Pożyczka bez dowodu wypowiedzenia nie stała się wymagalna. Apelacja spółki oddalona

W dniu 9 stycznia 2026 roku

(data stempla pocztowego) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Suwałkach z pozwem w postępowaniu upominawczym o zapłatę przeciwko F. X., domagając się zapłaty kwoty 4.286,02 zł, na którą składały się: 4.224,12 zł wraz z maksymalnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 11 października 2025 roku oraz 61,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. Powód wniósł nadto o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Suwałkach w dniu 29 stycznia 2026 roku na mocy art. 499 § 1 pkt 2 k.p.c. stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty

(k. 108).

Pismem z dnia 10 kwietnia 2026 roku strona pozwana wniosła odpowiedź na pozew, w której domagała się oddalenia powództwa w całości.

Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2026 roku Sąd Rejonowy w Suwałkach w sprawie o sygn. akt (...) oddalił powództwo

(k. 166).

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości i zarzucając przy tym:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.

1) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego, prowadzącej do błędnego ustalenia, już w pozwie w elektronicznym postępowaniu upominawczym oraz w uzasadnieniu roszczenia powód wskazywał, że umowa została wypowiedziana przez pożyczkodawcę pismem z dnia 24 marca 2025 roku,

- jako dowód nr 5 w elektronicznym postępowaniu upominawczym wskazano wypowiedzenie umowy pożyczki z dnia 24 marca 2025 roku,

- Sąd nie ustalił, czy dokument ten został pominięty przy kompletowaniu akt, czy też nie został przedłożony przez powoda,

- materiał sprawy jednoznacznie wskazywał, iż wierzyciel (powód) traktował całość wierzytelności jako wymagalną jeszcze przed cesją wierzytelności.

2) naruszenie art. 232 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 235

2 § 1 k.p.c. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i pominięcie czynności niezbędnych do ustalenia, czy dokument wypowiedzenia umowy kredytu wskazywany przez powoda został złożony do akt sprawy, mimo że stanowiło to podstawową przesłankę rozstrzygnięcia.

3) naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że o niewymagalności roszczenia przesądza sam fakt, iż zgodnie z pierwotnym harmonogramem umowy pożyczki ostatnia rata przypadała na dzień 5 września 2026 roku, pomijając że postawienie całego kredytu w stan wymagalności następuje wskutek skutecznego wypowiedzenia umowy i powoduje wcześniejszą wymagalność całości niespłaconego zobowiązania.

4) naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez sporządzenie uzasadnienia niewyjaśniającego podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, gdyż Sąd nie wskazał:

- czy dokument wypowiedzenia umowy znajdował się w aktach sprawy,

- czy został pominięty,

- czy uznał go za niewystarczający,

- czy też uznał, że nie został skutecznie doręczony pozwanej.

5) Naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy polegające na zaniechaniu merytorycznego zbadania podstawy dochodzonego roszczenia i ograniczeniu rozstrzygnięcia wyłącznie do stwierdzenia niewykazania skutecznego wypowiedzenia umowy pożyczki, podczas gdy Sąd ustalił oraz uznał za wykazane okoliczności stanowiące zasadniczą podstawę faktyczną powództwa, tj. zawarcie przez pozwaną umowy kredytu konsumenckiego, wypłatę środków pieniężnych, występowanie zadłużenia, następstwo prawne kolejnych wierzycieli oraz legitymację czynną powoda, a mimo to nie dokonał oceny materialno-prawnej zasadności dochodzonego roszczenia co do jego wysokości i zakresu wymagalności, nie rozpoznając w konsekwencji istoty sporu.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 6 k.c. oraz art. 720 § 1 k.c. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że powód nie wykazał zasadności roszczenia, pomimo że Sąd ustalił następujące fakty:

- zawarcie umowy kredytu konsumenckiego,

- wypłatę pozwanej przez pożyczkodawcę kwoty 6 000 zł,

- występowanie zaległości pozwanej w terminowym zwrocie pożyczki,

- dokonywanie przez pozwaną wpłat na poczet zwrotu pożyczki,

- skuteczne następstwo prawne powoda w wyniku wcześniejszych umów przelewu przedmiotowej wierzytelności,

- skuteczne przelewy wierzytelności prowadzące do nabycia wierzytelności przez powoda.

Mając na uwadze powyższe, powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanej F. X. na swoją rzecz kwoty 4.286,02 zł wraz z:

- maksymalnymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 4.224,12 zł od dnia 11 października 2025 roku do dnia zapłaty,

- odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 61,90 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty

- kosztami procesu za obie instancje według norm przepisanych.

Ewentualnie, apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Suwałkach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o oddalenie apelacji powoda w całości jako bezzasadnej oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, o ile koszty takie powstaną.

Sąd zważył, co następuje:

Na wstępie, Sąd Okręgowy wskazuje, że ww. postepowanie przebiegało według reguł określonych w postępowaniu uproszczonym, zatem uzasadnienie orzeczenia sądu odwoławczego podlega regulacjom z art. 505

13 § 2 k.p.c.

Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 381 k.p.c. Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Strona, która dopuszcza się zaniedbania w zakresie przysługującej jej inicjatywy dowodowej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, musi się przy tym liczyć z tym, że sąd drugiej instancji jej wniosku dowodowego nie uwzględni

(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 20 maja 2014 r., III AUa 1912/13, opubl. w zbiorze orzecznictwa LEX za nr (...), wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 października 2015 r., I ACa 492/15 opubl. w zbiorze orzecznictwa (...)). Oznacza to, że obowiązki wynikające z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. winny być realizowane przez stronę w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a przed sądem odwoławczym tylko w drodze wyjątku określonego w art. 381 k.p.c.

(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 marca 2014 r., I ACa 930/13, opubl. w zbiorze orzecznictwa LEX za nr (...)). Innymi słowy, strona która nie podejmuje inicjatywy dowodowej, nie wykazuje starań o pozyskanie istniejących dowodów, nie może na etapie postępowania odwoławczego domagać się dopuszczenia dowodów, jeśli należyte wykonanie przez nią obowiązków wynikających z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. pozwalało na zgłoszenie stosownych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Strona nie może usprawiedliwiać spóźnionej inicjatywy dowodowej tym, że dopiero z uzasadnienia niekorzystnego wyroku dowiedziała się, jakiego dowodu zabrakło, a właśnie taką argumentację przedstawia skarżący.

Dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne, jak i rozważania w zakresie oceny materiału dowodowego oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy w pełni podziela i przyjmuje za własne, czyniąc je równocześnie integralną częścią poniższych wywodów. Powyższe zbędnym czyniło powielanie tychże ustaleń i uprawniało Sąd II instancji do ograniczenia pisemnych motywów do oceny poszczególnych zarzutów apelacyjnych

(art. 387 § 2

1 pkt 1 i 2 k.p.c.).

Odwołując się do utrwalonego i podzielanego przez skład Sądu Okręgowego rozstrzygającego niniejszą sprawę stanowiska Sądu Najwyższego, wypracowanego na tle wykładni art. 233 § 1 k.p.c., wskazać należy, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga od strony wykazania, na czym – w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów – polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń. W szczególności strona ma wykazać, dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń, nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i (lub) zasadami logicznego rozumowania, czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia. Nieoparcie stawianego zarzutu na tych zasadach wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, przy uznaniu, iż służy on jedynie dowolnej, niedoniosłej z tego punktu widzenia polemice z oceną i ustaleniami Sądu I instancji

(por. orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001 roku, sygn. IV CKN 970/00, A. nr (...) i z 6 lipca 2005 roku, sygn. III CK 3/05, A. nr (...)).

Odnosząc powyższe do treści zarzutu sformułowanego w apelacji powoda, zauważyć trzeba, że skarżący nie kwestionuje sposobu, w jaki Sąd Rejonowy ocenił którykolwiek z przeprowadzonych dowodów, lecz zarzuca temu Sądowi, iż nie poczynił ustaleń w oparciu o dokument, którego w aktach sprawy nie było. Tak skonstruowany zarzut nie mógł odnieść skutku. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. reguluje bowiem zasady oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nie może stanowić podstawy twierdzeń o wadliwości ustaleń opartych na dowodzie, który nie został przeprowadzony, albowiem nie został przez stronę zaoferowany. Sąd nie jest władny ocenić dokumentu, którym nie dysponuje, a brak dowodu nie jest równoznaczny z jego wadliwą oceną.

Irrelewantną pozostaje przy tym okoliczność, że wypowiedzenie z dnia 24 marca 2025 roku wskazano jako „dowód nr (...)” w pozwie wniesionym w elektronicznym postępowaniu upominawczym przed Sądem Rejonowym (...)

(k. 95). Zgodnie bowiem z art. 505

(

32) § 1 k.p.c. w pozwie tym powód dowody jedynie wskazuje, nie dołączając ich do pozwu. Wymienienie dokumentu w wykazie środków dowodowych w sprawie o sygn. VI Nc-e (...) nie oznacza zatem, że znalazł się on w aktach sprawy niniejszej, zainicjowanej odrębnym pozwem z dnia 9 stycznia 2026 roku. Twierdzenie powoda o załączeniu wypowiedzenia do umowy nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy niniejszej. Sąd Rejonowy poddał analizie wszystkie złożone dokumenty i trafnie skonstatował, że oświadczenia o wypowiedzeniu wśród nich nie ma. Pismo z dnia 3 lipca 2025 roku

(k. 74-74v.), doręczone pozwanej

(dowód nadania i doręczenia - k. 80), stanowi wezwanie do zapłaty wraz z zawiadomieniem o przelewie wierzytelności, nie zaś wypowiedzenie umowy. Subiektywne przekonanie wierzyciela o wymagalności roszczenia, uzewnętrznione w treści pozwu, w zestawieniach salda czy w kierowanych do dłużnika wezwaniach, nie zastępuje bowiem zdarzenia prawnego, z którym ustawa i umowa wiążą skutek w postaci postawienia zobowiązania w stan natychmiastowej wymagalności. Wymagalność jest kategorią obiektywną, podlegającą badaniu przez sąd, i nie może zostać wykreowana samym tylko sposobem, w jaki wierzyciel ujmuje własną wierzytelność.

Chybiony jest zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. oraz art. 235

2 § 1 k.p.c. Sąd nie ma obowiązku zarządzania dochodzeń w celu uzupełnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani przeprowadzania z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 roku, sygn. I CKU 45/96). Uprawnienie z art. 232 zdanie drugie k.p.c. ma charakter wyjątkowy i nie służy wyręczaniu strony w wykonywaniu jej obowiązków procesowych, tym bardziej gdy jest nią przedsiębiorca zajmujący się zawodowo dochodzeniem wierzytelności, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika i występujący przeciwko konsumentowi. Co się zaś tyczy art. 227 k.p.c., przepis ten określa jedynie przedmiot dowodzenia, wskazując, jakie fakty mogą być przedmiotem dowodu. Skuteczne postawienie zarzutu jego naruszenia wymagałoby wykazania, że Sąd Rejonowy przeprowadził dowód na fakty nieistotne dla rozstrzygnięcia albo odmówił przeprowadzenia dowodu na fakty istotne, wadliwie oceniając ich charakter, a nadto wskazania, jakich konkretnie wniosków dowodowych nie uwzględnił. Skarżący takich okoliczności nie wskazuje. Art. 235

2 § 1 k.p.c. określa zaś wyłącznie podstawy pominięcia dowodu zgłoszonego przez stronę i nie sposób naruszyć go przez niepominięcie dowodu, którego nie zgłoszono.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 316 § 1 k.p.c. Przepis ten dotyczy aktualności orzekania, nie zaś oceny materiału dowodowego, a do jego naruszenia dojść może jedynie wtedy, gdy sąd za podstawę orzekania weźmie stan rzeczy z innej chwili niż moment zamknięcia rozprawy, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Sąd Rejonowy stwierdził, iż powód nie wykazał zdarzenia powodującego wcześniejszą wymagalność całości zobowiązania, wobec czego jedyną wynikającą z materiału procesowego podstawą wymagalności pozostawał harmonogram, przewidujący spłatę całkowitej kwoty 11.143,99 zł w 48 ratach do dnia 5 września 2026 roku.

W ocenie Sądu II instancji, Sąd Rejonowy słusznie nie uwzględnił powództwa również w części odpowiadającej ratom wymagalnym na datę zamknięcia rozprawy. Powód nie przedstawił bowiem rozliczenia pozwalającego ustalić, jaka część dochodzonej kwoty przypada na poszczególne raty i w jaki sposób zaliczono ustalone przez Sąd Rejonowy wpłaty pozwanej. Powód przedstawił saldo kwot spłaconych dla kapitału, prowizji kredytowanej i prowizji niekredytowanej

(k.45-45v.), nie wyszczególniając spłat, co uniemożliwia ustalenie rzeczywistego zadłużenia, a Sąd nie jest uprawniony do konstruowania za stronę rachunkowej podstawy jej żądania. Rekonstrukcja taka nie byłaby zresztą możliwa w oparciu o sam pierwotny harmonogram, skoro wśród przedłożonych przez powoda dokumentów znajdują się wniosek pozwanej o restrukturyzację zadłużenia

(k. 41-41v.) oraz zmiana oprocentowania i wysokości rat

(k. 42-44), a powód nie wskazał, jakie kwoty i w jakich terminach obciążały pozwaną.

Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. oparto na przepisie, który w obecnym stanie prawnym nie reguluje wymagań uzasadnienia wyroku, lecz sposób liczenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem w przypadkach, gdy wyrok doręcza się z urzędu. Elementy uzasadnienia określa art. 327

1 § 1 k.p.c. Niezależnie od wadliwego oznaczenia podstawy prawnej zarzut ten jest bezzasadny, gdyż zarzut dotyczący uzasadnienia może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy jego braki uniemożliwiają kontrolę instancyjną orzeczenia. Sąd Rejonowy jednoznacznie wskazał podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia oraz wprost stwierdził, że powód nie zaoferował żadnego dowodu wypowiedzenia umowy, a argumentacja apelacji, polemizująca z motywami wyroku, najlepiej dowodzi, że poddaje się on kontroli instancyjnej.

Nie doszło wreszcie do nierozpoznania istoty sprawy. Art. 386 § 4 k.p.c. jest przepisem adresowanym do sądu II instancji, którego sąd I instancji naruszyć nie może. Nierozpoznanie istoty sprawy polega zaś na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony wskutek bezpodstawnego przyjęcia przesłanki unicestwiającej roszczenie

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2002 roku, sygn. I CKN 486/00). Sąd Rejonowy materialną podstawę żądania zbadał, oceniając zawarcie i ważność umowy, wypłatę kapitału, następstwo prawne i skuteczność cesji oraz wymagalność wierzytelności, będącą materialnoprawnym elementem roszczenia o zwrot pożyczki. Oddalenie powództwa wobec niewykazania jednej z przesłanek roszczenia jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, a instytucja uchylenia wyroku nie służy stworzeniu stronie kolejnej sposobności do usunięcia własnych zaniedbań dowodowych.

Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 6 k.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. To na powodzie bowiem spoczywał ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jego roszczenie, a w sposób należyty nie wykazał on, że skutecznie wypowiedział umowę, a tym samym, że dochodzona pozwem kwota stała się wymagalna w całości. Nie doszło również do naruszenia art. 720 § 1 k.c. Sąd Rejonowy nie zakwestionował bowiem ani zawarcia umowy, ani wypłaty kapitału, słusznie wskazując, iż niewykazanie przez powoda wymagalności dochodzonego roszczenia skutkowało oddaleniem powództwa. Dokonywanie przez pozwaną wpłat świadczy co najwyżej o świadomości istnienia długu, nie kreuje natomiast wymagalności całości zobowiązania ani nie dowodzi wysokości dochodzonej kwoty, przy czym trafnie Sąd Rejonowy przyjął, że wpłat tych nie sposób utożsamiać z zawarciem ugody, skoro powód nie wykazał przyjęcia przez pozwaną warunków przedłożonego jej projektu

(art. 60 k.c.).

Mając na względzie powyższe, apelacja wywiedziona przez powoda podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

sędzia Mirosław Krzysztof Derda