Bank przegrał apelację o odsetki od składki; koszty procesu obniżono do 387 zł

Powód X. P. wniósł o zasądzenie od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w V. kwoty 1.500,00 zł tytułem zwrotu części świadczenia nienależnego spełnionego na rzecz pozwanego przez powoda, tj. zapłaconych przez powoda, jako konsumenta odsetek umownych oraz innych kosztów wynikających z (...) z dnia 12 maja 2020 roku, podlegających zwrotowi z uwagi na złożenie przez powoda prawnie skutecznego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 2 lipca 2026 roku Sąd Rejonowy w Olecku w sprawie o sygn. akt I C 282/25

(k. 155) zasądził od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w V. na rzecz powoda X. P. kwotę 1.500,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 października 2025 roku do dnia zapłaty

(pkt I.) oraz zasądził od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w V. na rzecz powoda X. P. kwotę 1.017,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty

(pkt II.).

Apelację od powyższego wyrokuwywiódł pozwany Bank (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w V., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 30 ust. 1 pkt 7) ustawy o kredycie konsumenckim, polegające na jego błędnej wykładni i nieprawidłowym przyjęciu, że pozwany bank nie sprostał nałożonym obowiązkom informacyjnym, polegającym na prawidłowym podaniu w umowie pożyczki całkowitej kwoty kredytu

(dalej jako: (...)) oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania

(dalej jako: (...)), mimo że:

(i) w treści umowy kredytu w sposób transparentny i jednoznaczny wskazano zarówno wartość (...), jak i (...), a konsument nie został tym samym wprowadzony w błąd;

(ii) bank prawidłowo, zgodnie ze wzorem ustawowym oraz obowiązującym na tym tle orzecznictwem, wyliczył całkowitą kwotę do zapłaty oraz (...);

(iii) bank nie wliczał do całkowitej kwoty kredytu kredytowanych kosztów, a parametry dotyczące wysokości odsetek i RRSO określone w umowie nie zostały zawyżone;

(iv) ewentualne zawyżenie kosztów kredytu nie miało negatywnego wpływu na podjęcie przez konsumenta decyzji o zaciągnięciu przez niego zobowiązania, wobec czego ochronny cel Dyrektywy (...) nie został naruszony;

(v) zastrzeżenie w umowie naliczania odsetek od kredytowanych kosztów nie skutkuje sankcją kredytu darmowego;

(vi) w powołanym przez Sąd Wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

(dalej jako: (...)) z dnia 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-(...)/(...) (...) wprawdzie opowiedział się przeciwko pobieraniu odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z zaciągniętym kredytem

(pkt 65), niemniej jednak w motywie 64 tego wyroku wyraźnie zawęził ww. zakaz do sytuacji, w których umowa przewidywałaby zastosowanie do „kredytowanych kosztów" innej stopy oprocentowania, aniżeli względem pozostałej kwoty kredytu: „przejrzystość rynku byłaby zagrożona, gdyby można była dokonać rozróżnienia między kilkoma stopami oprocentowania, a w szczególności między stopą oprocentowania kredytu, która ma zastosowanie do wypłaconej kwoty kredytu, a innymi stopami oprocentowania stosowanymi w państwach członkowskich do kwot kredytowanych, które nie wchodzą w zakres tej definicji wypłaconej kwoty kredytu"- co w niniejszej sprawie nie ma miejsca;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 30 ust. 1 pkt. 15) u.k.k. w zw. z art. 53 ust. 2 u.k.k., poprzez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że bank nie wypełnił obowiązku informacyjnego względem powoda w zakresie wskazania w umowie prawa konsumenta do odstąpienia, podczas gdy:

(i) bank w § 12 ust. 1 pkt. 1) umowy wskazał, że powód jest uprawniony do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zwarcia, określił sposób złożenia dyspozycji odstąpienia od umowy, skutki złożenia tego oświadczenia (w tym konieczność zwrotu udostępnionego kredytu i należnych odsetek oraz kwotę odsetek w stosunku dziennym) - co spełnia w całości dyspozycję z art. 30 ust. 1 pkt. 15 u.k.k., a z którego treści nie wynikają żadne dodatkowe obowiązki informacyjne w tym zakresie;

(ii) powinność powiadomienia o opisanym w art. 53 ust. 2 u.k.k. uprawnieniu kształtującym, które zostało przewidziane wyłącznie na wypadek, gdyby umowa nie zawierała wszystkich danych wymaganych przez art. 30 ust. 1 u.k.k., aktualizuje się tylko wtedy, kiedy w treści czynności prawnej zabrakło tych elementów - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 30 ust. 1 pkt. 10) u.k.k., poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że bank nie wypełnił obowiązku informacyjnego w zakresie udzielenia powodowi prawidłowej informacji o innych kosztach, jakie ten jest zobowiązany ponieść w związku z umową, w tym także co do warunków w jakich koszty te mogą ulec zmianie, podczas gdy:

(i) w § 6 umowy wskazano wszystkie koszty, jakie powód zobowiązany był ponieść w związku z umową m.in. wysokość kredytowanej składki ubezpieczenia w wysokości 17.979,81 PLN;

(ii) umowa nie przewiduje żadnych kosztów związanych z jej zawarciem, które miałyby wynikać z cennika czy regulaminu lub które bank mógłby zmieniać;

(iii) koszty dodatkowe wynikające z cennika zostały określone w § 11 umowy odsyłającym do § 10 regulaminu, w którym przedstawiono okoliczności w jakich zmianie ulega cennik banku, zaś w § 10 ust. 2 pkt. 2 regulaminu wskazano, że zmiana opłat wskazanych w cenniku nie może być wyższa niż 200% dotychczasowej wysokości, a zatem zmiany opłat były wyraźnie i jednoznacznie ograniczone, zaś ich zmiana następowała tylko w określonych w umowie sytuacjach niezależnych od stron;

4. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 30 ust. 1 pkt. 16) u.k.k. poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że bank nie wypełnił obowiązku informacyjnego w zakresie przedstawienia powodowi jego uprawnienia do przedterminowej spłaty pożyczki oraz procedury przedterminowej spłaty, mimo że:

(i) bank w § 12 ust. 2 umowy poinformował powoda o jego uprawnieniu do przedterminowej spłaty pożyczki oraz przedstawił procedurę, według której powód mógł jej dokonać,

(ii) przepisy ustawy nie nakładają na kredytodawcę obowiązku poinformowania konsumenta o zasadach rozliczenia wynikających z art. 49 u.k.k, a w szczególności o wysokości ewentualnych kwot należnych do zwrotu w związku z wcześniejszą spłatą pożyczki,

(iii) zwrot kosztów w przypadku przedterminowej spłaty jest skutkiem dokonania tej czynności, a zatem nie może składać się na procedurę wcześniejszej spłaty;

i w konsekwencji wyżej wskazanych zarzutów

5. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 45 ust. 1 u.k.k., poprzez jego niewłaściwe zastosowane i błędne przyjęcie, że bank nie dopełnił spoczywającego na nim obowiązku informacyjnego w zakresie art. 30 ust. 1 pkt 7,10,15 i 16 u.k.k., a zatem konsument skutecznie złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i winien zwrócić kredyt bez odsetek i innych kosztów;

6. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 45 ust. 1 u.k.k. i art. 23 Dyrektywy (...), poprzez ich błędne zastosowanie i zaniechanie dokonania oceny czy przyjęcie sankcji kredytu darmowego jest zgodne z zasadą proporcjonalności oraz odpowiada rzeczywistym celom Dyrektywy (...), również w sytuacji, gdy rzekome naruszenie ma marginalne znaczenie, a Sąd nie ustalił, czy rzeczywiście doszło do takiego niedochowania obowiązku informacyjnego w stosunku do konsumenta, by ograniczone zostały po jego stronie możliwości oceny zakresu przyjmowanych na siebie zobowiązań oraz porównania ofert kredytowych;

7. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 45 ust. 5 u.k.k., poprzez błędne przyjęcie, że powód złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w terminie, mimo iż oświadczenie to datowane na dzień 6 marca 2025 roku zostało złożone po upływie roku od dnia wykonania umowy, co miało miejsce w dniu 12 maja 2020 roku, a zatem po upływie prekluzyjnego terminu na skorzystanie z przysługującego powodowi uprawnienia z art. 45 ust. 1 u.k.k.;

8. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 410 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 405 k.c. oraz art. 411 pkt 2 i 4 k.c., polegające na ich błędnym zastosowaniu i nieprawidłowym przyjęciu, iż spłaty w łącznej kwocie 1.500,00 zł spełnione przez powoda na rzecz banku stanowiły świadczenie nienależne, mimo że znajdowały one podstawę w łączącym strony stosunku prawnym;

9. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie następujących przepisów:

(i) art. 235

2 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 299 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez pominięcie postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 roku wnioskowanego przez pozwanego dowodu z przesłuchania powoda;

(ii) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 230 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodów i brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego polegające na: (i) zmarginalizowaniu przez Sąd I instancji znaczenia dokumentów przedłożonych przez pozwanego wraz z odpowiedzią na pozew i ich rzeczywistego brzmienia, w tym m.in. formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego i umowy pożyczki oraz (ii) nienadaniu negatywnych skutków procesowych niestawiennictwu powoda, które spowodowało pominięcie dowodu z jego zeznań

a - w konsekwencji - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na nieprawidłowym przyjęciu, iż:

a) bank nie wypełnił obowiązku informacyjnego w zakresie art. 30 ust. 1 pkt 7,10,15,16 ustawy o kredycie konsumenckim

(str. 15 uzasadnienia wyroku);

b) pozwany przyznał sobie praktycznie nieograniczone prawo do jednostronnego kształtowania więżących strony opłat i prowizji, a jednocześnie przy tak szeroko przyznanym uprawnieniu powodów nie jest w stanie ustalić możliwego zakresu zmian

(str. 14 uzasadnienia wyroku);

c) bank nie wykazał, żeby powód zawarł umowę ubezpieczenia, z tytułu której

składkę opłacił ze środków uzyskanych z pożyczki

(str. 9 uzasadnienia

wyroku);

d) zawarcie umowy ubezpieczenia przez powoda stanowiło warunek udzielenia

kredytu

(str. 3 uzasadnienia wyroku);

e) zastosowane przez bank w umowie pojęcie „kwota do wypłaty" wprowadza

konsumenta w błąd, co do wysokości realnie uzyskanych przez niego środków

(str. 10 uzasadnienia wyroku);

f) pozwany bank nieprawidłowo obliczył zarówno całkowity koszt kredytu, jak i

całkowitą kwotę do zapłaty (...) a co za tym idzie nieprawidłowo zostały

naliczone zarówno odsetki jak i RRSO

(str. 10 uzasadnienia wyroku)

które to naruszenia miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym

w szczególności dla dokonania prawidłowej oceny, czy złożone przez powoda

oświadczenie z dnia 6 marca 2025 roku o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego

było uzasadnione i skuteczne.

10. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 98 § 1 i § 1

1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez ich błędne zastosowanie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 900,00 PLN, podczas gdy wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie, tj. 1.500,00 PLN stanowiła uzasadnienie dla zasądzenia zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika powoda jedynie w wysokości 270,00 PLN zgodnie z § 2 pkt. 2) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych;

W świetle powyższego skarżący wniósł o zmianę wyroku Sądu Rejonowego w Olecku z dnia 2 lipca 2026 roku w całości, poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania przed sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Nadto domagał się zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o oddalenie apelacji jako bezzasadnej i zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc nadto, że pozwany naruszył również art. 30 ust. 1 pkt 4 i 6 u.k.k. Powód zarzut dotyczący wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uznał za trafny.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego zasługiwała na uwzględnienie jedynie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, w pozostałym zaś zakresie okazała się bezzasadna.

Na wstępie, Sąd Okręgowy wskazuje, że przedmiotowe postępowanie przebiegało według reguł określonych w postępowaniu uproszczonym, zatem uzasadnienie orzeczenia Sądu Odwoławczego podlega regulacji z art. 505

13 § 2 k.p.c.

Wskazać godzi się, że zgodnie z art. 382 k.p.c. sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Sąd drugiej instancji może przy tym przyjąć ustalenia sądu pierwszej instancji za własne. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, znajdujące oparcie w zgromadzonych w sprawie dokumentach, i przyjmuje je za własne.

Pozwany w apelacji sformułował zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, jednakże w przeważającej części sprowadzały się one do kwestii dokonanej przez Sąd I instancji oceny treści spornej umowy pożyczki w świetle przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, nie zaś do ustaleń faktycznych.

Chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 235

2 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. i art. 227 k.p.c. Przeprowadzone przed Sądem I instancji postępowanie dowodowe było wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, a Sąd Rejonowy zasadnie pominął dowód z przesłuchania powoda na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c. Powód przebywał za granicą i nie odbierał wezwań na rozprawę. Dowód ten nie mógł zresztą wnieść do sprawy okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia

(art. 227 k.p.c.). Wykonanie obowiązków informacyjnych ocenia się bowiem na podstawie treści umowy, według zobiektywizowanego wzorca przeciętnego konsumenta

(wyrok (...) z dnia 21 grudnia 2023 roku, C-38/21, pkt 235), a nie przez pryzmat motywów i subiektywnego stanu wiedzy konkretnego kredytobiorcy. Z tej samej przyczyny irrelewantnym pozostaje podnoszony w apelacji brak wpływu naruszeń na decyzję powoda o zawarciu umowy.

Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 230 k.p.c. Wskazać w tym miejscu godzi się, że ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego, przy uwzględnieniu całokształtu zebranego materiału. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczone są przy tym wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wskazania, jakie konkretnie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów. Nie jest natomiast w tym zakresie wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie.

Takich uchybień skarżący nie wykazał. Ustalenia co do treści § 5 umowy, wysokości kredytowanej składki ubezpieczeniowej i podstawy oprocentowania wynikają wprost z dokumentów, których treści pozwany nie kwestionuje. Sąd Rejonowy uwzględnił także złożoną przez pozwanego kalkulację (...)

(k. 82-83). Z niestawiennictwa powoda nie można było przy tym wywodzić negatywnych dla niego skutków procesowych, skoro dowód z jego przesłuchania dotyczył okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nietrafnie skarżący kwestionuje również ustalenie, że zawarcie umowy ubezpieczenia warunkowało uzyskanie pożyczki na oferowanych warunkach. W formularzu informacyjnym

(k. 67-68v.) pozwany sam wskazał, że do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach konieczne jest zawarcie umowy dodatkowej, w szczególności umowy ubezpieczenia („Tak”), określając jej koszt na 17.979,81 zł, a w § 3 umowy zastrzegł, że „Wpływ odstąpienia/rezygnacji lub zmian w Umowie Ubezpieczenia na warunki Pożyczki znajduje się w § 11”. Składka stanowi zatem koszt usługi dodatkowej, której poniesienie „jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach”, wchodzący w skład całkowitego kosztu kredytu

(art. 5 pkt 6 lit. b u.k.k.). Tak też (...) w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 roku, (...)

(pkt 41), ocenił ubezpieczenie określone jako „dobrowolne”, które nie było wymagane do uzyskania kredytu jako takiego, lecz było wymagane do jego uzyskania na warunkach oferty. Sam pozwany ujął zresztą składkę w całkowitym koszcie pożyczki (§ 6 ust. 3 i 7 umowy). W ocenie Sądu Okręgowego nieistotną dla rozstrzygnięcia jest przy tym uwaga Sądu Rejonowego o braku dowodu zawarcia umowy ubezpieczenia, skoro bezsporne jest, że umowa obciążała powoda składką, którą pozwany skredytował.

To, czy pozwany prawidłowo obliczył odsetki, całkowity koszt pożyczki, całkowitą kwotę do zapłaty i RRSO, jest zagadnieniem oceny prawnej, a nie oceny dowodów. Do sfery oceny prawnej, a nie ustaleń faktycznych, należy także to, czy użyte w § 5 ust. 2 umowy pojęcie „kwoty do wypłaty”, nieznane ustawie o kredycie konsumenckim, mogło wprowadzić konsumenta w błąd co do wysokości środków rzeczywiście mu udostępnionych. Rozstrzygające jest zresztą to, że pod tym pojęciem pozwany określił podstawę oprocentowania sprzeczną z art. 5 pkt 10 u.k.k., o czym niżej.

Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. Istota problemu w sprawie niniejszej sprowadzała się do oceny postanowień umowy pożyczki konsolidacyjnej nr (...) z dnia 12 maja 2020 roku w świetle art. 30 ust. 1 i art. 45 ust. 1 u.k.k. Bezspornym w sprawie był fakt zawarcia tej umowy przez powoda jako konsumenta

(art. 22

1 k.c.). Umowa pożyczki stanowi przy tym umowę o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.k.k.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ma § 5 umowy, zatytułowany (...). W § 5 ust. 1 jako całkowitą kwotę pożyczki wskazano 79.910,30 zł. W § 5 ust. 2 pozwany określił natomiast „Kwotę do wypłaty na podstawie Umowy (podstawa do obliczania oprocentowania)” na 97.890,11 zł, wyjaśniając, że jest to „całkowita kwota pożyczki 79910,30 PLN + kredytowana składka z tytułu zawarcia Umowy (...)”.

Pozwany sam wskazał zatem w przedmiotowej umowie, że oprocentowaniu podlega nie tylko kwota wypłacona powodowi, lecz także kredytowana składka ubezpieczeniowa.

Okoliczność tę potwierdził w piśmie z dnia 9 kwietnia 2025 roku, stwierdzając, że „W § 5 ust. 2 Umowy Bank jednoznacznie wskazał, jaka kwota stanowi podstawę do obliczania oprocentowania kredytu i że obejmuje on również kredytowane koszty kredytu”

(k. 19), a następnie przyznał ją w odpowiedzi na pozew, w apelacji zaś wywodził, że „strony przewidziały jednolite oprocentowanie dla całej kredytowanej kwoty (w tym kredytowanej składki ubezpieczeniowej)”

(k. 179v).

Oprocentowanie kredytowanej składki ubezpieczeniowej to dokładnie ten sam mechanizm, który (...) w wyroku (...) uznał za sprzeczny z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (...)/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki

(Dz.Urz. UE L 133 z 22.05.2008; dalej: dyrektywa (...)/WE). Trybunał orzekł bowiem, że art. 3 lit. g) i j) dyrektywy (...)/WE w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (sentencja, pkt 65 ww. wyroku TSUE). Trybunał wskazał przy tym, że pozaodsetkowe koszty kredytu, w tym koszty ubezpieczenia, stanowią podkategorię całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta w rozumieniu art. 3 lit. g) dyrektywy

(pkt 58). Art. 3 ww. dyrektywy zawiera definicje pojęć kluczowych dla umowy o kredyt konsumencki, w tym definicję stopy oprocentowania kredytu (lit. j) i całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta (lit. g). Natomiast art. 10 ust. 2 ww. dyrektywy nakazuje, by umowa o kredyt określała w sposób jasny i zwięzły konkretne parametry zgodnie z tymi definicjami.

Definicje te zostały wiernie implementowane w art. 5 u.k.k. Stopa oprocentowania kredytu została zdefiniowana jako stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym

(art. 5 pkt 10 u.k.k.). Z kolei całkowita kwota kredytu jako maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt

(art. 5 pkt 7 u.k.k.). Całkowity koszt kredytu zgodnie z art. 5 pkt 6 u.k.k. to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, a całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu

(art. 5 pkt 8 u.k.k.). Z kolei rzeczywistą roczną stopę oprocentowania stanowi całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym

(art. 5 pkt 12 u.k.k.). Podkreślenia w ocenie Sądu Okręgowego wymaga, iż całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta są pojęciami odrębnymi, w związku z czym całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu

(wyrok TSUE z dnia 23 kwietnia 2026 roku, (...), pkt 53).

Przez kwotę wypłaconą na podstawie umowy rozumieć należy kwotę oddaną kredytobiorcy do dyspozycji, w której nie mieszczą się kredytowane koszty kredytu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lipca 2026 roku, II CSKP 89/26, powołując wyroki TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 roku, (...)

(pkt 91) oraz z dnia 23 kwietnia 2026 roku, (...)

(pkt 57), wskazał, że „całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi”, a w konsekwencji „składniki kosztów kredytu nie mogą być naliczane od siebie, np. odsetki od prowizji, a zatem praktyka naliczania odsetek od całkowitego kosztu kredytu

(lub jego poszczególnych elementów) jest niezgodna z ustawą i z dyrektywą (...)”.

Na poparcie powyższej argumentacji dodatkowo wskazać trzeba, że istotą odsetek kapitałowych

(umownych) jest to, że stanowią one wynagrodzenie kredytodawcy za korzystanie przez kredytobiorcę z udostępnionych mu środków pieniężnych. Odsetki kapitałowe zostały przy tym przez ustawodawcę zaliczone do kosztów kredytu, a zatem do tej samej kategorii co opłaty, prowizje, podatki, marże i koszty ubezpieczenia

(art. 5 pkt 6 u.k.k.). Taka konstrukcja wyklucza naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, ograniczając to uprawnienie do całkowitej kwoty kredytu, czyli kapitału udostępnionego kredytobiorcy do swobodnej dyspozycji.

Bezpośrednią konsekwencją zastosowania stopy oprocentowania do podstawy obejmującej koszt kredytu jest naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., zgodnie z którym umowa powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Skoro zatem stopa oprocentowania jest stosowana do zawyżonej podstawy, zawyżona jest kwota odsetek wliczona do całkowitego kosztu kredytu. Udział składki w podstawie oprocentowania wynosi 18,37% (17.979,81 zł / 97.890,11 zł), zatem z łącznej kwoty odsetek 24.128,82 zł, kwota 4.431,82 zł stanowi odsetki naliczone od kosztu kredytu. O tę kwotę zawyżone są całkowity koszt pożyczki (42.108,63 zł) i całkowita kwota do zapłaty (122.018,93 zł zamiast 117.587,11 zł), a w konsekwencji także (...) (15,24%), która nie odzwierciedla rzeczywistego całkowitego kosztu kredytu w relacji do prawidłowo rozumianej całkowitej kwoty kredytu. Trafnie zatem Sąd Rejonowy przyjął, że pozwany nieprawidłowo naliczył odsetki i wadliwie określił całkowity koszt pożyczki, całkowitą kwotę do zapłaty i (...).

W kontekście art. 45 ust. 1 u.k.k. wskazać należy, że zadość obowiązkowi z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. czyni jedynie prawidłowe wskazanie tych informacji w umowie, a nie informacji jakiejkolwiek, w tym stanowiącej odzwierciedlenie wadliwego obliczenia (...) i całkowitej kwoty do zapłaty. Przyjęcie, iż nieprawidłowe, ale jednak wskazanie w umowie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty spełnia wymogi art. 30 ust. 1 u.k.k., prowadziłoby do sytuacji, w której kredytodawca mógłby określić te wartości dowolnie, zafałszowując rzeczywiste warunki umowy i nie narażając się na żadne konsekwencje, co czyniłoby art. 30 ust. 1 u.k.k. iluzorycznym

(por. P. Mikłaszewicz, K. Pacuła (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2024, uwagi do art. 45; T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. V, LEX/el. 2026).

Nie podważa tej oceny argument apelacji, że całkowitą kwotę pożyczki wskazano w § 5 ust. 1 umowy prawidłowo, a w kalkulacji (...)

(k. 82-83) po stronie wypłaty ujęto 79.910,30 zł. W tej samej kalkulacji pozwany wpisał bowiem w pozycji „kwota do wypłaty na podst. um.” kwotę 97.890,11 zł

(k. 82). Wzór z załącznika nr (...) do u.k.k. oblicza (...) jako relację strumienia płatności do wypłaconej kwoty kredytu. Po stronie spłat pozwany przyjął jednak raty obliczone od kwoty 97.890,11 zł, co sam przyznał w odpowiedzi na pozew, wskazując, że po stronie spłat przyjęto „wszystkie raty kapitałowo-odsetkowe”, obejmujące także część naliczoną od kwoty do wypłaty. Wadliwość tkwi zatem w podstawie oprocentowania. Przedstawiona przez pozwanego kalkulacja dowodzi zatem, że uwzględniono w niej odsetki naliczone od kredytowanej składki. W sprawie II (...) (...) umowa wskazywała jako całkowitą kwotę kredytu kwotę faktycznie udostępnioną konsumentowi, a odsetki naliczono od wyższej kwoty, obejmującej skredytowaną prowizję, a mimo to Sąd Najwyższy uznał, że kredytodawca naruszył obowiązki informacyjne i uchylił wyrok oddalający powództwo.

Ocenę, że umowa narusza art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., potwierdza dodatkowo to, że obowiązek wynikający z art. 30 ust. 1 u.k.k., podobnie jak z art. 10 ust. 2 dyrektywy (...)/WE, nie jest obowiązkiem poinformowania konsumenta o stosowanym przez kredytodawcę mechanizmie, lecz obowiązkiem prawidłowego określenia konkretnego parametru umowy zgodnie z jego definicją ustawową. Podanie innej wielkości pod tą samą nazwą nie jest „określeniem” wymaganego parametru, lecz określeniem czegoś innego, co obowiązku ustawowego nie wypełnia. Art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. nakazuje określić w umowie stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a więc oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty kredytu. Umowa łącząca strony stosuje tymczasem oprocentowanie do kwoty wyższej, obejmującej kredytowaną składkę ubezpieczeniową, którą powód nigdy nie dysponował. Wskazana w § 5 ust. 8 umowy wielkość 7,000% nie jest zatem stopą oprocentowania kredytu w rozumieniu art. 5 pkt 10 u.k.k. i art. 3 lit. j) dyrektywy (...)/WE, lecz oprocentowaniem innej, nieznanej ustawie i dyrektywie kategorii kwotowej. Trafnie zatem powód wskazał w odpowiedzi na apelację, że umowa nie spełnia również wymogu z art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. Sąd Okręgowy podziela natomiast ocenę Sądu Rejonowego, że całkowita kwota pożyczki została określona prawidłowo, zgodnie z definicją z art. 5 pkt 7 u.k.k.

Nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony w apelacji argument, że ewentualne zawyżenie (...) nie wpływało na sytuację konsumenta, który „i tak wybrał najkorzystniejszą ofertę spośród dostępnych na rynku”. Obowiązek wskazania (...) w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły nie ogranicza się do zakazu zaniżania go, ponieważ błędne wskazanie (...) może również zasadniczo polegać na zawyżeniu jego wartości, a dopuszczenie do tego, aby umowa o kredyt zawierała zawyżone (...), mogłoby pozbawić to wskazanie praktycznej użyteczności dla konsumenta

(wyrok (...) z dnia 13 lutego 2025 roku, C-472/23, pkt 31-32). Wskazanie (...), która nie odzwierciedla dokładnie wszystkich kosztów, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak podania tej stopy

(wyrok (...) z dnia 21 marca 2024 roku, (...), pkt 55).

(...) obliczona od błędnej podstawy odsetkowej pozbawia konsumenta zarówno możliwości porównania ofert, jak i oceny rzeczywistego zakresu zobowiązania, a więc obu funkcji, którym informacja ta służy.

Nie znajduje zastosowania w sprawie niniejszej powołana przez skarżącego teza wyroku (...), zgodnie z którą wskazanie (...), która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe, nie stanowi samo w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego

(pkt 36 i pkt 1 sentencji). Teza ta dotyczy warunku wyjściowo dopuszczalnego, który dopiero ocena na gruncie dyrektywy (...) pozbawiła skuteczności. W niniejszej sprawie § 5 ust. 2 umowy był sprzeczny z definicją ustawową już w chwili zawarcia umowy.

Chybione jest również twierdzenie apelacji, że skoro bank nie wliczył kredytowanych kosztów do całkowitej kwoty kredytu, to parametry dotyczące wysokości odsetek i (...) nie zostały zawyżone. Prawidłowe wskazanie w § 5 ust. 1 umowy całkowitej kwoty pożyczki nie usuwa wadliwości tkwiącej w podstawie oprocentowania (§ 5 ust. 2 umowy). Stopa oprocentowania, która zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k. odnosi się do wypłaconej kwoty, została bowiem zastosowana także do kredytowanej składki ubezpieczeniowej, co zawyżyło odsetki, a w konsekwencji całkowity koszt pożyczki, całkowitą kwotę do zapłaty i (...). Słusznie więc Sąd I instancji uznał, że parametry dotyczące wysokości odsetek i (...) zostały w umowie zawyżone.

Sankcja nie jest przy tym następstwem samego zastrzeżenia w umowie odsetek od kredytowanej składki, lecz tego, że w jego wyniku umowa nie określa prawidłowo parametrów wymaganych przez art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7 u.k.k., których naruszenie art. 45 ust. 1 u.k.k. wprost wiąże z sankcją kredytu darmowego.

Nie zasługuje na uwzględnienie argument pozwanego, że zakaz sformułowany w wyroku (...)

((...)) dotyczy wyłącznie sytuacji, w której do kredytowanych kosztów stosuje się inną stopę oprocentowania niż do pozostałej kwoty kredytu. Powołany przez skarżącego pkt 64 tego wyroku nie ustanawia wyjątku od zakazu, lecz wyjaśnia jego ratio, tj. przejrzystość rynku i porównywalność stóp oprocentowania. Sentencja wyroku nie zawiera zastrzeżenia dotyczącego jednolitości zastosowanej stopy, a w sprawie II (...) (...) odsetki naliczano od jednej, łącznej kwoty obejmującej skredytowaną prowizję. Zastosowanie jednej stawki do zawyżonej podstawy nie usuwa rozbieżności między stopą oprocentowania kredytu w rozumieniu ustawy a stopą faktycznie zastosowaną, lecz ukrywa ją przed konsumentem.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. w zw. z art. 53 ust. 2 u.k.k. Pouczenie zawarte w § 12 ust. 1 umowy obejmuje wyłącznie termin z art. 53 ust. 1 u.k.k. Argument apelacji, że o trybie z art. 53 ust. 2 u.k.k. należy pouczać jedynie wówczas, gdy umowie brakuje elementów z art. 30 ust. 1 u.k.k., nie może odnieść skutku, skoro umowa nie zawierała prawidłowo określonych elementów z art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7 u.k.k. Każda z przesłanek rozpoczęcia biegu terminu do odstąpienia od umowy powinna znaleźć odzwierciedlenie w umowie

(wyrok SN z dnia 8 lipca 2026 roku, II CSKP 89/26).

Chybiony okazał się także zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Wbrew podnoszonej w apelacji argumentacji przedmiotowa umowa przewiduje koszty, które mogą ulec zmianie: prowizje za wcześniejszą spłatę i za zmiany umowy ustalane „zgodnie z aktualnym Cennikiem usług”

(§ 6 ust. 9 i 10 umowy), przy czym Cennik może być zmieniany na zasadach określonych w § 10 ust. 2 pkt 2 Regulaminu

(§ 11 ust. 3 umowy). Przesłanki tej zmiany — m.in. „zmiana rekomendacji instytucji nadzorujących lub związanych z sektorem bankowym”, „zmiana wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez Bank”, zmiana cech produktów — nie zostały powiązane z żadnym obiektywnym i publikowanym miernikiem, a częściowo zależą wyłącznie od banku, wobec czego konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia. Stanowi to naruszenie obowiązku informacyjnego

(wyrok TSUE (...), pkt 55 i pkt 2 sentencji; wyrok SN z dnia 8 lipca 2026 roku, II CSKP (...)). Nie zmienia tej oceny powołane w apelacji zastrzeżenie, że zmiana „nie może być wyższa niż 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości”, ani zasada symetrii i sześciomiesięczny termin wprowadzenia zmiany. Dotyczą one zakresu i trybu zmiany, a nie sprawdzalności jej przesłanek. Limit 200% odnosi się przy tym każdorazowo do „dotychczasowej”, a więc także już podwyższonej opłaty, a § 10 ust. 2 Regulaminu nie ogranicza liczby zmian, nie wyznacza on zatem żadnego pułapu. Prawidłowo więc Sąd Rejonowy przyjął, iż pozwany zastrzegł sobie prawo jednostronnego kształtowania opłat, którego zakresu konsument nie jest w stanie przewidzieć.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego proporcjonalności sankcji, wskazać należy, że ustawodawca nie przewidział możliwości stopniowania sankcji kredytu darmowego w zależności od rodzaju uchybień zawartych w umowie, a sąd nie ma kompetencji do jej miarkowania wobec jednoznacznej, bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Art. 23 dyrektywy (...)/WE nie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidującemu jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania

(wyrok TSUE z dnia 13 lutego 2025 roku, (...), pkt 57-58). W sprawie niniejszej naruszenia dotyczą stopy oprocentowania, (...), całkowitej kwoty do zapłaty i warunków zmiany opłat, a więc parametrów, które możliwość taką podważają.

Stosownie do art. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy

(art. 45 ust. 5 u.k.k.).

Wbrew twierdzeniom apelacji, powód dochował tego terminu. Przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, zarówno po stronie kredytodawcy, jak i konsumenta

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2023 roku, I ACa 368/22; T. Czech, op. cit., uwagi do art. 45). Przepis stanowi o „wykonaniu umowy”, a nie o wypłacie kredytu. Art. 45 ust. 5 u.k.k. wprowadzono w celu ochrony interesów konsumenta i zapewnienia mu czasu na dowiedzenie się o naruszeniu i wykonanie uprawnienia — dopóty, dopóki umowa nie zostanie w pełni wykonana, oraz w rocznym okresie po jej wykonaniu. Interes kredytodawcy uwzględnia natomiast prekluzyjny charakter tego terminu, po którego upływie uzyskuje on pewność co do trwałości stanu relacji obligacyjnych z konsumentem. Spłata pożyczki miała nastąpić w 75 ratach miesięcznych od czerwca 2020 roku

(§ 5 ust. 3 i 4 umowy), a na dzień 2 kwietnia 2025 roku saldo kapitału pozostałego do spłaty wynosiło 27.809,94 zł

(zestawienie transakcji, k. 26-31). W dacie złożenia oświadczenia, tj. 6 marca 2025 roku, termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. nie rozpoczął zatem biegu.

Sąd Okręgowy przyjął za Sądem Rejonowym, że oświadczenie powoda o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego było skuteczne. Uiszczone przez niego odsetki stanowią więc świadczenie nienależne, podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 § 2 w zw. z art. 405 k.c. Zasady współżycia społecznego nie sprzeciwiają się zwrotowi kwot pobranych przez profesjonalny podmiot z naruszeniem przepisów ustawy (art. 411 pkt 2 k.c.). Nie znajduje również zastosowania art. 411 pkt 4 k.c., który dotyczy świadczenia spełnionego przed nadejściem terminu wymagalności, podczas gdy powód uiszczał raty zgodnie z harmonogramem. Powód zapłacił tytułem odsetek 21.986,80 zł

(k. 25), zatem dochodzona kwota 1.500,00 zł mieści się w granicach świadczenia nienależnego.

Końcowo podkreślenia przez Sąd Okręgowy wymaga, iż dla skuteczności oświadczenia wystarczające jest wykazanie jednego z naruszeń, o których mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k.

(wyrok SN z dnia 8 lipca 2026 roku, II CSKP 89/26).

Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 98 § 1 i 1

1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118), którego trafność przyznała zresztą strona powodowa. Wartość przedmiotu sporu wynosiła 1.500,00 zł, a zatem zastosowanie znajdował § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, przewidujący stawkę minimalną 270,00 zł. Na należne powodowi koszty procesu przed Sądem I instancji składają się zatem: opłata od pozwu w kwocie 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 270,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł, łącznie 387,00 zł.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w pkt II. w ten sposób, że kwotę 1.017,00 zł zastąpił kwotą 387,00 zł, o czym orzeczono w pkt I. wyroku, zaś w pozostałym zakresie w oparciu o art. 385 k.p.c. oddalił apelację, o czym orzeczono w pkt II. wyroku.

O kosztach postępowania w instancji odwoławczej Sąd Okręgowy orzekł w pkt III. wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 1

1 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Pozwany przegrał postępowanie apelacyjne co do istoty sprawy, a zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu nie wpływa na tę ocenę. Na zasądzoną kwotę złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 135,00 zł.

sędzia Alicja Wiśniewska