Bank nie dostanie od spadkobiercy długu po kredycie, bo naliczał odsetki od prowizji

W pozwie przeciwko H. R. (1), X. R. (1), G. R., D. S., E. S. powód (...) S.A. w J. domagał się:

1) zasądzenia w postępowaniu upominawczym, od pozwanych na swoją rzecz 100172,90 zł z odsetkami umownymi liczonymi od podanych kwot,

2) zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W motywach wskazał, że pozwani jako spadkobiercy zmarłego kredytobiorcy posiadają wobec powoda wymagalne zadłużenie wynikające z tytułu umowy kredytu konsumpcyjnego.

(Pozew k. 3-8 akt).

W dniu 4 czerwca 2024 roku został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, gdzie nakazano pozwanym H. R. (1), G. R., X. R. (1), małoletniemu D. S. reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego F. S., małoletniemu E. S. reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego F. S., aby zapłacili na rzecz powodowego banku solidarnie kwotę 100172,90 (sto tysięcy sto siedemdziesiąt dwa

90/100) złotych wraz z odsetkami:

- umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 58814,88 (pięćdziesiąt osiem tysięcy osiemset czternaście

88/100) złotych od dnia 12 marca 2024 roku do dnia zapłaty,

- ustawowymi za opóźnienie od kwoty 23634,47 (dwadzieścia trzy tysiące sześćset trzydzieści cztery

47/100) złotych od dnia 12 marca 2024 roku do dnia zapłaty,

- ustawowymi za opóźnienie od kwoty 17533,55 (siedemnaście tysięcy pięćset trzydzieści trzy

55/100) złotych od dnia 12 marca 2024 roku do dnia zapłaty,

- ustawowymi za opóźnienie od kwoty 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych od dnia 12 marca 2024 roku do dnia zapłaty,

oraz kwotę 8626 zł (osiem tysięcy sześćset dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty,

- w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu albo wnieśli w tymże terminie do tutejszego Sądu sprzeciw.

Nakaz zapłaty uprawomocnił się wobec pozwanych:

a) H. R. (1), (zarządzenie k. 154 akt),

b) D. S. i E. S. (zarządzenie k. 166 i 174 akt),

c) X. R. (1) (zarządzenie k. 203 akt).

W ustawowym terminie kurator dla nieznanego z miejsca pobytu G. R. złożył sprzeciw od nakazu zapłaty w którym wniósł o:

- oddalenie powództwa;

- przyznanie kosztów zastępstwa kuratorskiego.

W sprzeciwie kurator zakwestionował naliczanie odsetek umownych po wypowiedzeniu umowy. Podniósł sprzeczność umowy z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim, wskazując, że powód naliczał odsetki od kredytowanej prowizji oraz składki ubezpieczeniowej, co nie zostało ujęte w rozliczeniu RRSO. Podniósł też zarzuty co do braku rzetelnej informacji o kredycie. Wskazał też na liczne inne naruszenia prawa i szczegółowo je uzasadnił. (Sprzeciw k. 251 – 255 akt).

Powód podtrzymał swe argumenty (pismo k. 263 – 265 akt).

Stan faktyczny:

W dniu 25 kwietnia 2017 roku I. R. złożył wniosek o udzielenie mu kredytu konsumenckiego. Wskazał kwotę 5 000 złotych na okres 24 miesięcy. Wniósł też o skredytowanie mu kosztów udzielenia kredytu czyli prowizji, składki na ubezpieczenie, innych kosztów.

W dniu 25 kwietnia 2017 roku pomiędzy (...) Spółką Akcyjną z siedzibą J. a I. R. została zawarta umowa kredytu nr (...) na kwotę 58 814,88 złotych. Celem kredytu było sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych, prowizji bankowej i składki ubezpieczeniowej. Koszty kredytu to:

a) 11757,09 złotych tytułem prowizji bankowej za udzielenie kredytu,

b) 7 057,79 złotych tytułem składki ubezpieczeniowej z tytułu umowy grupowego ubezpieczenia na wypadek zgonu,

c) 29775,16 złotych tytułem odsetek od kapitału kredytu.

Koszty i składki zostały ujęte w kwocie kredytu.

Całkowita kwota kredytu wynosiła 40 000 złotych, co nie obejmowało kredytowanych kosztów kredytu. Całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę to 88 590,04 złotych. RRSO na dzień zawarcia umowy to 20,4%.

W umowie zostało przewidziane stałe oprocentowanie, które obejmowało również kredytowane koszty kredytu. W umowie określono warunki jej wypowiedzenia.

Dowód: wniosek o przyznanie kredytu k. 34-35 akt, umowa k. 36 – 42 akt,

W dniu 17 listopada 2020 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach stwierdził, że spadek po I. R., zmarłym w dniu 13 maja 2017 roku w X. nabyli na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza :

- wnuk H. R. (2) w ½ części,

- wnuczka X. R. (2) w 1/6 części,

- wnuk G. R. w 1/6 części,

- prawnuk D. S. w 1/12 części,

- prawnuk E. S. w 1/12 części.

Dowód: postanowienie k. 48 akt,

W dniu 23 marca 2023 roku do H. R. (1), X. R. (2), G. R., D. S. i E. S., zostały skierowane tożsame w treści wezwania do zapłaty, w których:

a) poinformowano ich o zaległości w umowie kredytowej na kwotę 58 729,90 złotych, która miała być uregulowana w terminie 14 dni roboczych,

b) poinformowani ich co wchodzi w skład tej kwoty czyli:

- 28 280,06 złotych z tytułu kapitału,

- 22 629,80 złotych z tytułu odsetek umownych,

- 7 630,04 złotych z tytułu odsetek podwyższonych za opóźnienie w spłacie kapitału,

- 190 złotych z tytułu kosztów i opłat za działania banku.

W wezwaniu została zawarta informacja o możliwości restrukturyzacji kredytu.

Dowód: wezwania do zapłaty k. 50 – 59 akt,

W dniu 18 maja 2023 roku umowa przez powódkę została wypowiedziana wszystkim pozwanym.

W wypowiedzeniu wskazano wysokość zadłużenia na kwotę:

a) zaległy kapitał – 29 299,71 złotych,

b) odsetki umowne – 23 073,41 złotych,

c) odsetki podwyższone – 8715,60 złotych,

d) koszty i opłaty – 190 złotych.

Dowód: wypowiedzenie umowy k. 60 – 69 akt, 72-73 akt, 76-77 akt,

Następnie powódka wysłała do pozwanych ostateczne wezwania do zapłaty z wyszczególnieniem kosztów:

a) 58 814,88 złotych tytułem kapitału,

b) 23 634,47 złotych z tytułu odsetek umownych,

c) 15 850,86 złotych z tytułu odsetek podwyższonych,

d) 190 złotych z tytułu kosztów i opłat.

Dowód: ostateczne wezwania do zapłaty k. 80 – 88 akt,

W dniu 7 lutego 2024 roku został wystawiony wyciąg z ksiąg bankowych (...) S.A. w J. gdzie wykazano:

- 58 814,88 złotych z tytułu należności głównej z tytułu niespłaconego kapitału,

- 23 634,47 złotych z tytułu niespłaconych odsetek umownych kapitałowych naliczonych według stopy procentowej w wysokości 8,79% od dnia 24.05.2017 do dnia 12.07.2023 roku;

- 17 533,55 złotych z tytułu niespłaconych odsetek za opóźnienie naliczanych według stopy procentowej w wysokości 22,50% od dnia 24.05.2017 roku do dnia 06.02.2024 roku,

- 190 złotych z tytułu opłat i prowizji.

Dowód: wyciąg z ksiąg bankowych k 90 akt,

Argumentacja prawna:

Powództwo powoda przeciwko G. R. podlegało oddaleniu.

Nie ma żadnych wątpliwości, że powód zawarł ze spadkodawcą pozwanych umowę o kredyt konsumencki i zastosowanie w tej sytuacji miała ustawa z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz.U.2025.1362).

Co powinna zawierać treść umowy kredytu określona jest poprzez art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim.

Nie ma żadnych wątpliwości, że w umowie z dnia 25.04.2017 roku ustalono:

a) kwotę kredytu w wysokości 58 814,88 złotych gdzie;

b) 40 000 złotych to całkowita kwota kredytu, która nie obejmowała kredytowanych przez powoda kosztów kredytu.

Z kolei z umowy wynika, że takie koszty, jak te opisane w §1 ust.2 podpunkt a i b – 11 757,08 złotych – prowizja, 7057,79 złotych koszt ubezpieczenia, zostały zaliczone do pozaodsetkowych kosztów kredytu (art. 5 podpunkt 6a ustawy o kredycie konsumenckim). Jednak nie ma wątpliwości, że te kwoty oraz kwoty zostały zaliczone na poczet umowy kredytu (§1 ust. 3 umowy) i od tej kwoty było obliczane stałe oprocentowanie. Tymczasem z treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 kwietnia 2026 roku C-744/24 jasno wynika, że „… art. 3 lit. g) i j) dyrektywy 2008/48 w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.” (teza 65).

Odnosząc wyrok TSUE do umowy z dnia 25.04.2017 roku brak było podstaw do stosowania stopy oprocentowania do kwot takich jak:

- 11757,08 złotych,

- 7057,79 złotych.

Konsekwencją tego rodzaju wniosku jest to, że:

a) wadliwe były:

- wezwanie do zapłaty z dnia 23.03.2023 roku,

- wypowiedzenie umowy kredytowej z dnia 18.05.2023 roku,

- ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 20.12.2023 roku,

bowiem również i w tych dokumentach wadliwie liczone były odsetki i nie wiadomo jakie kwoty winien był pozwany zapłacić powodowi z tytułu zaległości w płatnościach. Nie da się w wezwaniach do zapłaty i wypowiedzeniu umowy ustalić co składało się na zaległy kapitał kredytu a co na odsetki, bowiem do kapitału kredytu zostały wliczone kwoty, których wliczać nie było wolno.

Konsekwencją tego rodzaju wniosku jest wniosek kolejny, że w przypadku wadliwości wyżej opisanych wezwań i wypowiedzenia umowy kredytowej, nie zostały wypełnione warunki rozwiązania umowy z pozwanym i umowa ta nadal obowiązuje.

Wyżej podniesione kwestie wadliwości procedury wypowiedzenia umowy kredytu doprowadziły do oddalenia powództwa.

W oparciu o treść §1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w postępowaniu cywilnym została przyznana na rzecz adwokata X. S. kwota 6642 złotych w tym kwota 1242 złotych jako podatek VAT. W ocenie sądu nakład pracy kuratora, wartość przedmiotu sporu i stopień zawiłości sprawy uzasadnił przyznanie mu kosztów na poziomie minimalnej stawki wynagrodzenia adwokackiego w kwocie 5400 złotych, która musiała zostać podwyższona o stawkę podatku VAT.

W sytuacji gdy powód przegrał proces wobec pozwanego, reprezentowanego przez kuratora należało w oparciu o treść art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych należało wydatkami z tytułu kuratorskiej reprezentacji pozwanego obciążyć w całości powoda.

Sędzia Jarosław Klon