Ciągnik kupiony z pożyczki i zapłacony wprost sprzedawcy. Sąd oddalił żądanie dofinansowania od PARP

Treść orzeczenia około 31 minut czytania

Sygn. akt I C 768/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 maja 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny

w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Piotr Królikowski

Protokolant: Julia Szot

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa U. O. (1) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „(...)” w D.

przeciwko

Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Ł.

o zapłatę

I. oddala powództwo,

II. zasądza od U. O. (1) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „(...)” w D. na rzecz pozwanej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Ł. kwotę 10.817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

III. nakazuje pobrać od U. O. (1) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą „(...)” w D. kwotę 89,02 zł (osiemdziesiąt dziewięć złotych i dwa grosze) tytułem nieuiszczonych kosztów poniesionych przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Warszawie.

Sędzia Piotr Królikowski

Sygn. akt I C 768/23

UZASADNIENIE WYROKU

z 19 maja 2026 r. (k. 462)

Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie 2 czerwca 2023 r. (koperta k. 67) U. O. (2), prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...), wniósł o zasądzenie od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości kwoty 572.910 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 3 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. (pozew k. 3-66)

Powód wywodził roszczenie z zawartej przez strony 30 października 2018 r. umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą „(...)”. Twierdził, że wykonał projekt w całości, osiągnął przewidziane w umowie cele i wskaźniki oraz złożył wymagane wnioski o płatność, wobec czego przysługiwało mu dofinansowanie w pełnej wysokości. Wskazywał, że w ramach projektu nabył ciągnik rolniczy (...) za kwotę 623.610 zł brutto. Część ceny w wysokości 50.700 zł zapłacił z własnego rachunku, natomiast pozostała część ceny 572.910 zł została przekazana sprzedawcy bezpośrednio przez (...) sp. z o.o. ze środków pożyczki udzielonej powodowi. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości odmówiła uwzględnienia tego wydatku przy rozliczeniu projektu, kwestionując sposób zapłaty oraz ustanowione na rzecz pożyczkodawcy zabezpieczenia.

Zdaniem powoda umowa o dofinansowanie miała charakter umowy rezultatu, a osiągnięcie założonego celu projektu przesądzało o obowiązku wypłaty dofinansowania. Podnosił, że umowa nie wyłączała możliwości sfinansowania zakupu pożyczką ani ustanowienia zabezpieczenia pod warunkiem zawieszającym, który ostatecznie się nie ziścił. Powód utrzymywał również, że pozwana zaakceptowała wniosek o płatność nr (...)

(...), lecz nie wypłaciła całej należnej kwoty, mimo że umowa nie została rozwiązana ani w całości, ani w części. Wysokość dochodzonego pierwotnie roszczenia powód utożsamił z kwotą pożyczki przekazaną przez (...) sp. z o.o. na rachunek sprzedawcy ciągnika.

W odpowiedzi na pozew z 8 sierpnia 2023 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej też jako: Agencja) wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu (odpowiedź na pozew k. 81 – 356).

Pozwana zarzucała, że zawarcie umowy o dofinansowanie nie gwarantowało powodowi wypłaty całej przewidzianej w niej kwoty, gdyż refundacji podlegały wyłącznie wydatki spełniające wszystkie warunki kwalifikowalności. Wskazała, że zgodnie z § 7 ust. 7 umowy płatności za działania realizowane w ramach projektu powinny być dokonywane z rachunku bankowego beneficjenta, tymczasem kwota 572.910 zł została przekazana sprzedawcy z rachunku (...) sp. z o.o. Pozwana zakwestionowała również zgodność ustanowionych na rzecz pożyczkodawcy zabezpieczeń z postanowieniami umowy o dofinansowanie.

Agencja zarzuciła ponadto, że kwota dochodzona pozwem nie odpowiadała ani wartości wydatku uznanego za niekwalifikowalny, ani wysokości możliwego do wypłaty dofinansowania. Wydatek dotyczący zakupu ciągnika został bowiem przedstawiony do rozliczenia w kwocie 507.000 zł netto, zaś poziom dofinansowania wydatków inwestycyjnych wynosił 55%. Po uwzględnieniu dofinansowania wypłaconego na zakup mulczera maksymalna dalsza kwota dofinansowania inwestycyjnego mogła wynieść 273.955,64 zł. Pozwana wskazała zatem, że pierwotnie dochodzone 572.910 zł odpowiadało wartości pożyczki, nie zaś świadczeniu, które mogło przysługiwać powodowi na podstawie umowy o dofinansowanie.

W replice z 24 maja 2024 r. powód podtrzymał stanowisko co do zasady, kwestionując dokonaną przez pozwaną wykładnię umowy. Twierdził, że środki pochodzące z pożyczki stały się jego własnością, a ich przekazanie bezpośrednio sprzedawcy nastąpiło na jego rachunek i zgodnie z jego dyspozycją. Powołał się również na przewidzianą w Wytycznych możliwość uznania za kwalifikowalne wydatków poniesionych z wykorzystaniem instytucji przekazu, uregulowanej w art. 921

1 i nast. k.c. Utrzymywał ponadto, że warunek przewidziany w umowie zabezpieczenia nie ziścił się, a własność ciągnika nie została przeniesiona na pożyczkodawcę (replika k. 375 – 384).

W tym samym piśmie powód przyznał, że wysokość roszczenia określonego w pozwie odpowiadała wartości udzielonej mu pożyczki. Cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia co do kwoty 298.954,36 zł, wskazując, że po zmianie dochodzi 273.955,64 zł jako niewypłaconej części dofinansowania, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 3 kwietnia 2021 r. Chociaż w przytoczonym w replice nowym brzmieniu petitum wskazano kwotę 273.955 zł, z treści pisma oraz zakresu cofnięcia powództwa wynikało, że żądanie zostało podtrzymane co do kwoty 273.955,64 zł. Powód odwołał się przy tym do odpowiedzialności cywilnej pozwanej za niewykonanie umowy i do kosztów poniesionych wskutek braku wypłaty dofinansowania. Jednocześnie zaznaczył, że straty związane z obsługą pożyczki, w tym narastające koszty odsetek, zamierza dochodzić w odrębnym postępowaniu.

Postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. Sąd umorzył postępowanie ponad kwotę 273.955,64 zł, a zatem co do kwoty 298.954,36 zł. (k. 394)

W piśmie z 2 sierpnia 2024 r. Agencja podtrzymała żądanie oddalenia powództwa. Zaprzeczyła, aby sposób rozliczenia zastosowany przez powoda stanowił przekaz w rozumieniu art. 921

1 k.c., a także wskazała, że nie wyraziła zgody na poniesienie wydatku w takiej formie. Podtrzymała stanowisko, że wydatek na zakup ciągnika nie spełniał warunków kwalifikowalności, ponieważ w przeważającej części nie został poniesiony z rachunku bankowego powoda (pismo przygotowawcze k. 404-409).

Strony podtrzymywały swoje stanowiska do zamknięcia rozprawy.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

U. O. (2) prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...). W ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020, poddziałania 2.3.1 „Proinnowacyjne usługi (...) dla (...)”, ubiegał się o dofinansowanie projektu pod nazwą „(...)”. (odpis z CEiDG k. 32, umowa nr (...)z 6 kwietnia 2018 r. k. 15 – 19, 244 - 248)

Przy przygotowaniu wniosku o dofinansowanie i późniejszej realizacji projektu powodowi pomagała B. X., która zajmowała się m.in. jego obsługą administracyjną i kontaktami z PARP. W toku realizacji projektu kontakt z pracownikiem Agencji odpowiedzialnym za jego obsługę był utrudniony; odpowiedzi na kierowane pytania nie zawsze były uzyskiwane na bieżąco. (zeznania B. X. k. 417 – 419 znacznik 00:11:11 – 01:03:46; zeznania U. O. (1) – protokół rozprawy z 24 kwietnia 2026 r.)

W dniu 30 października 2018 r. U. O. (2), jako beneficjent, zawarł z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, działającą jako Instytucja Pośrednicząca, umowę o dofinansowanie projektu nr(...) (wniosek o dofinansowanie k. 111 – 138, umowa z załącznikami k. 14, 100 – 109 wraz z aneksem k. 147 regulamin konkurs uk. 150 – 182)

Całkowity koszt projektu określono na 1.476.615 zł, a całkowitą kwotę kosztów kwalifikowalnych na 1.120.400 zł. Maksymalna kwota dofinansowania wynosiła 672.245 zł. W odniesieniu do inwestycji maksymalna kwota kosztów kwalifikowalnych została ustalona na 746.900 zł, a dofinansowania na 410.795 zł, co odpowiadało 55% kosztów kwalifikowalnych. Beneficjent zobowiązał się do sfinansowania ze środków własnych kosztów realizacji projektu w części nieobjętej dofinansowaniem. Okres kwalifikowalności kosztów projektu trwał od 1 marca 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami i aneksem k. 14, 100-109, 147).

Zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym projekt obejmował m.in. inwestycję początkową polegającą na zakupie dwóch środków trwałych: mulczera leśnego oraz jednostki napędowej umożliwiającej pracę mulczera. W przypadku mulczera przewidziano wydatki ogółem w wysokości 307.500 zł, z czego 250.000 zł stanowiły wydatki kwalifikowalne, a maksymalne dofinansowanie wynosiło 137.500 zł. Na zakup jednostki napędowej przewidziano 676.500 zł wydatków ogółem, w tym 496.900 zł wydatków kwalifikowalnych, przy maksymalnym dofinansowaniu wynoszącym 273.295 zł. Łącznie dla obu środków trwałych przewidziano 984.000 zł wydatków ogółem, 746.900 zł kosztów kwalifikowalnych i 410.795 zł dofinansowania (harmonogram rzeczowo-finansowy stanowiący załącznik do umowy o dofinansowanie k. 14, 100-109).

Umowa szczegółowo określała warunki, jakie musiał spełnić wydatek, aby mógł zostać uznany za kwalifikowalny. Zgodnie z § 7 ust. 3 kosztami kwalifikowalnymi były koszty, które łącznie zostały poniesione zgodnie z umową i właściwym rozporządzeniem, zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi kwalifikowalności wydatków, były niezbędne do prawidłowej realizacji projektu i wskazane w harmonogramie rzeczowo-finansowym, zostały faktycznie poniesione przez beneficjenta lub podmiot upoważniony do ponoszenia kosztów kwalifikowalnych w okresie kwalifikowalności, a następnie zweryfikowane i zatwierdzone przez Instytucję Pośredniczącą oraz prawidłowo udokumentowane. W § 7 ust. 7 umowy zastrzeżono ponadto, że wszelkie płatności za działania wykonane w ramach projektu dokonywane są z rachunku bankowego beneficjenta, z wyjątkiem płatności dokonywanych z rachunku właściwego dla obsługi zaliczki. Dofinansowanie mogło być przekazywane w formie zaliczki albo refundacji poniesionych kosztów kwalifikowalnych, na podstawie wniosków o płatność składanych przez beneficjenta i zaakceptowanych przez PARP (§ 8 umowy). Do wniosku o płatność beneficjent był zobowiązany dołączyć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów, w tym faktury lub równoważne dokumenty księgowe oraz wyciągi bankowe bądź inne dokumenty potwierdzające dokonanie płatności (§ 10 umowy). (umowa o dofinansowanie projektu k. 14, 100-109 wraz z aneksem k. 147)

W przedłożonych w sprawie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków zasadę faktycznego poniesienia wydatku określono jako zasadę kasową. Za wydatek faktycznie poniesiony uznawano rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku płatniczego, rozumiany w przypadku płatności z rachunku jako obciążenie rachunku beneficjenta kwotą transakcji. Wytyczne przewidywały od tej zasady określone wyjątki, obejmujące m.in. wkład niepieniężny, amortyzację, określone rozliczenia dokonywane na podstawie not księgowych, potrącenia oraz wskazane w Wytycznych przypadki płatności dokonywanych przez inne podmioty. W odniesieniu do płatności dokonywanych przy wykorzystaniu instytucji przekazu wskazano, że wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny przy zachowaniu pozostałych warunków kwalifikowalności i właściwej ścieżki audytu, natomiast uznanie za kwalifikowalny wydatku poniesionego przy zastosowaniu „przekazu w kredyt” mogło mieć wyłącznie charakter wyjątkowy, uzasadniony nadzwyczajnymi okolicznościami wynikającymi ze specyficznych warunków realizacji projektu i wymagało zgody właściwej instytucji. Za dowód poniesienia wydatku uznawano zapłaconą fakturę lub równoważny dokument księgowy wraz z dokumentem potwierdzającym dokonanie płatności. (Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków k. 14, k. 183 - 243)

W dniu 9 stycznia 2019 r. U. O. (2) zawarł z (...) sp. z o.o. umowę pożyczki nr (...) na kwotę 572.910 zł. Umowa przewidywała, że kwota pożyczki zostanie przekazana na rachunek bankowy wskazany na fakturze dotyczącej zakupu przedmiotu finansowanego ze środków pożyczki, a zatem bezpośrednio na rachunek sprzedawcy finansowanego środka trwałego. Spłata pożyczki została rozłożona na raty. Łączna wysokość kapitału określona w harmonogramie spłaty wynosiła 572.910 zł. (umowa pożyczki nr (...) wraz z harmonogramem spłaty k. 20 - 31)

Na etapie składania wniosku o dofinansowanie powód zakładał sfinansowanie inwestycji ze środków własnych. Decyzję o skorzystaniu z finansowania zewnętrznego podjął już w toku realizacji projektu, przy zakupie ciągnika, po przedstawieniu mu oferty pożyczki, którą uznał za korzystną dla prowadzonej działalności, ponieważ pozwalała mu uniknąć zaangażowania znacznej części własnego kapitału. Sposób finansowania zakupu przewidziany umową pożyczki nie został przed jej zawarciem zaakceptowany przez PARP. Agencja uzyskała informację o zawartej pożyczce już po jej zawarciu, przy weryfikacji dokumentacji związanej z rozliczeniem projektu. (zeznania B. X. k. 417 – 419 znacznik 00:11:11 – 01:03:46.; zeznania M. N. k. 446 – 447 znacznik 00:55:07 – 01:33:02; zeznania U. O. (1) k. 447 – 447v znacznik 01:44:29 – 01:56:59)

Na podstawie faktury nr (...) z 9 kwietnia 2019 r. powód nabył fabrycznie nowy ciągnik rolniczy (...), rok produkcji 2018, stanowiący jednostkę napędową przeznaczoną do współpracy z mulczerem. Cena netto ciągnika wynosiła 507.000 zł, podatek VAT 116.610 zł, a cena brutto 623.610 zł. Na dokumencie przypisującym wydatek do projektu jako wysokość kosztu kwalifikowalnego wskazano 507.000 zł. (faktura nr (...) z 9 kwietnia 2019 r. wraz z opisem dokumentu księgowego i potwierdzeniem przelewu k. 50, 347 -348v , faktura (...) wraz z potwierdzeniem przelewu k. 311 - 314)

Cena ciągnika została uiszczona w dwóch częściach. U. O. (2) zapłacił ze swojego rachunku bankowego 50.700 zł. Pozostałą część ceny, wynoszącą 572.910 zł, zapłaciła bezpośrednio sprzedawcy (...) sp. z o.o., ze swojego rachunku bankowego, w wykonaniu zawartej z powodem umowy pożyczki. Kwota 572.910 zł nie została zatem wcześniej przekazana na rachunek bankowy U. O. (1) i z tego rachunku przelana sprzedawcy, lecz została wypłacona przez pożyczkodawcę bezpośrednio na rachunek dostawcy ciągnika. (okoliczność niesporna mająca potwierdzenie w umowie pożyczki nr (...) k. 20-31; faktura nr (...) wraz z potwierdzeniami płatności 50 - 52)

W dniu 22 kwietnia 2019 r. U. O. (2) i (...) sp. z o.o. zawarli umowę ustanowienia zabezpieczenia pod warunkiem zawieszającym do umowy pożyczki nr (...). Przedmiotem zabezpieczenia był zakupiony ciągnik (...). W umowie przewidziano, że przeniesienie własności przedmiotu zabezpieczenia na (...) sp. z o.o. nastąpi w razie naruszenia przez U. O. (1) postanowień umowy zabezpieczenia lub umowy pożyczki. Ustanowiono również zastaw rejestrowy na ciągniku. (umowa ustanowienia zabezpieczenia z 22 kwietnia 2019 r.; k. 24 – 25v, umowa zastawu rejestrowego k. 26 - 27)

W dniu 29 października 2019 r. powód złożył wniosek o płatność nr (...)

(...), w którym przedstawił do rozliczenia wydatki związane z zakupem obu środków trwałych. W odniesieniu do mulczera (...) wskazał 248.798,83 zł wydatków kwalifikowalnych i 136.839,36 zł wnioskowanego dofinansowania. W odniesieniu do ciągnika (...) wskazał 507.000 zł wydatków kwalifikowalnych i 278.850 zł wnioskowanego dofinansowania. Łącznie w ramach inwestycji początkowej przedstawił zatem wydatki kwalifikowalne w wysokości 755.798,83 zł i wniósł o dofinansowanie w kwocie 415.689,36 zł. Kwoty te przekraczały przewidziane w harmonogramie dla całej inwestycji początkowej wartości 746.900 zł kosztów kwalifikowalnych i 410.795 zł dofinansowania. (wnioski o płatność nr (...)

(...) wraz z załącznikami w tym harmonogram rzeczowo-finansowy k. 14, 33 -41, 42-49, 251 – 257, 258 -296, 301-310, pismo Agencji k. 249 – 250, 297-300)

W dniach 13 i 14 lipca 2020 r. przeprowadzono planową kontrolę realizacji projektu. Kontrola obejmowała m.in. sprawdzenie zgodności realizacji projektu z umową, dostarczenia współfinansowanych produktów i usług, faktycznego poniesienia wydatków oraz osiągnięcia założonych celów i wskaźników. Weryfikacji poddano całość dokumentacji załączonej przez beneficjenta do wniosków o płatność. W toku kontroli potwierdzono rzeczową realizację projektu, w tym zakup i wykorzystywanie przewidzianych nim urządzeń. Stwierdzone poza sposobem zapłaty za ciągnik uchybienia dotyczące dokumentacji były uzupełniane lub korygowane. Ostatecznie przyczyną nieuznania wydatku związanego z zakupem ciągnika pozostawało dokonanie zapłaty ceny ciągnika wynikającej z faktury nr (...) przez powoda jedynie do kwoty 50.700 zł, natomiast 572.910 zł zostało zapłacone bezpośrednio sprzedawcy przez (...) sp. z o.o. (informacja pokontrolna k. 315 - 337; ostateczna informacja pokontrolna k. 338 – 346, potwierdzenia płatności 347 -348v) (zeznania R. E. k. 444v – 445v znacznik 00:13:53 – 00:47:33; zeznania D. Z. (1) k. 451 – 452v znacznik 00:04:49 – 00:47:07 i B. J. k. 452v – 453v znacznik 00:49:48 – 01:19:47; zeznania M. N. k. 446 – 447 znacznik 00:55:07 – 01:33:02)

Informację pokontrolną przekazano powodowi 12 sierpnia 2020 r. Powód w piśmie z 31 sierpnia 2020 r. zgłosił zastrzeżenia do jej ustaleń. Po przeprowadzeniu dalszych czynności kontrolnych PARP podtrzymała ustalenia dotyczące sposobu zapłaty ceny ciągnika. W korespondencji z 2 kwietnia 2021 r. pozwana poinformowała powoda o wynikach weryfikacji wydatków i zmniejszeniu wysokości dofinansowania. Powód ponownie zgłosił zastrzeżenia pismem z 14 kwietnia 2021 r., których PARP nie uwzględniła, o czym poinformowała go pismem z 7 maja 2021 r. (informacja pokontrolna i pisma stron k. 54 – 63, 315-337, ostateczna informacja pokontrolna k. 338 – 346)

W ramach wniosku o płatność nr (...)

(...)PARP uznała za kwalifikowalne wydatki związane z zakupem mulczera w wysokości 248.798,83 zł, odpowiadające dofinansowaniu w kwocie 136.839,36 zł. Nie uznała natomiast za kwalifikowalny wydatku przedstawionego do rozliczenia w związku z zakupem ciągnika (...). (wniosek o płatność nr (...)

(...)k. 33 - 52; pismo PARP z 2 kwietnia 2021 r. k. 59 - 62)

Wniosek o płatność końcową nr (...)

(...)został złożony 31 grudnia 2019 r., a następnie uzupełniony 18 sierpnia 2020 r. PARP zaakceptowała w ramach tego wniosku wydatki kwalifikowalne w wysokości 172.800 zł oraz dofinansowanie w wysokości 120.960 zł. Z uwagi na nierozliczoną część wcześniej wypłaconej zaliczki w kwocie 18.028,64 zł do wypłaty pozostała kwota 102.931,36 zł, którą przekazano powodowi 19 kwietnia 2021 r. (wniosek o płatność końcową k. 301 - 307; pismo PARP z 2 kwietnia 2021 r. k. 58, 59 – 62, 308 ; zlecenie płatności k. 309-310)

Powód wykonywał umowę pożyczki zawartą z (...) sp. z o.o. i spłacał wynikające z niej raty. W dniu 6 maja 2022 r. pożyczka została całkowicie spłacona. W oświadczeniu z 9 maja 2022 r. (...) sp. z o.o. potwierdziła jej całkowitą spłatę i wyraziła zgodę na wykreślenie zastawu rejestrowego ustanowionego na ciągniku. Postanowieniem z 23 maja 2022 r. zastaw został wykreślony z rejestru. (oświadczenie (...) sp. z o.o. z 9 maja 2022 r. k. 51; postanowienie z 23 maja 2022 r. k. 52)

Pismem z 25 listopada 2022 r. powód wezwał Agencję do zapłaty kwoty zaległej należności w kwocie 572.910 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, e względu na niewykonanie umowy dofinansowania (wezwanie k. 64- 64v). Agencja odmówiła żądaniu powoda (odpowiedz na wezwanie do zapłaty k. 354 – 355).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił przede wszystkim na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony i nie budziła również wątpliwości Sądu. Dotyczyło to w szczególności umowy o dofinansowanie wraz z załącznikami i aneksem, Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, umowy pożyczki zawartej z (...) sp. z o.o., dokumentów dotyczących ustanowionych zabezpieczeń, faktur i potwierdzeń płatności, wniosków o płatność oraz dokumentacji związanej z ich weryfikacją i kontrolą projektu. Dokumenty te, analizowane łącznie, pozwalały odtworzyć zarówno zakres zobowiązań stron, sposób finansowania zakupu ciągnika, rzeczywisty przepływ środków pieniężnych, jak i przebieg późniejszego rozliczenia projektu. Zasadnicze okoliczności wynikające z tych dokumentów - w szczególności zakup przewidzianych projektem urządzeń, zapłata 50.700 zł z rachunku powoda oraz bezpośrednia zapłata pozostałych 572.910 zł przez (...) sp. z o.o. na rachunek sprzedawcy - nie były w istocie przedmiotem sporu.

Za wiarygodne Sąd uznał zeznania M. N. (protokół k. 446 – 447 znacznik 00:55:07 – 01:33:02), R. E. (protokół k. 444v – 445v znacznik 00:13:53 – 00:47:33), D. Z. (1) (protokół k. 451 – 452v znacznik 00:04:49 – 00:47:07) i B. J. (protokół k. 452v – 453v znacznik 00:49:48 – 01:19:47) w zakresie okoliczności związanych z weryfikacją wniosków o płatność oraz przeprowadzoną kontrolą projektu. Zeznania tych świadków były wzajemnie spójne, pozostawały zgodne z dokumentacją projektową i pokontrolną, a nadto wynikały z czynności wykonywanych przez nich osobiście w toku realizacji powierzonych obowiązków. R. E. i D. Z. (1) uczestniczyli bezpośrednio w kontroli projektu, B. J. koordynował pracę zespołów kontrolujących, natomiast M. N. zajmowała się rozliczeniem projektu po stronie PARP. Świadkowie zgodnie wskazywali, że w toku kontroli badano nie tylko rzeczowe wykonanie projektu, lecz również sposób poniesienia poszczególnych wydatków i dokumenty potwierdzające przepływ środków. Ustalono wówczas, że część ceny ciągnika została zapłacona z rachunku powoda, natomiast kwota 572.910 zł została przelana sprzedawcy bezpośrednio z rachunku pożyczkodawcy.

Szczególne znaczenie miały w tym zakresie zeznania M. N., która wskazała, że przy weryfikacji wydatku odwoływała się bezpośrednio do § 7 ust. 7 umowy o dofinansowanie oraz do Wytycznych dotyczących faktycznego poniesienia wydatku. Świadek potwierdziła przy tym, że nie kwestionowano rzeczowego wykonania projektu – zakupiono zarówno mulczer, jak i jednostkę napędową, a cel projektu został osiągnięty. Przyczyną zakwestionowania części wydatku był sposób dokonania płatności. Okoliczność ta pozwalała rozdzielić dwie kwestie pojawiające się w argumentacji powoda: wykonanie samego przedsięwzięcia oraz spełnienie warunków kwalifikowalności konkretnego wydatku.

Podobnie należało ocenić zeznania D. Z. (1), który w sposób rzeczowy wyjaśnił przebieg kontroli oraz znaczenie badanego przepływu środków. Świadek nie kwestionował, że powód poniósł ostatecznie ekonomiczny ciężar zakupu ciągnika, skoro spłacał zaciągniętą pożyczkę. Wyraźnie jednak odróżnił tę okoliczność od sposobu poniesienia wydatku podlegającego ocenie według dokumentacji programu. Zeznał również, że gdyby środki pochodzące z kredytu lub pożyczki zostały wcześniej przekazane na rachunek beneficjenta, a następnie z tego rachunku zapłacone sprzedawcy, źródło ich pochodzenia nie stanowiłoby samo w sobie przeszkody do ich rozliczenia. Zeznania te korespondowały zarówno z dokumentami obrazującymi przepływ środków, jak i z treścią umowy o dofinansowanie.

Zeznania B. X. (protokół k. 417 – 419 znacznik 00:11:11 – 01:03:46) Sąd uznał za wiarygodne w części dotyczącej jej faktycznego udziału w przygotowaniu i obsłudze projektu, zakupu urządzeń oraz sposobu sfinansowania ciągnika. Świadek potwierdziła w szczególności, że środki z pożyczki nie zostały przekazane na rachunek powoda, lecz bezpośrednio na rachunek sprzedawcy, a także że właśnie ta okoliczność stanowiła przyczynę zakwestionowania wydatku przez PARP. Nie podzielono natomiast formułowanych przez świadka ocen, zgodnie z którymi wydatek został poniesiony zgodnie z umową albo że sposób jego poniesienia stanowił jedynie nieadekwatne uchybienie formalne. Oceny te stanowiły własną interpretację świadka, nie zaś relację o faktach, i jako takie nie mogły zastępować wykładni postanowień umowy i Wytycznych dokonywanej przez Sąd. Zwracało przy tym uwagę, że sama świadek potwierdziła, iż plan projektu zakładał finansowanie wydatków ze środków własnych beneficjenta, decyzja o skorzystaniu z pożyczki została podjęta dopiero przy zakupie ciągnika, a techniczna różnica w stosunku do prawidłowego sposobu rozliczenia polegała właśnie na tym, że środki nie przeszły przez rachunek powoda.

Ostrożnie Sąd ocenił natomiast twierdzenie B. X., że jeszcze przed zawarciem umowy pożyczki skierowano do PARP zapytanie dotyczące sposobu finansowania zakupu. Świadek nie wskazała jego daty, treści ani formy, a wcześniej podała, że nie posiada wiedzy, czy powód konsultował tę decyzję. Twierdzenie o uprzednim zapytaniu miało zatem charakter oparty bardziej na przekonaniu świadka niż na konkretnie zapamiętanym zdarzeniu. Nie znajdowało również dostatecznego potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym.

Zeznania B. N. (k. 419 – 420 znacznik 01:06:47 - 01:35:26) miały ograniczone znaczenie dla rozstrzygnięcia. Świadek uczestniczył jedynie w części doradczej projektu i nie pamiętał szczegółów związanych z jego rozliczeniem. Jego zeznania miały przede wszystkim charakter ogólny, odnoszący się do praktyki realizacji projektów współfinansowanych ze środków europejskich. O tyle jednak pozostawały istotne, że świadek wskazał, iż wydatki były co do zasady dokonywane z rachunku beneficjenta, a w przypadku powstania wątpliwości dotyczących zmian w projekcie rekomendował kontakt z instytucją finansującą, nie zaś samodzielne dokonywanie takich zmian.

Zeznania D. Z. (2) (protokół k. 444 – 444v znacznik 00:04:30 – 00:07:08) nie wniosły istotnych informacji do ustalenia okoliczności spornych. Świadek była pracownikiem przedsiębiorstwa powoda, jednak nie uczestniczyła w realizacji projektu i nie posiadała wiedzy dotyczącej jego finansowania ani rozliczenia. Z tego względu jej zeznania nie mogły stanowić podstawy ustaleń w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia.

Również zeznania B. O. (protokół k. 447 – 447v znacznik 01:44:29 – 01:56:59) miały znaczenie pomocnicze. Potwierdzały one rzeczywiste wykonanie projektu, zakup i wykorzystanie sprzętu oraz późniejszą spłatę pożyczki, jednak świadek nie uczestniczył w zawieraniu umowy o dofinansowanie ani nie posiadał szczegółowej wiedzy dotyczącej uzgodnienia z PARP sposobu finansowania zakupu ciągnika. Sam wskazał, że nie wie, dlaczego powód nie poinformował PARP o pożyczce. Jego przekonanie, że pożyczka nie powinna prowadzić do zakwestionowania dofinansowania, miało zatem charakter ocenny i nie mogło przesądzać o treści obowiązków wynikających z umowy.

Zeznania powoda U. O. (1) (protokół k. 453v – 454v znacznik 01:21:56 – 01:59:05) Sąd uznał za wiarygodne w zakresie, w jakim dotyczyły okoliczności podjęcia decyzji o sfinansowaniu zakupu ciągnika pożyczką, przebiegu płatności, późniejszej spłaty zobowiązania oraz rzeczowego wykonania projektu. Powód sam potwierdził, że pierwotnie zamierzał finansować projekt ze środków własnych, a decyzję o zawarciu umowy pożyczki podjął dopiero w toku realizacji projektu, uznając przedstawioną ofertę finansowania za korzystniejszą dla prowadzonej działalności. Przyznał również, że PARP dowiedziała się o pożyczce już po jej zawarciu oraz że przyczyną zakwestionowania wydatku było to, iż płatność za ciągnik nie wyszła bezpośrednio z jego rachunku bankowego.

Nie było natomiast podstaw do przyjęcia za powodem, że odpowiedzialność za przyjęty sposób finansowania zakupu obciążała PARP z uwagi na utrudniony kontakt z pracownikiem Agencji. Twierdzenia powoda, że pracownik PARP celowo „przeczekał” moment, w którym możliwe było dokonanie zmiany sposobu płatności, aby następnie nałożyć korektę finansową, stanowiły wyłącznie jego subiektywną ocenę sytuacji i nie znalazły potwierdzenia w żadnym innym dowodzie. Sam powód wskazał zresztą, że decyzję o zaciągnięciu pożyczki podjął z uwagi na ograniczenia czasowe i ekonomiczną atrakcyjność tego sposobu finansowania. Okoliczność, że w innych, wcześniej realizowanych przez powoda projektach finansowanie zakupu za pomocą pożyczki nie zostało zakwestionowane, nie pozwalała natomiast na ustalenie zasad obowiązujących w niniejszym projekcie, tym bardziej, że jak wynikało również z zeznań świadków strony powodowej, wcześniejsze projekty były realizowane w ramach innych programów i na podstawie innych regulacji.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Poza sporem pozostawało, że strony łączyła umowa o dofinansowanie projektu nr (...)

(...) zawarta w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020, oraz że projekt został przez powoda wykonany w zakresie rzeczowym. Powód nabył przewidziane w projekcie urządzenia, wdrożył zakładaną technologię, a zakupiony ciągnik pozostał w jego przedsiębiorstwie. Bezsporne było również, że pożyczka zaciągnięta na sfinansowanie jego zakupu została ostatecznie w całości spłacona.

Istota sporu sprowadzała się natomiast do ustalenia, czy sposób zapłaty ceny ciągnika odpowiadał warunkom umowy o dofinansowanie i zasadom kwalifikowalności wydatków, a w konsekwencji – czy po stronie pozwanej powstał obowiązek wypłaty powodowi dalszej części dofinansowania w dochodzonej ostatecznie kwocie 273.955,64 zł.

Pomoc finansowa udzielana przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości następuje w drodze umowy, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Treść zobowiązania stron nie ograniczała się jednak do ogólnego zobowiązania powoda do osiągnięcia gospodarczego celu projektu i odpowiadającego mu obowiązku wypłaty przez pozwaną określonej w umowie maksymalnej kwoty dofinansowania. Umowa szczegółowo regulowała zarówno przeznaczenie środków, jak i warunki uznania poszczególnych wydatków za kwalifikowalne oraz sposób ich ponoszenia i dokumentowania. Dopiero spełnienie tych warunków rodziło obowiązek ich refundacji.

Zasadnicze znaczenie miał w tym zakresie § 7 ust. 3 umowy, zgodnie z którym koszt mógł zostać uznany za kwalifikowalny po łącznym spełnieniu wymienionych w tym postanowieniu przesłanek. Musiał zatem zostać poniesiony zgodnie z umową i właściwymi Wytycznymi, być niezbędny do realizacji projektu i przewidziany w harmonogramie rzeczowo-finansowym, faktycznie poniesiony przez beneficjenta lub podmiot upoważniony do ponoszenia kosztów kwalifikowalnych, prawidłowo udokumentowany, a następnie zweryfikowany i zatwierdzony przez Instytucję Pośredniczącą. Użycie w umowie sformułowania, że warunki te muszą zostać spełnione „jednocześnie”, nie pozwalało przyjąć, że osiągnięcie celu projektu zastępowało pozostałe wymagania związane ze sposobem ponoszenia wydatków.

Stanowiska powoda, zgodnie z którym umowa miała charakter umowy rezultatu, nie można zatem rozumieć w ten sposób, że samo osiągnięcie zakładanych wskaźników rodziło bezwarunkowe prawo do wypłaty całej przewidzianej umową kwoty. Rezultat rzeczowy projektu był niewątpliwie jednym z podstawowych elementów prawidłowego wykonania umowy, lecz nie był elementem jedynym. Umowa dotyczyła wydatkowania środków publicznych i obok wykonania określonego przedsięwzięcia wymagała zachowania ustalonych zasad jego finansowania. Przyjęcie stanowiska przeciwnego prowadziłoby w praktyce do pozbawienia znaczenia znacznej części postanowień umowy dotyczących kwalifikowalności, dokumentowania i kontroli wydatków.

Takie rozumienie umowy odpowiadało także regulacji prawa unijnego, na podstawie której realizowany był Program. Zgodnie z art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 wydatek kwalifikował się do otrzymania wkładu z (...), jeżeli został poniesiony przez beneficjenta i zapłacony w okresie kwalifikowalności. Szczegółowe zasady ustalenia, kiedy wydatek należy uważać za poniesiony przez beneficjenta, określały przepisy krajowe, dokumentacja programu oraz wiążąca strony umowa.

Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków przyjmowały w tym zakresie zasadę kasową. Przez wydatek faktycznie poniesiony rozumiano rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku płatniczego, a więc – w przypadku płatności bezgotówkowej – obciążenie rachunku płatniczego beneficjenta kwotą transakcji. Regułę tę dodatkowo i jednoznacznie konkretyzował § 7 ust. 7 umowy, stanowiący, że wszelkie płatności za działania wykonane w ramach projektu dokonywane są z rachunku bankowego beneficjenta.

Nie było podstaw do podzielenia stanowiska powoda, że postanowienie to nie określało dostatecznie jasno rachunku, z którego należało dokonywać płatności. Przeciwnie, jego treść wskazywała właśnie, że umowa nie wymagała korzystania z jednego, oznaczonego numerem rachunku. Zastrzeżono bowiem wprost, że rachunek, z którego dokonywana jest płatność, nie musi być tożsamy z rachunkiem wskazanym w § 8 ust. 5 umowy. Istotne było zatem nie to, z którego konkretnie rachunku powoda środki zostaną przelane, lecz to, aby rachunek ten należał do beneficjenta.

W rozpoznawanej sprawie warunek ten nie został spełniony. Z rachunku powoda została uiszczona kwota 50.700 zł. Pozostałe 572.910 zł zostało przekazane bezpośrednio przez (...) sp. z o.o. z rachunku należącego do tej spółki na rachunek sprzedawcy ciągnika. Środki te nie zostały uprzednio przekazane na rachunek powoda, z którego następnie dokonano by zapłaty na rzecz sprzedawcy.

Samo zawarcie przez powoda umowy pożyczki nie pozostawało przy tym w sprzeczności z umową o dofinansowanie. Powód mógł korzystać z finansowania zewnętrznego. Źródło środków zgromadzonych na rachunku beneficjenta nie było bowiem tym samym co sposób dokonania płatności. Gdyby środki pochodzące z pożyczki zostały przekazane powodowi, a następnie z jego rachunku zapłacone sprzedawcy, sama okoliczność finansowania zakupu kredytem lub pożyczką nie prowadziłaby do zakwestionowania wydatku. Problem wynikał z pominięcia rachunku beneficjenta przy dokonywaniu samej płatności.

Nie zmienia tego okoliczność, że ekonomiczny ciężar zakupu został ostatecznie poniesiony przez powoda w związku ze spłatą pożyczki. Pojęcie ekonomicznego ciężaru transakcji nie jest tożsame z przewidzianym umową i Wytycznymi pojęciem faktycznego poniesienia wydatku. Umowa odnosiła się do określonego zdarzenia – rozchodu środków z rachunku beneficjenta przy zapłacie za wydatek przedstawiany następnie do refundacji. Późniejsze regulowanie przez powoda własnego zobowiązania wobec pożyczkodawcy stanowiło wykonanie innego stosunku prawnego i nie mogło wstecznie zmienić sposobu, w jaki została zapłacona cena ciągnika.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie argument, że powód, jako pożyczkobiorca i podmiot odnoszący korzyść z zapłaty dokonanej przez (...) sp. z o.o., powinien być traktowany jak beneficjent rachunku, z którego została dokonana płatność. Rachunek, z którego nastąpił przelew, pozostawał rachunkiem (...) sp. z o.o. Fakt, że zapłata dokonana z tego rachunku prowadziła do wykonania zobowiązania powoda wobec sprzedawcy, nie czynił powoda posiadaczem rachunku pożyczkodawcy i nie prowadził do spełnienia wymagania przewidzianego w § 7 ust. 7 umowy.

Do odmiennego wniosku nie prowadziło także powołanie się przez powoda na przewidzianą w Wytycznych możliwość dokonywania płatności przy wykorzystaniu instytucji przekazu. Nie było konieczne przesądzanie, czy konstrukcja zastosowana przy finansowaniu zakupu ciągnika odpowiadała w pełni przekazowi w rozumieniu art. 921

1 i nast. k.c. Nawet przy przyjęciu korzystnego dla powoda założenia, że mogła zostać zakwalifikowana jako tzw. przekaz w kredyt, Wytyczne dopuszczały uznanie takiego wydatku za kwalifikowalny jedynie wyjątkowo, w nadzwyczajnych okolicznościach wynikających ze specyficznych warunków realizacji projektu i za zgodą właściwej instytucji. Powód nie wykazał ani istnienia takich nadzwyczajnych okoliczności, ani uzyskania zgody PARP na dokonanie płatności w tym trybie przed jej dokonaniem.

Twierdzenia dotyczące utrudnionego kontaktu z pracownikiem pozwanej nie mogły zastąpić wymaganej zgody. Nawet przyjmując, że komunikacja pomiędzy stronami nie przebiegała sprawnie, z materiału dowodowego nie wynikało, aby PARP zaakceptowała sposób zapłaty polegający na bezpośrednim przelaniu przez pożyczkodawcę środków na rachunek sprzedawcy. Postanowienia umowy w tym zakresie były jasne i jednoznaczne i nie wymagały wyjaśnień ze strony pozwanego. Powód sam przyznał natomiast, że PARP uzyskała informację o zawartej pożyczce już po jej zawarciu. Decyzja o skorzystaniu z przedstawionej przez (...) formy finansowania została więc ostatecznie podjęta przez powoda na jego własne ryzyko związane z prawidłowością rozliczenia projektu.

Nie można było również zgodzić się z argumentem, że skoro pozwana nie rozwiązała umowy o dofinansowanie, powinna wypłacić powodowi pełną przewidzianą w niej kwotę. Rozwiązanie umowy i odmowa uznania konkretnego wydatku za kwalifikowalny stanowiły odmienne konsekwencje nienależytego wykonywania obowiązków beneficjenta. Umowa przewidywała możliwość dalszej realizacji projektu przy jednoczesnym zakwestionowaniu określonych wydatków. Co więcej, § 7 ust. 3 wymagał, aby koszty zostały zweryfikowane i zatwierdzone przez Instytucję Pośredniczącą, a warunkiem wypłaty dofinansowania było zatwierdzenie kosztów kwalifikowalnych. Również art. 24 ust. 9 pkt 1 ustawy wdrożeniowej przewidywał, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości przed zatwierdzeniem wniosku o płatność instytucja dokonuje pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo. Do zastosowania tego mechanizmu nie było konieczne uprzednie rozwiązanie całej umowy.

Z tych samych względów nie miała rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że projekt został rzeczowo zrealizowany, a zakupione urządzenia były nadal wykorzystywane przez powoda. Potwierdzało to wykonanie części obowiązków wynikających z umowy, nie usuwało jednak uchybienia dotyczącego sposobu poniesienia konkretnego wydatku. Wymogi dotyczące płatności nie były bowiem przewidziane wyłącznie na wypadek, gdyby przedsięwzięcie w ogóle nie zostało wykonane.

Nie można było również uznać omawianego uchybienia za czysto techniczne lub porządkowe. Wymóg dokonania płatności z rachunku beneficjenta umożliwiał jednoznaczne powiązanie faktury, podmiotu ponoszącego wydatek, przepływu środków oraz późniejszego wniosku o ich refundację. Zapewniał w ten sposób przejrzystą ścieżkę audytu oraz możliwość kontroli, czy wydatek został faktycznie poniesiony przez podmiot uprawniony i czy nie dochodzi do jego finansowania z więcej niż jednego źródła publicznego. W przypadku środków pochodzących z funduszy publicznych sposób poniesienia wydatku nie jest zatem obojętny wobec jego celu, lecz stanowi element mechanizmu umożliwiającego kontrolę prawidłowości wykorzystania tych środków.

Wobec stwierdzenia, że wydatek przedstawiony przez powoda do refundacji nie spełniał warunków kwalifikowalności, po stronie pozwanej nie powstał obowiązek wypłaty dofinansowania związanego z tym wydatkiem. Tym samym nie istniała podstawa do zasądzenia na rzecz powoda kwoty 273.955,64 zł.

W tym miejscu wymaga wyjaśnienia również sama wysokość dochodzonego roszczenia. Powód pierwotnie domagał się zapłaty 572.910 zł, utożsamiając wysokość roszczenia z kwotą pożyczki zaciągniętej na zakup ciągnika. Kwota ta nie odpowiadała jednak wysokości dofinansowania przewidzianego umową. We wniosku o płatność dla ciągnika wykazano 507.000 zł wydatków kwalifikowalnych i 278.850 zł dofinansowania, przy czym maksymalny poziom dofinansowania inwestycji wynosił 410.795 zł. Po rozliczeniu dofinansowania dotyczącego mulczera w kwocie 136.839,36 zł w limicie przewidzianym dla inwestycji pozostawało maksymalnie 273.955,64 zł. Dopiero w toku procesu powód ograniczył żądanie do tej właśnie kwoty.

Zmiana wysokości roszczenia nie usuwała jednak problemu dotyczącego jego podstawy. Kwota 273.955,64 zł określała jedynie maksymalną wysokość dofinansowania, jakie mogłoby pozostać do wypłaty w ramach inwestycji przy spełnieniu warunków umowy. Nie stanowiła samodzielnego świadczenia należnego powodowi niezależnie od kwalifikowalności przedstawionych wydatków. Skoro wydatek na zakup ciągnika nie spełniał warunków koniecznych do objęcia go dofinansowaniem, niewykorzystany limit dofinansowania nie przekształcał się w wierzytelność powoda wobec PARP.

Na marginesie wskazać należało, że w toku postępowania powód posługiwał się również argumentacją właściwą dla odpowiedzialności odszkodowawczej, wskazując na niewykonanie umowy przez pozwaną oraz straty związane ze spłatą pożyczki i kosztami jej finansowania. Argumentacja ta nie zmieniała jednak przedmiotu niniejszej sprawy. W piśmie z 24 maja 2024 r. powód jednoznacznie wskazał, że dochodzona po ograniczeniu powództwa kwota 273.955,64 zł stanowi część niewypłaconego dofinansowania, natomiast straty wynikające z kosztów finansowania pożyczki zamierza dochodzić w odrębnym postępowaniu.

Gdyby nawet rozpatrywać przedstawioną przez powoda argumentację na gruncie art. 471 k.c., nie prowadziłoby to do odmiennego wyniku. Podstawową przesłanką odpowiedzialności kontraktowej jest niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania przez dłużnika. Pozwana nie naruszyła jednak umowy, odmawiając refundacji wydatku niespełniającego warunków kwalifikowalności.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez pozwaną kwestii ustanowienia zabezpieczeń spłaty pożyczki na zakup ciągnika, w tym przewłaszczenia na zabezpieczenie, wskazać należało, że zagadnienie to nie miało samodzielnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Strony odmiennie oceniały skutki zawartej przez powoda umowy zabezpieczenia, w szczególności to, czy i w jakim zakresie mogła ona prowadzić do utraty przez powoda prawa własności zakupionego urządzenia. Bez potrzeby rozstrzygania tego sporu wystarczające było jednak stwierdzenie, że podstawą odmowy uznania wydatku za kwalifikowalny był już sam sposób dokonania płatności za ciągnik, niezgodny z § 7 ust. 7 umowy oraz zasadą faktycznego poniesienia wydatku wynikającą z Wytycznych. Nawet więc przy przyjęciu korzystnego dla powoda stanowiska, że ustanowione zabezpieczenie nie doprowadziło do przeniesienia własności ciągnika na pożyczkodawcę, nie usuwało to uchybienia dotyczącego sposobu zapłaty jego ceny.

Sąd Okręgowy dostrzega przy tym, dlaczego z perspektywy powoda odmowa wypłaty części dofinansowania mogła być odbierana jako nadmiernie formalna. Projekt został rzeczywiście zrealizowany, ciągnik został kupiony i wykorzystywany zgodnie z gospodarczym celem przedsięwzięcia, a powód ostatecznie spłacił pożyczkę, ponosząc jej ekonomiczny ciężar. Z punktu widzenia przedsiębiorcy może więc naturalnie powstawać przekonanie, że skoro osiągnięto zamierzony rezultat i publiczne pieniądze nie zostały wydane na cel obcy projektowi, dofinansowanie powinno zostać wypłacone.

Nie można jednak pominąć, że w systemie finansowania ze środków publicznych znaczenie ma nie tylko to, na co środki zostały przeznaczone i jaki rezultat osiągnięto, ale również w jaki sposób został poniesiony wydatek podlegający refundacji. Reguły te służą temu, aby każdy wydatek można było prześledzić, przypisać właściwemu beneficjentowi i zweryfikować według jednakowych zasad stosowanych wobec wszystkich uczestników programu. Umowa dotyczyła w istocie przekazaniu środków publicznych na działalność gospodarczą powoda, po spełnieniu określonych warunków, z których cel części ma uprościć kontrolę prawidłowego wydawania środków publicznych przy zminimalizowaniu jej kosztów. Nie jest to więc przejaw nadmiernego formalizmu administracyjnego, lecz pełni określone funkcje przy organizacji przekazywania środków unijnych, a Powód zawierając umowę zgodził si€ na ich respektowanie. Sąd nie może po zakończeniu projektu uznać takiego warunku za nieistotny tylko dlatego, że w konkretnym przypadku gospodarczy rezultat przedsięwzięcia został osiągnięty. Oznaczałoby to bowiem zastąpienie warunków, na jakich pomoc została przyznana wszystkim beneficjentom, oceną dokonywaną dopiero po fakcie.

Z tego względu fakt prawidłowego rzeczowego wykonania projektu nie mógł konwalidować sposobu poniesienia spornego wydatku. Pozwana była uprawniona do odmowy uznania go za kwalifikowalny, a tym samym nie pozostawała w opóźnieniu z zapłatą dochodzonej przez powoda kwoty. Brak należności głównej powodował również brak podstaw do uwzględnienia żądania odsetek na podstawie art. 481 § 1 k.c.

Powództwo podlegało zatem oddaleniu w całości, o czym orzeczono jak w sentencji w punkcie I.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 108 §1 zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z art. 98 §1 k.p.c. w zw. z ar. 98 §1 i 1

1 k.p.c. uznając iż wobec oddalenia powództwa w całości należy kosztami procesu obciążyć stronę powodową. Na zasądzoną kwotę złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika obliczone na podstawie §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. o czynnościach radców prawnych oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Z tych przyczyn postanowiono jak w sentencji w punkcie II.

Ze względu na przyznanie wynagrodzenia za stawiennictwo świadków postanowienie z 14 maja 2026 r. w kwocie 89,02 (postanowienie k. 457) stosownie do dyspozycji art. 113 ust. 1 u.k.s.c stosowanego odpowiednio należało powoda także obciążyć kosztami poniesionymi tymczasowo z sum Skarbu Państwa. Na tej podstawie postanowiono jak w sentencji w punkcie III.

sędzia Piotr Królikowski

Hasła tematyczne: Dotacje