Pasażerka z 19 proc. uszczerbku na zdrowiu dostanie od ubezpieczyciela dopłatę 78 tys. zł

Powódka B. L.

17.05.2021 r. pozwała (...) Zakład (...) Spółkę Akcyjną w W. za

skutki wypadku drogowego z 5.03.2020 r., spowodowanego przez kierującego pojazdem, objętego ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej przez pozwanego o1 :

I. 141 512,00 zł

z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4.03.2021r. do dnia zapłaty – w tym :

1. 138 000,00 zł dopłaty

zadośćuczynienia,

2. 1 756,81 zł

utraconych dochodów wobec otrzymywania od 5.03.2020 r. do 21.07.2020r. zasiłku chorobowego zamiast wynagrodzenia,

3. 1 755,43 zł dopłaty

kosztów leczenia i z nimi związanych.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, uważając, że wypłacone już świadczenia były adekwatne, tj. :

- 12 000 zł

zadośćuczynienia,

- 456,47 zł

kosztów leczenia i zakupu leków/sprzętu ortopedycznego, środków pomocniczych (w zakresie uznanym za pozostające w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodę oraz odmawiając tych, które mogło być odbyć się w ramach świadczeń NFZ),

- 80 zł kosztów przejazdu na badania lekarskie.

Co do utraconych dochodów stwierdził, że powódka nie przedłożyła dokumentów, o które ją zobowiązał, a więc nie zostały wykazane.

Kwestionował także datę wymagalności wobec ocenności roszczenia o zadośćuczynienie, które w przypadku uwzględnienia jest dookreślone dopiero poprzez wyrok sądu po przeprowadzeniu postępowania dowodowego.

Sąd ustalił, co następuje:

5.03.2020 r. powódka jako pasażerka pojazdu uczestniczyła w wypadku komunikacyjnym, spowodowanym przez kierującego innym pojazdem, objętym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej przez pozwanego.

bezsporne

Powódka z wypadku trafiła do szpitala, z którego została następnego dnia przewieziona do innego - ze względu na brak miejsce i wypisana 13.03.2020 r. do dalszego leczenia ambulatoryjnego w zakresie chirurgicznym i neurologicznym oraz z zaleceniem oszczędnego trybu życia, zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nasłoneczniania głowy, dźwigania ciężarów, prac na wysokościach. Powódka kontynuowała leczenie.

Po przyjęciu do szpitala powódka skarżyła się na bóle nad – i podbrzusza, co łączono z działaniem pasów bezpieczeństwa, jak i w badaniu USG odnotowano stłuczenie. Po przeprowadzeniu rozpoznania zalecono ponawianie RTG, by w razie podejrzeń upewnić się, czy ujawni się coś jeszcze. Zastosowano wówczas leczenie zachowawcze – przy pionizacji sznurówka unieruchamiająca odcinek LS kręgosłupa przez 6 tygodni.

W wyniku wypadku powódka ur. (...) (

38 lat w chwili zdarzenia) doznała (1) rany tłuczonej okolicy podrzepkowej lewej (pozostała widoczna, szepcząca blizna), (2) złamania L4 (w następstwie doszło do ograniczenia ruchomości odcinka lędźwiowego kręgosłupa po zachowawczym leczeniu złamania trzonu L4 i wyrostka poprzecznego), (3) złamania żeber2 lewych VIII i IX oraz (4) skręcenia stawu skokowego prawego (ograniczenia ruchomości po zachowawczym leczeniu urazu skrętnego). Prowadziło to do określenia 19 % uszczerbku odpowiednio do kolejności : (1) 5 % wobec blizny, (2) 0 %, (3) 10 %, (4) 4 % (wobec wcześniejszych dolegliwości zmniejszono z 10 % o 6 %).

W badaniu TK głowy w szpitalu stwierdzono pourazowy dyskretnie hypodensyjny obszar po stłuczeniu w prawym płacie skroniowym i potylicznym. Powódka w trakcie badania sygnalizowała zawroty przy zwrocie głowy oraz bóle w klatce piersiowej. Po powtórzeniu badania na wizycie prywatnej 25.03.2020 r. nie stwierdzono zmian pourazowych, ale zalecono leczenie poprzez gorset lędźwiowy na 3 miesiące do następnej kontroli. I wówczas 23.06.2020r. nadal zalecono unikanie przeciążeń przez 2 miesiące i wdrożenie po tym czasie fizjoterapii. Odnotowano, że powódka nie przyjmuje leków przeciwbólowych, choć ból o mniejszej sile utrzymywał się.

Złamanie kręgosłupa i uraz skrętny stawku skokowego mają charakter trwały, wymagały długotrwałej rehabilitacji ze wspomaganiem fizjoterapeutów. Nie ma możliwości wyleczenia blizny. Złamania żeber można było uznać za wygojone, ale okres konsolidacji kostnej oraz odczuwanych dolegliwości był długotrwały, wielomiesięczny i intensywny.

21.07.2020 r. stwierdzono zakończenie leczenia i możliwość powrotu do pracy. Wystawione zostało jednocześnie skierowania na badanie MRI kręgosłupa (przy zauważeniu skoliozy jako współistniejącej w badaniu) oraz na USG kolana celem oceny blizny (z opcją m.in. ciała obcego) w związku ze zgłaszanymi dolegliwościami. Powódka kontynuowała wizyty lekarskie.

29.08.2020 r. wykonane zostało badanie rezonansem magnetycznym, objęło także badanie kolana w zakresie zlecenia na USG. Badanie rezonansem powtórzono 3.11.2020 r. z zaleceniem konsultacji wobec obrazu stawu skokowego.

Powódka po wypadku leżała 3 miesiące, unieruchomiona ortezą. Jeszcze po roku i później odczuwała bolesność po doznanych stłuczeniach. Unika eksponowania blizny. Po zwolnieniu lekarskim miała problem z funkcjonowaniem w pracy i przy codziennych obowiązkach ze względu na odczuwanie ograniczeń sprawności. Następnie zaszła w ciążę (choć planowała ją wcześniej, gdyby nie wypadek) i skutki wypadku odczuwała jako obciążenie dla tego stanu, jak i potem przy karmieniu dziecka i w ogóle opiece nad nim, co ją frustrowało.

Negatywne emocje w związku z wypadkiem nie doprowadziły do zespołu stresu pourazowego i uszczerbku na zdrowie w zakresiu zdrowia psychicznego, mimo utrzymywania się lęku sytuacyjnego, obniżenia nastroju, wycofania z życia społecznego, przyczyniając się do subiektywnego poczucia krzywdy i cierpienia.

dowód: dokumentacja medyczna– k. 12-16, 18-30, 106-117, zeznania świadka M. L. – k. 129-130, powódki– k. 130-131, opinia biegłych – ortopedy : k. 186-187, 212, 226, psychologiczno-psychiatryczna – k. 267-271

Powódka była zatrudniona na umowę o pracę jako specjalista od spraw organizacji. Powódka za okres zasiłku chorobowego od 5.03.2020 r. do 21.07.2020 r. uzyskała

mniejszy dochód o ponad 1 756,81 zł.

dowód: dokumenty ZUS – k. 17, umowa o pracę – k. 58, wydruki przelewów – k. 59-66, zaświadczenie – k. 140-141

Lekarz na wizycie 25.02.2020 r. zalecił rehabilitację od 1.06.2020 r., a do tego czasu odciążenie i stopniowe ćwiczenia oddechowe i izometryczne.

dowód: zaświadczenie – k. 18,

opinia biegłego ortopedy : k. 186-187

15.09.2020 r. powódka uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności stopnia umiarkowanego do 30.09.2021 r. w związku z wypadkiem.

Powódka 28.09.2020 r. została skierowana przez ZUS na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS na turnus 24-dniowy od 14.11.2020 r.

Nadto powódka była rehabilitowana 18.01-29.01.2021 r.

dowód: zaświadczenia i skierowania, orzeczenie – k. 37-40

Powódka nie uzyskała od pozwanego zwrotu 1 755,43 zł z kosztów łącznie poniesionych na badania, rehabilitację, leków, wizyt lekarskich, ortezę.

Decyzją z 20.05.2020 r. pozwany przyznał pozwanej 11 000 zł zadośćuczynienia.

Pismem z 8.02.2021 r. (nadanym 15.02. 2021 r.) powódka, powołując się na dalszą dokumentację, wezwała o zapłatę 142 947,71 zł – 130 000 zł zadośćuczynienia, 2 190,90 zł kosztów leczenia i 1756,81 zł utraconych dochodów – w terminie 14 dni.

W odpowiedzi z 17.03.2021 r. przyznano dalsze 1 000 zł zadośćuczynienia, 235,47 zł kosztów leczenia i 200 zł kosztów sprzętu ortopedycznego i środków pomocniczych, a w toku dalszej korespondencji – 22.04.2021 r. 80 zł kosztów przejazdu.

dowód: ww. korespondencja – k. 31-36, 94, rachunki – k. 40-57

Powódka otrzymała 1400 zł z ubezpieczenia NNW oraz zasądzono na jej rzecz 4000 zł nawiązki, która po wyroku I instancji nie została zapłacona.

fakt przyznany (pismo k. 121-2, stanowisko k. 128v)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zostało częściowo uwzględnione co do roszczenia o zadośćuczynienie i w całości w pozostałym zakresie.

Pozwany jako ubezpieczyciel na podstawie art. 436 kc w zw. z art. 822 kc i art. 19 ust. 1, 34 ust. 1 cyt. ustawy z 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych … Dz. U. Nr 124, p. (...) ze zm) odpowiada za szkody wywołane przez posiadacza pojazdu, objętego u niego ubezpieczeniem w granicach art. 361 kc oraz art. 445 § 1 w zw. z art. 444 § 1 i 2 kc, które zgodnie z art. 13 ust. 2, 36 w/w ustawy ubezpieczeniowej zakreślają ich rozmiar.

Spór dotyczył wypłaty dalszych świadczeń w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotu objętego ubezpieczenia.

Generalnie sąd uznał, że zgromadzone dowody są wiarygodne, zwłaszcza, że : wzajemnie się uzupełniały i potwierdzały, dokumentacja medyczna, jak i inne dokumenty były dowodami obiektywnymi, biegli logicznie przedstawili swój wywód, zeznania - mimo obawy o subiektywizm - korelowały z innymi dowodami, z tym że w zakresie – w jakim dowody oparte były na ocenach - finalnie pozostawała ona w gestii sądu. Stąd przy omawianiu poszczególnych przesłanek pozostaje poddać zagadnienia dowodowe dokładniejszej analizie, gdy zachodzi taka potrzeba.

zadośćuczynienie - art. 445 § 1 kc

Sąd podziela pogląd, iż: „subiektywny charakter krzywdy powoduje, że przydatność kierowania się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia

sumami zasądzonymi z tego tytułu w innych przypadkach

jest ograniczona. Jednakże ta przesłanka nie jest całkowicie pozbawiona znaczenia, pozwala bowiem ocenić, czy na tle innych podobnych przypadków zadośćuczynienie nie jest nadmiernie wygórowane. Dodatkowo jednolitość orzecznictwa sądowego w tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa (por. wyrok SN z dnia 26 listopada 2009 r., (...), OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 80, LEX nr (...)).”

Dlatego dokonując szacowania, sąd miał na uwadze inne rozstrzygnięcia, które analizuje w zestawieniu z informacją o średniej wysokości odszkodowania za 1 % uszczerbku na zdrowiu. Z publikacji w Rzeczpospolitej z 21.01.2010 r. w wersji internetowej w artykule „Ubezpieczyciel sam wyliczy rekompensatę” – wynikało, że w sprawach o zadośćuczynienie średnio sądy zasądzają 2.500 zł za 1 % uszczerbku i wniosek ten nie odbiegał od weryfikacyjnych analiz orzecznictwa dokonywanych przez sąd z uwzględnieniem sytuacji rynkowej (tendencji zmian kosztów i dochodów) Uszczerbek jest bowiem podstawą szacowania wysokości roszczenia. Średnia oznacza występowanie odstępstw w górę i w dół przy badaniu konkretnej sytuacji. Dlatego miarkowanie

wyliczenia końcowego wysokości szkody, sąd dokonuje, badając ogół okoliczności jak:

a) wiek poszkodowanego (zwykle większą krzywdą jest np. kalectwo u młodej osoby),

b) rodzaj i rozmiar doznanych obrażeń,

c) intensywność (natężenie, nasilenie) i rodzaj cierpień fizycznych i psychicznych, ich oraz czas trwania (ewentualnie stopień kalectwa),

e) nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (kalectwo, oszpecenie);

f) skutki uszczerbku w zdrowiu na przyszłość (np. niemożność wykonywania ulubionego zawodu, uprawiania sportów, pracy artystycznej, rozwijania swoich zainteresowań i pasji, zawarcia związku małżeńskiego, posiadania dzieci, utrata kontaktów towarzyskich, utrata możliwości chodzenia do teatru, kina, wyjazdu na wycieczki),

g) rodzaj dotychczas wykonywanej pracy przez poszkodowanego, który powoduje niemożność dalszego jej kontynuowania,

h) szanse na przyszłość, związane np. z możliwością kontynuowania nauki, z wykonywaniem wyuczonego zawodu, życiem osobistym,

i) poczucie nieprzydatności społecznej i bezradność życiowa powstałe na skutek zdarzenia, wywołującego obrażenia ciała,

j) konieczność korzystania ze wsparcia innych, w tym najbliższych, przy prostych czynnościach życia codziennego – oraz szereg innych czynników podobnej natury do wyżej wskazanych,

ł) aktualne warunki oraz stopa życiowa społeczeństwa kraju, w którym mieszka poszkodowany ,

m) konieczność przedstawiania przez sumę zadośćuczynienia odczuwalnej wartości ekonomicznej, przynoszącą poszkodowanemu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne – nie będącej jednakże wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, co wynika z kompensacyjnego charakteru zadośćuczynienia.

Z pewnością wpływ na wielkość zasądzanych świadczeń ma także zakres żądań pozwu. W ten sposób powód dookreśla rozmiar odczuwalności swej krzywdy i stąd kwoty w różnych sprawach nie są ze sobą zupełnie proporcjonalnie skorelowane. Szczególnie można to zauważyć, gdy sąd uwzględnia całe powództwo, a strona żądała mniej niż średnia zasądzona w innej sprawie. Szacowanie wielkości krzywdy przez strony jest dość subiektywne, ale z pewnością występują także różnice w odczuwalności krzywdy.

Wobec powyższego sąd w całości uwzględnił żądanie o dopłatę zadośćuczynienia (zważając także na tendencje zmiany wartości pieniądza od czasu przywołanej powyżej publikacji). Wprawdzie ustalony uszczerbek na zdrowiu nie był wysoki wobec dochodzonej kwoty, to w oparciu o doświadczenie życiowe lektura dokumentacji medycznej uwiarygadniała zeznania powódki o zakresie krzywdy, a długotrwałość zwolnienia lekarskiego (w tym unieruchomienia ortezą) i dalej prowadzonych badań i konsultacji lekarskich, czasowego orzeczenia o niepełnosprawności, uzupełniały obraz, czego doświadczyła i doświadcza powódka. Poza bowiem obrażeniami, które pozostawiły trwały ślad, powódka była „pobijana” w większym zakresie i to dotkliwie (mając na uwadze obszary ciała, których to dotyczyło), co musiało rzutować na jej samopoczucie związane z wielomiesięcznym funkcjonowaniem z ograniczeniem sprawności, poszukiwaniem pomocy medycznej, odczuwalnością bólu, jak i innych stałych oznak przebytego zdarzenia nie tylko w postaci blizny (która niewątpliwie wpływa na samopoczucie przy rozmaitych okazjach), ale także i innych poddanych urazom narządów. Takie przeżycia, związane z całokształtem funkcjonowania mimo niewielkich obrażeń o skali trwałego uszczerbku, wiązały się zatem z ich długotrwałym wpływem na życie, pogorszeniem jego jakości, zwłaszcza że powódka miała plany macierzyńskie, które uległy zakłóceniu. Łącznie zaistniały warunki do pogłębiania frustracji powódki i wydłużonego okresu wpływu skutków wypadku, co należało jej zrekompensować.

Jednocześnie w podanych okolicznościach sąd nie uznał, by inne świadczenia uzyskane przez powódkę zwalniały pozwanego od dopłaty zasądzonej kwoty.

odszkodowanie art. 444 § 1 kc koszty leczenia i wydatków powiązanych z nimi

Sąd stwierdził, że powódka powinna otrzymać zwrot dochodzonych kosztów, wynikających z przedłożonych rachunków, które nie zostały opłacone przez pozwanego dotychczas, gdyż dysfunkcyjność leczenia przez NFZ jest powszechnie znana, a wobec dolegliwości powódki, należało dążyć do działań umożliwiających weryfikację poprawy stanu zdrowia. Przy tym zakres dodatkowych wydatków nie był duży, sprowadzał się do dość podstawowych, miarowo podejmowanych zgodnie ze wskazaniami lekarskimi - wydatków uzupełaniających leczenie w publicznej służbie zdrowia, które na ogół obecnie ubezpieczeni ponoszą zwykle we własnym zakresie. Jednocześnie dokumentacja medyczna wskazywała, że powódka mimo stwierdzenia przez lekarza, że leczenie jest zakończone i może wrócić do pracy, wciąż zmagała się z dolegliwościami i weryfikowała, co można zrobić, a więc i próbowała dodatkowej rehabilitacji, środków wspomagających regenerację, by nie odczuwać utrzymujących się skutków. Wydatki też należało zatem uznać za pozostające w związku przyczynowym ze sporną szkodą.

odszkodowanie art. 444 § 2 kc utracone zarobki

W toku procesu doszło do potwierdzenia zakresu utraconych zarobków, o których sąd orzekał w zakresie art. 321 § 1 kpc.

Odsetki

zasądzono na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc, w zw. art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, gdyż profesjonalista działa na swoje ryzyko, oczekując na rozstrzygnięcie sądu. Stąd przyjęcie przez powódkę daty z kolejnego wezwania o dopłatę, które nie zostało uwzględnione, wpisuje się we wskazaną regulację.

O k o s z t a c h rozstrzygnięto na podstawie art. 100 w zw. z art. 102 kpc z uwzględnieniem § 2 rozporządzenia z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przy uwzględnieniu art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obciążając pozwanego nieuiszczoną częścią opłaty od uwzględnionego żądania. Powódka wygrała w 58 %, ale dookreślenie jej świadczeń wymagało wyżej opisanego rozważenia, a więc sąd nie obciążył ją w całości skutkami przeszacowanego żądania, lecz zasądził koszty zastępstwa prawnego obliczone jakby zasądzona kwota stanowiła wartość przedmiotu sporu i nie zasądził kosztów pozwanego, który jako profesjonalista miał możność oszacowania spornego świadczenia, by próbować zapobiec procesowi (inaczej koszty te musiałby się niemal znieść, a jednak postępowanie było długotrwałe i powódka korzystała z zastępstwa prawnego od fazy przedsądowej). Dlatego też w całości kosztami biegłych (poza sytuacją wzmiankowaną poniżej) i pozyskania dokumentacji medycznej – obciążył pozwanego, a cześć z nich tymczasowo była finansowana ze Skarbu Państwa. Jednocześnie wobec przedstawionego rozliczenia i częściowego zwolnienia powódki z opłaty od pozwu, który nie został w całości uwzględniony, nie obciążono stron jej resztą.

Koszty powódki to więc : 5 400 zł + 17 zł – koszty zastępstwa prawnego (czyli w nawiązaniu do powyższego z pkt. 6 § 2 ww. rozporządzenia) z opłatą skarbową, 2 000 zł opłaty od pozwu, 696,22 zł (zaliczki na wynagrodzenie biegłych, a w pozostałym zakresie 303,78 zł, gdyż uiszczona została w wysokości 1000 zł - sąd obciążył powódkę, gdyż nie stawiła się na badanie, nie uprzedzając sądu, by nie kierował zlecenia do biegłego spoza S., a przy tym powszechnie wiadomym jest, że biegły z siedziby sądu w drodze wyjątku zgodził się wykonać opinię po zapoznaniu się z wnioskiem powódki, gdy taki pojawił się).

z/

1. (...)

2. (...)

3. (...)

1 kwoty zostały wpisane po analizie pozwu gdyż pojawiły się omyłki pisarskie - zwł. w zakresie należności z pkt. 3, ale i 2, więc sąd skupił się na podanej wartości przedmiotu sporu zwł. że co do wysokości zasadniczej kwoty powództwa, czyli zadośćuczynienia - nie było wątpliwości, a co do pozostałych kwot rozbieżności były niewielkie; przy tym wyliczenie z wezwania z 8.02.2021 r. po uiszczeniu 1000 zł na zadośćuczynienie i 435,47 zł – prowadziło do kwoty wskazanej jako wartość przedmiotu sporu, a więc przy 1 756,81 zł, reszta kosztów leczenia wynosiłaby 1 755,43 zł – co współgrało z załącznikami pozwu (jak i z opisem z pozwu)

2 stwierdzono stłuczenie w płucach