Sąd oddalił wniosek G. R. o zasiedzenie działki, przez którą gmina poprowadziła drogę

G. R. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) położonej w Ś., gm. R.

o powierzchni (...)ha. Wnioskodawczyni podniosła, że co prawda w wypisie i wyrysie przedmiotowej działki jako właściciele zostali wskazani uczestnicy postępowania – I. O. i W. O., to jednak ona nieprzerwanie od września 1983 r. jest

w samoistnym posiadaniu wskazanej działki, która służy jako część drogi dojazdowej do obwałowania rzeki W..

Uczestnicy finalnie wnieśli o oddalenie wniosku. Uzasadniając swoje stanowisko

w toku postepowania wskazywali między innymi, że nie rozumieją dlaczego G., choć podejmowała z nimi rozmowy co do wykupienia spornej nieruchomości, to finalnie wystąpiła z wnioskiem o zasiedzenie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Uczestnicy W. O. i I. O. są właścicielami nieruchomości, w skład której wchodzi działka gruntu o nr (...) o powierzchni (...) ha, położonej we wsi Ś. na terenie gminy R., zakwalifikowanej jako łąki trwałe.

Nieruchomość tą małżonkowie otrzymali w drodze darowizny dokonanej w dniu

6 listopada 2000 r. przez uczestniczkę B. O..

Działka nr (...) jest fizycznie częścią drogi biegnącej przez wieś Ś. i prowadzi do znajdującego się tam mostu.

Dowód: wypis z rejestru gruntów k. 6, wyrys z mapy ewidencyjnej k. 7, zeznania uczestnika W. O. k. 90-90v, zeznania uczestniczki I. O. k. 90v, zeznania uczestniczki B. O. k. k. 90-91, odpis zwykły KW nr (...)

z 12.12.2024 r. k. 37-39.

W latach 80 tych ubiegłego wieku w gminie Z. ówczesnym województwie (...) na zlecenie (...) w K. realizowano przedsięwzięcie „(...) – B.. Lewostronne obwałowanie rzeki W. – (...)”. W ramach projektu przewidywano wykonanie: regulacji rzeki S. G., wałów wzdłuż S. G., syfonu pod S. G., dwóch mostów, kanału B, rowu (...) oraz drogi nr (...). Ustalono wówczas, że drogi te będą wykorzystywane dla akcji przeciwpowodziowej oraz jako dojazd do użytków rolnych tam położonych. Ich przebieg dostosowano do trasy projektowanego wału wzdłuż S. G.. Ustalono, że punkt początkowy drogi nr (...) znajdować się będzie na poboczu drogi gruntowej K. – Ś., a punkt początkowy drogi nr (...) - na poboczu drogi istniejącej C. – Ś. tj. w miejscu skrzyżowania jej z istniejącym odcinkiem drogi nr (...). Wskazano, iż droga nr (...)

w całości będzie prowadzić wzdłuż wału lewostronnego S. G., a droga nr (...) na początkowym odcinku, po trasie drogi istniejącej - wzdłuż wału prawostronnego S. G.. Doszło wówczas do spotkania z zainteresowanymi rolnikami wsi Ś., B. i R., którzy zgłosili swoje postulaty. Rolnicy wnosili między innymi o umocnienie drogi nr (...) od wsi Ś. do projektowanego mostu, o niewykonywanie drogi nr (...) wzdłuż projektowanego wału nad C., o pobudowanie dodatkowo dwóch mostów na S. Z..

Dnia 18 sierpnia 1983 r. (...) w K. otrzymał pozwolenie na przeprowadzenie wyżej opisanej inwestycji. Działki położone

w miejscu inwestycji były wywłaszczane. A. O. – ojciec uczestnika W. O. i mąż uczestniczki B. O. był wówczas sołtysem wsi Ś.. Odmówił on sprzedaży spornej działki. Pomimo tego nowa droga została pobudowana według projektu, między innymi na działce uczestników. Miała ona charakter tzw. drogi polnej, jej nawierzchnię stanowił przekrusz betonowy i żwir.

Dowód: dokumentacja dotycząca przedsięwzięcia (...) z dnia 03.03.1981 r. k. 8-24, zeznania świadka J. K. k. 65v-66, zeznania świadka R. J. k. 66, uchwała nr 4095/2021 zarządu województwa (...) k. 76-80 ,

zeznania uczestnika W. O. k. 90-90v, zeznania uczestniczki I. O. k. 90v, zeznania uczestniczki B. O. k. k. 90-91.

Od czasu pobudowania drogi w 1983 r. działka uczestników o nr (...) jest ogólnodostępna, w szczególności jako dojazd do znajdujących się tam nieruchomości rolnych. W tym czasie była modernizowana w niewielkim stopniu, Uczestnicy nie sprzeciwiali się temu, byli jednak przekonani, że pozostaje ona jedynie w zarządzie Gminy. Uczestnicy nie otrzymują i nie otrzymywali żadnych pieniędzy z tego tytułu, że ich działka fizycznie jest częścią drogi. Opłacają oni podatek od całej nieruchomości.

Uczestnicy od ponad 30 lat nie mieszkają w Ś., a na swoich gruntach, w tym działce będącej przedmiotem sporu byli ostatnio 7 lat temu. Uczestnicy nie występowali do władz Gminy o zwrot działki.

Gmina na spornej działce kilkukrotnie przejeżdżała wyrównywarką, aby wyrównać teren, również okoliczni rolnicy dokonywali doraźnych napraw nawierzchni.

Obecne władze G.

R. informację o tym, że część drogi gminnej biegnie po działce należącej do uczestników powzięły w momencie, kiedy okoliczni mieszkańcy zaczęli domagać się remontu mostu. Władze Gminy zaproponowały wówczas uczestnikom – W. i I. O. wykup działki, ale odstąpili od tego pomysłu wobec ustalenia, że działka jest obciążona hipoteką.

Dowód: zeznania świadka J. K. k. 65v-66, zeznania świadka R. J. k. 66, zeznania uczestnika W. O. k. 90-90v, zeznania uczestniczki I. O. k. 90v, zeznania uczestniczki B. O. k. k. 90-91.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, które zostały wyżej wymienione, a nie budziły wątpliwości Sądu oraz na podstawie zeznań świadków i uczestników, które Sąd ocenił jako wiarygodne. Zarówno świadkowie jak i uczestnicy byli zgodni co do tego od kiedy, przez kogo i w jaki sposób była użytkowana sporna działka nr (...), zaś do oceny Sądu należało czy wnioskodawczyni objęła ww. grunt w posiadanie, a jeśli tak to jaki był charakter tego posiadania. Pojawiające się drobne nieścisłości co do konkretnych dat nie wpływały na walor wiarygodności zeznań świadków i stron, albowiem ze względu na znaczny upływ czasu i zawodność ludzkiej pamięci mogli nie pamiętać szczegółów dotyczących przebudowy drogi przebiegającej przez miejscowość Ś..

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek podlegał oddaleniu w całości.

Podstawę materialnoprawną dochodzonego roszczenia stanowił art. 172 k.c. i następne. Zgodnie z tym przepisem posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze. W takim wypadku nabywa własność jeżeli posiada nieruchomość przez okres lat trzydziestu. Z treści powołanego przepisu wynika, iż warunkiem zasiedzenie jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek tj. upływu czasu

i posiadania samoistnego. Przesłanką zasiedzenia nie jest natomiast dobra lub zła wiara, albowiem ma one jedynie wpływ na długość okresu zasiedzenia.

W świetle art. 9 przepisów przejściowych dotyczących zasiedzenia zawartego w ustawie z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. z dnia 18 sierpnia 1990 r.) wprowadzające zmiany z dniem 1 października 1990 r. do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się od tej chwili przepisy niniejszej ustawy. Ddotyczy to w szczególności możliwości nabycia prawa przez zasiedzenie.

Definicję posiadania samoistnego określa art. 336 k.c., w myśl którego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny),

jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie samoistne wymaga istnienia dwóch elementów: fizycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis), oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi), rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie ( por. J. Ignatowicz Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681 ). Chodzi o taką sytuację, w której osoba, na skutek jakiegoś konkretnego zdarzenia, uzyskuje tytuł (podstawę) do posiadania rzeczy wyłącznie we własnym imieniu, niezależnie od tego czy działa w dobrej, czy w złej wierze. Dobrą wiarę przyjmuje wówczas, gdy na podstawie okoliczności konkretnej sprawy posiadacz obiektywnie oceniając nie mógł przypuszczać, iż własność zajętej przez niego nieruchomości nie należy do niego. Ze złą wiarą mamy z kolei do czynienia,

gdy posiadacz wiedział lub na podstawie towarzyszących mu okoliczności powinien

był wiedzieć, że obejmuje w posiadanie cudzą własność. Istnienie dobrej lub złej wiary oceniać należy zaś na moment objęcia w posiadanie, przy czym bez znaczenia dla tej oceny pozostaje fakt, że posiadacz po rozpoczęciu biegu zasiedzenia dowiedział się, że zasiadywana przez niego nieruchomość stanowi własność osoby trzeciej.

Podkreślić należy, że stany faktycznego władztwa, odpowiadające innemu prawu niż prawo własności nie kwalifikują się jako posiadanie samoistne i dlatego nie mogą stanowić podstawy zasiedzenia. Dla istnienia samoistnego posiadania potrzebne jest przede wszystkim faktyczne władanie rzeczą. Zakres faktycznego władztwa przy posiadaniu samoistnym, odpowiadający prawu własności, sprowadza się do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią

w sposób jak najbardziej pełny, czyli do postępowania z rzeczą jak właściciel. Wobec tego akty władztwa mające charakter drugorzędny z reguły nie świadczą o samoistnym posiadaniu. Konieczną przesłanką faktycznego władztwa, oprócz samego zachowania się posiadacza jest odpowiednie zachowanie się osób trzecich, wyrażające się w tym, że władztwo posiadacza nie spotyka się z ich strony ze skutecznym oporem. Element

corpus świadczy o możliwości dokonywania materialnych aktów władania rzeczą. Posiadacz samoistny włada rzeczą jak właściciel. Czynnik woli (

animus) stanowi kryterium, które pozwala na odróżnienie posiadacza samoistnego od posiadacza zależnego. W praktyce o tym, w zakresie jakiego prawa posiadacz wykonuje władzę nad rzeczą decydują zewnętrzne widoczne dla otoczenia przejawy władztwa. Interpretacja elementów woli musi mieć charakter obiektywny.

Jak stanowi natomiast art. 176 § 1 k.c. jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swojego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może zostać doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści. Przepis ten należy stosować odpowiednio w przypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego posiadacza (§ 2).

Stosownie do art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, czyli wnioskodawczyni. Dowody na te okoliczności muszą być konkretne i wyraźne i nie budzące żadnych wątpliwości.

Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że wnioskodawczyni nie wykazała by jak twierdzi w 1983 r. objęła sporną działkę w posiadanie samoistne.

Wskazać bowiem należy, że to (...) w 1983 r. w ramach zadań własnych, a nie na zlecenie wnioskodawczyni dokonał przebudowy istniejącej drogi w miejscowości Ś.

w taki sposób, że została ona przeprowadzona między innymi przez nieruchomość uczestników. Droga aż do chwili obecnej jest tzw. drogą polną z nawierzchnią wykonaną

z przekruszu betonowego i żwiru. Od tego czasu poza zaledwie kilkukrotnym wyrównaniem terenu na terenie spornej działki nie były wykonywane przez Gminę jakiekolwiek inne prace remontowe. Gmina nie dbała również o pas zieleni znajdujący się przy drodze. Nieruchomość ta przynajmniej od 1983 r. jest powszechnie dostępna dla ogółu społeczeństwa i każdy swobodnie z niej korzysta. Drobne prace naprawcze podejmowali w tym czasie również rolnicy mający tam swoje nieruchomości. W ocenie Sądu wnioskodawczyni na przestrzeni tych wszystkich lat nie zamanifestowała wobec osób trzecich tj. uczestników postępowania,

czy mieszkańców wsi, by traktowała działkę uczestników jako swoją własność. Podkreślić

w tym miejscu należy, że zasiedzenie stanowi odstępstwo od zasady nienaruszalności prawa własności w związku z czym wszelkie wątpliwości powinny być tłumaczone na korzyść ochrony własności (zob. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt IV CSK 152/10). Oznacza to, że jedynie taki materiał dowodowy, który w sposób jednoznaczny prowadzi do przekonania, iż spełnione zostały przesłanki zasiedzenia pozwala na uwzględnienie wniosku. Jakiekolwiek wątpliwości winny być interpretowane na korzyść właściciela. Samo urządzenie drogi przez (...) w 1983 r. może być w ocenie Sądu poczytywane co najwyżej jako posiadanie zależne polegające na budowie trwałego

i widocznego urządzenia, noszące cechy służebności gruntowej (art. 292 k.c.). Nawet jednak w takim przypadku aprobując uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2019 roku, sygn. akt I CSK 627/18, możliwe jest przekształcenie posiadania zależnego w samoistne. Należy jednak stwierdzić, że brak jest podstaw do przyjęcia by takie przekształcenie w niniejszej sprawie miało miejsce. Skuteczność owego działania jest bowiem uwarunkowana zamanifestowaniem go na zewnątrz. Kwestia, czy to nastąpiło, należy do sfery ustaleń faktycznych, dokonywanych na podstawie materiału dowodowego. Tożsame stanowisko wyrażone zostało wcześniej w judykacie Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2004 r., II CK 550/03, gdzie SN wskazał również, że sama świadomość posiadania samoistnego nie może być uznana za wystarczającą, a co za tym idzie jest prawnie bezskuteczna. Tym samym przeświadczenie wnioskodawczyni o byciu posiadaczem samoistnym nieruchomości pozostaje bez znaczenia skoro nie zostało ono w sposób właściwy zewnętrznie zamanifestowane. Wnioskodawczyni nie podjęła bowiem wystarczających działań, które wskazywałyby na zmianę posiadania z zależnego na samoistne. Co prawda miała ona złożyć wniosek

o dofinansowanie przebudowy mostu wskazując sporną nieruchomość jako własną, jednakże według zeznań świadków było to raptem około 2 lata temu, zaś w aktach sprawy nie znajduje się jakikolwiek dokument potwierdzający taki stan rzeczy. Nawet jednak wówczas wnioskodawczyni podjęła działania mające na celu wykupienie gruntu od uczestników, które zakończyło się fiaskiem ze względu na obciążenia hipoteczne. W ocenie Sądu zatem wnioskodawczyni nie wykazała by objęła grunt w posiadanie samoistne.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie i wniosek podlegał oddaleniu (pkt 1 postanowienia)

O kosztach sąd orzekł zgodnie art. 520 § 1 k.p.c., albowiem ani wnioskodawczyni ani uczestnicy nie wnosili o zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu, zaś pomimo faktycznego wygrania sprawy przez uczestników nie wykazali oni by ponieśli jakiekolwiek koszty niniejszego postepowania. Tym samym zasadne było pozostawienie wnioskodawczy i uczestników przy kosztach postepowania dotychczas przez nich poniesionych (pkt 2 postanowienia).

Asesor sądowy Artur Tomczak