Kredyt indeksowany do franka nieważny. Bank zwróci 96 522,82 zł i 20 855,04 CHF

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Sygn. akt: I C 876/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 czerwca 2024 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Hajduk

Protokolant:

Sandra Conrad

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa T. U., M. U.

przeciwko (...) z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę

1. ustala, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego nr (...)

(...) z dnia 2 września 2008 roku, zawartej pomiędzy powodami T. U. i M. U. a pozwanym (...) w W. nie istnieje na skutek nieważności umowy;

2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 96.522,82 złote (

dziewięćdziesiąt sześć tysięcy pięćset dwadzieścia dwa złote osiemdziesiąt dwa grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28 czerwca 2023 roku;

3. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 20.855,04 CHF (

dwadzieścia tysięcy osiemset pięćdziesiąt pięć i 4/100 CHF) z następującymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

a.

od kwoty 18.977,38 CHF (

osiemnaście tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt siedem i 38/100 CHF) od dnia 29 sierpnia 2023 roku,

b.

od kwoty 1.877,66 CHF (

jeden tysiąc osiemset siedemdziesiąt siedem i 66/100 CHF) od dnia 7 lutego 2024 roku,

2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11.800 złotych (

jedenaście tysięcy osiemset złotych) kosztów postępowanie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku.

SSO Wojciech Hajduk

Sygn. akt I C 876/23 UZASADNIENIE

Powodowie M. U. i T. U. w ostatecznie ukształtowanym żądaniu przeciwko (...) w W. domagali się

1. stwierdzenia, że umowa o kredyt hipoteczny nr (...)

(...) z dnia 2 września 2008 r. zawarta pomiędzy powodami a pozwanym jest nieważna w całości

2. zasądzenia kwoty 96.522,82 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty

3. zasądzenia kwoty 20.855,04 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:



od dnia 28 czerwca 2023 r. od kwoty 18.381,19 CHF



od dnia wniesienia pozwu od kwoty 596,19 CHF



od dnia 7 lutego 2024r. od kwoty 1.877,66CHF

(pozew i pismo z 1 marca 2024 r. k.416)

Uzasadnili, że 2 września 2008r zawarli umowę o kredyt hipoteczny (...)

(...) indeksowany do waluty obcej CHF na kwotę 200.400,00zł na okres 360 miesięcy, oprocentowany stawką LIBOR 3M. W umowie wskazano, że kwota wypłacona zostanie przeliczona zgodnie z kursem kupna franków szwajcarskich wg Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku. Po wypłacie kredytu lub transzy bank miał wysłać pismo informujące o wysokości pierwszej raty, kwocie kredytu w CHF, jego równowartości w walucie polskiej zgodnie z kursem kupna waluty obcej według wymienionej tabeli ustalanej przez pozwany bank. Umowa nie zawierała żadnych postanowień dotyczących ustalania kursów przez pozwany bank. Nie ustalono żadnych obiektywnych mierników lub warunków ustalania kursów walut, pozostawiając całkowitą dowolność kredytodawcy. Integralną częścią umowy był Regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w (...). Pozwany przeliczył kwotę kredytu na walutę szwajcarską po ustalonym przez siebie kursie. W konsekwencji wysokość kredytu została przez pozwanego arbitralnie ustalona. W okresie do 19 grudnia 2016 r. wpłacili pozwanemu 96.522,82 zł oraz w okresie od dnia 18 stycznia 2017r. do dnia 18 lipca 2023r. kwotę 18.977,38 CHF Powodowie zarzucili naruszenie art. 69 prawa bankowego poprzez brak określenia kwoty i waluty kredytu oraz abuzywność powołanych wyżej postanowień umownych. Wg powodów umowa nie tylko nie określa wysokości kredytu w złotych polskich, ale także nie precyzuje mechanizmu dokonania przeliczenia, co daje bankowi możliwość jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania co powoduje, że jest sprzeczna z art. 353

(

1)kc i 358

(

1) kc. Zarzucili abuzywność §2 pkt2, §7pkt1 umowy.

Stosunek umowny został tak ukształtowany, że ryzyko walutowe zostało przerzucone w całości na konsumenta i w tym zakresie naruszono obowiązek informacyjny banku. Powoduje to nieważność umowy i uzasadnia żądanie ustalenia nieważności oraz zasądzenie nienależnie spełnionego świadczenia.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zaprzeczył również aby umowa była nieważna i aby umowa zawierała klauzule abuzywne. Pozew ma na celu podważenie umowy sprzecznie z rolą i funkcją indywidualnej kontroli postanowień umownych, które zostały indywidualnie uzgodnione. Powód nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy.

USTALENIA FAKTYCZNE

W dniu 2 września 2008r. powodowie zawarli umowę o kredyt hipoteczny nr (...)

(...) indeksowany do waluty obcej (...) na kwotę 200.400,00zł na okres 360 miesięcy, oprocentowany stawką LIBOR 3M. Celem kredytu była budowa domu. Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min. że kwota kredytu jest indeksowana do (...), spłata nastąpi w 360 ratach miesięcznych, w tym 3 obejmujących odsetki w okresie karencji spłaty kredytu oraz 357 malejących ratach miesięcznych. W §2 pkt2 umowy wskazano, że kredyt jest indeksowany do (...), po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach Bank wysyła do kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w (...) oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu/transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo odsetkowej. W §7pkt1 umowy wskazano, że kredytobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę kredytu w (...) ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży obowiązującego w dniu płatności raty, zgodnie z Tabelą Kursu Walut Obcych

[umowa §2 pkt 1-3; §6 pkt1-6, §7 pkt 1-4 k.44-46]. W §2pkt18, §3pkt2, §8pkt3, §9pkt4, §10pkt4i5, §11pkt4i5, §12pkt3, §13pkt4 „regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) SA” odwoływał się Tabeli kursów walut obcych. Wynika z niego min., że kredyt może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w banku (...) walut obcych. W przypadku kredytu indeksowanego kursem waluty obcej kwota raty spłaty obliczana jest wg kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w Banku na podstawie Tabeli Kursów Walut Obcych

[§2 pkt19, §3pkt2, §8pkt3 regulaminu k-261-267]. Warunkiem udzielenia kredytu było min. ubezpoieczenie kredytu do czasu ustanowienia hipoteki w (...) SA

[§9 umowy k-47].

Wszystkie formalności związane z zawarciem umowy zostały przeprowadzone oddziale pozwanego banku w T.. Powodowie dokonali rozeznania w ofertach kredytowych rożnych banków. Wybrali Bank (...), gdyż jego oferta kredytu frankowego była najkorzystniejsza. Doradca kredytowy potwierdził, że oferta kredytu indeksowanego do CHF jest obecnie najlepsza, o najniższym oprocentowaniu. Powodowie nie mieli świadomości, że mogą negocjować warunki umowy, nie zostali o tym poinformowani. Nie poinformowano ich, czy spłata kredytu może nastąpić w CHF, a w przygotowanej wg wzorca banku umowie nie zawarto takiej możliwości. Również wniosek kredytowy nie przewidywał takiej opcji. Nie przekazano im szczegółowej informacji o długoterminowym, poważnym ryzyku kursowym i wpływie wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej, np. nie przedstawiono symulacji obrazujących takie zmiany. Nie zostali poinformowani, że bank samodzielnie ustala kursy walut obcych.

[zeznania powodów: T. U. k-472-473, M. U. k-473 , wniosek kredytowy k-284-286].

W dniu 15.07.2008r. podpisali „informację dla ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej”. Wskazano w niej, że „

wybierając zadłużenie w walucie obcej kredytobiorcy korzystają z niższego oprocentowania w porównaniu z kredytem złotowym i spłacają miesięcznie niższą ratę kredytu…, co wynika ze znacznej różnicy wysokości stawek referencyjnych……. Kredytobiorcy narażeni są na ryzyko zmian kursów walutowych. Występowanie ryzyka kursowego sprawia, że zarówno rata jak i wysokość zadłużenia przeliczana na PLN na dany dzień podlega ciągłym wahaniom, w zależności od kursu waluty. Ryzyko kursowe jest mniejsze gdy o kredyt walutowy ubiega się osoba osiągająca dochody w tej samej walucie...., warto rozważyć zaciągnięcie długoterminowego kredytu w PLN, kredyty walutowe w długim okresie mogą okazać się droższe..” Dokument ten zawierał również informację o ryzyku zmian stóp procentowych, zachęcał do zapoznania się z aktualnymi prognozami dotyczącymi kursu waluty sporządzanymi przez analityków i historycznymi danymi na temat zmian kursów, a także zawierał tabelę obejmującą symulację wpływu wzrostu stopy procentowej i kursu waluty na wysokość raty kredytu. Tabela zawierała przykłady wysokości raty kapitałowo-odsetkowej kredytu w sytuacjach gdy:

- stopa procentowa kredytu w CHF jest równa wysokości stopy procentowej kredytu w PLN przy kapitale wyższym o 20%,

- kurs CHF wzrośnie o 14,55%

-stopa procentowa wzrośnie o 400pb,

-stopa procentowa wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalną i minimalną wartością stopy referencyjnej z ostatnich 12 m-cy.

[k-320-321].

Projekt umowy został doręczony powodom wcześniej, zapoznali się z nim i następnie wyrazili gotowość podpisania umowy. Zaproponowali, by nie musieli korzystać z ubezpieczenia proponowanego przez bank. W odpowiedzi usłyszeli że jest to warunek udzielenia kredytu. Umowa została podpisana w oddziale banku, nie zadawali pytań co do jej treści.

W dniach 4.01.2017, 20.11.2017r. i 29.11.2017r. strony zawarły aneksy do umowy. Aneks z 4.01.2017 dotyczył zasad spłaty kredytu oraz zapis o tym iż, kredytobiorca zobowiązuje się spłacać kwotę kredytu w walucie, do której kredyt jest indeksowany lub denominowany. Aneksy z 20.11.2017 i 29.11.2017 stanowiły o zabezpieczeniu kredytu

[zeznania powodów, decyzje kredytowa k- 287-298, wniosek o zmianę warunków kredytu k-297, aneksy k.298-300, ].

Do 19.12.2016r. powodowie spłacili pozwanemu kwotę 96.522,82zł oraz do 18.07.2023r. kwotę 18.977,38 CHF

[zestawienia spłat k.68-72]

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dokumenty. Zeznania świadka B. P.

[k.407-410] mają dla sprawy drugorzędne znaczenie. Świadek nie pamiętała powodów, nie brała udziału w spotkaniach z powodami. Zeznania dotyczyły min. mechanizmów ustalania wysokości kursów walut, charakteru umowy kredytu indeksowanej do waluty obcej, obowiązków w zakresie udzielania klientom informacji i pouczeń. Podobnie zeznania świadków J. C.

[kopia zeznań złożonych przed SO w Białymstoku k-332-336], K. M.

[kopia zeznań złożonych przed SO w Gliwicach k-337-338], pozostają bez związku ze sprawą. Świadkowie nie mieli kontaktu z powodami, zeznania dotyczyły mechanizmów ustalania wysokości kursów walut, charakteru umowy kredytu indeksowanej do waluty obcej, obowiązków doradców bankowych w zakresie udzielania klientom informacji i pouczeń, sposobu przedstawienia im oferty w okresie gdy zawierana była umowa, jednakże w oderwaniu od konkretnej sytuacji powodów.

Pozostałe dokumenty dołączone do akt [w tym na płycie CD k-358] nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, generalnie przedstawiają poglądy i opinie dotyczące kredytów denominowanych i indeksowanych oraz wybrane orzeczenia sądów.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyt indeksowany do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353

1 kc. Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385

1 §1kc prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385

1 §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron.

Powodowie w pierwszej kolejności zarzucili, że zawarte w umowie klauzule ryzyka walutowego są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające

główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385

(

1) § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm indeksacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron (

essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385

(

1 )§1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie oraz „regulaminie kredytowania osób fizycznych…” i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową §2 pkt2, §7 pkt1 umowy oraz §8pkt3, §9pkt4, §10pkt4i5, §11pkt4i5 §11pkt4i5, §12pkt3, §13pkt4 regulaminu

kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w (...), a także ]. Umowa kredytowa zastrzega warunki indeksacji świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w „Tabeli kursów walut obcych obowiązującej w banku.” Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero z pisma banku informującego o wysokości pierwszej raty, kwocie kredytu w CHF i jego równowartości w PLN oraz następnie w związku z podjęciem odpowiedniej sumy kolejnych rat z rachunku

[§2 pkt 2 umowy]. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385

(

1)kc. Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów powoda jako konsumenta jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego.

Należy wskazać również, że nie było wystarczające określenie w umowie, że „

zmiana kursów walut w trakcie trwania umowy mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowej [§2 pkt 2 umowy], czy też określenie w załączniku do umowy że

„

w przypadku kredytów walutowych kredytobiorca ponosi ryzyko kursowe, co oznacza, że zarówno rata kredytu jak i wysokość zadłużenia przeliczana na PLN podlega ciągłym wahaniom w zależności od aktualnego kursu waluty. Rzeczywiste koszty obsługi długu mogą okazać się znacząco wyższe od wcześniej założonych” oraz zachęcenie do zapoznania się z aktualnymi prognozami dotyczącymi kursu waluty sporządzanymi przez analityków i historycznymi danymi na temat zmian kursów. Nie było również wystarczające przedstawienie w tym załączniku „modelowych symulacji” wysokości raty kapitałowo odsetkowej

[informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej k-320]. Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumentów. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahana kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty, co nie miało miejsca. Powodowie nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione, podpisali umowę przygotowaną zgodnie z wzorcem banku, a pracownik bankowy zapewniał o atrakcyjności kredytu. Stanowisko, że przyjęcie przez konsumenta propozycji banku, wnioskowanie o kredyt w CHF poprzez zaznaczenie we wniosku kredytowym odpowiedniej rubryki przy możliwości wyboru innej waluty, oznacza rezygnację z pertraktacji i akceptację umowy, a jej podpisanie jest równoznaczne z indywidualnym uzgodnieniem postanowień umownych, nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 385

1§3 k.c. stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez rzeczywisty wpływ należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych. Okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i nawet rozumiał je, nie może przesądzać o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Uzgodnionymi indywidualnie są tylko takie klauzule umowne, na których treść istotnie mógł on w praktyce oddziaływać. W niniejszej sprawie powodowie nie mieli realnego wpływu na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę nawet nie zdawali sobie z tego sprawy. Przyjęli propozycję kredytu jako najkorzystniejszą. O braku indywidualnych negocjacji postanowień umownych świadczy również, że klauzule indeksacyjne zostały zawarte również w regulaminie, a więc dokumencie, który nie podlega indywidualnym uzgodnieniom, a ponadto może być w każdej chwili zmieniony przez pozwanego. Również argumentacja odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nieodbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena abuzywności postanowień umownych jest niezależna od sposobu wykonywania umowy.

Powyższe okoliczności powodują, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. Bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy. Na ważność umowy nie miały również wpływu zawarte aneksy.

Zgodnie z art. 189kpc powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu występuje tylko wówczas gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, interes prawny nie istnieje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa dalej idącego w swych skutkach. W niniejszej sprawie powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia. Umowa została zawarta na 30 lat, okres ten nie upłynął. Żądanie ustalenia jej nieważności, niezależnie od żądania zapłaty tytułem wzbogacenia, gwarantuje pewność swojej sytuacji prawnej na przyszłość. Samo żądanie zapłaty nie gwarantowałoby takiej pewności prawnej. Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411k.c. regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Powodowie domagali się zasądzenia łącznie kwoty 96.522,82 zł oraz 18.977,38 CHF (dodatkowo rozszerzyli żądanie w CHF w piśmie z dnia 1.03.2024r. k.416 o kwotę 1.877,66 CHF) tytułem zwrotu z tytułu rat kredytu płaconych w okresie 28.06.2023r. do 18.07.2023r. Żądanie zapłaty obejmuje świadczenia uiszczone przez przed wytoczeniem procesu i jest uzasadnione. Zostały przekazane pozwanemu w ramach spłaty rat nieważnej umowy, podlegają więc zwrotowi. Roszczenie nie jest przedawnione. W sytuacji żądania ustalenia nieważności umowy konsumenckiego kredytu indeksowanego do waluty obcej i zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia z tytułu nienależnie uiszczonych rat, całkowita bezskuteczność umowy kredytu staje się trwała (definitywna) wtedy, gdy należycie poinformowany o niedozwolonym charakterze postanowienia (bez którego umowa nie może wiązać) i jego konsekwencjach konsument nie wyraził świadomej i wolnej zgody na postanowienie, a jeżeli utrzymanie umowy jest możliwe po jej uzupełnieniu - sprzeciwił się temu uzupełnieniu [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Tym samym dopiero z tym momentem można mówić o wymagalności roszczenia i rozpoczęciu biegu przedawnienia.

Na zasadzie art. 235

2 §1pkt 2 pominięto dowód z opinii biegłego z zakresu finansów i bankowości. Okazał się zbędny wobec ustalenia nieważności umowy.

W związku z powyższym na mocy art. 189kpc w pkt 1 ustalono, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego nr (...)

(...) z dnia 2.09.2008r., zawartej pomiędzy stronami nie istnieje na skutek nieważności umowy, w pkt 2 na zasadzie art. 405kc uwzględniono żądanie zapłaty. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc, zasądzono je zgodnie z żądaniem. Bank był wezwany do zapłaty kwot 96.522,82zł oraz 18.381,19CHF pismem z dnia 20.06.2023r. pozostawał więc w opóźnieniu. Co do kwoty 596,19CHF pozostawał w opóźnieniu od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu

(dor. 28.08.2023 k-99) , odnośnie kwoty 1877,66CHF wezwany był pismem z dnia 24.01.2024r. [k-420]. W pkt 3 na zasadzie art. 98 kpc zasądzono koszty postepowania opłatę od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika wg minimalnej stawki.

SSO Wojciech Hajduk

Hasła tematyczne: Bezpodstawne wzbogacenie