Bank nie odzyska od kredytobiorczyni 646,69 CHF z tytułu składki ubezpieczeniowej

Powód (...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w X. wystąpił z pozwem przeciwko I. X., wnosząc o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kwoty 95.071,17 zł i 646,69 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 listopada 2024 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie do dnia zapłaty.

Powód wniósł również o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku I Wydziałem Cywilnym, sygn. akt I ACa (...).

W uzasadnieniu żądania powód podał, że w dniu 7 maja 2008 roku strony zawarły umowę kredytu nr (...). Kwotę kredytu podano w (...). Wypłata kredytu miała nastąpić w transzach, na rachunek kredytobiorcy prowadzony w walucie PLN. Kredyt był wypłacany po złożeniu przez kredytobiorcę dyspozycji wypłaty, w której kredytobiorca określał m.in. walutę, w której kredyt miał być wypłacony

((...)). Bank udostępnił środki pieniężne w trzech transzach w łącznej wysokości 46.932,56 (...). Pozwana zobowiązana była do spłaty należności głównej wraz z należnościami ubocznymi. Pozwana uiściła na rzecz banku kwotę 130.650,60 zł. I. X. wystąpiła przeciwko w/w bankowi z powództwem o zapłatę wobec stwierdzenia nieważności umowy o kredyt zawartej między stronami. Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w dniu 23 kwietnia 2024 roku w sprawie o sygn. akt (...) wydał wyrok w którym stwierdził, że umowa kredytu mieszkaniowego (...) o nr (...) zawarta przez powódkę I. X. z pozwanym (...) Kasą (...) Bank (...) SA w X. jest nieważna; zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 132.462,44 wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 2 października 2023 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 6.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Od w/w wyroku Bank wniósł apelację. W dniu 2 października 2024 roku bank wezwał pozwaną do zapłaty należności w kwocie 95.071,17 zł i 646,69 CHF, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Na podstawie art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Bank żąda zapłaty wartości nienależnego świadczenia spełnionego przez bank polegającego na udostępnieniu kapitału do korzystania.

W odpowiedzi na pozew pozwana I. X. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w wysokości 9.017,00 zł według norm przepisanych.

Argumentując swoje stanowisko w sprawie pozwana wskazała, że zawarła z powodem umowę o kredyt wskazaną w pozwie. Pozwana wpłaciła na rzecz banku do czasu wytoczenia powództwa 132.462,44 zł. Pozwana złożyła powodowi oświadczenie o potrąceniu, z którego bank nie skorzystał. Dochodzone pozwem świadczenie zostało przez pozwaną w całości spełnione na rzecz powoda, na długo przed wytoczeniem o nie powództwa czy wystosowanym wezwaniem do zapłaty. Powód nie udowodnił, aby wypłacił na rzecz pozwanej kwotę 646,69 CHF. Pozwana nie dała powodowi podstaw do wytoczenia powództwa, wobec powyższego żąda zwrotu kwoty 9.017,00 zł tytułem kosztów procesu.

Powód w dniu 31 stycznia 2025 roku wniósł replikę na odpowiedź na pozew, w której podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wskazał, że nie uznał skuteczności oświadczenia o potrąceniu i wniósł o nieuwzględnienie zarzutu potrącenia. Wskazał również, że należy mu się zwrot kwoty 646,69 CHF.

Wyrokiem z dnia 6 marca 2025 roku

(k. 93) Sąd Rejonowy w Olecku w sprawie o sygn. akt (...) zasądził od pozwanej I. X. na rzecz powoda (...) Kasy (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w X. kwotę 646,69 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 8 listopada 2024 roku do dnia zapłaty

(pkt I.), oddalił powództwo w pozostałym zakresie

(pkt II.) oraz zasądził od powoda (...) Kasy (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w X. na rzecz pozwanej I. X. kwotę 9.017,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

(pkt III.).

Apelację od powyższego wyroku wywiódł zarówno powód, jak i pozwana.

Powód w wywiedzionej apelacji zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie pkt II. oraz III. wyroku i zarzucił mu:

1. w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia:

a.

ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że pozwana - pomimo obowiązujących procedur - nie została poinformowana o ryzyku kursowym w stopniu uświadamiającym rozmiar możliwych wahań kursu waluty obcej w przyszłości oraz konsekwencji powyższego;

b.

ustalenie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, że nie było możliwości wypłaty środków bezpośrednio w walucie (...);

c.

ustalenie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, że pozwana nie miała możliwości negocjacji warunków umowy, w tym warunków umowy odnoszących się do kursów, w sytuacji, gdy:

-

umowy kredytu zawierane przez bank pozostawiały klientom, w tym kredytobiorcy, już na etapie ich zawierania pełną swobodę w zakresie wyboru formuły wypłaty oraz spłaty kredytu, w tym także rachunku, na który nastąpić ma wypłata kredytu oraz rachunku, z którego spłacane miało być zobowiązanie;

-

kredytobiorcy byli uprawnieni do negocjowania kursu waluty (...);

d.

ustalenie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, że postanowienia umowy nie były sformułowane w sposób jednoznaczny;

e.

ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że kwestionowane postanowienia umowne dawały bankowi jednostronną i nie uzależnioną od żadnego obiektywnego kryterium możliwość zmiennego w czasie wykonywania umowy kształtowania wysokości zarówno całości zobowiązania kredytobiorcy jak i poszczególnych jego części;

f.

ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że powód dysponował całkowitą swobodą w zakresie ustalania kursu waluty, w sytuacji, gdy wartość waluty szwajcarskiej nie jest stała, ale podlega zmianom i wahaniom niezależnym od pozwanego, a kurs stosowany przez bank odzwierciedlał sytuację rynkową, a tym samym musiał uwzględniać wskaźniki rynkowe niezależne od banku;

g.

ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że kwestionowane postanowienia umowne są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów;

h.

ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, że sporna umowa zawiera klauzule abuzywne;

2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy, tj.

a.

art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie postępowania z powództwa kredytobiorcy toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku sygn. akt I ACa (...)

(...) w sytuacji, gdy od wyniku postępowania toczącego się z powództwa kredytobiorcy przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku sygn. akt I ACa (...) zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy;

b.

art. 203

1 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż wierzytelności stron pochodzą z tego samego stosunku prawnego, a złożone przez pozwaną oświadczenie o potrąceniu jest skuteczne, pomimo dokonania potrącenia wierzytelności niewymagalnych oraz pomimo faktu toczącego się postępowania z powództwa kredytobiorczyni przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku sygn. akt I ACa (...);

c.

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, przejawiającej się w:

- niezasadnym przyjęciu, że postanowienia w zakresie mechanizmu denominacji, w tym kursów wymiany stosowanych w rozliczeniu umowy, nie były indywidualnie uzgadniane, podczas gdy zastosowane w umowie klauzule stanowiły konsekwencję dokonania przez pozwaną wyboru waluty;

- dowolnym przyjęciu, że postanowienia umowne nie zostały indywidualnie uzgodnione; podczas gdy zastosowanie zapisów w umowie kredytu było wynikiem consensusu osiągniętego przez strony umowy;

- dowolnym przyjęciu, że ryzykiem kursowym obciążony był wyłącznie kredytobiorca, podczas gdy ryzyko kursowe obarczało obydwie strony umowy, a nadto umowa przewidywała szereg instrumentów, w oparciu o które strona powodowa mogła spowodować zmianę warunków umowy kredytu, w tym zmianę waluty kredytu, podczas gdy stronie pozwanej taka możliwość nie przysługiwała;

d.

art. 235

2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania pozwanej, w sytuacji gdy miały one istotne znaczenie dla jej rozpoznania, bowiem dotyczyły okoliczności dotyczących m.in. wykazania faktu zawarcia przez nią umowy kredytu z bankiem, zrozumienia przez nią treści umowy kredytu, informowania jej przez bank o warunkach kredytu i o ryzyku kursowym, zabezpieczeniu kredytu, indywidualnego ustalenia warunków umowy kredytu, wyboru przez nią kredytu denominowanego do (...) i przyczyn dokonania wyboru takiego kredytu, świadomości ryzyka kursowego po stronie pozwanej, akceptacji przez nią treści umowy zarówno przed zawarciem umowy kredytu, jak i po zawarciu umowy kredytu, wystąpienia przez nią z pozwem jedynie z przyczyn związanych ze wzrostem kursu waluty frank szwajcarski; braku negowania przez nią kursów franka szwajcarskiego stosowanego przez powoda, odniesienia przez nią korzyści w związku z podpisaniem umowy kredytu, świadomości pozwanej w zakresie skutków jej żądania;

e.

art. 321 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 3 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy tut. Sąd I instancji rozstrzygnął co do roszczenia, co do którego toczy się między tymi samymi stronami sprawa wcześniej wszczęta przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku sygn. akt I (...), a mianowicie co do kwestii nieważności umowy kredytu, tym samym wyrokując co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu;

f.

naruszenie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. poprzez niezasadne jego niezastosowanie i odstąpienie przy rozstrzyganiu o kosztach postępowania od reguły odpowiedzialności za proces pomimo braku szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby wzmiankowaną decyzję w przypadku, gdy należy stwierdzić, iż pozwana wygrała postępowanie w 97%, zatem winny zostać zasądzone na jej koszty postępowania w wysokości 5.255 zł (0,97 x 5.400 zł+ 17 zł);

g.

naruszenie art. 327

1 pkt 1 k.p.c. sprowadzające się do jedynie lakonicznego stwierdzenia, że w badanej sprawie zaszła szczególna okoliczność uzasadniająca odstąpienie od obciążenia kosztami pozwaną, ponadto, iż zachodzą okoliczności do zasądzenia kosztów procesu w wysokości wyższej niż przewidują stawki minimalne bez wskazania konkretnej przyczyny i bez dokonania analizy zasadności takiego rozstrzygnięcia, a powyższe uniemożliwia właściwą kontrolę instancyjną orzeczenia;

h.

naruszenie § 15 ust. 3 w zw. z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez ich błędne zastosowanie bowiem strona nie udowodniłam ziszczania się żadnej z przesłanek, która uzasadniłaby zasądzenie wyższych kosztów, niż przewidują stawki minimalne z ww. Rozporządzenia.

2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 385

(

1) § 1 k.c. w zw. z art. 385

(

3) pkt 9 i 20 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 Dyrektywy (...) w zw. art. 7 ust. 1 Dyrektywy (...) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że postanowienia umów kredytu odsyłające do tabeli kursów banku kwalifikują się jako niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385

(

1) § 1 k.c., w sytuacji gdy nie kształtują praw i obowiązków pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie naruszają rażąco interesu, w związku z czym nie mogły zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne;

b) art. 385

1 § 1 k.c. w zw. z art. 3 oraz art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady (...)/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że kwestionowane postanowienia umowne są niejednoznaczne, w sytuacji gdy kwestionowane przez pozwaną postanowienia umów kredytu zostały sformułowane jasnym, zrozumiałym językiem, a tym samym nie podlegają ocenie z punktu widzenia abuzywności; niezależnie jednak od powyższego jednoznaczność kwestionowanych postanowień winna być badana z uwzględnieniem przesłanki dobrej wiary, co jednak zostało pominięte przez Sąd;

c) art. 385

1 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy (...) w zw. art. 7 ust. 1 Dyrektywy (...) poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że w przypadku wyeliminowania niedozwolonych postanowień umownych, które może skutkować stwierdzeniem nieważności umowy, decydujące i wyłączne znaczenie dla potwierdzenia nieważności ma wola konsumenta, która nie podlega jakiekolwiek kontroli sądu orzekającego w ramach oceny skutków upadku wspomnianej umowy; w konsekwencji Sąd I instancji całkowicie zaniechał realizacji spoczywającego na nim obowiązku kontroli czy stwierdzenie nieważności umowy kredytu jest niekorzystne dla konsumenta, co uzasadniałoby uzupełnienie luk w umowie poprzez zastosowanie przepisu dyspozytywnego;

d) art. 385

1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c w zw. z art. 3 k.c. oraz art 6 ust. 1 Dyrektywy (...) poprzez ich błędną wykładnię i dokonanie ustaleń co do nieważności umowy kredytu, w sytuacji gdy Sąd I instancji pominął, że umowa kredytu w dacie jej zawierania w pełni zaspokajała potrzeby pozwanej i była dla nich najkorzystniejsza, a stosując sankcję nieważności Sąd I instancji naruszył zasady proporcjonalności, pewności obrotu oraz utrzymania umowy w mocy, które są jednymi z podstawowych zasad prawa cywilnego;

e) naruszenie art. 385

1 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w zaniechaniu utrzymania w mocy umowy kredytu w przypadku stwierdzenia abuzywności kwestionowanych przez pozwaną postanowień umownych w sytuacji gdy art. 385

1 § 2 k.c. wyraża zasadę trwałości umowy konsumenckiej;

f) art. 69 ust. 3 PrBank poprzez jego niezastosowanie w sytuacji stwierdzenia przez Sąd abuzywności klauzuli przeliczeniowej;

g) art. 65 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że zgodnym zamiarem stron i celem umowy kredytu było jej zawarcie we frankach szwajcarskich;

h) art. 24 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim w zw. z art. 32 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (dalej ustawa o NBP), względnie art. 41 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo Wekslowe poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy wobec braku określenia w umowach kredytu sposobu przeliczenia waluty polskiej na walutę kredytu (co jest wynikiem przyjęcia bezskuteczności postanowień o tabeli kursowej kredytodawcy), winny znaleźć zasady przeliczania określone przez Narodowy Bank Polski, jako podmiotu uprawnionego na podstawie ustawy do organizowania rozliczeń pieniężnych wynikających z konieczności ustalenia kursu złotego w stosunku do walut obcych;

i) art. 498 k.c. w zw. z art. 499 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż złożone przez pozwaną oświadczenie o potrąceniu jest skuteczne, pomimo dokonania potrącenia wierzytelności niewymagalnych, w przedmiocie których toczy się aktualnie postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku sygn. akt I ACa (...).

Wskazując na powyższe, powód wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu za I instancję oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania w postępowaniu odwoławczym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ewentualnie, w przypadku niepodzielenia twierdzeń co do nieważności postępowania, wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa w całości.

Natomiast pozwana zaskarżyła wyrok w część, tj. w zakresie pkt I. i zarzuciła mu:

I. Naruszenie prawa procesowego art. 233 k.p.c., polegające na braku wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przekroczeniu swobodnej oceny dowodów poprzez przyjęcie wbrew materiałowi dowodowemu:

a.

że powód świadczył na rzecz pozwanej kwotę 646,69 (...) mimo że taka okoliczność nie wynika z materiału dowodowego, a pozwana jednoznacznie i konsekwentnie zaprzeczała, aby bank świadczył na jej rzecz w walucie (...) jakąkolwiek płatność.

b.

że powód spełnił nienależnie świadczenie na kwotę 646,69 (...) mimo że nie przedstawił na tą okoliczność żadnego dowodu ani jakim tytułem świadczył rzekomo tą kwotę.

c.

przyjęcie za udowodniony fakt świadczenia przez powoda kwoty 646,69 CHF mimo, że jedynym dowodem na tę okoliczność jest twierdzenie powoda, a pozwana wyraźnie zaprzeczyła temu faktowi, ustalenie stanu faktycznego wyłącznie na podstawie kwestionowanego dokumentu prywatnego powoda w postaci zaświadczenia.

II. Naruszenie prawa materialnego:

1. art. 409 k.c. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że pozwana wyzbyła się potencjalnego wzbogacenia w taki sposób, że w chwili wytaczania pozwu przez powoda nie była już wzbogacona jego kosztem. Wyzbycie się wzbogacenia polegało na świadczeniu w pieniądzu na rzecz powoda kwoty przewyższającej wartość otrzymanego świadczenia.

2. art. 410 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie, że w chwili wytaczania pozwu roszczenie powoda o zwrot bezpodstawnego świadczenia nie istniało, ponieważ:

a) powód nie był zubożony z korzyścią pozwanej zaś pozwana nie była wzbogacona kosztem powoda;

b) powód kwestionował nieważność umowy kredytu ex tunc, jego twierdzenia nie pozwalały nawet na przesłankowe zbadanie istnienia stanu bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej kosztem powoda;

3. art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowani i pominięcie faktu, że objęte pozwem żądania służą obejściu prawa i są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

W świetle powyższego, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I. i oddalanie powództwa w całości także co do żądania zasądzenia kwoty 646,69 CHF oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania przed Sądem II instancji według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 11 września 2026 roku Sąd Okręgowy w Suwałkach postanowił dopuścić dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygn. (...)

(k. 211).

Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie, zasadna okazała się natomiast apelacja pozwanej.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu apelacji powoda, tj. zarzutu nieważności postępowania

(art. 379 pkt 3 k.p.c.). Zarzut ten okazał się chybiony. Nieważność postępowania zachodzi m.in. wówczas, gdy o to samo roszczenie między tymi samymi stronami toczy się postępowanie wcześniej wszczęte albo gdy sprawa taka została już prawomocnie osądzona. Przedmiotem sprawy o sygn. akt (...) było roszczenie pozwanej o ustalenie nieważności umowy i zwrot spełnionych przez nią świadczeń, a przedmiotem niniejszej – roszczenie powoda o zwrot kapitału kredytu. Są to roszczenia odrębne

(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 roku, III CZP 11/20). Tożsamości roszczeń nie wywołało również uwzględnienie przez Sąd Rejonowy skutków potrącenia wierzytelności pozwanej dochodzonej w sprawie o sygn. akt (...). Wierzytelność ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a jedynie przesłanką oceny, czy wskutek potrącenia dokonanego przed wytoczeniem powództwa wygasła wierzytelność powoda, co należało do oceny zasadności żądania pozwu. Sąd Rejonowy nie orzekł również ponad żądanie

(art. 321 § 1 k.p.c.). Ocena ważności umowy dokonana przez ten Sąd miała charakter przesłankowy i nie znalazła odzwierciedlenia w sentencji wyroku, a zbadania tej kwestii wymagało samo żądanie powoda oparte na art. 410 § 2 k.c. Sąd Okręgowy nie dostrzegł także innych okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, które podlegałyby uwzględnieniu z urzędu.

Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego

(art. 387 § 2

1 pkt 1 k.p.c.), nie podziela natomiast wniosku tego Sądu, że pozwana uzyskała kosztem powoda korzyść w kwocie 646,69 CHF w postaci zaoszczędzonego wydatku na ochronę ubezpieczeniową, której koszt powód pobrał z kwoty kredytu. Ustalenia te należało uzupełnić o następujące okoliczności.

Zgodnie z § 9 części szczegółowej umowy kredytu kwota 646,69 CHF stanowiła koszt ubezpieczenia kredytobiorcy UP 7 (...) w (...) S.A. za okres 24 miesięcy i miała zostać pobrana przez (...) S.A. z kwoty kredytu w dniu wypłaty kredytu

(k. 15v.). W sprawie o sygn. akt (...) toczącej się między stronami przed Sądem Okręgowym w Suwałkach ustalono, na podstawie zaświadczenia wystawionego przez bank, że w dniu 16 maja 2008 roku bank wypłacił pozwanej 46.385,87 N.

(równowartość 95.071,17 zł), a kwotę 646,69 N. pobrał tytułem składki na ubezpieczenie. Pismem z dnia 21 sierpnia 2023 roku pozwana, powołując się na nieważność umowy, skierowała do powoda reklamację połączoną z wezwaniem do zapłaty kwoty 132.462,44 zł, której powód nie uwzględnił. Wyrokiem z dnia 14 lipca 2026 roku

(sygn. akt I ACa (...)) Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach w punkcie II. w ten sposób, że zasądził na rzecz pozwanej kwotę 37.391,27 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 października 2023 roku i oddalił powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie, a w pozostałej części, w tym co do stwierdzenia nieważności umowy, apelację banku oddalił

(k. 264-264v. akt sprawy o sygn. (...)). Sąd Apelacyjny uznał za skuteczny podniesiony przez bank zarzut częściowego wygaśnięcia wierzytelności pozwanej wskutek potrącenia dokonanego przez nią oświadczeniem z dnia 10 lipca 2024 roku, w wyniku którego obie wierzytelności umorzyły się do kwoty 95.071,17 zł .

Zarzut naruszenia art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. nie mógł odnieść skutku. Zawieszenie postępowania na tej podstawie ma charakter fakultatywny. Sąd Okręgowy odrębnie ocenił wniosek powoda o zawieszenie postępowania zgłoszony w wywiedzionej apelacji i postanowieniem z dnia 26 czerwca 2026 roku na mocy art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. zawiesił niniejsze postępowanie

(k. 178v.) do czasu rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku o sygn. akt I ACa (...). Po wydaniu przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyroku z dnia 14 lipca 2026 roku postępowanie zostało podjęte

(postanowienie Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 11 września 2026 roku – k. 210), a Sąd Okręgowy orzekł z uwzględnieniem tego wyroku, według stanu rzeczy istniejącego w chwili wyrokowania

(art. 316 § 1 k.p.c.). Niezawieszenie postępowania przez Sąd Rejonowy nie mogło zatem wpłynąć na wynik sprawy.

Przed rozpoznaniem wywiedzionych w przedmiotowej sprawie apelacji, Sąd Apelacyjny w Białymstoku wydał w wyżej wskazanej sprawie prawomocny wyrok z dnia 14 lipca 2026 roku, który tutejszy Sąd Okręgowy uwzględnił, orzekając według stanu rzeczy istniejącego w chwili wyrokowania

(art. 316 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.).

Bezprzedmiotowe okazały się zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych, oceny dowodów

(art. 233 § 1 k.p.c.) oraz naruszenia przepisów prawa materialnego powołanych na poparcie tezy o ważności umowy lub możliwości jej utrzymania w mocy. Nieważność umowy została bowiem prawomocnie stwierdzona wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 23 kwietnia 2024 roku

(k. 183 akt sprawy o sygn. (...)), utrzymanym w tym zakresie powołanym powyżej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, co wiąże Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie

(art. 365 § 1 k.p.c.). Z tej samej przyczyny dowód z przesłuchania pozwanej dotyczył okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia i trafnie został pominięty

(art. 235

2 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Niezasadne były także zarzuty naruszenia art. 498 k.c. w zw. z art. 499 k.c. oraz art. 203

1 k.p.c. Nieważność umowy kredytu zawierającej niedozwolone postanowienia, bez których nie może ona wiązać, następuje z mocy prawa, a wyrok ją stwierdzający ma charakter deklaratoryjny. Jak wskazano, stronom przysługują odrębne roszczenia o zwrot spełnionych świadczeń, przy czym kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa stała się trwale bezskuteczna (

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 roku, III CZP 6/21), co nastąpiło najpóźniej z chwilą doręczenia powodowi reklamacji pozwanej z dnia 21 sierpnia 2023 roku, tj. z dniem 24 sierpnia 2023 roku. Do skuteczności potrącenia wystarczy, by wymagalna była wierzytelność potrącającego. Wierzytelność pozwanej była wymagalna najpóźniej od dnia 31 października 2023 roku, od którego prawomocnie zasądzono na jej rzecz odsetki za opóźnienie, a bezterminową wierzytelność powoda pozwana mogła spełnić w każdym czasie. Przeszkody nie stanowiło to, że wierzytelność pozwanej była przedmiotem toczącego się procesu, skoro art. 498 § 1 k.c. wymaga jedynie, by mogła być dochodzona przed sądem. Oświadczenie o potrąceniu

z dnia 10 lipca 2024 roku

(k. 46-46v.), obejmujące wierzytelność pozwanej przewyższającą wierzytelność powoda, doprowadziło więc do umorzenia obu wierzytelności do kwoty 95.071,17 zł jeszcze przed wniesieniem niniejszego pozwu, co uwzględnił, na zarzut samego powoda, Sąd Apelacyjny w Białymstoku, oddalając w tym zakresie powództwo pozwanej. Przyjęcie, że wierzytelność powoda nadal istnieje, prowadziłoby do dwukrotnego obciążenia pozwanej obowiązkiem zwrotu tego samego kapitału. Art. 203

1 k.p.c. nie miał zastosowania, gdyż reguluje procesowy zarzut potrącenia, a nie skutki potrącenia dokonanego przed procesem, co trafnie wskazał również Sąd Apelacyjny w Białymstoku. Podkreślenia wymaga, iż obie wierzytelności wynikają z tego samego stosunku prawnego, tj. z łączącej stron umowy kredytu z dnia 7 maja 2008 roku, której upadek zrodził obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń. Powództwo w tym zakresie było zatem bezzasadne.

Za oddaleniem powództwa w tym zakresie przemawia nadto wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

(dalej: (...)) z dnia 19 czerwca 2025 roku w sprawie C-396/24, zgodnie z którym art. 7 ust. 1 dyrektywy (...) stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, według którego przedsiębiorca może żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy. Pozwana świadczyła na rzecz powoda 132.462,44 zł, a więc kwotę znacznie przewyższającą otrzymany kapitał.

Wobec oddalenia powództwa w całości (o czym poniżej) nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Zasądzone na rzecz pozwanej wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 9.000,00 zł nie osiąga dwukrotności stawki minimalnej

(§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych), a jego podwyższenie

(§ 15 ust. 3 rozporządzenia), oceniane przez Sąd na podstawie przebiegu sprawy, a niewymagające odrębnego dowodu ze strony pozwanej, uzasadniał w szczególności niestandardowy charakter sprawy, wymagającej od pełnomocnika odniesienia się do relacji z równolegle toczącym się procesem oraz skutków potrącenia. Rozstrzygnięcie o kosztach, wbrew twierdzeniom apelującego powoda nie uniemożliwiało kontroli instancyjnej, a zatem nie stanowiło naruszenia art. 327

1 § 1 pkt 1 k.p.c.

Zasadna okazała się natomiast apelacja pozwanej. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo co do kwoty 646,69 CHF, uznając że kwota pobrana z kredytu tytułem kosztów ubezpieczenia, została przekazana podmiotowi, który udzielił pozwanej ochrony ubezpieczeniowej, a skoro pozwana nie zapłaciła za tę ochronę z „własnych środków”, lecz ze środków nieważnego kredytu, to „oszczędziła te pieniądze”. Wniosek ten opiera się jednak na okoliczności, która nie została wykazana, tj. że składka została przekazana ubezpieczycielowi. Powód nie przedstawił polisy, certyfikatu ubezpieczenia ani dowodu przelewu składki na rachunek (...) S.A., a jedynym dokumentem mającym potwierdzać wypłatę tej kwoty była sporządzona przez niego (...), w której kwotę 646,69 (...) określił jako „środki pieniężne wypłacone w walucie (...), jako uruchomienie kredytu”. Jest to dokument prywatny, stanowiący jedynie dowód tego, że jego autor złożył zawarte w nim oświadczenie

(art. 245 k.p.c.), a księgi rachunkowe banków i wyciągi z nich nie mają w postępowaniu cywilnym mocy dokumentów urzędowych

(art. 95 ust. 1a ustawy – Prawo bankowe). Treści tego dokumentu nie da się przy tym pogodzić z § 9 umowy ani z przytoczonymi wyżej ustaleniami poczynionymi w sprawie o sygn. akt (...) na podstawie zaświadczenia samego banku. To na powodzie, który dochodził zwrotu nienależnego świadczenia, spoczywał ciężar wykazania, że świadczenie to spełnił

(art. 6 k.c.). Sąd Rejonowy wadliwie obciążył nim pozwaną, wskazując że strony nie przedstawiły żadnych argumentów na poczet nie spełnienia usługi ochrony ubezpieczeniowej. Uchybienie Sądu I instancji dotyczyło zatem nie ustaleń faktycznych, lecz zastosowania art. 6 k.c., art. 405 k.c. i art. 410 k.c. Skoro powód nie wykazał, że kwota 646,69 (...), bezpośrednio lub w postaci zaoszczędzonego wydatku, przysporzyła majątkowi pozwanej, powództwo w tej części podlegało oddaleniu.

Zasadny był nadto zarzut naruszenia art. 410 k.c. w zakresie, w jakim pozwana wskazywała, że wobec dokonanych przez nią spłat, powód nie mógł domagać się od niej dalszych kwot. Jak wskazano wyżej, w świetle powołanego orzecznictwa (...) przedsiębiorca nie może żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy. Spłaty pozwanej przewyższały bowiem cały kapitał kredytu, łącznie z kwotą 646,69 (...), a po umorzeniu wzajemnych wierzytelności wskutek potrącenia to powód pozostaje jej dłużnikiem co do kwoty 37.391,27 zł, zasądzonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Także z tej przyczyny żądanie zapłaty kwoty 646,69 (...) nie mogło zostać uwzględnione. Nie było natomiast podstaw do zastosowania art. 409 k.c., gdyż spełnienie przez pozwaną świadczenia na rzecz powoda nie stanowi zużycia ani utraty uzyskanej korzyści, a o wzajemnym rozliczeniu stron zdecydowało potrącenie, z którego pozwana skorzystała. Irrelewantnym pozostawało stanowisko powoda co do ważności umowy, skoro jej nieważność została prawomocnie stwierdzona. Wobec uwzględnienia apelacji z przyczyn wskazanych wyżej zbędnym było odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 5 k.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzekł jak w punkcie I., a na podstawie art. 385 k.p.c. – jak w punkcie II. sentencji. Zmiana wyroku nie wymagała korekty rozstrzygnięcia o kosztach procesu przed Sądem I instancji, skoro powód przegrał proces w całości.

O kosztach postępowania apelacyjnego

(punkt III.) orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1

1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118), na które składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 2.700,00 zł oraz opłata od apelacji pozwanej w kwocie 200,00 zł, łącznie 2.900,00 zł.

sędzia Alicja Wiśniewska