Wychylone budynki po szkodach górniczych. Spółka zapłaci współwłaścicielom 397 937 zł

Powodowie D. H., D. I. i E. F. wnieśli o zasądzenie od pozwanej Spółki (...) S.A. z siedzibą w I. na rzecz D. H. kwoty 140.000 zł i na rzecz D. I. i E. F. po 70.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazali, że są współwłaścicielami nieruchomości znajdującej się pod wpływami odziaływania eksploatacji górniczej. W obiektach budowlanych posadowionych na nieruchomości ujawniły się szkody górnicze, za które odpowiedzialność ponosi pozwana.

Pozwana Spółka (...) S.A. wniosła o oddalenie powództwa. Przyznała, że nieruchomość powodów znajduje się w zasięgu wpływów eksploatacji górniczej, niemniej zakwestionowała zakres i sposób naprawy szkód wywołanych eksploatacją górniczą. Zakwestionowała powództwo również w części dotyczącej daty początkowej naliczania odsetek za opóźnienie wywodząc, iż z uwagi na spór co do wysokości odszkodowania, odsetki powinny być naliczane najwcześniej od daty wydania wyroku (odpowiedź na pozew k.35 i nast., pismo z 12 sierpnia 2024 roku k.98).

Pismem z dnia 27 listopada 2025 roku (k.256-256v) powodowie zmodyfikowali powództwo i wnieśli o zasądzenie na rzecz D. H. kwoty 198.968,72 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 140.000 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia doręczenia pisma obejmującego modyfikację powództwa i od kwoty 198.968,72 zł od dnia następnego po dniu doręczenia pisma obejmującego modyfikację powództwa do dnia zapłaty, a na rzecz D. I. i E. F. po 99.484,35 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwoty 70.000 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia doręczenia pisma obejmującego modyfikację powództwa i 99.484,35 zł od dnia następnego po dniu doręczenia pisma obejmującego modyfikację powództwa do dnia zapłaty.

Pozwana w piśmie procesowym z dnia 29 grudnia 2025 roku (k.265) podtrzymała dotychczasowe stanowisko i zakwestionowała zmodyfikowane żądanie pozwu.

Sąd ustalił co następuje:

Powodowie są współwłaścicielami w częściach ułamkowych nieruchomości położnej w P. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy (...) prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), a ich udziały wynoszą odpowiednio po 2/4 D. H., ¼ D. I. i ¼ E. F. ( k.8 i nast.). Na nieruchomości posadowiono budynek mieszkalny i budynek gospodarczo – garażowy.

Nieruchomość objęta jest wpływami górniczymi, za które odpowiedzialność ponosi pozwana. Wobec ujawnienia się szkód powodowie zwrócili się do Spółki (...) S.A. z wnioskiem z dnia 6 września 2023 roku o naprawę szkód (k.20). w odpowiedzi na wniosek powodów pozwana przeprowadziła oględziny nieruchomości powodów (protokół z oględzin z dnia 20 października 2023 roku k.22) i przedstawiła propozycję ugody (k.24), której powodowie nie zaakceptowali. W konsekwencji stronom nie udało się osiągnąć porozumienia.

Z opinii biegłego z zakresu miernictwa górniczego wynika, że budynek mieszkalny powodów wychylony jest w kierunku północno-zachodnim, a średnie wypadkowe wychylenie wynosi 55,4 mm/m, co jest wychyleniem klasyfikowanym jako duże. Budynek gospodarczo -garażowy wychylony jest w kierunku północno-zachodnim a jego średnie wypadkowe wychylenie wynosi 73,9 mm/m i również jest to wychylenie zaklasyfikowane jako duże (opinia k.59 i nast.).

Budynek mieszkalny jest wielorodzinny i częściowo podpiwniczony. Składa się z czterech kondygnacji (piwnica, parter, piętro i strych). Został wybudowany w 1926 roku. Ma dwie klatki schodowe, które posiadają odrębne numery – ulica (...). Postepowanie dotyczy części budynku przy ul. (...), w którym mieści się pięć lokali mieszkalnych.

Budynek gospodarczy z garażami wybudowany został w 1926 roku, w wyższej części jest dwukondygnacyjny, a niższej jednokondygnacyjny.

Z opinii biegłej z zakresu budownictwa wynika, że w nieruchomości powodów występują szkody pochodzenia górniczego, które związane są przede wszystkim ze znacznym wychyleniem budynku mieszkalnego i gospodarczego. Wychylenie wynoszące 55,4 mm/m kwalifikowane jest do rektyfikacji budynku, która w przedmiotowym wypadku nie jest możliwa ze względu na konstrukcję budynku. Składniki budowlane nieruchomości będącej własnością powodów są częścią większego obiektu budowalnego, którego pozostała część nie jest przedmiotem postępowania. Niezależnie od tego z uwagi na wiek zarówno budynku mieszkalnego, jak i gospodarczego i stopień ich zużycia rektyfikacja wraz z wykonaniem koniecznych prac remontowych jest nieuzasadniona ekonomicznie. Procentowy stopień zużycia budynku mieszkalnego biegła wyliczyła jako wartość 65,33 %, a budynku gospodarczo – garażowego – 81,66 %.

W nieruchomości powodów nie występują uszkodzenia niewynikające z działalności pozwanej czy też wady budynku, zastosowania materiałów słabej jakości lub naturalnego zużycia.

Właściwym sposobem naprawienia szkody w tej sytuacji jest wypłata odszkodowania w wysokości wartości technicznej, tj. wartości odtworzeniowej pomniejszonej o stopień zużycia. Wartość techniczną budynków wedle średnich cen z I kwartału 2025 roku wg X. dla województwa (...) dla wchodzącej w skąd nieruchomości powodów części budynku mieszkalnego wynosi 362.646,42 zł brutto (przy zastosowaniu 8% stawki VAT) a dla budynku gospodarczo – garażowego 18.102,24 zł brutto (przy zastosowaniu 23 % stawki VAT).

Na skutek szkód górniczych na nieruchomości powodów doszło także do uszkodzenia muru ogrodzenia pomiędzy budynkiem mieszkalnym a budynkiem gospodarczo-garażowym, deformacji nawierzchni z płyt betonowych i deformacji terenów zielonych. Stopień zużycia muru to 81,99%, a jego wartość techniczna to 2.640,56 zł netto. Stopień zużycia nawierzchni to 66.66%, a jej wartość techniczna wynosi 8.994,04 zł netto. Koszt niwelacji terenów zielonych wynosi 2.340 zł netto (opinia k.118 i nast., opinia uzupełaniająca k.229-230). Łącznie wartość techniczna muru, nawierzchni i koszt niwelacji terenu zielonego wynosi 13.974,60 zł netto, tj. 17.188,76 zł brutto, przy zastosowaniu stawki VAT w wysokości 23%.

Łączna kwota odszkodowania należna właścicielom uszkodzonej nieruchomości wynosi zatem brutto 397.937,42 zł.

Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niesporne twierdzenia stron, powołane wyżej dokumenty oraz opinię biegłego z zakresu miernictwa górniczego i biegłej z zakresu budownictwa. Przeprowadzone dowody Sąd uznał za wiarygodne, nie były one też kwestionowane przez strony.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy prawo geologiczne i górnicze właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą.

Zakres szkód, pozostających w związku z eksploatacją górniczą, jak i sposób ich naprawy wynika z opinii budowlanej. W myśl art. 363 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie do stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Suma ta winna odpowiadać wartości poniesionej szkody.

Postępowanie w niniejszej sprawie jednoznacznie wykazało, że nieruchomość powodów objęta jest negatywnymi wpływami eksploatacji górniczej, a odpowiedzialność za związane z tym szkody obciąża pozwaną (art. 146 ust. 1 p.g.g.). Na skutek oddziaływań ruchu zakładu górniczego wchodząca w skład nieruchomości część budynku mieszkalnego oraz budynek gospodarczo - garażowy posadowiony na nieruchomości uległy znacznemu wychyleniu. Naprawa poprzez przywrócenie budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego nie jest możliwa, albowiem rektyfikacja nie może zostać przeprowadzona ze względu na konstrukcję budynku. Nadto rektyfikacja wraz z wykonaniem koniecznych prac remontowych zarówno w przypadku budynku mieszkalnego, jak i gospodarczego jest nieuzasadniona ekonomicznie z uwagi na stopień ich zużycia.

W tej sytuacji jedynym właściwym sposobem naprawienia szkody jest wypłata odszkodowania w wysokości wartości technicznej z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego.

Łączna przypadająca współwłaścicielom kwota odszkodowania wynosi 397.937,42 zł, z czego zgodnie z wysokością przysługujących im udziałów D. H. przypada 2/4 tj. 198.968,72 zł, a D. I. i E. F. po 99.484,35 zł.

O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481 k.c. Jako, że pozwana była już wzywana do zapłaty przed wytoczeniem powództwa, żądanie zasądzenia odsetek od daty wniesienia pozwu tj. od 16 lutego 2024 roku, od kwot: 140.000 zł, 70.000 zł i 70.0000 zł było uzasadnione. Od kwot objętych rozszerzeniem powództwa odsetki zasądzono od dnia następnego po doręczeniu pozwanej pisma rozszerzającego żądanie tj. 17 grudnia 2025 roku.

O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 98 k.p.c., obciążając pozwaną całością kosztów. Na koszty procesu złożyły się koszty zastępstwa procesowego powodów w łącznej wysokości 10.800 zł zasądzone zasadzone na rzecz powodów w stosunku odpowiadającym ich udziałom w wartości przedmiotu sporu oraz koszty sądowe, które w trybie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano pobrać na rzecz Skarbu Państwa. Koszty sądowe obejmują nieuiszczoną opłatę od całości zgłoszonego żądania tj. 19.897 zł i wydatki na biegłych w kwocie 9.045,56 zł, przy uwzględnieniu uiszczonej przez pozwaną na ten cel zaliczki w wysokości 5.000,- zł. Koszty jakie nakazano pobrać na rzecz Skarbu Państwa wynosiły w tej sytuacji 23.942,56 zł.

SSO Łucja Oleksy - Miszczyk