Ubezpieczyciel nie zapłaci za auto, bo kierowca oddalił się z miejsca wypadku

Z. W. wystąpił przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w O. o zasądzenie kwoty 56.208 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazał, że zawarł z (...) S. A. z siedzibą w T. umowę leasingu operacyjnego, której przedmiotem był pojazd Ł. (...) (1). Powód jako ubezpieczający/użytkownik zawarł umowę ubezpieczenia AC wskazanego pojazdu z pozwanym, którego zakres obejmował ubezpieczenie od utraty, zniszczenia, kradzieży. Powód w dniu 7 maja 2022 r. po sprzeczce z żoną, w wyniku nieuwagi zjechał z drogi i uderzył w drzewo uszkadzając pojazd. Po uderzeniu stracił przytomność, świadomość odzyskał na skutek dźwięku telefonu z Centrum Alarmowego (...) – osoba ta po upewnieniu się, że kierujący nie potrzebuje pomocy, rozłączyła się. Powód z uwagi na to, że nie miał telefonu udał się pieszo do domu, gdzie powiedziawszy żonie o zdarzeniu wziął środki przeciwbólowe i położył się spać. Dodatkowo obawiał się wielogodzinnego oczekiwania w kolejce do (...). Następnego dnia zgłosił szkodę ubezpieczycielowi, który przystąpił do likwidacji szkody pod numerem (...). Powód dochodzi różnicy pomiędzy sumą ubezpieczenia (niższą od wartości rynkowej) 149.708 zł a ceną sprzedaży (93.500 zł). Pozwany odmówił wypłaty odszkodowania powołując się na § 13 ust. 4 OWU AC argumentując, że powód oddalił się z miejsca zdarzenia, nadto nie przedstawiono żadnych dokumentów – opinii biegłych psychiatrów, że powód znajdował się w szoku powypadkowym. Powód wskazał, że oddalenie się z miejsca zdarzenia miało na względzie obawę o stan jego zdrowia, nadto powód z uwagi na wypadek nie miał świadomości co do swego postępowania (szok powypadkowy). U powoda występują stany lękowe i zaburzenie osobowości (od 2017 r. pozostaje pod stałą opieką Poradni (...)). Strona powodowa zakwestionował również jako niedozwolone (na zasadzie art. 385

1

– 385

3

kc w zw. z art. 805 § 4 kc) ww. postanowienie OWU AC „… oddalił się z miejsca zdarzenia” – jako sformułowane w sposób niejednoznaczny i niezrozumiały, oraz rażąco naruszające interes powoda jako konsumenta, gdyż wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela w sytuacjach gdy oddalenie się z miejsca zdarzenia uzasadnione może być okolicznościami losowymi, np. obawą zagrożenia zdrowia a nawet życia czy szokiem powypadkowym.

(pozew – k. 4-10)

Nakazem zapłaty z 12 stycznia 2023 roku w postępowaniu upominawczym O. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Sopocie uwzględnił żądanie pozwu w całości.

(nakaz zapłaty – k. 66)

Od powyższego nakazu zapłaty sprzeciw złożył pozwany, zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa oraz zasądzenia od powoda kosztów procesu wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany wskazał, że zgodnie z § 13 ust. 4 OWU, z zakresu ochrony ubezpieczeniowej wyłączone są szkody powstałe w pojeździe, którego kierujący w chwili zdarzenia lub przybycia na miejsce zdarzenia jednostki Policji znajdował się w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości, pod wpływem narkotyków lub innych podobnie działających środków, a także gdy kierujący pojazdem oddalił się z miejsca zdarzenia, jeżeli kierującym był właściciel pojazdu, osoba, z którą właściciel pojazdu pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba upoważniona do użytkowana pojazdu. Z zebranych informacji wynika, że kierujący pojazdem oddalił się z miejsca zdarzenia. Nie dokonano czynności rozpytania na temat okoliczności zdarzenia, nie poddano kierującego pojazdem badaniu na trzeźwość oraz badaniu na obecność narkotyków. Oddalenie się z miejsca zdarzenia dokonuje się na podstawie zewnętrznego zachowania się sprawcy – bez znaczenia są motywy. Powodem oddalenia nie mógł być stan zdrowia, ponieważ jak wskazuje powód, podczas rozmowy z Centrum Alarmowym (...) oświadczył, iż nie wymaga pomocy. Nie skorzystał z pomocy medycznej także w czasie późniejszym. Nadto nieracjonalne jest przyjęcie, że w obawie o swój stan zdrowia przemierzył pieszo ok. 7 km w nocy, w rejonie mało uczęszczanym. Mając wiedzę, że szukała go Policja mógł sam zgłosić się na posterunek po powrocie do domu; nie uczynił tego jednak.

(sprzeciw od nakazu zapłaty – k. 68-69)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód Z. W. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obsługi apartamentów pod firmą (...). W dniu 19 listopada 2018 r. powód w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarł z (...) S.A. z siedzibą w T. umowę leasingu operacyjnego nr (...). Przedmiotem leasingu był pojazd Ł. (...) (1), który został wydany powodowi do używania.

(okoliczności bezsporne, nadto umowa leasingu – k. 14-16)

W dniu 1 grudnia 2021 r. powód w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (...) Z. W. jako ubezpieczający/użytkownik zawarł umowę ubezpieczenia AC przedmiotowego pojazdu z pozwanym (...) Towarzystwem (...) Spółką Akcyjną w O., potwierdzoną polisą nr (...), na okres od 10 grudnia 2021 r. do 9 grudnia 2022 r. Zakres ubezpieczenia obejmował m. in. ubezpieczenie pojazdów mechanicznych od utraty, zmieszczenia, kradzieży. Suma ubezpieczenia ustalona została na 149.708 zł brutto.

W Ogólnych Warunkach Kompleksowego Ubezpieczenia Pojazdów Mechanicznych od Utraty, Zniszczenia lub Uszkodzenia (Autocasco) dla E. Korporacyjnego nr (...), wskazano, że:

§ 5 ust. 1: ochroną ubezpieczeniową objęte jest uszkodzenie, utrata lub całkowite zniszczenie pojazdu będącego przedmiotem ubezpieczenia lub jego części wraz z wyposażeniem podstawowym, na skutek wszystkich zdarzeń niezależnych od woli ubezpieczonego i osoby upoważnionej do korzystania z pojazdu, z wyłączeniem kradzieży pojazdu lub jego części i z zastrzeżeniem wyłączeń wskazanych w §§ 11-12 oraz § 13.

§ 13 ust. 4 pkt 4: z zakresu ochrony ubezpieczeniowej wyłączone są szkody powstałe w pojeździe, którego kierujący w chwili zdarzenia lub przybycia na miejsce zdarzenia jednostki policji znajdował się w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości, pod wpływem narkotyków lub innych podobnie działających środków, a także gdy kierujący pojazdem oddalił się z miejsca zdarzenia, jeżeli kierującym był właściciel pojazdu, osoba, z którą właściciel pojazdu pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba upoważniona do użytkowana pojazdu.

(dowód: polisa wraz z oświadczeniem dotyczącym danych osobowych – k. 16, OWU AC – k. 26-40)

Powód w dniu 7 maja 2022 r. około godziny 22 po sprzeczce z żoną L. W. wyszedł z domu ubrany wyłącznie w slipy, wsiadł do samochodu i odjechał. Nie zabrał ze sobą telefonu komórkowego. Prowadząc wspomniany pojazd na trasie pomiędzy miejscowościami T. i U.., powód dojechał do rozwidlenia drogi, nie skręcił ani w lewo ani w prawo jak prowadziły rozwidlające się drogi, lecz pojechał dalej prosto, zjeżdżając z jezdni i uderzył w drzewo w odległości ok. 15 m od jezdni. Wskutek uderzenia w drzewo uszkodzeniu uległ przód pojazdu, wystrzeliły poduszki powietrzne. Po uderzeniu odezwał się telefon alarmowy z Centrum Alarmowego Ł. (...) (2) – powód oświadczył jednak, że nie potrzebuje pomocy. Powód wysiadł z auta, pozostawił kluczyki w samochodzie i udał się pieszo do domu.

(dowód: zeznania powoda Z. W. – k. 102-104 ,105, zeznania L. W. - k. 101-102, 105; k. 146-147 – protokół rozpytania powoda ze szkicem sytuacyjnym miejsca zdarzenia)

Powód był widziany przez osobę trzecią, która zawiadomił Policję, że zauważyła mężczyznę w wieku około 50 lat z wyglądu, który z miejsca, gdzie stał pojazd marki Ł. w kierunku miejscowości T. biegł ubrany tylko w slipy. T. Policji przyjechał na miejsce zdarzenia. Ani na miejscu ani w okolicy nie odnaleziono powoda. Dlatego funkcjonariusze Policji udali się do miejsca zamieszkania powoda. Drzwi otworzyła im żona powoda L. W., która oświadczyła, że męża nie ma w domu i nie ma z nim kontaktu telefonicznego. Policjanci poprosili, aby skontaktowała się z dyżurnym KPP E., gdy mąż wróci do domu. L. W. skontaktowała się z firmą zajmującą się holowaniem uszkodzonych pojazdów celem przetransportowania uszkodzonego pojazdu na parking. W pojeździe uszkodzeniu uległy: przedni zderzak, pas przedni, podłużnice, reflektory, wlot powietrza do chłodnicy, chłodnica, pokrywa silnika.

(dowód: notatka urzędowa – k. 19-20, zeznania świadek L. W. k. 101-102, 105)

Powód wrócił do domu kilka godzin po wizycie Policji. Miał widoczne rany, zadrapania na nogach. Żona poinformowała go o wizycie Policji w związku ze zdarzeniem. Pytała go o samopoczucie, widziała, że miał normalne odruchy. Powód odczuwał ból nogi, nie mógł jej zgiąć, tak że musiał wchodzić tyłem po schodach. Powód wziął prysznic, zażył środki nasenne i położył się spać. Nie wzywał lekarza, nie udał się również na (...). Ani powód ani jego żona nie zawiadomili również Policji.

(dowód: zeznania świadek L. W. – k. 101-102, zeznania powoda Z. W. – k. 102-104)

Następnego dnia, tj. 8 lipca 2022 r. powód udał się na parking, na który odholowano uszkodzony pojazd, zabrał z wnętrza rzeczy osobiste i foteliki dziecięce, a następnie udał się do pracy. Po południu z powodu bólu nogi powód zgłosił się również na (...), gdzie po wykonaniu badań wykluczono poważniejszy uraz i stwierdzono jedynie stłuczenia. Przepisano powodowi leki przeciwbólowe.

(dowód: zeznania L. W. - k. 101-102, 105; przesłuchanie powoda - k. 102-104, 105; k. 146 – protokół rozpytania)

W dniu 8 lipca 2022 roku powód zgłosił szkodę w pojeździe pozwanemu ubezpieczycielowi, który zarejestrował ją pod numerem (...).

W toku postępowania likwidacyjnego ustalono, że koszt naprawy uszkodzonego pojazdu wyniósłby 109.000 zł, a wartość rynkowa pojazdu na dzień 7 maja 2022 r. wynosi 153.390 zł. W związku z tym pozwany zakwalifikował szkodę w pojeździe jako całkowitą.

(okoliczności bezsporne, nadto dowód: raport szkody – k. 21-22; kalkulacja naprawy ubezpieczyciela – k. 23-23v, wycena pojazdu – k. 24-25)

W związku z powyższą kwalifikacją uszkodzeń oraz wyceną ich usunięcia powód był zobowiązany rozliczyć umowę leasingu z (...) S. A., czego strony dokonały i umowa leasingu została zakończona. Pojazd w stanie uszkodzonym został sprzedany przez (...) S.A. za kwotę 93.500 zł.

(okoliczności bezsporne, nadto dowód: faktura – k. 41)

Decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r. pozwany odmówił wypłaty odszkodowania za szkodę w pojeździe na podstawie § 13 ust. 4 OWU AC z uwagi na to, że powód oddalił się z miejsca zdarzenia. Pozwany wskazał, że w związku z tym zachowaniem powoda nie dokonano czynności rozpytania na temat okoliczności zdarzenia oraz nie poddano kierującego pojazdem badaniu trzeźwości oraz badaniu na obecność narkotyków.

Powód zgłosił reklamację od powyższej decyzji, wskazując, że oddalił się z miejsca zdarzenia w obawie o swoje zdrowie a nawet życie oraz pogarszający się stan psychiczny, a postanowienia § 13 ust. 4 OWU należy uznać za nieprecyzyjne i niejednoznaczne, nadto wypłata odszkodowania uzasadniona jest funkcją ochronną ubezpieczenia.

Pismem z dnia 4 lipca 2022 r. pozwany ponownie odmówił wypłaty odszkodowania wskazując, że jeżeli powód powołał się na szok powypadkowy to takie zachowanie jak oddalenie się z miejsca wypadku ocenia się na podstawie zewnętrznego zachowania się sprawcy. Konieczne może być zasięgnięcie opinii biegłych psychiatrów, lecz nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dokumentów.

(okoliczności bezsporne, nadto dowód: pismo pozwanego z dnia 4 lipca 2022 r. – k. 46, pismo powoda z 24 czerwca 2022 r. – k. 47-48, pismo pozwanego z 4 lipca 2022 r. – k. 49)

Na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 28 września 2022 roku (...) S.A. z siedzibą w T. jako cedent przelał na rzecz powoda jako cesjonariusza wierzytelność o wypłatę odszkodowania z tytułu szkody komunikacyjnej z dnia 7 maja 2022 roku w stosunku do pozwanego zakładu ubezpieczeń. Powód zawiadomił pozwanego o zawarciu umowy cesji pismem z dnia 13 października 2022 r.

(okoliczności bezsporne, nadto dowód: umowa cesji wierzytelności wraz z pełnomocnictwem – k. 42-45, zawiadomienie pozwanego – k. 64)

Lekarz psychiatra Z. U. z (...) w E. w dniu 27 lipca 2022 roku wystawił zaświadczenie lekarskie o treści: „Pan Z. W. PESEL (...) zamieszkały w A. przy ulicy (...) uległ w dniu 07-05-2022 roku wypadkowi samochodowemu, po którym wystąpiła u niego ostra reakcja na stres cechująca się stanem oszołomienia z zawężeniem pola świadomości i uwagi, niemożnością rozumienia bodźców i zaburzeniami orientacji. Często występuje wówczas nasilenie lęku. Objawy te mijają na ogół w przeciągu paru dni, ale zdarza się także, że przekształcają się w zaburzenia stresowe pourazowe, wymagające długotrwałego leczenia i tak stało się w przypadku Z. W.”.

(dowód: zaświadczenie lekarskie z 27 lipca 2022 r. – k. 63)

Powód przedstawił powyższe zaświadczenie pozwanemu, wnosząc o zmianę decyzji w przedmiocie wypłaty odszkodowania. Pozwany decyzją z dnia 8 listopada 2022 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania.

(dowód: pismo powoda z 10 października 2022 r.- k. 50, pismo pozwanego z 8 listopada 2022 r. – k. 51)

(...) Sp. z o. o. w M. oświadczyła, iż nie posiada danych, które umożliwiłyby ustalenia, czy w dniu 7 maja 2022 r. nastąpił ze strony Centrum (...) kontakt z powodem.

(dowód: oświadczenie z 6 marca 2023 r. – k. 79-80)

Z informacji operatora numeru telefonu komórkowego powoda (...) S.A. wynika, że nie prowadzi on ewidencji miejsc znajdowania się aparatów telefonicznych oraz ich logowania, a numer stacji bazowej można ustalić na podstawie wykazu połączeń, nadto okres retencji danych dotyczących użytkowników końcowych wynosi 12 miesięcy.

(dowód: informacja od (...) S. A. – k. 111)

Powód Z. W. leczył się psychiatrycznie od 2017 roku.

W dniach 7-21 stycznia 2019 roku był hospitalizowany w 10 (...) Szpitalu (...) na Klinicznym Oddziale Psychiatrycznym w U. w celu obserwacji na potrzeby Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej do celów orzeczniczych.

Powód był żołnierzem zawodowym. W dniu 14 lutego 2019 roku Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w O. orzekła o niezdolności powoda do zawodowej służby wojskowej z powodu zaburzeń osobowości pod postacią nasilonej reaktywności lękowej. Na mocy powyższego orzeczenia powód przebywał na rencie przez okres 3 lat. W dniu 18 stycznia 2022 roku Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w O. orzekła o niezdolności powoda do zawodowej służby wojskowej z powodu zaburzeń osobowości pod postacią nasilonej reaktywności lękowej. Na mocy powyższego orzeczenia powód uzyskał prawo do renty na okres kolejnych 3 lat.

(dowód: k. 59-60 – karta informacyjna leczenia szpitalnego; k. 61-62 orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej)

Zachowana przez powoda Z. W. pamięć wsteczna i następowa, wyklucza jakikolwiek incydent utraty świadomości lub zwężenia pola świadomości w czasie zdarzenia z dnia 7 maja 2022 roku. Powód oddalając się z miejsca zdarzenia w dniu 7 maja 2022 r. był w pełni świadomy znaczenia swoich zachowań. Nie miał on wyłączonej zdolności do rozpoznawania znaczenia swoich czynów i kierowania swoim postępowaniem. Nie doznał on tzw. ”szoku powypadkowego” ani innych okoliczności związanych z przeżyciem emocjonalnym, cechami osobowości czy stanem zdrowia powoda, który nie budzi zastrzeżeń. Aktualnie powód nie wykazuje zaburzeń osobowości ani innych zaburzeń postresowych.

(dowód: pisemna opinia biegłego sądowego z zakresu psychiatrii T. S. z 10 grudnia 2023 r. oraz ustna opinia uzupełniająca – k. 121-129, 176-176v)

Sąd zaważył, co następuje:

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentów przedstawionych przez strony, zeznań świadek L. W., przesłuchania powoda oraz opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii.

Sąd uwzględnił notatkę urzędową sporządzoną przez funkcjonariusza Policji jako dowód okoliczności, w których Policja została zawiadomiona o zdarzeniu z udziałem powoda, daty i godziny zgłoszenia zdarzenia Policji, kolejnych czynności podejmowanych przez funkcjonariuszy Policji w związku z tym zdarzeniem.

Sąd uwzględnił dokumenty w postaci umowy leasingu, polisy ubezpieczeniowej, OWU, dokumentów z postępowania likwidacyjnego, umowy cesji wierzytelności, faktury VAT za zbycie uszkodzonego pojazdu. Dokumenty te nie były kwestionowane przez strony co do ich autentyczności czy wiarygodności ani nie budziły wątpliwości Sądu.

Sąd uwzględnił dokumentację medyczną przedstawioną przez powoda. Sąd zważył, że historia zdrowia i choroby z poradni lek. med. W. O. (k. 52-58) była skrajnie nieczytelna i pozwalała jedynie na ustalenie, że powód leczył się w Poradni (...) od 2017 r. Karta informacyjna leczenia szpitalnego oraz orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej nie były kwestionowane ani nie budziły wątpliwości Sądu i stanowiły podstawę ustalenia, że powód był hospitalizowany w celach orzeczniczych oraz ustalenia wydanych orzeczeń w przedmiocie niezdolności powoda do służby wojskowej na kolejne okresy 3-letnie.

Sąd uwzględnił zaświadczenie lekarskiej z 27 lipca 2022 roku wystawione przez lekarza Z. U. jedynie jako dowód tego, że takie zaświadczenie zostało wystawione oraz że stanowiło ono podstawę odwołania powoda od decyzji pozwanego ubezpieczyciela w toku likwidacji szkody. Natomiast na podstawie przedmiotowego zaświadczenia Sąd nie mógł poczynić ustaleń co do stanu zdrowia powoda aktualnie bądź w dacie zdarzenia z dnia 7 maja 2022 roku. Brak jest danych, na jakiej podstawie to zaświadczenie zostało wydane, w jakim celu.

Ustalenie stanu psychicznego powoda w dacie zdarzenia, tego, czy doszło u niego w dniu 7 maja 2022 roku do zawężenia pola świadomości, wyłączenia zdolności do rozpoznania znaczenia swoich czynów i kierowania swoich postępowaniem, wymagało wiedzy specjalistycznej i dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Sąd uznał za w pełni wiarygodną opinię biegłego z zakresu psychiatrii T. S. zarówno pisemną jak i ustną. Opinia została sporządzona starannie i rzetelnie, na podstawie rzeczowej i wnikliwej analizy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz badania powoda. Opinia została wydana przez biegłego sądowego z zakresu psychiatrii, dysponującego odpowiednią wiedzą specjalistyczną i doświadczeniem zawodowym (także jako biegłego sądowego oraz jako konsultanta z zakresu psychiatrii na innych oddziałach szpitali (...) w N.). Biegły przedstawił w sposób klarowny i przejrzysty sposób swego rozumowania i wnioski oraz wyczerpująco je umotywował. Biegły wskazał, że powód ma zachowaną pamięć wsteczną i następową dotyczące przedmiotowego zdarzenia, co wyklucza incydent utraty świadomości lub zwężenia pola świadomości. Wyjaśnił, że reakcja lękowa powoda po wypadku nie odbiegała od standardowej reakcji przeciętnego człowieka, nie była chaotyczna czy nieracjonalna. Zachowanie się powoda przeczyło dezorientacji i zaburzeniom świadomości, a tym bardziej „zwężeniu pola świadomości”.

Zastrzeżenia do przedmiotowej opinii zgłosiła strona powodowa, wskazując, że biegły pominął istotny dowód w sprawie – protokół rozpytania z dnia 20 maja 2022 roku z którego wynika, że powód zostawił po zdarzeniu kluczyki w pojeździe. W ocenie strony powodowej ta okoliczność jest w kontrze do opinii biegłego, że reakcja lękowa powoda po wypadku nie odbiegała od standardowej reakcji przeciętnego człowieka. Strona powodowa, posiłkując się zaświadczenie specjalisty psychiatry Z. U., zarzuciła również, że opinia biegłego S. odnosi się do stanu psychicznego powoda w grudniu 2023 roku, a nie w trakcie i po wypadku w 2022 r. Zgłosiła również zarzut, iż biegły nie skonsultował się z lekarzami, pod opieką których powód znajduje się i znajdował się po wypadku. Strona powodowa zarzuciła, że opinia jest niepełna, to jest że biegły nie odpowiedział na pytanie jaki wpływ na jego zachowanie po wypadku miało schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej (zaburzenie osobowości pod postacią nasilonej reakcji lękowej) stwierdzone przez lekarzy członków Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O.. Strona powodowa zarzuciła również biegłemu wadliwe przedstawienie istotnych okoliczności. Z tych względów strona powodowa wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego, a z ostrożności o wezwanie biegłego na rozprawę w celu uzupełnienia opinii pisemnej.

Sąd zważył, że załączone do pisma pełnomocnika powoda z dnia 16 stycznia 2024 roku zaświadczenie lekarza Z. U. z dnia 4 stycznia 2023 roku (k. 144, prawdopodobnie opatrzone omyłkowo błędną datą, winno być z dnia 4 stycznia 2024 roku, bowiem odnosi się do opinii biegłego S., która w styczniu 2023 roku nie istniała), nie stanowi opinii innego biegłego z zakresu psychiatrii. Jest to dokument uzyskany na zlecenie jednej ze stron, zawierający ocenę opinii biegłego T. S.. Na podstawie tego zaświadczenia jako dokumentu prywatnego Sąd mógł ustalić jedynie, że zaświadczenie tej treści zostało wydane i podpisane przez Z. U.. Ta okoliczność nie była jednak istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Biegły T. S. odniósł się do zastrzeżeń pełnomocnika powoda ustnie na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2024 roku (k. 176-177) i w sposób rzeczowy, logiczny i spójny wskazał na bezpodstawność zgłoszonych zarzutów. Biegły wyjaśnił, że pozostawienie przez powoda kluczyków w samochodzie po wypadku, bądź to że powód zabrał samochód z parkingu a nie z miejsca kolizji, to nie ma żadnego znaczenia orzeczniczego dla oceny jego stanu świadomości w dacie zdarzenia. W sposób logiczny wskazał, że fakt, iż powód zostawił kluczyki w środku uszkodzonego pojazdu nie jest nieracjonalny. Skoro samochód był uszkodzony i niejezdny, to powód nie ryzykował, pozostawiając kluczyki. Pozostawienie kluczyków może świadczyć o pośpiechu powoda, a nie o jego nieracjonalności. Sąd uznał powyższe wyjaśnienia za przekonywające. Sąd uznał za bezzasadny zarzut strony powodowej dot. braku konsultacji przez biegłego sądowego z lekarzami, pod których opieką się znajdował powód przed wydaniem opinii w sprawie. Po pierwsze, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego T. S., a nie dowód z opinii zespołu lekarzy. Zatem biegły wskazany w postanowieniu dowodowym był zobligowany do samodzielnego sporządzenia opinii na podstawie własnej wiedzy specjalistycznej i doświadczenia zawodowego. Po drugie, biegły był zobligowany do wydania opinii w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy i badanie przedmiotowe powoda, natomiast nie był uprawniony do poszukiwania innych nieznanych stronom dowodów w celu sporządzenia opinii. Sąd podziela pogląd wyrażony przez biegłego na rozprawie, że byłoby kuriozum, gdyby w celu wydania opinii konsultował się z lekarzami – autorami zaświadczeń, którzy nie znają akt niniejszej sprawy. Z tych względów ten zarzut strony powodowej Sąd uznał za pozbawiony podstaw. W ocenie Sądu niezasadny był również zarzut niepełności opinii. Biegły odniósł się bowiem w sposób zupełny do tezy dowodowej zakreślonej przez Sąd. W opinii wskazano, że: „powód nie doznał tzw. ”szoku powypadkowego” ani innych okoliczności związanych z przeżyciem emocjonalnym, cechami osobowości czy

stanem zdrowia powoda, który nie budzi zastrzeżeń”. Dodatkowo w opinii wskazano, że

powód nie wykazuje zaburzeń osobowości ani innych zaburzeń postresowych. Na rozprawie biegły dodatkowo wyjaśnił, że zaburzenia osobowości ustalone w tracie starania się o rentę, jako byłego wojskowego zawodowego, nie zostały w dokumentacji medycznej szczegółowo opisane. Biegły wskazał, że w opisie stanu psychicznego powoda z karty informacyjnej leczenia szpitalnego w placówce wojskowej w ogóle nie wynika jakiekolwiek zaburzenie osobowości, tylko jest opis prawidłowego stanu psychicznego. Biegły dodał, że ten opis potwierdza jego spostrzeżenie po osobistym badaniu, że powód nie zdradza zaburzeń osobowości. W ocenie Sądu powyższe wyjaśnienia biegłego są logiczne, spójne i oparte na analizie materiału dowodowego w tym – badania powoda i dokumentacji medycznej, w tym karty informacyjnej leczenia szpitalnego powoda. Zdaniem Sądu niezasadne były również zarzuty, iż biegły nierzetelnie przedstawił istotne okoliczności zdarzenia. Biegły w opinii przytaczał in extenso fragmenty dokumentów, wypowiedzi świadka czy powoda i do tych dowodów się odnosił. Biegły wyraźnie wskazał, że wnioski opinii dotyczyły okresu, o który pytał Sąd, a nie okresu wykonania badania powoda czy wydania opinii. Badanie powoda i ocena jego aktualnego stanu psychicznego było zaś jednym z elementów branych pod uwagę przy wydawaniu biegłego, ale nie jedynym. W ocenie Sądu wyjaśnienia biegłego były w pełni przekonywające rzeczowe, logiczne i wskazały na bezzasadność zarzutów strony powodowej. Dlatego Sąd uznał opinię biegłego sądowego T. S. za w pełni wiarygodną i na jej podstawie ustalił, że w czasie zdarzenia z dnia 7 maja 2022 roku powód nie doznał utraty świadomości lub zwężenia pola świadomości, a oddalając się z miejsca zdarzenia w dniu 7 maja 2022 r. był w pełni świadomy znaczenia swoich zachowań. Nie miał on wyłączonej zdolności do rozpoznawania znaczenia swoich czynów i kierowania swoim postępowaniem.

Na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu psychiatrii, bowiem strona powodowa nie wykazała na istnienie luk czy niespójności w rozumowaniu biegłego T. S.. Sama subiektywna ocena pełnomocnik powoda, że wyjście z domu w slipkach i jazda samochodem oraz pozostawienie uszkodzonego pojazdu i pójście do domu przez las jest nieracjonalne i nie jest normalnym zachowaniem, nie podważa w żaden sposób rozumowania biegłego i wyprowadzonego przez niego wniosku, że w trakcie i po zdarzeniu z dnia 7 maja 2022 roku powód miał zachowaną świadomość i zdolność rozpoznawania znaczenia swoich czynów i kierowania swoim postępowaniem. Z tych względów Sąd uznał wniosek za bezzasadny i zmierzający do przedłużenia postępowania.

Na podstawie art. 235 (2) § 1 pkt 3 i 5 k.p.c. Sąd oddalił również wniosek pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu psychologii klinicznej lub łącznej opinii biegłego psychiatry i psychologa klinicznego. Wniosek ten był spóźniony, był złożony w terminie zakreślonym na wniosek pełnomocnika substytucyjnego do umotywowania na piśmie zastrzeżeń do postanowienia o oddaleniu wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu psychiatrii. Prowadził do przedłużenia postępowania. Dodatkowo Sąd dysponował opinią biegłego sądowego z zakresu psychiatrii na te same okoliczności. Nie było podstaw, by analizował je biegły, który może nie posiadać wiedzy medycznej (psychologia jest nauką humanistyczną). Dlatego wnioskowany środek dowodowy jawił się także jako nieprzydatny dla stwierdzenia okoliczności, na które był powołany.

Sąd uwzględnił zeznania świadek L. W. co do okoliczności wyjścia powoda z domu w dniu 7 maja 2022 roku i jego powrotu do domu po zdarzeniu. Były one zbieżne z zeznaniami powoda, treścią notatki urzędowej Policji z przebiegu czynności.

Sąd uwzględnił zeznania powoda w przeważającym zakresie, bowiem co do okoliczności wyjścia z domu, powrotu do domu, podjętych kolejno czynności po zdarzeniu i w dniu następnym, znalazły one potwierdzenie w zeznaniach świadek L. W., dokumentach z postępowania likwidacyjnego. Sąd zważył, że powód zeznał, że przed jazdą samochodem nie pił alkoholu, nie brał substancji ani leków, które mogłyby zakłócić jego samopoczucie. Materiał dowodowy nie daje podstaw do kwestionowania zeznań powoda w tym zakresie, ale również nie pozwala potwierdzić ich wiarygodności. Bo właśnie istota sporu w tej sprawie dotyczy niemożności weryfikacji okoliczności zdarzenia, w tym stanu trzeźwości powoda, jego zdolności do prowadzenia pojazdu w chwili wypadku z uwagi na oddalenie się powoda z miejsca zdarzenia przed przybyciem jakichkolwiek służb. Fakt, iż powód udał się na (...) dopiero następnego dnia po zdarzeniu po przespaniu nocy i całym dniu pracy, powoduje, iż nie mamy obiektywnie weryfikowalnych danych pozwalających na ustalenie stanu zdolności powoda do kierowania pojazdem w chwili zdarzenia. Dlatego Sąd uznał same zeznania powoda co do tej okoliczności za niewystarczające.

Na podstawie tak ocenionego materiału dowodowego Sąd uznał powództwo za bezzasadne.

W myśl art. 805 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Stosownie do art. 805 § 2 pkt 1 k.c., świadczenie ubezpieczyciela przy ubezpieczeniu majątkowym polega w szczególności na zapłacie określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku.

Powód domagał się wypłaty świadczenia za szkodę w pojeździe w związku ze zdarzenia z dnia 7 maja 2022 r. Strony nie kwestionowały, że doszło do zdarzenia szkodowego – uderzenia pojazdem w drzewo w następstwie niezachowania należytej ostrożności przez powoda. Bezsporne było również to, iż powód oddalił się z miejsca zdarzenia po wypadku. Pozwany odmówił wypłaty odszkodowania powołując się na § 13 ust. 4 pkt 4 OWU AC, zgodnie z którym z zakresu ochrony ubezpieczeniowej wyłączone są szkody powstałe w pojeździe, gdy kierujący pojazdem oddalił się z miejsca zdarzenia. Powód argumentował z kolei, iż oddalenie się z miejsca zdarzenia miało na względzie obawę o stan jego zdrowia, nadto z uwagi na wypadek nie miał świadomości co do swego postępowania, podkreślając, że ma stwierdzone stany lękowe i zaburzenie osobowości.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, nie zachodziła obawa o stan zdrowia powoda. Sam powód po zdarzeniu czuł się na tyle dobrze, że odmówił przyjęcia pomocy w rozmowie z Centrum Alarmowym Ł. i samodzielnie pieszo wrócił do domu (pokonując drogę kilku km), a po powrocie do domu wykąpał się i poszedł spać. Dopiero następnego dnia po pracy udał się na (...), gdzie potwierdzono jedynie stłuczenie nogi, a nie uraz poważniejszego typu. Na podstawie opinii biegłego z zakresu psychiatrii T. S. Sąd ustalił, iż powód nie doznał jakiegokolwiek incydent utraty świadomości lub zwężenia pola świadomości w czasie zdarzenia i miał zachowaną zdolność do rozumienia znaczenia swoich czynów i kierowania swoim postępowaniem.

Powód zarzucał abuzywność postanowienia umownego, stanowiącego podstawę odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela. W ocenie Sądu zarzut ten nie był uzasadniony.

W myśl art. 385

1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienia OWU nie były indywidualnie uzgodnione z powodem. Powód mimo, że zawierał umowę ubezpieczenia pojazdu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, to przedmiot umowy ubezpieczenia nie mieścił się w zakresie działalności gospodarczej powoda. Dlatego powodowi przysługiwała ochrona przed abuzywnymi postanowieniami umownymi przynależna konsumentowi.

W ocenie Sądu kwestionowane postanowienie umowne nie było sformułowane niejednoznacznie. Wyraźnie wyłączało odpowiedzialność pozwanego w sytuacji, gdy kierujący pojazdem oddalił się z miejsca zdarzenia. Zgodnie z tym postanowieniem motywacja kierującego, przyczyny jego oddalenia się z miejsca zdarzenia były indyferentne. I to jednoznacznie z treści postanowienia wynika.

Zdaniem Sądu brak jest podstaw do stwierdzenia, że powyższe postanowienie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. W rozumieniu art. 385

1 § 1 k.c. „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku.

Istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, nierównomiernego ukształtowania pozycji stron. Działania te potocznie określa się jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania.

Sąd zważył, że standard postępowania osoby kierującej pojazdem po zdarzeniu drogowym jest w zbliżony sposób uregulowany w kilku różnych aktach prawnych. W art. 178 § 1 k.k. przewidziano zaostrzenie odpowiedzialności sprawcy, który zbiegł z miejsca zdarzenia, a więc oddalił się w celu uniknięcia odpowiedzialności. Z kolei art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2500) stanowi, iż ubezpieczycielowi przysługuje regres ubezpieczeniowy, to jest możliwość kierowania roszczenia o zwrot wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, w stosunku do kierującego pojazdem mechanicznym, który zbiegł z miejsca zdarzenia.

Obowiązek zawiadomienia ubezpieczyciela, służb ratunkowych i służb odpowiedzialnych za porządek i bezpieczeństwo publiczne (Policja) jest obowiązkiem powszechnym – wynikającym z art. 16 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1 pkt 3 w.w ustawy, w razie zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, o którym mowa w art. 4 pkt 1-3, osoba uczestnicząca w nim, z uwzględnieniem ust. 2, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia Policji o zdarzeniu, o ile doszło do wypadku z ofiarami w ludziach lub do wypadku powstałego w okolicznościach nasuwających przypuszczenie, że zostało popełnione przestępstwo. Art. 16 ust. 2 pkt 2 w.w. ustawy stanowi, że w przypadku zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, o którym mowa w art. 4 pkt 1-3, uczestnicząca w nim osoba objęta tym ubezpieczeniem jest ponadto obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o zdarzeniu zakładu ubezpieczeń, udzielając mu niezbędnych wyjaśnień i przekazując posiadane informacje. W myśl art. 16 ust. 3 w.w. ustawy, osoba, której odpowiedzialność jest objęta ubezpieczeniem obowiązkowym, a także osoba występująca z roszczeniem, powinny przedstawić m. in. zakładowi ubezpieczeń, posiadane dowody dotyczące zdarzenia i szkody oraz ułatwić im ustalenie okoliczności zdarzenia i rozmiaru szkód, jak również udzielić pomocy w dochodzeniu m. in. przez zakład ubezpieczeń, roszczeń przeciwko sprawcy szkody.

Obowiązek pozostania na miejscu zdarzenia po wypadku, z którym może wiązać się odpowiedzialność ubezpieczyciela, wynika z powszechnie obowiązujących przepisów i jest powszechnie znany. Jest to wiedza powszechna, iż jeśli dojdzie do wypadku to należy o nim zawiadomić Policję, i nie jest to zdaniem Sądu obowiązek, który mógłby być zaskakujący dla powoda. Nie jest zatem zasadne twierdzenie, że powód o niej nie wiedział, i nie liczył się z nią w żaden sposób.

A zatem w powszechnie obowiązujących przepisach zbiegnięcie z miejsca zdarzenia (oddalenie się w celu uniknięcia odpowiedzialności) stanowi przesłankę zaostrzenia odpowiedzialności karnej albo cywilnej kierującego. Kwestionowane postanowienie nie jest więc postanowieniem odbiegającym od wzorców istniejących dla podobnych sytuacji. Koreluje ono z obowiązkiem niezwłocznego zawiadomienia ubezpieczyciela o zdarzeniu, który wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa w przypadku odpowiedzialności ubezpieczyciela w ramach odpowiedzialności OC posiadaczy pojazdów mechanicznym, a z umowy w przypadku odpowiedzialności ubezpieczyciela na podstawie umowy ubezpieczenia dobrowolnego.

Analizowane postanowienie ma na celu zabezpieczenie możliwości obiektywnego ustalenia okoliczności zdarzenia, za które odpowiedzialność ma ponieść ubezpieczyciel. Jeżeli nie zostanie niezwłocznie powiadomiony o zdarzeniu ubezpieczyciel czy odpowiednie służby, które w sposób obiektywny mogą ocenić okoliczności zdarzenia, to później ani ubezpieczyciel ani nikt inny nie ma możliwości odtworzenia okoliczności istotnych dla ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela za to zdarzenie, a tym samym zakresu obowiązku umownego. Analogicznie jeśli kierujący oddali się z miejsca zdarzenia, to nie jest możliwe zbadanie jego stanu w czasie wypadku, w tym takich okoliczności jak stan jego zdrowia, zdolność do kierowania pojazdem, stan trzeźwości. Powyższe postanowienie służy zabezpieczeniu istotnego interesu ubezpieczyciela. Służy również szerzej interesowi społecznemu, bowiem obiektywnie weryfikowalne wyjaśnienie okoliczności zdarzeń komunikacyjnych może służyć wszystkim uczestnikom ruchu drogowego.

Sąd zważył, że analizowane postanowienie posługuje się zwrotem „oddalił się z miejsca zdarzenia”, a nie „zbiegł z miejsca zdarzenia”. W ocenie Sądu wykładnia tego postanowienia umownego zgodnie z celem umowy i zamiarem stron (art. 65 k.c.) musi prowadzić do zawężenia tej przesłanki. Zatem za oddalenie z miejsca zdarzenia nie można by uznać sytuacji, w której kierujący opuścił miejsce zdarzenia, nie mając z powodu choroby czy doznanego urazu zachowanej zdolności do rozpoznania znaczenia swojego czyn i kierowania swoim postępowaniem. Pojęcie oddalenia się z miejsca zdarzenia wskazuje na intencjonalne, świadome zachowanie kierującego. Dlatego w ocenie Sądu analizowane postanowienie sankcjonujące kluczowy z punktu widzenia ubezpieczyciela obowiązek umożliwienia mu ustalenia okoliczności zdarzenia, za które ma ponosić odpowiedzialność, odpowiada wzorcom regulacji tego obowiązku i skorelowanej z nim sankcji w innych w.w. regulacjach ustawowych. Nie ma podstaw do uznania, że postanowienie to narusza dobre obyczaje czy też rażąco narusza interes konsumenta.

Sąd zważył, że w okolicznościach niniejszej sprawy powód po wypadku, mając zachowaną zdolność do rozpoznania znaczenia swoich czynów i kierowania swoim postępowaniem, oddalił się z miejsca zdarzenia w sposób intencjonalny, celowy. Ani na miejscu zdarzenia ani po przybyciu do domu nie zawiadomił ubezpieczyciela ani żadnych służb, które mogłyby zweryfikować jego stan zdrowia i zdolność do prowadzenia pojazdu. Swoim zachowaniem uniemożliwił więc ustalenie istotnych z punktu widzenia odpowiedzialności pozwanego okoliczności. Sąd nie przesądza, że powód oddalił się z miejsca wypadku w celu uniknięcia odpowiedzialności, czy ukrycia jakichś okoliczności, ale oddalił się z sobie tylko znanych przyczyn, działając świadomie, intencjonalnie. W ocenie Sądu, mając na względzie powyższe, odmowa przez ubezpieczyciela spełnienia świadczenia była uzasadniona. Sąd zatem na podstawie art. 805 § 1 k.c. w zw. z § 13 ust. 4 pkt 4 OWU AC – powództwo oddalił.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Z uwagi na oddalenie powództwa za stronę przegrywającą proces należało uznać powoda i obciążyć go tymi kosztami w całości. Należało więc zasądzić od powoda poniesione przez pozwanego koszty procesu, na które składały się koszty zastępstwa procesowego pozwanego w wysokości 3.600 zł (ustalone zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935)) oraz oplata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Łącznie Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu. Od powyższej kwoty zasądzono również odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c.

W pkt III Sąd nakazał na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1144) ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Sopocie kwotę wydatków wyłożonych tymczasowo ze środków budżetowych w wysokości 2061,90 zł na poczet wynagrodzenia biegłego z zakresu psychiatrii w zakresie, w jakim nie znalazło ono pokrycia w zaliczce uiszczonej przez powoda (wynagrodzenie biegłego w łącznego kwocie 3061,90 zł – k. 135, 193 pomniejszone o zaliczkę w kwocie 1000 zł).