pożyczki została wypłacona na rachunek pozwanego, więc nielogiczne byłoby uznanie, że nastąpiło to na skutek zawarcia umowy przez osobę podszywającą się przez pozwanego. Sąd nie dał również wiary pozwanemu w zakresie, w jakim wskazał on, że nie odnotował wpływu tej kwoty na rachunek bankowy. Z zasad wiedzy i doświadczenia życiowego wynika, że wszelkie wpływy na rachunek bankowy związany z działalnością gospodarczą muszą być analizowane przez osobę prowadzącą działalność lub osobę przez nią wyznaczoną (np. księgową) w celu powiązania przepływów na rachunku z fakturowanymi transakcjami w ramach działalności. Nie sposób uznać, że wpłata kwoty 3000 zł mogła zostać przeoczona.

W świetle tak ustalonego stanu faktycznego i tak ocenionego materiału dowodowego powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części.

Powód wywodził roszczenie z umowy pożyczki nr (...) dnia 10 listopada 2022 roku zawartej przez pozwanego B. D. (1) z pierwotnym wierzycielem (...) S.A. przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość, na podstawie której pożyczono pozwanemu kwotę 3000 złotych. Powód dochodził od pozwanego zwrotu pożyczonego kapitału wraz z prowizją i odsetkami za opóźnienie w spłacie pożyczki. Wierzytelność z tego tytułu powód nabył na podstawie umowy przelewu wierzytelności.

Zgodnie z treścią przepisu art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim w brzmieniu obowiązującym na datę zawarcia umowy pożyczki, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Zgodnie z przepisem ust. 2 za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki.

Powyższa ustawa dopuszcza zawieranie umowy o kredyt konsumencki za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Umowa o kredyt konsumencki zawierana na odległość to umowa która spełnia wymagania przewidziane w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Ponadto przepisy dopuszczają zawarcie takiej umowy na odległość zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną stanowiącym, iż świadczenie usług drogą elektroniczną w rozumieniu ustawy oznacza wykonanie usługi świadczonej bez jednoczesnej obecności stron (na odległość), poprzez przekaz danych na indywidualne żądanie usługobiorcy, przesyłanej i otrzymywanej za pomocą urządzeń do elektronicznego przetwarzania, włącznie z kompresją cyfrową, i przechowywania danych, która jest w całości nadawana, odbierana lub transmitowana za pomocą sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim określa wymogi formalne umowy o kredyt konsumencki. Umowa taka powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba, że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. W żadnym z tych przepisów ww. ustawy nie określono skutków prawnych niedochowania formy pisemnej, a więc można przyjąć, że została ona zastrzeżona pod rygorem utrudnień dowodowych. Okoliczność zaś, że nie została zawarta w wymaganej przez ustawę o kredycie konsumenckim formie pisemnej powoduje jedynie ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności, ustawa nie przewiduje bowiem rygoru nieważności. Przy czym zgodnie z treścią art. 74 § 2 k.c., pomimo niezachowania formy pisemnej przewidzianej dla celów dowodowych, dowód ze świadków lub dowód z przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, jeżeli żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo, jeżeli fakt dokonania czynności prawnej będzie uprawdopodobniony za pomocą pisma.

W ocenie Sądu uznać należy, iż zawarcie umowy kredytu konsumenckiego nie wymaga zachowania formy pisemnej i co do zasady umowa taka może być zawarta również za pomocą środków porozumiewania się na odległość. W konsekwencji sam brak podpisu pozwanego pod umową pożyczki nie stanowi o uznaniu, że między stronami nie doszło do zawarcia umowy pożyczki.

W toku niniejszego postępowania pozwany podnosił, że strona powodowa nie wykazała faktu skutecznego nabycia przedmiotowej wierzytelności, a także faktu zawarcia umowy i jej wykonania przez pożyczkodawcę.

Stosownie do treści art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Uregulowanie przepisu art. 6 k.c. stanowi o ciężarze dowodu w sensie materialnoprawnym i wskazuje, kogo obciążają skutki nieudowodnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej. Zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu wynikającym z przywołanego przepisu, powód jest zobowiązany do wykazania wszystkich okoliczności uzasadniających jego roszczenie tak co do zasady jak i wysokości. Pozwany zaś, który odmawia uczynienia zadość żądaniu powoda, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje. Spoczywający na pozwanym obowiązek dowiedzenia okoliczności wskazujących na wygaśnięcie zobowiązania nie może wyprzedzać ciążącego na powodzie obowiązku udowodnienia powództwa. Podkreślić jednakże należy, że art. 6 k.c. rozumiany być musi przede wszystkim w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 299/06). Obowiązek natomiast przedstawienia dowodów, zgodnie z przepisem art. 3 k.p.c. spoczywa na stronach. Nadto zgodnie z zasadą kontradyktoryjności, rządzącą procesem cywilnym, rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.).

W procesie związanym z wykonaniem umowy pożyczki powód jest zobowiązany udowodnić, stosownie do treści przepisu art. 6 k.c., że strony zawarły umowę tej kategorii, a także, że przeniósł na własność biorącego pożyczkę określoną w umowie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku. Biorący pożyczkę natomiast winien wykazać wykonanie swego świadczenia w postaci zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości, przy czym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (art. 232 k.p.c.).

Z uwagi na podniesione przez pozwanego zarzuty, na powodzie – zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu wyrażoną w art. 6 k.c. – spoczywał zatem obowiązek wykazania, że pomiędzy jego poprzednikiem prawnym a pozwanym doszło do skutecznego zawarcia umowy pożyczki i że na jej podstawie na własność pozwanego została przeniesiona wskazana w umowie kwota pożyczki, tj. 3000 złotych, a także że pozwany nie wywiązał się z obowiązku zwrotu pożyczki i z tego tytułu powstało zadłużenie w dochodzonej pozwem kwocie. Nadto powód winien udowodnić, że nabył przedmiotową wierzytelność.

Pozwany zarzucał powodowi brak legitymacji czynnej, ale de facto nie kwestionował samej umowy cesji wierzytelności a jedynie istnienie wierzytelności. Wskazując na nieistnienie wierzytelności z umowy pożyczki pozwany wskazywał na nieskuteczność cesji.

W ocenie Sądu strona powodowa wykazała, że pomiędzy pozwanym a jej poprzednikiem prawnym doszło do skutecznego zawarcia umowy pożyczki i jej wykonania – przeniesienia na własność pozwanego będącej przedmiotem umowy kwoty 3000 złotych. Do skutecznego zawarcia umowy pożyczki konieczne jest ustalenie, że doszło do złożenia skutecznych oświadczeń woli dwóch stron: pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy. Zgodnie z treścią przepisu art. 60 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Sąd zważył, że powód przedstawił potwierdzenie przelewu kwoty 3000 zł na rachunek bankowy pozwanego, a pozwany przyznał, iż był to jego rachunek bankowy wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Z faktu wypłaty pożyczki na rachunek bankowy pozwanego, ze wskazaniem jego danych jako danych odbiorcy przelewu, wynika domniemanie faktyczne złożenia przez pozwanego oświadczenia woli dotyczącego umowy pożyczki z dnia 10 listopada 2022 r. Domniemanie to należy wyprowadzić z zestawienia wydruku umowy pożyczki z potwierdzeniem przelewu. Data wydruku umowy pożyczki, oznaczenie tej umowy, wysokość przedmiotu umowy odpowiada treści potwierdzenia wykonania transakcji płatniczej. Umowa pożyczki dotyczyła 3000 złotych i taka sama kwota została wypłacona

Przepis art. 231 k.p.c. stanowi, że sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Domniemanie faktyczne przewidziane w art. 231 k.p.c. jest środkiem pozwalającym ustalić określony element stanu faktycznego, konstruowany z uwzględnieniem reguł art. 233 § 1 k.p.c., a tym samym należy do kręgu czynności dotyczących ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Może mieć więc zastosowanie, gdy faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy nie można udowodnić wprost za pomocą dostępnych środków dowodowych lub przeprowadzenie dowodów na taką okoliczność byłoby istotnie utrudnione - w takiej sytuacji, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, opierając się na innych, udowodnionych faktach, sąd może wyprowadzić logiczny wniosek co do zaistnienia tego innego faktu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2020 roku, I CSK 34/19). Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 233 § 1 k.c. sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

W ocenie Sądu z faktu rzeczywistego wykonania pożyczki na rzecz pozwanego można wyprowadzić wniosek, że do zawarcia umowy pożyczki na kwotę 3000 zł między pozwanym a poprzednikiem prawnym powoda doszło. Jak wskazano wyżej przy ocenie dowodu z zeznań pozwanego, sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym byłoby przyjęcie, że ktoś posłużył się danymi osobowymi pozwanego, by zawrzeć umowę pożyczki w sytuacji, gdy kwota pożyczki wpłynęła na rachunek pozwanego.

W tej sytuacji Sąd uznał za udowodniony fakt zawarcia umowy pożyczki kwoty 2500 zł przez pozwanego z pierwotnym wierzycielem i fakt wykonania umowy przez pożyczkodawcę. Brak wywiązania się przez pozwanego z obowiązku zwrotu pożyczki był między stronami niesporny.

Sąd zważył jednak, że w okolicznościach niniejszej sprawy materiał dowodowy nie dał podstaw do ustalenia sposobu złożenia oświadczenia woli przez pozwanego oraz zakresu jego zgody na warunki umowne spisane przez pożyczkodawcę w druku umowy pożyczki. W tej sytuacji Sąd uznał, że powód wykazał jedynie fakt zawarcia umowy pożyczki w kwocie 3000 zł, fakt jej wykonania przez pożyczkodawcę i obowiązek jej zwrotu przez pozwanego, z którego ten się nie wywiązał. Inne warunki umowne z treści potwierdzenia przelewu nie wynikają. Brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że pozwany zgodził się na skorzystanie z odpłatnej usługi Pakietu (...), na wysokość odsetek 20,5% w stosunku rocznym i obciążenie prowizją w wysokości 3731 zł. W tym zakresie w ocenie Sądu nie było podstaw do ustalenia, że pozwany wyraził wolę związania się takimi warunkami umownymi. Z tego już względu roszczenie o zapłatę odsetek umownych, opłat za Pakiet Medyczny i prowizji było pozbawione podstaw na zasadzie art. 6 k.c.

Niezależnie od powyższych ustaleń, zdaniem Sądu, należało podzielić zarzuty pozwanego o stosowaniu przez poprzednika prawnego powoda niedozwolonych postanowień umownych w zakresie w jakim postanowienia te przewidują obowiązek uiszczenia przez pozwanego prowizji w wysokości 3731 zł.

Sąd zważył, iż umowa stron miała charakter umowy konsumenckiej. Poprzednik prawny powoda jest przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek. Pozwany zawarł umowę pożyczki gotówkowej jako osoba fizyczna, w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą, a więc jako konsument. W takiej sprawie Sąd z urzędu bada, czy umowa wiążąca strony zawiera niedozwolone klauzule umowne.

Zgodnie z art. 385

1§ 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W niniejszej sprawie postanowienia umowy pożyczki były uprzednio sformułowane wg wzorca stosowanego przez poprzednika prawnego powoda i nie zostały z pozwanym indywidualnie uzgodnione. Nie przedstawiono dowodu, że pozwany zaakceptował te warunki umowne. Bezspornie też pozwany nie miał wpływu na ich treść, nie były one z nim bowiem uzgadniane. Brak jest w tej sprawie jakichkolwiek dowodów wskazujących na prowadzenie negocjacji przez strony. Brak jest bowiem w ogóle dowodu, jak przebiegał proces ubiegania się o pożyczkę.

Nadto, w ocenie Sądu postanowienia umowne dotyczące ustalenia prowizji nie określają głównych świadczeń stron. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej warunki umowy wchodzące w zakres pojęcia „głównego przedmiotu umowy” to takie, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które z tego względu charakteryzują tę umowę (tak wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-(...)). Podobnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 2004 roku w sprawie I CK (...), że „pojęcie głównego świadczenia stron należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy”.

Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. umowa pożyczki może mieć charter zarówno odpłatny, jak i nie przewidywać wynagrodzenia za jej udzielnie. Zatem postanowienia dotyczące opłat, prowizji w umowie pożyczki nie definiują charakterystycznego dla tej umowy świadczenia, a więc nie dotyczą świadczenia głównego w rozumieniu art. 385

1 § 1 k.c.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni to zapatrywanie podziela, jak i wskazania Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawarte w wyroku z dnia 3 września 2020 r. w sprawie C-84/19, że „artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, zmienionej dyrektywą 2011/83 należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny dotyczący pozaodsetkowych kosztów kredytu, który określa ten koszt poniżej ustawowego pułapu i który przenosi na konsumenta koszty działalności gospodarczej kredytodawcy, może powodować znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, gdy obciąża konsumenta kosztami nieproporcjonalnymi w stosunku do świadczeń i do kwoty otrzymanego kredytu, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego”.

W niniejszej sprawie wysokość prowizji w druku umowy pożyczki określono na kwotę 3731 zł, a więc w kwocie przekraczającej wysokość kwoty pożyczki przelanej na rzecz pozwanego (3000 zł). W treści druku umowy wskazano, że prowizja obejmuje koszty przygotowania umowy i udzielenia pożyczki, zbadania zdolności kredytowej pożyczkobiorcy.

Z treści druku umowy pożyczki ani okoliczności towarzyszących nie wynikało, by opłata prowizyjna w kwocie 3731 zł pozostawała w jakimkolwiek związku z konkretnymi wydatkami poniesionymi w związku z realizacją tej umowy. Powód nie przedstawił sposobu naliczenia takiej kwoty prowizji ani kosztów poniesionych w związku z realizacją tej konkretnej umowy. Dlatego w ocenie Sądu postanowienia umowne dotyczące naliczenia prowizji są nieprzejrzyste, nieprecyzyjne. Przez to, że nie precyzują konkretnych kosztów czy usług, których dotyczą, stanowią przejaw nielojalności kontraktowej i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. W ocenie Sądu wysokość prowizji została ustalona w sposób rażąco wygórowany, naruszając interesy pozwanego. Wysokość prowizji nie miała żadnego jasnego powiązania z kosztami faktycznie poniesionymi przez powoda przy realizacji tej konkretnej umowy i przekraczała przedmiot pożyczki. Zatem, ustalenie jej stanowiło nadużycie przewagi kontraktowej poprzednika prawnego powoda jako pożyczkodawcy. Prowizja ustalona w oderwaniu od faktycznych kosztów pożyczkodawcy jest dodatkowym wynagrodzeniem za korzystanie przez pozwanego z pożyczonego kapitału, poza pobieranymi przez powoda odsetkami umownymi. Dlatego w ocenie Sądu można uznać, iż jej ustalenie ma na celu obejście przepisów regulujących instytucję odsetek maksymalnych. Prowadzi to do naruszenia interesów pozwanego jako konsumenta. Na pozwanym spoczywały bowiem nadmierne dodatkowe obciążenia poza obowiązkiem zapłaty odsetek, w oderwaniu od ponoszonych przez powoda kosztów, a więc w sposób, który zachwiał ekwiwalentnością świadczeń stron na niekorzyść pozwanego jako konsumenta. Dlatego postanowienie umowne dotyczące naliczenia prowizji w kwocie (...) zł Sąd uznał za niewiążące na podstawie art. 385

1 § 1 k.c.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, na mocy art. 720 k.p.c. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim w zw. z art. 385

1 § 1 k.c. oraz art. 6 k.c. Sąd w pkt. I wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda jedynie kwotę 3000 zł tytułem zwrotu należności głównej z umowy pożyczki, oddalając powództwo w pozostałym zakresie na podstawie art. 6 k.c.

Sąd zasądził od tej kwoty odsetki ustawowe za opóźnienie na zasadzie art. 481 §§ 1 i 2 k.c. od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym tj. 19 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty, uznając iż w tym okresie pozwany był w opóźnieniu w spełnieniu obowiązku zwrotu pożyczki.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c., art. 100 zdanie 2 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów. Z uwagi na to, iż powództwo zostało uwzględnione w 34 %, kosztami procesu w tym zakresie należało obciążyć pozwanego, a w pozostałej części powoda.

Na koszty procesu w niniejszej sprawie składały się:

a) koszty poniesione przez powoda w postaci: opłaty od pozwu w wysokości 500 zł, kosztów zastępstwa procesowego powoda w toku niniejszego postępowania w wysokości 1817 zł (wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 1800 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i opłata skarbowa w kwocie 17 zł);

b) koszty poniesione przez pozwanego w postaci kosztów zastępstwa procesowego pozwanego w wysokości 1817 zł (wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 1800 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i opłata skarbowa w kwocie 17 zł).

Łącznie suma kosztów procesu wyniosła 4134 zł. Pozwany winien był ponieść 34% tych kosztów, a więc (...),56 zł, a poniósł 1817 zł. Dlatego należało zasądzić od powoda na rzecz pozwanego kwotę 411,44 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu w sprawie, o czym orzeczono w pkt. III sentencji wyroku. Sąd na zasadzie art. 98 § 1

1 k.p.c. zasądził od ww. kwoty także odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.