Były partner miał podrobić podpis pod pożyczką. Sąd oddalił pozew powódki

Powódka K. F. wniosła o stwierdzenie nieważności umowy pożyczki, którą zawarła z pozwaną S. F. S. z siedzibą w G. (...)w K. wraz z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia.

W uzasadnieniu powódka podniosła, że ona i D. M. tworzyli związek partnerski. D. M. otworzył działalność gospodarczą pod nazwą (...). Powódka twierdziła, że wówczas D. M. zaciągnął w (...) im. (...) z siedzibą w G. bez zgody i wiedzy powódki pożyczkę na kwotę 31.426,05 zł, podrabiając jej podpis na umowie. Powódka wskazała, iż o zaciągniętym na nią kredycie dowiedziała się w dniu 26.04.2024 r., kiedy to odebrała pismo od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K.

M. W.. Powódka wskazała, iż D. M. takich pożyczek zaciągnął więcej i co do pożyczki zaciągniętej w (...) Bank (...) SA został również złożony do Sądu Rejonowego w K. pozew o jej unieważnienie. Powódka w dniu 27 listopada 2023 r. złożyła zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. oraz art. 270 § 1 k.k. i art. 55 § 1 k.k.s. Przedmiotowe zawiadomienie dotyczyło umowy kredytowej w (...) Bank (...) i umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z (...) Sp. z o.o. oraz podrobienia podpisów na ww. umowach.

Powódka wniosła o przeprowadzenie badań przez biegłego grafologa celem wydania opinii w kwestii złożonych podpisów na jej imię i nazwisko.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Pozwana podniosła, iż w związku z niespłacaniem rat pożyczkowych dokonała w dniu 13.09.2023 r. wypowiedzenia umowy pożyczki. Zdaniem pozwanej nie zaszły żadne podstawy do uznania umowy za nieważną. Strona pozwana kwestionując w całości roszczenie powódki zwróciła uwagę na fakt, że powódka w treści pozwu twierdziła, że dowiedziała się o istnieniu umowy, dopiero gdy otrzymała pismo komornika sądowego z dnia 22.04.2024 r., tymczasem pozwana zauważyła, iż strona powodowa złożyła wniosek o restrukturyzację zadłużenia w dniu 18.07.2022 r.

Sąd ustalił, co następuje:

Powódka K. F. zawarła umowę pożyczki z pozwaną S. F. O. w K. w dniu 23 marca 2021 r. o numerze (...) na całkowitą kwotę pożyczki 31.426,05 zł, na okres 7 lat, z oprocentowaniem w wysokości 19,67 %.

/dowód: umowa z dnia 23.03.2021 r., k. 47/

W dniu 18 lipca 2022 r. powódka wniosła o restrukturyzację zadłużenia.

/dowód: wniosek o restrukturyzację pożyczki, k. 57/

W dniu 13 września 2023 r. S. wypowiedziała umowę pożyczki powódce K. F..

/dowód: wypowiedzenie umowy z dnia 23.03.2023 r., k. 61/

Prokurator Prokuratury Rejonowej w K.w dniu 28.02.2025 r. umorzył dochodzenie w sprawie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez zawarcie na dane osobowe K. F. umowy kredytowej w (...) Bank (...) oraz umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z (...) Sp. z o.o. przez D. M. tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. ( (...)-0.Ds. (...).2023). Postanowienie jest prawomocne.

/dowód: postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia 28.02.2025 r. , k. 176 akt/

Prokurator Prokuratury Rejonowej w K.w dniu 26.02.2025 r. umorzył dochodzenie w sprawie doprowadzenia K. F. w dniu 23 marca 2021 r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wykorzystanie danych K. F. podczas zawierania umowy pożyczki nr (...) w (...) im. (...) w łącznej kwocie 39.231,95 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. – wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego ( (...)-0.Ds. (...).2024). Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 lipca 2025 r. w sprawie II Kp 244/25 nie uwzględniono zażalenia i utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie.

/dowód: akta SR w K. o sygn. II Kp 244/25/

Zgodnie z opinią biegłego sądowego z dziedziny (...) podpisy złożone na umowie z dnia 23 marca 2021 r. nr (...) zostały złożone przez powódkę K. F..

/dowód: opinia biegłego sądowego, k. 140-153 akt/

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów dołączonych do akt sprawy, opinii biegłego sądowego z dziedziny grafologii oraz dołączonych akt karnych.

Zawnioskowane przez strony dowody Sąd ocenia zgodnie z art. 233 k.p.c., a więc według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Obowiązkiem Sądu jest jedynie przeprowadzenie dowodów wskazanych przez strony na okoliczności mające wpływ na treść dochodzonego roszczenia.

Należy podkreślić, iż stosowanie treści przepisu 254 § 1 k.c. badania prawdziwości pisma można dokonać z udziałem biegłych, zwłaszcza przez porównanie pisma na zakwestionowanym dokumencie z pismem tej samej osoby na innych dokumentach niewątpliwie prawdziwych.

Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu badań dokumentów, uznając sporządzoną opinię za wiarygodną, fachową, jasną i rzetelną. W ocenie Sądu opinia jest kompletna i w pełni uzasadniona, nie zawiera błędów ani sprzeczności, odpowiada postawionej tezie dowodowej, więc ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wiarygodności opinii przydaje poziom wiedzy biegłej, podstawy teoretyczne opinii oraz sposób motywowania wyrażonego w niej stanowiska. Biegła przekonywująco umotywowała wnioski opinii, formułując je w sposób kategoryczny. Nie budzi też najmniejszych wątpliwości dojście przez biegłą do wniosków końcowych opinii, które stanowią logiczną konsekwencję wywodu myślowego treści całej opinii.

Opinia ta nie była kwestionowana przez stronę powodową.

Sąd pominął natomiast dowód z zeznań świadka D. M. wobec niemożliwości przeprowadzenia dowodu. Na marginesie należy jednak podkreślić, że ww. został przesłuchany w toku prowadzonego dochodzenia i zaprzeczył twierdzeniom powódki, wskazując, iż był razem z K. F. w O. (...)

S., gdzie ww. osobiście zawarła umowę pożyczki.

Należy podkreślić, iż obowiązek wynikający z art. 6 k.c. w procesie jest realizowany poprzez zgłaszanie stosownych wniosków dowodowych celem udowodnienia okoliczności, na które powołuje się strona procesu. Stosownie do art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ewentualne ujemne skutki nieprzedstawienia dowodu obciążają stronę to twierdzenie zgłaszającą (por.. wyrok SN Z 22.11.2001 r. I PKN 660/00, Wokanda 2002/7-8/44). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy każda ze stron jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Nie jest w takiej sytuacji obowiązkiem Sądu dopuszczanie dowodów z urzędu , aby zastąpić bierność strony. Prowadzenie w takiej sytuacji postępowania z urzędu w istocie rzeczy stanowi faworyzowanie jednej ze stron kosztem drugiej do czego obowiązujące przepisy nie stwarzają żadnych podstaw. Działanie Sądu z urzędu może, bowiem prowadzić do naruszenia prawa do bezstronnego sądu i odpowiadającego mu obowiązku przestrzegania zasady równego traktowania stron (por. wyrok SN Z 12.12.2000 r., V CKN 175/00, OSP 2001/7-8/116 z glosą aprobująca Broniewicza OSP 2001/7-8/116, uchwała składu 7 sędziów SN z 19.05.2000 r. III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195). Postępowanie cywilne jest bowiem postępowaniem kontradyktoryjnym, gdzie aktywność dowodowa obciąża strony procesu. Wszelkie działania Sądu z urzędu mogłyby być poczytane jako naruszające zasadę równych praw stron, gdyż w istocie rzeczy prowadziłyby do faworyzowania jednej ze stron procesu na niekorzyść drugiej. W tej kwestii należy wskazać, na art. 3 k.p.c. czy art. 232 k.p.c. Możliwość podejmowania inicjatywy dowodowej przez sąd może mieć jedynie charakter wyjątkowy w sytuacji rażącej nierównowagi procesowej stron, gdy dany dowód jest niezbędny do rozstrzygnięcia, a strona sama z przyczyn wewnętrznych nie jest w stanie przejawiać inicjatywy dowodowej. Z taką sytuacją zdaniem Sądu nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Każda ze stron jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, który ma świadomość praw i obowiązków oraz konsekwencji swych działań czy zaniechań.

Należy podkreślić, iż ramy swobodnej oceny dowodów są wyznaczone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi do pozostałego materiału dowodowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 106/01). Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to ocena ta musi być uznana za prawidłową, chociażby w równym stopniu z tego samego materiału dowodowego można byłoby wysnuć wnioski odmienne.

Sąd zważył co następuje:

Roszczenie strony powodowej nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powódka K. F. wniosła na podstawie art. 58 k.c. o stwierdzenie sprzeczności z prawem zawarcia umowy pożyczki nr (...) pomiędzy K. F. a S. F. S. z siedzibą w G. z dnia 23 marca 2021 roku w formie dokumentu zatytułowanego.

Jako uzasadnienie swego żądania powódka wskazywała, że podpis przedstawiający jej imię i nazwisko pod powyższą umową został sfałszowany przez jej byłego partnera D. M..

Strona pozwana S. F. S. z siedzibą w G. wnosiła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Przedmiotem żądania K. F. było zatem ustalenie nieważności umowy pożyczki zawartej pomiędzy K. F. a S. F. S. z siedzibą w G. oddział w K. w dniu 23 marca 2021 roku w formie dokumentu zatytułowanego „Umowa pożyczki (kredyt konsumencki) nr (...)” z uwagi na sfałszowanie podpisu powódki. Zgodnie art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Pomimo, że zacytowany przepis umieszczony jest w kodeksie postępowania cywilnego to ma charakter materialnoprawny, gdyż stanowi podstawę dochodzenia roszczeń. Uwzględnienie powództwa opartego na art. 189 k.p.c. wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek, a więc istnienia interesu prawnego w żądaniu udzielenia ochrony prawnej przez wydanie wyroku ustalającego oraz ustalenia istnienia albo nieistnienia danego stosunku prawnego lub prawa. Obie przesłanki musza być spełnione łącznie w dniu zamknięcia rozprawy, nie zaś w dniu wytoczenia powództwa.

W nauce prawa procesowego przyjmuje się, że zapadłe w sprawach wszczętych na podstawie art. 189 k.p.c. wyroki ustalające mają charakter deklaratywny oraz że jako środek ochronny stosunków cywilnoprawnych – służą usunięciu sporu lub stanu niepewności co do prawa lub stosunku prawnego. Żądanie ustalenia może przy tym odnieść skutek tylko w określonych sytuacjach, a znajduje to wyraz w podstawie powództwa o ustalenie, którą jest interes prawny.

Wedle art. 189 k.p.c. interes prawny występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stosunku prawnego lub prawa, zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych. Niepewność ta powinna być jednak obiektywna, czyli zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko według odczucia powoda. Interes prawny w rozumieniu wskazanego przepisu występuje tylko wówczas, gdy zachodzi potrzeba udzielenia ochrony prawnej, nie istnieje natomiast w okolicznościach ukształtowanych jednoznacznie stanem prawnym i niekwestionowanymi zdarzeniami prawnymi. Powództwo z art. 189 k.p.c. musi być zatem celowe, ma spełniać bowiem realną funkcję prawną. Interes prawny, jako przesłanka powództwa o ustalenie, która w sposób niezależny od innych wymaganych przez prawo materialne lub procesowe okoliczności, warunkuje określony skutek tego powództwa należy do grupy przesłanek merytorycznych. Tak więc, interes prawny, jego istnienie, jako przesłanka merytoryczna powództwa o ustalenie stosunku prawnego lub prawa decyduje o dopuszczalności badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, że wymieniony w powództwie stosunek prawny lub prawo istnieje / nie istnieje. Wykazanie zatem prawdziwości twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście istnieje/ nie istnieje jest co prawda nieodzowną, ale jednak dopiero kolejną, drugą przesłanką merytoryczna powództwa o ustalenie. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że pierwsza z wymienionych przesłanek jest przesłanką skuteczności, a druga zaś przesłanką zasadności powództwa.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy uwzględnienie powództwa K. F. o ustalenie nieważności umowy kredytowej uzależnione było zatem nie tylko od wykazania nieważności umowy kredytowej, ale w pierwszej kolejności interesu prawnego w uzyskaniu takiego orzeczenia po stronie powódki.

Powódka winna zatem w pierwszej kolejności wykazać, że powstała taka sytuacja, w której ważność umowy kredytu zawartej w formie pisemnej pomiędzy K. F. a S. F. S. w dniu 23 marca 2021 r. oddziaływała na jej sferę prawną i dlatego konieczne jest stwierdzenie nieważności umowy wyrokiem Sądu. Interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Brak interesu prawnego w rozumieniu przepisu art. 189 k.p.c. zachodzi wówczas, gdy stan niepewności może być usunięty w drodze dalej idącego powództwa o świadczenie lub innego powództwa albo w drodze podjęcia obrony w toku wytoczonej przez pozwanego odrębnej sprawy o świadczenie. Wówczas ustalenie stosunku lub prawa następuje przesłankowo.

Z powyższego przepisu wynika bezsprzecznie, że materialnoprawną przesłanką powództwa wytoczonego na podstawie art. 189 k.p.c. jest oczywiście istnienie interesu prawnego strony powodowej w ustaleniu przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Interes o takim charakterze musi jednak istnieć obiektywnie, aby uzasadniać uwzględnienie powództwa, a nadto musi to być wyłącznie interes prawny, a nie interes ekonomiczny, emocjonalny itp. Jego brak uniemożliwia korzystanie z tej instytucji. Ciężar wykazania ww. przesłanki spoczywa zgodnie z treścią art. 6 k.c. na powodzie ( wyrok SN z dnia 30.11.2000 r., I CKN 903/00, Lez nr 512061).

Postepowanie cywilne oparte jest na założeniu, że realizacja praw na drodze sądowej powinna być celowa i możliwie prosta, udzielana bez mnożenia postępowań. Powództwo oparte na art. 189 k.p.c. musi być zatem celowe bo ma spełniać realną funkcję prawną. Ocena istnienia interesu musi uwzględniać to, czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości co do danego stosunku prawnego i czy definitywnie zakończy spór na wszystkich płaszczyznach tego stosunku lub mu zapobiegnie, a więc czy sytuacja powoda zostanie jednoznacznie określona ( por. uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 15 marca 2006 r., III CZP 106/05, OSNC 2006 r., Nr 10, poz. 160 , Biul. SN 2006 r., Nr 3, poz. 6; uchwała SN z dnia 14 marca 2014 r., III CZP 121/13, OSNC 2015 r., Nr 2, poz. 15, Biul. SN 2014 r., Nr 3, poz. 6; wyroki SN z dnia 18 marca 2011 r., III CSK 127/10, OSN – ZD 2012 r., Nr 1, poz. 17, z dnia 29 marca 2012 r., I CSK 325/11. M. Prawn. 2014 r., Nr 20 , poz. 1085, z dnia 15 maja 2013 r., III CSK 254/12, M. Prawn. 2014 r., Nr 20 poz. 1085, z dnia 18 czerwca 2015 r., III CSK 372/14, G. Prawn. 2015 r., Nr 121, poz. 11, z dnia 8 lutego 2013 r., IV CSK 306/12, nie publ., z dnia 22 października 2014 r., II CSK 687/13, nie publ., z dnia 2 lipca 2015 r., V CSK 640/14, nie publ, z dnia 14 kwietnia 2016 r., IV CSK 435/15, nie publ., z dnia 2 lutego 2017 r., I CSK 137/16 , nie publ.). Interes prawny wyrażający się w osiągnięciu konkretnych skutków prawnych w zakresie usunięcia niepewności sytuacji prawnej powódki musi być analizowany przy założeniu uzyskania orzeczenia pozytywnego oraz przy analizie, czy w razie wyroku negatywnego może on osiągnąć tożsamy skutek w zakresie ochrony swych praw w innej drodze. Obiektywny charakter interesu prawnego nie może być wyabstrahowany od okoliczności sprawy, bo podstawą niepewności co do stanu prawnego są konkretne okoliczności faktyczne, które miały wpływ na ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa i które stanowią przyczynę sporu, niejednokrotnie na różnych płaszczyznach prawnych. Interes prawny musi być wykazany przez konkretny podmiot w jego konkretnej sytuacji prawnej, a obiektywne są jedynie kryteria stanowiące podstawę oceny istnienia interesu prawnego, takie same dla wszystkich podmiotów uczestniczących w obrocie prawnym. Podkreśla się też w orzecznictwie, że rozumienie interesu musi być szerokie i elastyczne z uwzględnieniem okoliczności sprawy. Brak interesu zachodzi wtedy, gdy sfera prawna powoda nie została naruszona lub zagrożona, bo jej prawo już zostało naruszone albo powstały określone roszczenia i może osiągnąć pełniejsza ochronę swych praw, bo może dochodzić zobowiązania pozwanego do określonego zachowania - świadczenia lub wykorzystać inne środki ochrony prawnej prowadzące do takiego samego rezultatu ( por. wyrok SA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2019 r., I ACa 185/18). Nie można uznawać za konieczne wytoczenie powództwa w sytuacji, gdy sprawa o ustalenie ma charakter przesłankowy wobec innych dalej idących roszczeń ( por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 14 lutego 2018 r., I ACa 800/17, Lex nr 2453720). Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. nie może polegać więc na uzyskaniu prejudykatu dla innych spraw cywilnych ( por. wyrok SA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2017 r., VI ACa 1993/15, Lex nr 32453728).

Należy także podkreślić, że nawet szerokie rozumienie interesu prawnego, interpretowane z uwzględnieniem szeroko pojmowanego prawa dostępu do sądów w celu zapewnienia ochrony prawnej, nie zwalnia strony powodowej od wykazania czy sytuacja prawna powoda wymaga sięgnięcia do takiego środka ochrony prawnej. W szczególności za trafne należy uznać zapatrywanie, iż powództwo oparte o art. 189 k.p.c. należy zastrzec dla przypadków wyjątkowych ( postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 13 lutego 2012 r., I ACz 260/12, Lex nr 1109532).

Reasumując, w doktrynie i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się zatem, że powództwo opierające się o art. 189 k.p.c. ma charakter subsydiarny, a więc może mieć zastosowanie wówczas, gdy powodowi nie przysługuje żaden inny środek ochrony. Jeżeli zaś na podstawie przepisów prawa przysługuje mu skuteczniejszy środek ochrony niemożliwe jest uznanie, ażeby miał on interes prawny z wystąpieniem roszczenia o ustalenie. Również w sytuacji, w której wyrok ustalający sam z siebie nie zapewni powodowi ochrony, nie zmieni jego sytuacji prawnej, definitywnie nie wyjaśni wątpliwości co do jego sytuacji, to nie ma on interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia stosunku prawnego lub prawa, powództwo z

art. 189 k.p.c.

ma bowiem służyć ochronie powoda nie zaś tworzeniu wiążących inne sądy „prejudycjalnych” dowodów na potrzeby innych postępowań.

Nie ulega wątpliwości, że badanie interesu prawnego powódki w ubieganiu się o wydanie rozstrzygnięcia ustalającego prawo lub stosunek prawny powinno wyprzedzać badanie ustalenia prawa czy stosunku prawnego (por. wyrok SA w Łodzi z dnia 10 lutego 2016 r., I ACa 1178/15), natomiast brak interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. w wytoczeniu powództwa stanowi wystarczającą przesłankę do jego oddalenia bez konieczności ustalenia prawa (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 25 maja 2017 r., I ACa 452/16).

Przenosząc przytoczone wyżej rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż powódka sprostała obowiązkowi wykazania przesłanki istnienia interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa.

Biorąc jednak pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy należy stwierdzić, że powódka nie wykazała nieważności umowy z uwagi na jej nie zawarcie przez nią, tj. niezłożenie podpisu na umowie.

Należy podkreślić, że twierdzenia powódki co do złożenia podpisów na imię i nazwisko powódki przez jej ówczesnego partnera D. M. została w opinii biegłej sądowej O. W. jednoznacznie wykluczona. Biegła sądowa w opinii z dnia 25 stycznia 2025 r. jednoznacznie oceniła, że podpisy na umowie pożyczki Nr (...) zawartej w dniu 23 marca 2021 r. zostały nakreślone przez powódkę K. F..

Ponadto zdaniem Sądu należy wziąć pod uwagę, że z wniosku Prokuratury Rejonowej w K. - Laboratorium Kryminalistyczne KWP w P. również badało podpisy powódki na umowie pożyczki zawartej między powódką a (...) Bankiem (...) oraz na umowach powódki zawartej z (...) Sp. z o.o. Powódka twierdziła, że jej podpisy sfałszował jej były partner D. M.. Według opinii Laboratorium podpisy pod ww. umowami należały bezsprzecznie do powódki. Tym samym Prokuratura Rejonowa w K. w dniu 28 lutego 2025 r. umorzyła dochodzenie. Zarzuty te D. M. konsekwentnie odpierał w ww. postępowaniu, a także postępowaniu dotyczącym przedmiotowej umowy pożyczki.

Powódka skłamała twierdząc, że ww. podpisy złożył jej były partner D. M.. W takiej sytuacji trudno przyznać powódce słuszność w domaganiu się ochrony prawnej roszczeń. Powódka w żaden sposób nie udowodniła, ażeby D. M. wykorzystał kartki z jej podpisem, tym bardziej patrząc na umowę pożyczki z dnia 23 marca 2023 r. oraz wielość złożonych podpisów, twierdzenie takie nie znajduje jakiegokolwiek wytłumaczenia.

Interpretacja złożenia podpisu na dokumencie bez uprzedniego zapoznania się z jego treścią jako oświadczenia woli osoby, która w takich okolicznościach złożyła podpis, nie narusza zasługujących na ochronę jej interesów. Osobie tej można bowiem postawić zarzut, że przy podpisywaniu dokumentu nie zachowała staranności, jakiej zasadnie można oczekiwać od racjonalnego uczestnika obrotu prawnego. Kto świadomie rezygnuje z zapoznania się z treścią dokumentu, na którym składa podpis, jest związany zawartym w dokumencie oświadczeniem, jeśli jego zachowanie wywołało u adresata uzasadnione przeświadczenie o złożeniu oświadczenia woli. Kto złożył podpis na dokumencie umowy, działając w nieświadomości co do jego rzeczywistej treści, pozostaje związany zawartym w tym dokumencie oświadczeniem ze względu na ochronę uzasadnionego zaufania jego adresata w granicach tego zaufania. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - I Wydział Cywilny z dnia 19 kwietnia 2016 r. I ACa 1452/15 i z dnia 6 sierpnia 2015 r. I ACa 169/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2020 r., VI ACa 393/18). Sąd Apelacyjny w Łodzi wskazał, że „nie można mówić o błędzie w sytuacji, gdy ktoś składa podpis na dokumencie bez uprzedniego przeczytania go. Podpis osoby składającej oświadczenie, świadomie wykluczającej możliwość poznania stanu faktycznego, wyłącza błąd. Osoba, która świadomie podpisuje dokument nie znając jego treści, nie myli się, lecz świadomie akceptuje oświadczenia zawarte w dokumencie. Okolicznością, która wyklucza możliwość skutecznego powoływania się na błąd, jest też sytuacja, gdy mylne wyobrażenie o treści czynności prawnej zostało spowodowane niedbalstwem strony” (wyrok SA w Łodzi w sprawie I ACa 169/15). Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 12 grudnia 2012 r. (VI ACa 719/12) pisząc, że zachowanie strony, która nie przeczytała umowy przed jej podpisaniem, nosi znamiona rażącego niedbalstwa i z tego względu jako zawinione nie może korzystać z ochrony, w tym także opartej na podstawie z art. 58 § 2 i art. 5 k.c.

Wszystko powyższe przemawia za uznaniem, że w okolicznościach ustalonych w sprawie przez Sąd, powództwo jako niezasadne winno zostać oddalone.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie orzekając jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., art. 99 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c., zasądzając od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego.

Ww. przepis ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu; jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Katalog przyczyn zaliczanych do wypadków szczególnie uzasadnionych, przewidzianych w art. 102 k.p.c. nie został ustawowo uregulowany. Ocenę zastosowania zasady słuszności, będącej wyjątkiem od odpowiedzialności za wynik sporu, pozostawiono sądom. Nieobciążenie strony przegrywającej kosztami procesu w całości lub w części powinno wynikać z konkretnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, których badanie z zachowaniem zasad logicznego rozumowania, dających się skontrolować, prowadzi do wniosku, że obciążenie kosztami strony przegrywającej byłoby rażąco niesprawiedliwe albo nieuzasadnione. Odnosi się to do sytuacji skomplikowanych problemów prawnych dotyczących istoty sporu albo konieczności uzyskania orzeczenia sądowego albo precedensowego charakteru powództwa, czy też sprawy o szczególnym znaczeniu dla strony, jak na przykład dążenie do uzyskania środków utrzymania. Przyjęte zostało w orzecznictwie, że jako wymieniony w art. 102 k.p.c. wypadek może być uznana również szczególnie trudna sytuacja majątkowa i życiowa strony przegrywającej, wskazująca na to, że zasądzenie kosztów procesu pozostawałoby w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (por. m.in. postanowienie SN z dnia 4 lutego 2010 r., IV CZ 2/10, LEX nr 1353272; postanowienie SN z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 22/10, LEX nr 1360228; postanowienie SN z dnia 15 marca 2012 r., I CZ 10/12, LEX nr 1168536; postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CZ 17/12, LEX nr 1164739; postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2013 r., I CZ 128/12, LEX nr 1293687). Wprawdzie sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej nie stanowi podstawy do zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, jednakże nie jest ona bez znaczenia w sytuacji, gdy na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczność, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego. Sąd wziął pod uwagę trudną sytuacją materialną pozwanej opisaną w stanie faktycznym (niewielki dochód), a nadto zajęcia rachunków bankowych w postępowaniach egzekucyjnych. Pozwana z uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania. W tych okolicznościach obciążenie powódki kosztami procesu przeciwnika byłoby niezgodne z zasadami słuszności.

Sąd, uwzględniając fakt, iż powódka jest w ciężkiej sytuacji majątkowej, zasądził na rzecz pozwanej połowę kosztów procesu, tj. kwotę 1.800 zł. Jak już wyżej wskazano sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej nie stanowi podstawy do zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, jednakże nie jest ona bez znaczenia w sytuacji, gdy na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności. Taką dodatkową okolicznością może być miedzy innymi to, że powódka mogła być subiektywnie przekonana o zasadności swojego roszczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 14.11.2018 r., V ACa 16/18, LEX nr 2638969). W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd miał na uwadze okoliczność, iż w dacie wytoczenia powództwa powódka mogła być subiektywnie przekonana, iż jej roszczenie zasługuje na uwzględnienie, zwłaszcza przy oczekiwaniu wzięcia odpowiedzialności za spłatę pożyczek przez jej ówczesnego partnera – D. M.. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że roszczenia powódki wobec braku spełnienia przesłanek uznania umowy za nieważną nie zasługują na uwzględnienie. Powódka zawierając umowę, nie zdając sobie sprawy ze złożenia swojego podpisu na umowie na prośbę innej osoby, bliskiej jej, z którą to osobą wiązała swoje plany życiowe i której bezgranicznie ufała, mogła być przekonana, że to nie ona będzie musiała dokonywać spłat. Niniejsza sytuacja może powodować u powódki żal, pokrzywdzenie, rozgoryczenie, dlatego Sąd uznał, że również z tej przyczyny niesprawiedliwym byłoby obciążenie jej kosztami procesu w całości.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt II wyroku.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 102 k.p.c. Sąd Rejonowy odstąpił od obciążenia powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi, mając na uwadze przede wszystkim względy natury podmiotowej związane z sytuacją finansową i życiową powódki.

Sędzia Magdalena Kuś