Małżonkowie J. zasiedzieli dwie działki w J. po posiadaniu od 1980 roku

Postanowienia z dnia 21 lipca 2026 roku

co do pkt I pkt 1 z uwagi na zakres wniosku

W dniu 21 maja 2024 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek C. J.

o stwierdzenie, że nabył z dniem 20 lipca 2010 roku przez zasiedzenie własność nieruchomości położonej w J. gmina T. oznaczonej jako działka nr (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta (...). W uzasadnieniu wniosku C. J. wskazał, że nieruchomościami objętymi żądaniem władali od 19 lipca 1980 roku jego rodzice T. i (...) J., a następnie przenieśli na niego posiadanie tych nieruchomości w 1996 roku.

W odpowiedzi na wniosek z dnia 27 lutego 2025 roku Skarb Państwa – Starosta (...) wniósł o zwolnienie go od udziału w sprawie, a na wypadek nie uwzględnienia wniosku o oddalenie wniosku (k. 239).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Nieruchomość oznaczona jako działka nr (...) o pow. 0.10 ha położona w J. stanowi własność Skarbu Państwa na mocy decyzji z dnia 2 marca 1977 roku, zgodnie z którą przejęto na własność Państwa gospodarstwo rolne Ł. U. (1) położone w J. o pow. 3,57 ha. Dla nieruchomości tej prowadzona jest księga wieczysta (...).

Ł. U. (2) zmarła w dniu 9 stycznia 1978 roku, a spadek po niej nabyła

w całości córka H. E..

Ł. U. (2) była właścicielką nieruchomości położonej w J. oznaczonej jako działki (...) o pow. 3.57 ha.

Nieformalną umową z dnia 19 lipca 1980 roku H. E. sprzedała V. i T. J. (1) nieruchomość przylegającą do ich nieruchomości położonej w J. gmina T.. Nieruchomość ta aktualnie oznaczona jest nr (...).

Po zakupie nieruchomości od H. J. (2) i jego żona objęli

w posiadanie tą nieruchomość.

W 1981 roku T. J. (1) uzyskał zgodę na rozbiórkę starej stodoły i pozwolenie na budowę obory. Obora ta została wybudowana na działce ze starym domem po Ł. U. (1) i zajmuje teren (...) nr (...).

Aktualnie działka nr (...) stanowi jedną całość z działką nr (...), mają one jeden wjazd. Nadal znajduje się na tych działkach obora, stary dom, drzewka owocowe, tunel foliowy. Działka ta jest aktualnie w posiadaniu wnioskodawcy i jego żony.

Nieruchomość oznaczona jako działka nr (...) nie były nigdy użytkowane przez Gminę T. ani Skarb Państwa.

Umową darowizny z dnia 7 maja 1996 roku Rep. A nr (...) T. i V. J. darowali C. J. nieruchomość położną w J. oznaczona jako działki nr (...). Nadto przekazali oni wnioskodawcy posiadanie działki nr (...).

Dowód: pokwitowanie (k. 48), (...) (k. 44), postanowienie Sądu Rejonowego w Katowicach sygn. akt Ns (...), decyzje (k. 46, 49, 50, 87 – 88, 107), umowy (k. 51, 53 - 54), nakazy płatnicze (k. 22 – 24, 26, 57 - 61), akta uwłaszczeniowe (k. 81), odpisy z ksiąg wieczystych (k. 115 – 116), akta SP.IV. 7710 – 124/05 (k. 154- 197), akta GP.V- (...)63/11/94 (k. 1980), zeznania świadków P. Ł. (k. 235 v – 236 + nagranie rozprawy z dnia 4 lutego 2025 roku), H. J. (1) (k. 236 + nagranie rozprawy z dnia 4 lutego 2025 roku), T. J. (1) (k. 236v + nagarnie rozprawy z dnia 4 lutego 2025 roku), opinia geodety P. T. (k. 243 - 290), oględziny ze zdjęciami i szkicem (k. 309 - 321), opinia geodety Z. X. z mapą (k. 378- 380, 455), zeznania wnioskodawcy C. J. (k. 426 – 426 v + nagarnie rozprawy z dnia 18 listopada 2025 roku), uczestników U. J. (k. 426 v nagarnie rozprawy z dnia 18 listopada 2025 roku), F. J. (k. 427 + nagarnie rozprawy z dnia 4 lutego 2025 roku).

Sąd zważył co następuje:

Wniosek jest zasadny.

Zgodnie z przepisem art. 172 § 1 kc posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat 20 jako posiadacz samoistny chyba, że uzyskał posiadanie w złej wierze. Zgodnie z § 2 wskazanego przepisu po upływie lat 30 posiadacz nieruchomości nabywa jej własność choćby nabył posiadanie

w złej wierze.

Do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie:

- konieczność samoistnego posiadania rzeczy

- upływ czasu, który w zależności od tego czy posiadacz jest w dobrej lub złej wierze wynosi odpowiednio 20 lub 30 lat.

Wskazane przesłanki muszą zachodzić kumulatywnie.

Definicja posiadacza samoistnego została sformułowana w przepisie art. 336 kc, zgodnie

z którym posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten kto faktycznie nią włada jak właściciel. Posiadanie samoistne zwane inaczej właścicielskim charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie jak to czyni właściciel, wykorzystując faktyczną możliwość władania rzeczą do jakiej uprawniony jest właściciel ( III CRN 60/86 OSNCP 1987/9/138).

Posiadacz samoistny włada zawsze rzeczą z zamiarem władania dla siebie. Jednocześnie zamiar ten nie może być ukryty, musi on być jawny i jasny dla otoczenia, które musi postrzegać posiadacza jako osobę władającą rzeczą jak właściciel (wyrok SN z dnia 19 grudnia 2000 roku V CKN 164/00 lex 52668, postanowienie SN z dnia 28 lutego 2002 roku III CKN 891/00 lex 54474).

Władztwo faktyczne nad rzeczą oznacza nie tylko jego wykonywanie, ale także samą praktyczną możność władania rzeczą. Oznacza to, że władanie rzeczą nie musi przejawiać się w formie efektywnego, w sensie gospodarczym, korzystania z rzeczy, wystarczy sama wola

i możność korzystania z rzeczy (T. C. „Nabycie przez zasiedzenie” LexisNexis E. 2007 rok E. I str. 62-63)

B. z przesłanek koniecznych do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie jest upływ czasu, który w zależności czy mamy do czynienia z posiadaczem samoistnym w dobrej lub złej wierze wynosi odpowiednio 20 i 30 lat.

B. wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu takie prawo własności jakie faktycznie wykonuje (I CR 302/71 NP. 1973/4 str. 580).

Osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własności, zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego nie jest posiadaczem samoistnym w dobrej wierze (uchwała SN z dnia 6 grudnia 1991 roku III CZP 108/91 OSNCP 1992 rok nr 4 poz. 48).

Z uwagi na wskazany we wniosku początek okresu samoistnego posiadania nieruchomości objętej wnioskiem, a mianowicie 19 lipca 1980 rok (data objęcia w posiadanie nieruchomości przez T. i V. J. – rodziców wnioskodawcy), Sąd przeprowadził ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek do zasiedzenia nieruchomości od tej daty.

W ocenie Sądu wniosek zasługiwał na uwzględnienie, albowiem wnioskodawca wykazał, że najpierw jego rodzice od 19 lipca 1980 roku, a potem on od zawarcia umowy darowizny w dniu 7 maja 1996 roku posiadał samoistnie wskazaną nieruchomość, a wcześniej jego poprzednicy prawni.

Wskazane okoliczności wynikają z wiarygodnych zeznań świadków P. Ł., H. J. (1) i T. J. (1), wnioskodawcy i uczestników T. J. (2) i F. J..

Nadto w ramach oględzin nieruchomości Sąd ustalił, że co do działki nr (...) stanowi ona jedna całość z działką sąsiednią wnioskodawcy, ze szkicu stanowiącego załącznik do protokołu oględzin wynika, że wybudowana w 1981 roku obora przez ojca wnioskodawcy stoi na obu działkach. Nadto stojąc na drodze osoba postronna nie domyśliłaby się, że nieruchomość stanowi dwie odrębne działki, bo mają one wspólny wjazd i brak jest pomiędzy nimi ogrodzeń.

Potwierdzeniem objęcia w posiadanie (...) nr (...) jest też pokwitowanie z dnia 19 lipca 1980 roku cenny za kupno – sprzedaż wskazanej działki.

W trakcie biegu zasiedzenia w 1996 roku samoistne posiadanie nieruchomości zostało przekazane przez T. i V. J. na C. J., który wraz z żoną posiada obie działki do dnia dzisiejszego. Zatem wnioskodawca mógł do swego samoistnego posiadania od 7 maja 1996 roku doliczyć okres samoistnego posiadania rodziców od 19 lipca 1980 roku na podstawie przepisu art. 176 §1 kc. Łączny okres 30 lat samoistnego posiadania koniecznego do zasiedzenia upłynął dla C. i F. J. w dniu 19 lipca 2010 roku, a nabycie własności nastąpiło z dniem 20 lipca 2010 roku.

Nie był przeszkodą do uwzględnienia wniosku fakt, że działka nr (...) stanowiła własność Skarbu Państwa, co wynika z odpisu z księgi wieczystej.

Do 1 października 1990 roku obowiązywały przepisy wykluczające możliwość zasiedzenia nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Przepisy te zostały uchylone przez ustawę z dnia 28 lipca 1990 roku zmianie ustawy kodeks cywilny.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma przepis art. 10 wskazanej ustawy, zgodnie z którym jeżeli przed wejściem w życie ustawy istniał stan według przepisów dotychczasowych wykluczał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie ustawy (1.10.1990 rok) prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia w życie ustawy, przy czym czas te ulega skróceniu o czas, w którym stan powyższy istniał przed wejściem życie ustawy lecz nie więcej niż o połowę.

Konsekwencją uchylania zakazu zasiadywania nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i przepisu art.10 ustawy, była możliwość zasiedzenia takich nieruchomości, przy czym okres samoistnego posiadania należało liczyć od 1 października 1990 roku. Jednocześnie ustawa z dnia 28 lipca 1990 roku dawała możliwość doliczenia do okresu koniecznego do zasiedzenia maksymalnie 10 lat, czyli połowy z 20 okresu koniecznego do zasiedzenia według przepisów obowiązujących do zasiedzenia przed 1.10.1990 roku, oczywiście pod warunkiem, że w tym czasie osoba ubiegająca się o zasiedzenie była faktycznie samoistnym posiadaczem nieruchomości stanowiących własność Skarb Państwa.

Ze wskazanym przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem jak wskazano wyżej niewątpliwym było, że T. i V. J. posiadali nieruchomość objęta wnioskiem od 19 lipca 1980 roku, a następnie w 1996 roku posiadanie to przekazali wnioskodawcy, który z żoną posiada je do chwili obecnej.

Działka weszła do majątku wspólnego C. i F. J., albowiem nie zawierali on żadnych umów małżeńskich i przyznali w swych wiarygodnych zeznaniach, że wspólnie ją posiadali samoistnie.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt I 1 postanowienia