Skazany za narkotyki bez dozoru elektronicznego. Sąd poprawił podstawę odmowy

Sąd Okręgowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2024r., sygn. akt VII Kow 1384/24, na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. w zw. z art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w. umorzył postępowanie w przedmiocie udzielenia skazanemu M. K. zezwolenia na odbycie w systemie dozoru elektronicznego kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 24 czerwca 2024r., sygn. akt IV K 210/24, za przestępstwo z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 § 1 k.k. w brzmieniu wskazanych przepisów obowiązującym przed dniem 1 października 2023 roku w zw. z art. 4 § 1 k.k.

in fine.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył obrońca skazanego M. K., który zarzucił mu obrazę prawa materialnego, a to art. 4 § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji umorzenie postępowania o udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie orzeczonej kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych, podczas gdy art. 4 § 1 k.k. znajduje swoje zastosowanie nie tylko w postępowaniu karym, ale również w postępowaniu karnym wykonawczym, a więc Sąd I instancji winien był zastosować przepis normujący warunki formalne udzielenia skazanemu zezwolenia na odbycie orzeczonej kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, w brzmieniu dla niego względniejszym, a więc w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia czynu zabronionego. Wobec powyższego, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie orzeczonej kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Zażalenie obrońcy skazanego M. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazany przez skarżącego w środku odwoławczym zarzut obrazy prawa materialnego, a to art. 4 § 1 k. k., jest niezasadny. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola instancyjna wykazała, że wbrew wywodom skarżącego, Sąd Okręgowy słusznie uznał, że nie zostały spełnione formalne przesłanki umożliwiające udzielenie skazanemu M. K. zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest fakt, że skazanemu M. K. przypisano popełnienie w okresie od listopada 2022r. do dnia 16 stycznia 2023r. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 65 § 1 k.k. Tymczasem przepis art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w. w brzmieniu obecnie obowiązującym, warunkuje możliwość udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego od tego, czy nie zachodzą warunki przewidziane w art. 64 § 2 k.k., art. 64a k.k. lub art. 65 § 1 i 2 k.k. Nie budzi zatem wątpliwości, że w aktualnym stanie prawnym skazany M. K. nie może skutecznie ubiegać się o udzielenie mu wnioskowanego dobrodziejstwa, gdy orzeczono wobec niego karę pozbawienia wolności z zastosowaniem przepisu art. 65 § 1 k. k.

Wyjaśnić natomiast należy, czy zachodzi możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023r., a więc przed jego zmianą dokonaną ustawą z dnia 7 lipca 2022 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U 2022.2600). W ocenie Sądu Apelacyjnego takiej możliwości nie ma. Oczywiście należy mieć w polu widzenia to, iż nie jest wyłączone stosowanie w postępowaniu wykonawczym przepisu art. 4 § 1 k.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 4 § 1 k.k. znajduje zastosowanie do wszelkich norm karnych mających materialnoprawny charakter, niezależnie od tego, w jakiej konkretnej ustawie zostały one zapisane- (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2017 roku, sygn. akt I KZP 13/16, OSNKW 2017/2/9). Tym samym niewątpliwie można go stosować również odnośnie norm materialnych znajdujących się w Kodeksie karnym wykonawczym. Należy jednak zauważyć, że przepisy wprowadzające nowe regulacje, a także zmieniające te dotychczas obowiązujące, niejednokrotnie zawierają normy przejściowe, wskazujące który stan prawny znajdzie zastosowanie w danego rodzaju sprawach. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 maja 2023r., sygn. akt V KK 234/22 (LEX nr 3568135), wskazał, że takie przepisy przejściowe, mają pierwszeństwo przed regułą zawartą w art. 4 § 1 k.k.

Przenosząc to jednocześnie na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że we wspomnianej wyżej ustawie z dnia 7 lipca 2022r., którą nadano aktualne brzmienie przepisowi art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w., znajdują się przepisy przejściowe. Mianowicie art. 30 wyżej wymienionej ustawy stanowi, że do niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego aktu prawnego postępowań prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 10- (tj. Kodeks karny wykonawczy), z wyłączeniem wszczętych i niezakończonych postępowań w przedmiocie udzielenia przerwy w wykonaniu kary, stosuje się do ich prawomocnego zakończenia przepisy ustawy zmienianej w art. 10 w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym, jeżeli postępowanie wykonawcze, o jakim jest mowa w art. 10 wyżej wymienionej ustawy zmieniającej, zostało wszczęte przed dniem 30 września 2023r. i do tego dnia nie zostało sfinalizowane, to do czasu jego prawomocnego zakończenia stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 października 2023r., za wyjątkiem, o którym była mowa powyżej.

A contrario uznać trzeba, że do postępowań wykonawczych zainicjowanych od dnia 1 października 2023r., stosuje się już przepisy nowe, aktualnie obowiązujące, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, co ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż wniosek obrońcy o udzielenie skazanemu M. K. zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego został złożony w Sądzie Okręgowym w dniu 10 lipca 2024r.

Reasumując, skoro przepisy wymienionej ustawy zmieniającej pozwalają w sposób wyczerpujący ustalić stan prawny mający zastosowanie w sprawie o udzielnie skazanemu M. K. zezwolenia na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego, to nie ma potrzeby sięgania po przepis art. 4 § 1 k.k. Tym samym, w sprawie stosować trzeba art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w. w brzmieniu aktualnie obowiązującym od dnia 1 października 2023r., co też musiało skutkować utrzymaniem zaskarżonego postanowienia w mocy.

Jednakże Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie zauważa, że choć Sąd Okręgowy co do zasady słusznie uznał, iż wobec braku spełnienia warunku formalnego wniosek nie mógł zostać uwzględniony, to nieuzasadnionym było jednak umorzenie postępowania na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. Sąd I instancji powinien był wydać postanowienie o odmowie udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Argumentuje się bowiem, że każda z przesłanek wymienionych w art. 43la § 1 k.k.w. ma charakter równorzędny i wymaga ze strony sądu penitencjarnego zbadania, czy została spełniona - ( por. postanowienie SA w Katowicach z dnia 7 lipca 2020 r., II AKzw 1019/20, LEX nr 3228195; postanowienie SA w Gdańsku z 7 lutego 2017 r., II AKzw 100/17, LEX nr 2314608). Skorygowanie tego orzeczenia przez Sąd Apelacyjny poprzez odmowę udzielenia zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego pogarszałoby jednak sytuację skazanego M. K.. Stwarzałoby bowiem przewidzianą w art. 43ll k.k.w. podstawę do pozostawienia bez rozpoznania jego ponownego wniosku o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 43la k.k.w., w tej samej sprawie, przed upływem 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie udzielenia tego zezwolenia. Konkludując, w razie stwierdzenia, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w., nieuzasadnione jest umarzanie postępowania wykonawczego na podstawie art. 15 § 1 k.k.w., lecz sąd powinien wydać postanowienie o odmowie udzielenia skazanemu zgody na odbycie kary pozbawienia wolności w warunkach dozoru elektronicznego.

Sąd Apelacyjny, biorąc pod uwagę sytuacją materialną, zwolnił skazanego M. K. z obowiązku ponoszenia wydatków za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne oraz prawne, orzeczono o treści, jak w części dyspozytywnej postanowienia.

ZARZĄDZENIE

1.Odpis postanowienia z pouczeniem o prawomocności doręczyć skazanemu M. K..

2. Zwrócić akta sprawy Sądowi Okręgowemu w Gliwicach

Katowice, dnia 10 września 2024r.