Spółka górnicza zapłaci za szkody górnicze w T. 421 979,70 zł i 140 659,19 zł

Powódki R. L. i S. M. domagały się zasądzenia od pozwanej (...)Spółki Akcyjnej z siedzibą w (...):

1) na rzecz powódki R. L. kwoty 200.100,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

2) na rzecz powódki S. M. kwoty 200.100,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższego żądania podano, że powódki są współwłaścicielami nieruchomości położonej w T. przy (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Powstanie szkód w budynku mieszkalnym, budynku garażu wraz z pomieszczeniami gospodarczymi i otoczeniu związane jest związane z negatywnymi skutkami ruchu zakładu górniczego pozwanej. Powódki wystąpiły do pozwanej z wnioskiem o naprawę szkód górniczych. Pozwana wyraziła wolę ugodowego załatwienia sprawy oraz zaproponowała przeprowadzenie oględzin rzeczonej nieruchomości. Niemniej ostatecznie pozwana nie przedstawiła powódkom propozycji ugody.

Pozwana (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w D. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódek kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwana zarzuciła niewykazanie legitymacji powódek; zakwestionowała roszczenie powódek co do zasady i wysokości; podniosła, że powódki w żaden sposób nie udowodniły powstania szkody – utraty wartości budynku na dzień wniesienia powództwa, ani też jego wysokości, nadto roszczenie to nie znajduje podstawy prawnej w ustawie Prawo geologiczne i górnicze; powódki nie wykazały wysokości roszczenia. Jednocześnie pozwana podniosła, że pozbawione podstaw jest żądanie powódek zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie począwszy od dnia wytoczenia powództwa. Pozwana wskazała, że zgodnie z utrwalonym w tym zakresie stanowiskiem judykatury i doktryny, dopiero po faktycznym określeniu zakresu oraz rozmiarów, a tym samym wysokości szkody wywołanej działalnością przedsiębiorcy górniczego, aktualizuje się uprawnienie poszkodowanego do żądania odsetek. Według dominującego w orzecznictwie sądowym zapatrywania, jeżeli wysokość odszkodowania jest ustalona na podstawie cen z daty wyrokowania albo innej daty, to również od tych dat należą się wierzycielowi odsetki.

W piśmie procesowym z dnia 18 września 2024r. powódki rozszerzyły żądanie pozwu domagając się zasądzenia od pozwanej:

1) na rzecz powódki R. L. kwoty 251.481,68 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

a) od kwoty 200.100,00 zł – od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji dokonanej w niniejszym piśmie,

b) od kwoty 251.481,68 zł – od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej w niniejszym piśmie do dnia zapłaty;

2) na rzecz powódki S. M. kwoty 251.481,68 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

a) od kwoty 200.100,00 zł – od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji dokonanej w niniejszym piśmie,

b) od kwoty 251.481,68 zł – od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej w niniejszym piśmie do dnia zapłaty;

3) zasądzenie na rzecz każdej z powódek kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpis powyższego pisma został doręczony pełnomocnikowi pozwanej w dniu 4 listopada 2024r. (k. 148).

Pozwana podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz nie zaakceptowała warunków ugody zaproponowanej przez stronę powodową.

W piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2025r. powódki rozszerzyły żądanie pozwu domagając się zasądzenia od pozwanej:

1) na rzecz powódki R. L. kwoty 281.319,80 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

a) od kwoty 200.100,00 zł – od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji dokonanej w piśmie procesowym z dna 18 września 2024r.,

b) od kwoty 251.481,68 zł – od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej w piśmie procesowym z dnia 18 września 2024r. do dnia dokonania modyfikacji pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025r.,

c) od kwoty 281.319,80 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025r.

2) na rzecz powódki S. M. kwoty 281.319,80 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w następujący sposób

a) od kwoty 200.100,00 zł – od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji dokonanej w piśmie procesowym z dna 18 września 2024r.,

b) od kwoty 251.481,68 zł – od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej w piśmie procesowym z dnia 18 września 2024r. do dnia dokonania modyfikacji pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025r.,

c) od kwoty 281.319,80 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025r.

3) zasądzenie na rzecz każdej z powódek kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odpis powyższego pisma został doręczony pełnomocnikowi pozwanej w dniu 15 lipca 2025r. (k. 372).

Pozwana podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Powódka R. L. zmarła w dniu 23 czerwca 2025r., zaś spadek po niej z mocy ustawy nabyli mąż M. L. i córka S. L. po ½ części, co zostało poświadczone aktem poświadczenia dziedziczenia o numerze (...). (...), sporządzonym w dniu 28 lipca 2025r. przez notariusza D. F. w (...) w T.. (k. 404 -405)

Postanowieniem z dnia 23 października 2025r. Sąd na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. zawiesił postępowanie wobec powódki R. L., zaś na podstawie art. 180 pkt 1 k.p.c. podjął zawieszone postępowanie z udziałem spadkobierców zmarłej powódki, tj. S. M., M. L..

W piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 2025r. sprecyzowano żądanie pozwu wnosząc w miejsce dotychczasowego żądania o:

1) zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki S. M. kwoty 421.979,70 zł tytułem odszkodowania za szkody spowodowane ruchem zakładu górniczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

a) od kwoty 300.150,00 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 18 września 2024r.,

b) od kwoty 377.222,52 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji pismem procesowym z dnia 18 września 2024r. do dnia modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025r.,

c) od kwoty 421.979,70 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025 r.

2) zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda M. L. kwoty 140.659,19 zł tytułem odszkodowania za szkody spowodowane ruchem zakładu górniczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w następujący sposób:

a) od kwoty 100.050,00 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 18 września 2024r.,

b) od kwoty 125.740,84 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji pismem procesowym z dnia 18 września 2024r. do dnia modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025r.,

c) od kwoty 140.659,19 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji dokonanej pismem procesowym z dnia 30 czerwca 2025 r.

3) zasądzenie na rzecz każdego z powodów` kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd ustalił, co następuje:

Powódki R. L. i S. M. były współwłaścicielkami zabudowanej nieruchomości położonej T. przy (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadzi księgę wieczystą o (...). Obecnie nieruchomość jest przedmiotem współwłasności S. M. w ¾ części oraz M. L. w ¼ części.

dowód: wydruk k. 7 – 9

Pismem z dnia 9 listopada 2022r. powódki wystąpiły do pozwanej z wnioskiem o naprawę szkód pochodzenia górniczego na nieruchomości położonej w T. przy (...) wskazanych w piśmie, a następnie opisanych w pozwie.

dowód: pismo k. 17 – 18

Pozwana pismem z dni 4 stycznia 2023r. zaproponowała ugodowe załatwienie sprawy po dokonaniu oględzin nieruchomości.

dowód: pismo k. 19

Oględziny nieruchomości mające na celu ustalenie zakresu szkód pochodzenia górniczego w nieruchomości powódek odbyły się w dniu 15 lutego 2023r. pozwana podtrzymała wolę ugodowego załatwienia sprawy.

dowód: protokół z oględzin nieruchomości k. 20 – 24

Pismem z dnia 16 marca 2023r. powódki wystąpiły do pozwanej z uzupełniającym wnioskiem o naprawę szkód pochodzenia górniczego na nieruchomości położonej w T. przy (...) wskazanych w piśmie, tj. wychylenia od pionu budynku garażu i utraty jego wartości oraz deformacji, wychylenia oraz pęknięcia ogrodzenia bocznego.

dowód: pismo k. 26

Ostatecznie do zawarcia ugody nie doszło.

Biegły sądowy z zakresu budownictwa C. K. podał, że budynek mieszkalny został wzniesiony w 1929r. Zbudowany został jako jedna bryła — obecnie złożona, w technologii klasycznej ca./ częściowo mieszanej, fundamenty żelbetowe, dach płaski jednospadowy, kryty papą. Tynki pozostają pierwotne klasyczne, odnowione w latach późniejszych ca./ 80-te XX wieku Budynek jest dwukondygnacyjny: Parter + Piętro (oraz dodatkowo tzw. „niepełny strych”). Na poziomie parteru zlokalizowany jest parterowy przedsionek wraz z zadaszeniem drewnianym (według biegłego jako bryła dobudowana) oraz według biegłego dobudowanej płyty podestowej przed wejściem głównym do budynku. Budynek jest po widocznym ankrowaniu (widoczne w otworach okiennych klatki schodowej). Według biegłego prace te wykonano w latach 70/80-tych XX wieku. Budynek jest wyposażony w następujące media: instalację wodną, elektryczną, kanalizację oraz instalacje teletechniczne. Wyjątkiem jest brak instalacji gazowej. Na dzień dokonanych oględzin przez biegłego budynek mieszkalny był w relatywnie dobrym stanie utrzymania. Budynek jest w trakcie normalnego użytkowania i jest zamieszkały. Wyjątkiem tutaj jest wyczuwalne jednokierunkowe pochylenie podłóg w praktycznie we wszystkich pomieszczeniach budynku. W elementach zewnętrznych budynku mieszkalnego, na wszystkich jego ścianach oraz elementach terenowych przyległych do budynku, oraz w pomieszczeniach wewnętrznych mieszkalnych i użytkowych biegły stwierdził następujące widoczne uszkodzenia oraz wady:

- wychylenie bryły budynku w zmierzonej przez niego wartości ca. 23,0 mm/m - jest to wada istotna, tym samym wymagająca bezwzględnych prac naprawczych w tym zakresie,

- widoczne są lokalne zacieki i zabrudzenia na elewacjach, degradacja i brak konserwacji elementów drewnianych zadaszenia dla wejścia głównego, jak również ślady normalnego i wieloletniego użytkowania (Sz) - nie są to szkody pochodzenia górniczego,

- wyczuwalne jednostajne i jednokierunkowe pochylenie podłóg praktycznie we wszystkich pomieszczeniach wewnętrznych budynku (w wartościach zbieżnych dla pochylenia budynku) - a spowodowanie wychyleniem bryły budynku - jest to wada istotna,

- jedynie dla części pomieszczeń wewnętrznych mieszkalnych i użytkowych, a wskazanych w pozwie biegły potwierdził drobne spękania i zarysowania ścian, faset, pachwin oraz stropów - wada nieistotna.

Biegły nie stwierdził innych uszkodzeń budynku mieszkalnego.

Budynek gospodarczo-garażowy najprawdopodobniej został wzniesiony 1953r. Zbudowany jako jedna bryła, w technologii klasycznej murowanej, dach płaski kryty papą. Budynek jest jednokondygnacyjny (Parterowy) i jest niepodpiwniczony. Tynki pozostają pierwotne — klasyczne, według biegłego zostały odnowione w latach późniejszych ca./ 70 lub 80-te XX wieku. Biegły stwierdził, że cały budynek gospodarczy jest relatywnie zadbany. Budynek jest w trakcie normalnego użytkowania. Na dzień oględzin cały budynek garażowo-gospodarczy jest w dobrym stanie utrzymania i użytkowania. W elementach zewnętrznych budynku garażowo-gospodarczego, na wszystkich jego ścianach, oraz elementach terenowych przyległych do budynku, oraz w pomieszczeniach wewnętrznych mieszkalnych i użytkowych biegły stwierdził następujące uszkodzenia i wady:

- wychylenie bryły budynku w wartości zmierzonej przez niego w wartości ca./ Tb = 12,0 mm/m - jest to wada istotna , tym samym wymagająca bezwzględnych prac naprawczych w tym zakresie,

- widoczne lokalne spękania i zarysowania ścian w garażu i pomieszczeniach gospodarczych oraz spękania elewacyjne - wada nieistotna.

Biegły nie stwierdził innych widocznych uszkodzeń dla budynku garażowo-gospodarczego na dzień oględzin.

Biegły stwierdził widoczne deformacje ogrodzenia zewnętrznego (murowane z boku posesji) wraz z pomiarem wychylenia od pionu w wartości Togr = 75,0 mm/m podając, że jest to wada wykonawcza. Nie stwierdził, innych widocznych wad i szkód w elementach otoczenia.

W sporządzonym Kosztorysie szczegółowym Biegłego nr 1 — REMONTOWY biegły ustalił realny koszt naprawienia szkody (rektyfikacji budynku mieszkalnego) w wysokości: 535.786,66 złotych netto. Kalkulacja została sporządzona na bazie aktualnych cen z IV kwartału 2024r.

W sporządzonym Kosztorysie szczegółowym Biegłego nr 2 — REMONTOWY biegły ustalił realny koszt naprawienia szkody (rektyfikacji budynku garażowo- gospodarczego) w wysokości: 112.559,33 złotych netto. Kalkulacja została sporządzona na bazie aktualnych cen z IV kwartału 2024 r.

W sporządzonym Kosztorysie szczegółowym Biegłego nr 3 — REMONTOWY biegły ustalił realny koszt naprawienia szkody (nawierzchnie utwardzone) w wysokości: 21.170,16 złotych netto. Kalkulacja została sporządzona na bazie aktualnych cen z IV kwartału 2024r.

W sporządzonym Kosztorysie szczegółowym Biegłego nr 4 — INWESTORSKI biegły ustalił koszt odtworzenia (Ko) dla budynku mieszkalnego w wysokości: 818.944,89 złotych netto. Kalkulacja została sporządzona na bazie aktualnych cen z IV kwartału 2024r. Stopień naturalnego zużycia budynku biegły określił na 52 %. Wartość odtworzeniową biegły oszacował na kwotę 437.648,59 zł netto, 472.660,48 zł brutto.

W sporządzonym Kosztorysie szczegółowym Biegłego nr 5 — INWESTORSKI biegły ustalił koszt odtworzenia (Ko) dla budynku garażowego w wysokości: 84.166,97 złotych netto. Kalkulacja została sporządzona na bazie aktualnych cen z IV kwartału 2024r. Stopień naturalnego zużycia budynku biegły określił na 52 %. Wartość odtworzeniową biegły oszacował na kwotę 53.814,66 zł netto, 66.192,03 zł brutto.

Koszt naprawy nawierzchni utwardzonych określił na kwotę 21.170,16 zł netto, 26.039,30 zł brutto.

Biegły wskazał, że ze względów konstrukcyjnych oczywistym i zasadnym jest naprawa budynku mieszkalnego i gospodarczo-garażowego; tzn. stan budynków pozwala na ich skuteczną naprawę (i to pomimo stwierdzonego przechylenia budynków). Natomiast na podstawie wyliczeń zawartych w Tabeli końcowej — podsumowującej wartość prac remontowych (R) znacznie przewyższa wartość techniczną budynku mieszkalnego i gospodarczo-garażowego (Wt), tym samym dla tych obiektów ze względów finansowych naprawa jest nieopłacalna.

dowód: opinii biegłego sądowego C. K. k. 154 – 320

W uzupełniającej opinii biegły sądowy (...) podał, że wartość odtworzeniowa nawierzchni utwardzonej wynosi netto 19.339,09 zł, zaś brutto 23.787,08 zł. Wartość prac remontowych, zgodnie z Tabelą podsumowującą Opinii zasadniczej: 26.039,30 złotych, a zatem tym samym naprawa jest ekonomicznie nieopłacalna.

dowód: uzupełniająca opinia biegłego sądowego C. K. k. 348 – 351

W uzupełniającej opinii biegły sądowy C. K. podtrzymał swoje stanowisko co do wielkości wychylenia budynku gospodarczego (23,5 mm/m) podając, że fakt, iż na zdjęciu z pomiaru widoczne jest 12mm/m nie oznacza, że wypadkowa wychylenia budynku wynosi 12 mm/m, gdyż jest to wynik pomiaru dla jednego naroża tylko w jednej osi. Pomiar, na który biegły powołał się w uzupełniającej opinii został wykonany przez (...). W opinii zarówno zasadniczej, jak i kolejnych opiniach uzupełniających biegły wskazał, że wychylenie wypadkowe budynku gospodarczego mieści się w granicy uciążliwości dużej, tym samym konieczna jest jego rektyfikacja, która z ekonomicznego punktu widzenia jest nieopłacalna, a tym samym odszkodowanie winno wynosić wartość techniczną budynku.

dowód: uzupełniające opinie biegłego sądowego C. K. 386 – 387, k. 436 - 439

Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego, przyjętego za podstawę do przeprowadzonych w dalszej części rozważań prawnych, Sąd dokonał w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd oparł się na załączonych do akt sprawy dokumentach, których autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana w toku procesu przez strony. Ich prawdziwość, rzetelność i autentyczność nie budziła też wątpliwości Sądu, dlatego też Sąd uznał je w całości za wiarygodne i uwzględnił dokonując rekonstrukcji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.

Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa C. K..

Nie ulega wątpliwości, że dowód z opinii biegłych podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. - na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (por. postanowienie SN z 7.11.2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 4/2001, poz. 64).

Sporządzone w rozpoznawanej sprawie opinie zasadnicza i uzupełniające biegłego C. K. wydane zostały zgodnie ze zleceniem Sądu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych. W opiniach uzupełniających biegły ustosunkował się do zgłoszonych zarzutów co do opinii zasadniczej. W szczególności w opinii uzupełniającej biegły odniósł się do zarzutów w zakresie pomiaru pochylenia budynku gospodarczego. W tym stanie rzeczy stanowczy charakter opinii przekonuje, że zasadnym było poczynienie ustaleń na podstawie tej opinii.

Pozwana cofnęła wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu miernictwa.

Sąd zważył, co następuje:

W ustalonym stanie faktycznym powództwo zasługuje na uwzględnienie.

Dochodzone przez powodów roszczenia wynikały z faktu wystąpienia szkody na ich nieruchomości, spowodowanej ruchem zakładu górniczego pozwanej, a ponieważ ruch ten prowadzony był zgodnie z ustawą Prawo geologiczne i górnicze, to do naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody zastosowanie miały przepisy regulujące tę szczególną materię.

Roszczenia powodów mają oparcie w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2026.69 j.t.).

Podstawę dla ustalenia odpowiedzialności za powstałą szkodę w nieruchomości powoda stanowi art. 144 cyt. ustawy. Po myśli ust. 1 tego przepisu właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Ustęp 2 stanowi, że przepis powyższy stosuje się odpowiednio do innych podmiotów, których prawa majątkowe są zagrożone ruchem zakładu górniczego. Natomiast z kolejnego ustępu (ust. 3) wynika, że jeżeli nie zachodzą okoliczności przewidziane w ustępach 1 i 2, przedsiębiorca odpowiada za szkodę według zasad określonych w Kodeksie cywilnym. Innymi słowy zastosowanie znajdują przepisy ogólne kodeksu cywilnego regulujące kwestię naprawienia szkody.

Przepis art. 145 powyższej ustawy stanowi, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w art. 144 ust. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

Odpowiedzialność pozwanego przedsiębiorcy opiera się więc na podstawie art. 435 kodeksu cywilnego, który to przepis stanowi, że prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności (§ 1).

Zgodnie więc z art. 363 k.c., który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego (restytucja naturalna), bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Z kolei w § 2 wskazano, że jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. Regulacje art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 145 p.g.g, przyznają poszkodowanym uprawnienie do dokonania wyboru sposobu naprawienia szkody, który to wybór jest dla sądu wiążący.

Podkreślić należy, że aby przejść do etapu postępowania sądowego dochodzenia przywrócenia stanu poprzedniego w związku z ruchem zakładu górniczego, to najpierw przeprowadzone musi zostać postępowanie ugodowe między stronami. Zgodnie z art. 151 ust. 1 cyt. ustawy sądowe dochodzenie roszczeń jest możliwe po wyczerpaniu postępowania ugodowego. Natomiast w ustępie 2 przepisu wskazano, że warunek wyczerpania postępowania ugodowego jest spełniony, jeżeli przedsiębiorca odmówił zawarcia ugody lub jeżeli od skierowania przez poszkodowanego roszczenia wobec przedsiębiorcy upłynęło 30 dni, chyba że poszkodowany, zgłaszając żądanie zawarcia ugody, wyznaczy dłuższy termin.

Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym pismem z dnia 9 listopada 2022r. wystąpiono do pozwanej z wnioskiem o naprawę szkód pochodzenia górniczego na nieruchomości położonej w T. przy ulicy (...) wskazanych w piśmie. Pozwana pismem z dni 4 stycznia 2023r. zaproponowała ugodowe załatwienie sprawy po dokonaniu oględzin nieruchomości. Oględziny nieruchomości mające na celu ustalenie zakresu szkód pochodzenia górniczego w nieruchomości odbyły się w dniu 15 lutego 2023r. Pozwana podtrzymała wolę ugodowego załatwienia sprawy. Pismem z dnia 16 marca 2023r. wystąpiono do pozwanej z uzupełniającym wnioskiem o naprawę szkód pochodzenia górniczego na nieruchomości położonej w T. przy ulicy (...) wskazanych w piśmie, tj. wychylenia od pionu budynku garażu i utraty jego wartości oraz deformacji, wychylenia oraz pęknięcia ogrodzenia bocznego. Ostatecznie do zawarcia ugody nie doszło. Z tych przeto przyczyn Sąd uznał, że tryb ugodowy przewidziany niniejszą ustawą został wyczerpany.

Pozwana nie kwestionowała wpływów eksploatacji górniczej na nieruchomość powodów.

Wydana w niniejszej sprawie opinia biegłego sądowego C. K. nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że występujące na nieruchomości powodów szkody są szkodami pochodzenia górniczego i pozostają w związku przyczynowym z działalnością pozwanej. Biegły wskazał, że ze względów konstrukcyjnych oczywistym i zasadnym jest naprawa budynku mieszkalnego i gospodarczo-garażowego; tzn. stan budynków pozwala na ich skuteczną naprawę (i to pomimo stwierdzonego przechylenia budynków). Natomiast na podstawie wyliczeń zawartych w Tabeli końcowej — podsumowującej wartość prac remontowych (R) znacznie przewyższa wartość techniczną budynku mieszkalnego i gospodarczo-garażowego (Wt), tym samym dla tych obiektów ze względów finansowych naprawa jest nieopłacalna

W sporządzonym Kosztorysie szczegółowym Biegłego nr 4 — INWESTORSKI biegły ustalił koszt odtworzenia (Ko) dla budynku mieszkalnego w wysokości: 818.944,89 złotych netto. Kalkulacja została sporządzona na bazie aktualnych cen z IV kwartału 2024r. Stopień naturalnego zużycia budynku biegły określił na 52 %. Wartość odtworzeniową biegły oszacował na kwotę 437.648,59 zł netto, 472.660,48 zł brutto.

W sporządzonym Kosztorysie szczegółowym Biegłego nr 5 — INWESTORSKI biegły ustalił koszt odtworzenia (Ko) dla budynku garażowego w wysokości: 84.166,97 złotych netto. Kalkulacja została sporządzona na bazie aktualnych cen z IV kwartału 2024r. Stopień naturalnego zużycia budynku biegły określił na 52 %. Wartość odtworzeniową biegły oszacował na kwotę 53.814,66 zł netto, 66.192,03 zł brutto.

W uzupełniającej opinii biegły sądowy C. K. podał, że wartość odtworzeniowa nawierzchni utwardzonej wynosi netto 19.339,09 zł, zaś brutto 23.787,08 zł. Wartość prac remontowych, zgodnie z Tabelą podsumowującą Opinii zasadniczej: 26.039,30 złotych, a zatem tym samym naprawa jest ekonomicznie nieopłacalna.

Zatem Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powodów:

7. na rzecz powódki S. M. kwotę 421.979,70 złotych tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

c) od kwoty 377.222,52 złote od dnia 19 marca 2025r. (od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej opinii zasadniczej biegłego C. K.),

d) od kwoty 44.757,18 złotych od dnia 16 lipca 2025r. (od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej pisma rozszerzającego żądanie pozwu z dnia 30 czerwca 2025r.);

8. na rzecz powoda M. L. kwotę 140.659,19 złotych tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a) od kwoty 125.740,84 złotych od dnia 19 marca 2025r. od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej opinii zasadniczej biegłego C. K.),

e) od kwoty 14.918,35 złotych od dnia 16 lipca 2025r. . (od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej pisma rozszerzającego żądanie pozwu z dnia 30 czerwca 2025r.).

Zobowiązania powstające z czynów niedozwolonych są zobowiązaniami bezterminowymi i stają się wymagalne po wezwaniu sprawcy przez poszkodowanego do spełnienia świadczenia odszkodowawczego stosownie do art. 455 k.c., przewidującym że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Od tej chwili co do zasady - biegnie termin do odsetek za opóźnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014r., III CSK 152/13 wyrok SN z dnia 30 marca 1998r., III CKN 330/97, OSNC rok 1998, Nr 12, poz. 209). Należy pamiętać, że ustawodawca na gruncie art. 363 § 2 k.c. przewidział, że szczególne okoliczności sprawy mogą uzasadniać przyjęcie za podstawę odszkodowania cen istniejących w innej chwili. Zastosowanie cen z innej daty wymaga szczególnych okoliczności, wskazujących na zaistnienie wyjątku od powyższej zasady. Kodeks cywilny nie zawiera wskazówek, co do zakwalifikowania określonej okoliczności, jako szczególnej w rozumieniu art. 363 § 2 k.c. jednak uzasadnione jest stanowisko, iż okoliczności takie zachodzą, jeżeli przyjęcie ceny z daty ustalania odszkodowania powodowałoby albo pokrzywdzenie albo bezpodstawne wzbogacenie poszkodowanego. Ustalenie odszkodowania według cen według zasad z art. 363 § 2 k.c. może wpływać na przyjęcie innej daty początkowej odsetek. Stąd w orzecznictwie wyrażono zasługujący na aprobatę pogląd, iż przy rozstrzyganiu tej problematyki konieczne jest zachowanie daleko idącej elastyczności oraz unikanie wszelkiej szablonowości.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że chwilą wymagalności roszczenia, którego wysokość zostaje ustalona według cen z chwili orzekania jest dzień wyrokowania. Od chwili ustalenia odszkodowania w konkretnej kwocie można mówić o opóźnieniu się dłużnika z zapłatą odszkodowania określonego według cen z tej chwili i w konsekwencji, dopiero od tej chwili można zasądzić od niego odsetki za opóźnienie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2009r. I CSK 524/2008 OSNC 2009/D poz. 106 oraz z dnia 7 lipca 2011 r. II CSK 635/2010 i cyt. tam orzecznictwo).

Próbę pogodzenia stanowiska o wymagalności roszczenia pieniężnego z chwilą wezwania dłużnika do zapłaty oraz określenia tej wymagalności z chwilą wyrokowania i z tym połączoną chwilę, od której można domagać się odsetek za opóźnienie stanowi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010r. I CSK 262/2009. W uzasadnieniu tego orzeczenia, przyjmując jako zasadę wymagalność roszczenia odszkodowawczego w przypadku zobowiązania bezterminowego od wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia i wynikający z tego początek terminu, od którego można obliczać odsetki, za wyjątek od tej zasady uznana została sytuacja, w której pomiędzy dniem wymagalności a dniem wyrokowania doszło do istotnej zmiany wysokości odszkodowania, która zostaje określona przez sąd na chwilę wyrokowania. Stanowisko to zakłada więc rozdzielenie wymagalności i początkowej daty, od której można liczyć odsetki za opóźnienie, motywując to ekonomicznie i według zasad słuszności (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 2003r. II CK 235/2002 Monitor Prawniczy 2006/2).

Odsetki spełniają nie tylko funkcję waloryzacyjną, ale także odszkodowawczą (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 maja 2000r. III CKN 823/98; z dnia 16 kwietnia 2009 r. I CSK 524/2008 OSNC 2009/D poz. 106 i z dnia 7 lipca 2011r. II CSK 635/2010), zatem wraz z kwotą zasądzonego odszkodowania nie mogą przewyższać wysokości wyrządzonej szkody. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 września 2012r. V CSK 379/2011 wskazał, że „za chwilę wymagalności roszczenia pieniężnego, w przypadku szkód górniczych, uważa się dzień ustalenia jego wysokości przez sąd w wyroku. Przyjęcie stanowiska wskazującego jako chwilę wymagalności roszczenia pieniężnego, w przypadku szkód górniczych, dzień ustalenia jego wysokości przez sąd w wyroku przekonuje dodatkowo z kolejnych przyczyn. Po pierwsze, odpowiada ono istocie wymagalności roszczenia oraz obowiązku naprawienia szkód górniczych na podstawie przepisów prawa górniczego. Po drugie, wymagalność roszczenia jako prawa podmiotowego może dotyczyć tylko żądania przez wierzyciela od dłużnika konkretnego zachowania. Po trzecie, z ekonomicznego punktu widzenia pozwala ono na sprawiedliwsze rozłożenie między stronami ryzyka prowadzenia sporu o naprawienie szkody, zwłaszcza w okolicznościach, kiedy nie wiadomo od początku, czy zasadne będzie przywrócenie do stanu poprzedniego, czy też odszkodowanie pieniężne, a wybór rodzaju świadczenia nie zależy od wierzyciela. Po czwarte, co jest wnioskiem ogólniejszym, w razie uznania wymagalności zobowiązania pieniężnego dłużnika z chwilą wyrokowania unika się, w razie zasądzenia odsetek, że zasądzone odszkodowanie wraz z odsetkami przewyższy wysokość wyrządzonej szkody.” Orzeczenie to wydane zostało pod rządami poprzedniej ustawy Prawo górnicze i geologiczne, jednakże wypływające z niego wnioski zachowują swoją aktualność.

W rozpoznawanej sprawie wysokość odszkodowania została obliczona według cen z IV kwartału 2024r. Opinia biegłego sądowego C. K. została doręczona pełnomocnikowi pozwanej w dniu 18 marca 2025r. Opinia biegłego sądowego wskazywała na sposób naprawienia szkody, a jednocześnie wysokość należnego powodom odszkodowania. Zatem Sąd uznał, że odsetki ustawowe za opóźnienie winny zostać zasądzone od dnia następnego po doręczeniu stronie pozwanej opinii biegłego sądowego w zakresie żądania pozwu określonego pismem z dnia 18 września 2024r. dręczonego pełnomocnikowi pozwanej w dniu 4 listopada 2025r. W pozostałym zakresie odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzono od pozostałych kwot od dnia następnego po doręczeniu stronie pozwanej pism zwierających rozszerzenie żądania pozwu z dnia 30 czerwca 2025r.

W pozostałym zakresie Sąd oddalił żądanie odnośnie ustawowych odsetek za opóźnienie.

Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie na podstawie art. 144 § 1 i 2, 145 ustawy Prawo geologiczne i górnicze z 2011r. w związku art. 435 k.c. oraz art. 481 § 1 k.c. orzeczono jak w sentencji.

Strony były reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników. Współuczestnictwo powodów miało charakter współuczestnictwa materialnego. Skoro każdy z powodów miał prawo dochodzić roszczeń odpowiednich do jego udziału we współwłasności, a czynności procesowych dokonywać na swoją tylko rzecz i ze skutkiem tylko dla siebie, to więzi między nimi nie mają cech współuczestnictwa jednolitego w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.c. Powodów łączy więź charakterystyczna dla współuczestnictwa materialnego, u podstaw którego leży stosunek współwłasności, ale zwykłego z art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. - (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2014r. V CZ 26/14 Lex nr 1551683). Zasady ponoszenia kosztów procesu w sprawach, w których po stronie powodowej występują współuczestnicy w sporze (art. 72 i nast. k.p.c.), nie są uregulowane. Jedynym przepisem odnoszącym się do tej formy udziału w postępowaniu jest art. 105 k.p.c., dotyczy on jednak wyłącznie współuczestnictwa po stronie przegrywającej (por. np. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1950 r., C 181/50, "Nowe Prawo" 1951, nr 11, s. 46, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007r., III CZP 130/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 1, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., I CZ 105/12, niepubl.). Wygrywającym proces współuczestnikom, o których mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., reprezentowanym przez tego samego pełnomocnika, sąd przyznaje zwrot kosztów w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu jednego pełnomocnika (por. Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007r. III CZP 130/06 Lex nr 212453). O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i § 2 pkt 7, § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018.265) uwzględniając wysokość udziałów powodów w nieruchomości.

Zgodnie z art. 96 ust. pkt 12 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005r. (Dz.U.2024.959 t.j. z późniejszymi zmianami) strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art 113 ust. 1 i 83 ust. 2 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych – Sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę44.913,00 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych obejmujących opłatę sądową w kwocie 28.132,00 zł oraz wydatki na opinie biegłych sądowych w kwocie 16.781,00 zł.

Gliwice, dnia 8 maja 2026r.

SSO Katarzyna Banko.