Współwłaściciele chcieli pieniędzy za lokal, który zajmował inny z nich. Sąd oddalił pozew

Stan faktyczny

H. A. (2), H. A. (1) i F. A. m.in. w okresie od stycznia 2022 r. do października 2025 r. byli współwłaścicielami po 1/3 ułamkowej części prawa do lokalu mieszkalnego przy (...) w K.. Lokal jest niewielki (34 m

2), posiada jedno wejście. Zamieszkuje w nim jeden ze współwłaścicieli (F. A.) ze swoją matką prowadząc wspólne gospodarstwo domowe. Pozostali współwłaściciele zamieszkują w oddaleniu (A. i N. – woj. (...)). Pozwani nie płacili powodom żadnego wynagrodzenia z korzystanie z tego lokalu w w/w okresie, uznając że nie ma do tego podstaw. Nie istniała żadna (nawet dorozumiania) umowa współwłaścicieli regulująca sposób ich korzystania i posiadania lokalu.

Okoliczności bezsporne

Ocena dowodów

Stan faktyczny na potrzeby rozstrzygnięcia jest bezsporny.

Kwalifikacja prawna

Charakter rzeczy wspólnej wymagał wykonywania współposiadania przez zgodne współdziałanie współwłaścicieli. Przedmiotem sporu jest bowiem niewielki lokal mieszkalny o jednym wejściu, nie nadający się do korzystania poprzez fizyczne wydzielenie jego części pomiędzy kilka gospodarstw domowych. W tej sytuacji

najpierw pozbawiony posiadania współwłaściciel (powodowie) powinien wystąpić do sądu o podział rzeczy wspólnej do korzystania (por. P. Księżak [w:] W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 34, 2025, art. 206).

Dopiero po prawomocnym ustaleniu przez sąd sposobu korzystania (

quoad usum) współwłaściciel, którego uprawnienie zostanie

po takim podziale naruszone może skutecznie żądać zaniechania naruszeń i przywrócenia stanu zgodnego prawem (por. uchwała SN z 13.03.2008 r., III CZP 3/08, Legalis nr 95702).

Należy wyjaśnić, że podział

quoad usum może nastąpić (umownie lub w drodze orzeczenia sądu) także w taki sposób, że rzecz zostanie przyznana w wyłączne posiadanie jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem odpowiednich świadczeń pieniężnych (rekompensujących) na rzecz pozostałych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2024 r., I CSK 984/23, LEX nr 3758240).

Ponieważ powodowie jak dotąd nie dokonali powyższych działań, nie doszło więc do następczego naruszenia przez pozwanego F. A. art. 206 k.c. i roszczenie uzupełniające z art. 224 § 2 w zw. z art. 225 k.c. o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy po stronie powodowej nie powstało. Należy zaznaczyć, że pozwana (będąca jego matką) wywodzi swoje prawo do zamieszkiwania w lokalu od syna jako jednego ze współwłaścicieli, stąd jej sytuacja prawna jest pochodną odpowiedzialności tegoż i nie ma samodzielnego charakteru (por. art. 230 k.c.).

Z tych przyczyn powództwo podlegało oddaleniu na mocy art. 206 k.c. w zw. z art. 224 § 2 w zw. z art. 225 i art. 230 k.c.

a contrario

– punkt I. sentencji

Należy też wyjaśnić, że z informacji stron podanych na rozprawie wynika, że toczyło się i już (nieprawomocnie) zakończyło postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności tego lokalu. Oczywistym jest, że zgłoszone w pozwie roszczenie (w odniesieniu do pozwanego) jest objęte prekluzją z art. 618 § 2 k.p.c., a odrębne postępowanie w tym zakresie jest niedopuszczalne (choć w danym wypadku sankcją nie jest odrzucenie pozwu, lecz oddalenie powództwa, a w odniesieniu do sprawy nieprzekazanych – jak niniejsza –

umorzenie). Sprawa wg stanu z rozprawy nie mogła być przekazana w tym zakresie do prowadzenia w postępowaniu działowym, bo ono już wówczas nie toczyło się (po zamknięciu rozprawy zapadło orzeczenie w I. instancji), a jednocześnie nie mogło dojść do umorzenia, co orzeczenie w przedmiocie zniesienia współwłasności

nie było prawomocne.

Koszty

Powodowie jako przegrywający proces są obowiązani zwróci koszty stronie pozwanej na mocy art. 98 k.p.c. Na koszty te składa się opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (5.400 zł, § 2 pkt 6 rozp. MS z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.) – punkt II.