Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
II Ca 1084/25
Sąd
Sąd Okręgowy w Szczecinie
Wydział
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Rodzaj
Uzasadnienie
Data orzeczenia
5 lutego 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
Zasądzono
155 000 zł
Opublikowano w portalu
2 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Sąd Okręgowy w Szczecinie
© autorzy OpenStreetMap

Sprawa

Wnioskodawczyni dostanie rok na spłatę uczestnika zamiast sześciu miesięcy

Przejdź do orzeczenia, 46 min czytania

Wnioskodawczyni sprzedała wcześniej lokal w W. za 130 tys. zł, a z tej kwoty dysponuje obecnie 30 tys. zł. Resztę, jak zeznała, przeznaczyła na wspólne zobowiązania stron.

Uczestnik twierdził, że po uprawomocnieniu się postanowienia lokal należy wyłącznie do wnioskodawczyni, a on nie ponosi już kosztów jego utrzymania. Sąd odwoławczy tego nie przyjął.

Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
Zasądzono
155 000 zł
Sąd
Sąd Okręgowy w Szczecinie, II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura
II Ca 1084/25

Dla firm: Wydatki z majątku osobistego na majątek wspólny trzeba zgłosić przed sądem pierwszej instancji, bo w apelacji nie wolno dodawać nowych roszczeń. Wyjątek dotyczy wydatków poniesionych po zamknięciu rozprawy w sądzie pierwszej instancji.

Treść orzeczenia około 46 minut czytania

Sygnatura akt II Ca 1084/25

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r. Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w sprawie z wniosku P. P. przy udziale U. G. o podział majątku wspólnego (sygnatura akt I Ns 145/22):

I. ustalił, że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika wchodzi prawo własności lokalu mieszkalnego położonego w P. przy (...), dla którego prowadzona jest (...) o wartości 310.000 zł;

II. podzielił majątek wspólny wnioskodawczyni i uczestnika w ten sposób, że prawo lokalu mieszkalnego opisanego w pkt I przyznał na wyłączną własność wnioskodawczyni;

III. zasądził tytułem spłaty udziału od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 155.000 zł płatną w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w płatności;

IV. nakazał uczestnikowi wydanie lokalu mieszkalnego opisanego w pkt I wnioskodawczyni w terminie 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia;

V. umorzył postępowanie co do podziału ruchomości;

VI. oddalił wnioski w pozostałym zakresie;

VII. nakazał pobranie od wnioskodawczyni na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie 1.083,12 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

VIII. nakazał pobranie od uczestnika na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie 1.083,12 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

IX. przyznał adwokat G. P. od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie kwotę 6.642 zł, w tym podatek VAT, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej uczestnikowi z urzędu.

Swoje rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji oparł o ustalenia faktyczne i rozważania prawne zawarte w pisemnym uzasadnieniu postanowienia znajdującym się na k. 463 – 468 akt

Apelację od powyższego postanowienia wywiodła wnioskodawczyni, która zaskarżając je w zakresie punktów III, VI. i VII., zarzuciła sądowi pierwszej instancji:

a) naruszenie art. 45 § 1 k.r.o. poprzez jego niezastosowanie oraz oddalenie wniosku o zwrot nakładów i wydatków poczynionych z majątku osobistego wnioskodawczyni na majątek wspólny zgłoszonych we wniosku. Sąd uznał, że nie może ona żądać ich zwrotu w ramach niniejszego postępowania i nie została pomniejszona spłata na rzecz uczestnika, mimo, że na skutek cesji wierzytelność weszła do majątku osobistego wnioskodawczyni, a niewątpliwie stanowiła wydatek na majątek wspólny uczestnika;

b) naruszenie art. 212 § 3 k.c. w zw. z art. 46 k.r.o. oraz art. 1035 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, z uwagi na wyznaczenie krótkiego, bo 6-miesięcznego terminu na spłatę uczestnika, podczas gdy sytuacja materialna wnioskodawczyni była przez nią opisywana i uzasadniała wyznaczenie dłuższego terminu;

c) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny zebranych dowodów w sposób dowolny z pominięciem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, doświadczenia życiowego i zasad logiki, a także nie zbadanie w toku przesłuchania wnioskodawczyni w jaki sposób zamierza dokonać spłaty uczestnika i w jakim terminie jest w stanie realnie tego dokonać;

d) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że nakład zgłoszony przez wnioskodawczynię do rozliczenia, który nabyła w drodze cesji od swojej matki, nie jest nakładem z majątku osobistego, mimo że w chwili zgłoszenia go do rozliczenia we wniosku o podział majątku należał do majątku osobistego wnioskodawczyni i dotyczył spłaty zadłużenia hipotecznego powstałego podczas trwania wspólności majątkowej, a także spłaty czynszu za lokal stanowiący majątek wspólny uczestników;

e) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że wnioskodawczyni jest zdrowa i pracuje, więc może zorganizować środki na spłatę w ciągu 6 miesięcy, pomimo że taki wniosek nie wynika z żadnego dowodu, a sąd nie przeprowadził postępowania dowodowego w kierunku ustalenia stanu zdrowia wnioskodawczyni, realnych możliwości w zakresie dokonania w terminie 6 miesięcy.

Wskazując na powyższe zarzuty wnioskodawczyni domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez:

ustalenie, że spłata od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika będzie płatna w terminie 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w płatności,

ustalenie, że wnioskodawczyni poniosła wydatki z majątku osobistego na majątek wspólny w łącznej wysokości 97.071,89 zł, w tym:

1. 31.684,89 zł na spłatę raty kredytu hipotecznego i zapłatę czynszu za lokalu przy (...) w P., które to były pokrywane przy pomocy finansowej T. P. w okresie od 7 maja 2015 r. do 2 kwietnia 2019 r.;

2. 56.570 zł tytułem zapłaconych przez wnioskodawczynię rat kredytu hipotecznego, które wnioskodawczyni płaciła samodzielnie od stycznia 2020 r. do 02 maja 2025 r.,

3. 700 zł tytułem zapłaconego przez wnioskodawczynię do SM (...) czynszu za mieszkanie przy (...) w P. od 19 maja 2021 r. do 26 czerwca 2025 r. (wpłaty z 19 maja 2021 r., 9 maja 2025 r., 14 czerwca 2025 r.);

4. 8.117 zł zapłaconych przez wnioskodawczynię wspólnych zobowiązań wynikających z braku zapłaty czynszu do (...) za lokal przy (...) w P. zasądzonych nakazami zapłaty i wyrokami (wymienionych z piśmie z dnia 18 kwietnia 2025 r. SM (...));

zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty 48.535,94 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, ewentualnie obniżenie ustalonej przez sąd spłaty zasądzonej od wnioskodawczy nią rzecz uczestnika o 48.535,94 zł.

Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji i zasądzenie od uczestnika na jej rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego wnioskodawczyni wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie przed sądem drugiej instancji dowodów z:

aktualnego harmonogramu spłat kredytu hipotecznego i wydruku stanu zadłużenia na fakt wysokości zadłużenia hipotecznego (20.852,67 zł) i wysokości rat niewymagalnych,

zaświadczenia z (...) Bank (...) SA z dnia 18 kwietnia 2025 r. na fakt dokonanych w okresie od 17 stycznia 2020 r. do 03 kwietnia 2025 r. spłat kredytu hipotecznego przez wnioskodawczynię, przy braku jakichkolwiek wpłat uczestnika, poczynienia przez nią wydatków z majątku osobistego na majątek wspólny w wysokości 55.170 zł;

potwierdzenia dokonania przelewu z (...) Bank (...) z dnia 27 maja 2025 r. na fakt dokonania przez wnioskodawczynię spłaty wspólnego kredytu hipotecznego w wysokości 300 zł, poniesienia wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny;

potwierdzenia dokonania przelewu z (...) Bank (...) z dnia 13 maja 2025 r. na fakt dokonania przez wnioskodawczynię spłaty wspólnego kredytu hipotecznego kwocie 200 zł, poczynienia przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny;

potwierdzenia dokonania przelewu z (...) Bank (...) z dnia 02 maja 2025 r. na fakt dokonania przez wnioskodawczynię spłaty wspólnego kredytu hipotecznego w wysokości 900 zł, dokonania przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny,

kartoteki konta ze (...) prowadzonej dla lokalu przy ul. (...) w P. za okres 01 stycznia 2016 r. do 18 kwietnia 2025 r. - na fakt wysokości wpłat dokonanych tytułem czynszu przez T. P. w okresie od 28 stycznia 2016 r. do 8 lipca 2019 r. a także wpłat dokonanych tytułem zapłaty czynszu przez wnioskodawczynię w okresie od 19 maja 2021 r. do 15 kwietnia 2025 r., poczynienia przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny,

potwierdzenia dokonania przelewu z (...) Bank (...) z 09 maja 2025 r. - na fakt dokonania zapłaty przez wnioskodawczynię czynszu do SM (...) za lokal przy ul. (...) w P. stanowiący majątek wspólny w wysokości 300 zł, dokonania przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny,

potwierdzenia dokonania przelewu z (...) Bank (...) z 14 czerwca 2025 r. na fakt dokonania zapłaty przez wnioskodawczynię czynszu do SM (...) za lokal przy ul. (...) w P. stanowiący majątek wspólny w wysokości 300 zł, dokonania przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny,

Pismo z SM (...) z 18 kwietnia 2025 r. na fakt występującego zadłużenia dla lokalu przy ul. (...) w P. w związku z brakiem zapłaty czynszu,

listy wpłat spraw sądowych prowadzonej przez SM (...) prowadzonej dla sprawy II Nc 852/21 Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecnie, w związku z zadłużeniem wynikającym z braku płatności czynszu do spółdzielni na fakt dokonanych w okresie od 4 maja 2023 r. do 27 maja 2024 r. wpłat przez wnioskodawczynię na poczet zadłużenia lokalu przy ul. (...) w P. na poczet sprawy II Nc 852/21 w kwocie 878,48 zł, poczynienia przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny w związku ze spłatą wspólnego długu,

listy wpłat spraw sądowych prowadzonej przez SM (...) prowadzonej dla sprawy III Nc 1293/22 Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecnie, w związku z zadłużeniem wynikającym z braku płatności czynszu do spółdzielni - na fakt dokonanych w okresie od 17 marca 2023 r. do 04 maja 2023 r. wpłat przez wnioskodawczynię na poczet zadłużenia lokalu przy ul. (...) w P. na poczet sprawy III Nc 1293/22 w wysokości 200 zł, poczynienia przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny w związku ze spłatą wspólnego długu,

listy wpłat spraw sądowych prowadzonej przez (...) prowadzonej dla sprawy III Nc 247/20 Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecnie, w związku z zadłużeniem wynikającym z braku płatności czynszu do spółdzielni na fakt dokonanych w okresie od 24 lutego 2022 r. do 25 października 2021 r. wpłat przez wnioskodawczynię na poczet zadłużenia lokalu przy (...) w P. na poczet sprawy III Nc 247/20 w kwocie 7.038,52 zł, poczynienia przez wnioskodawczynię wydatku z majątku osobistego na majątek wspólny w związku ze spłatą wspólnego długu,

historii rachunku T. P. od 15 września 2016 r. do 07 maja 2025 r. w (...) Bank (...) na fakt dokonania przez T. P. wpłat w okresie 15 września 2016 r. do 02 kwietnia 2019 r. (moment cesji) na rachunek wnioskodawczyni w łącznej wysokości 19.044,84 zł na spłatę kredytu hipotecznego uczestników,

historii rachunku T. P. od 5 września 2016 r. do 07 maja 2025 r. w (...) Bank (...) na fakt dokonania przez T. P. wpłat w okresie 5 września 2016 r. do 1 kwietnia 2019 r. (moment cesji) na rachunek SM (...) w łącznej wysokości 10.640 zł na spłatę czynszu za lokal (...) w P..

W uzasadnieniu apelacji k. 476v. – 478 akt sprawy wnioskodawczyni rozwinęła wyżej postawione zarzuty oraz wniosła jak na wstępie.

W odpowiedzi uczestnik wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od wnioskodawczyni na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego wedle norm przepisanych (k. 523 – 525 akt sprawy).

Pismem z dnia 5 listopada 2025 r. (k. 531 – 534 akt sprawy) wnioskodawczyni wniosła o rozliczenie wydatków z jej majątku osobistego na majątek wspólny i ustalenie, że poczyniła w toku postępowania apelacyjnego dalsze wydatki w kwocie 9.887,36 zł, w tym:

a) 4.708 zł tytułem zapłaconych rat kredytu hipotecznego obciążającego obie strony, które wnioskodawczyni płaciła samodzielnie od 13 maja 2025 r. do 9 października 2025 r.;

b) 1.200 zł tytułem zapłaconego przez wnioskodawczynię czynszu za mieszkanie przy ul. (...) w P. do Spółdzielni Mieszkaniowej (...) od 08 lipca 2025 r. do 19 października 2025 r. (wpłaty z dnia 8 lipca 2025 r., 12 sierpnia 2025 r.,11 września 2025 r., 17 października 2025 r.);

c) 3.979,36 zł tytułem zapłaconych od 13 sierpnia 2025 r. do 17 października 2025 r. przez wnioskodawczynię wspólnych zobowiązań wnioskodawczyni i uczestnika, wynikających z braku zapłaty czynszu do Spółdzielni (...) za lokal przy ul. (...) w P. ((...)), a także zasądzonych wyrokami oraz nakazami zapłaty (wymienionych z piśmie z dnia 18 kwietnia 2025 r. SM (...)),

i zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty 4.943,68 zł (9887,36 zł/2) tytułem rozliczenia w/w wydatków z majątku osobistego wnioskodawczyni na majątek wspólny.

W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego wnioskodawczyni wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

historii rachunku zestawienia operacji z konta wnioskodawczyni za okres od 1 stycznia 2025 r. do 8 listopada 2025 r. obejmującego wpłaty dokonywane przez wnioskodawczynię na spłatę kredytu hipotecznego stron zaciągniętego na zakup mieszkania przy ul. (...) w P. na fakt poczynienia przez wnioskodawczynię wydatków z majątku osobistego na majątek wspólny przez spłatę wspólnego zobowiązania byłych małżonków,

historii rachunku - zestawienia operacji z konta wnioskodawczyni za okres od 1 stycznia 2025 r. do 8 listopada 2025 r. obejmującego wpłaty wnioskodawczyni na konto Spółdzielni (...) na fakt poczynienia przez wnioskodawczynię w okresie od 08 lipca 2025 r. do 19 października 2025 r. wydatków z majątku osobistego na zapłatę czynszu za mieszkanie przy ul. (...) w P. w wysokości 1200 zł,

historii rachunku - zestawienia operacji z konta wnioskodawczyni za okres od 1 stycznia 2025 r. do 8 listopada 2025 r. obejmującego wpłaty wnioskodawczyni na konto Spółdzielni (...) na fakt poczynienia przez wnioskodawczynię w okresie od 13 sierpnia 2025 r. do 19 października 2025 r. wydatków z majątku osobistego na zapłatę wydatków na spłatę wspólnych zobowiązań w wysokości 1.200 zł (sygnatura SM (...)),

historii rachunku - zestawienia operacji z konta wnioskodawczyni za okres od 01 stycznia 2025 r. do 8 listopada 2025 r. obejmującego wpłaty wnioskodawczyni na konto Komornika Sądowego G. Ł. na fakt poczynienia przez wnioskodawczynię w okresie od 29 czerwca 2025 r. do 9 października 2025 r. wydatków w kwocie 2.779,36 zł z majątku osobistego wnioskodawczyni na spłatę wspólnych zobowiązań wynikających z wyroków i nakazów zapłaty wobec SM (...) a dotyczących zaległości w zapłacie należności za mieszkanie przy ul. (...) w P. ((...)),

umowy kredytu mieszkaniowego nr (...) na fakt zawarcia przez wnioskodawczynię i uczestnika w czasie związku małżeńskiego umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny na zakup mieszkania przy ul. (...) w P., który to kredyt jest spłacany wyłącznie przez wnioskodawczynię,

pisma z dnia 25 kwietnia 2025 r. ze SM (...) na fakt dokonania wpłat wyłącznie przez wnioskodawczynię na poczet spłaty wspólnych zobowiązań obciążających zarówno uczestnika jak i wnioskodawczynię, jako współwłaścicieli mieszkania przy ul. (...) w P.,

zatwierdzonego wniosku wnioskodawczyni do SM (...) z 23 lipca 2025 r. na fakt zawarcia przez wnioskodawczynię porozumienia ze SM (...) co do dobrowolnej spłaty zobowiązań obciążających strony z tytułu zaległości w stosunku do SM (...) w płatności za mieszkanie przy ul. (...) w P., poniesienia wydatków ze strony wnioskodawczyni na majątek wspólny i spłatę wspólnych zobowiązań byłych małżonków,

wezwania do zapłaty należności z dnia 24 czerwca 2025 r. w sprawie (...), zawiadomienia o zajęciu wierzytelności znajdujących się na rachunku bankowym dłużnika z dnia 4 lipca 2025 r. w sprawie (...), nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 7 listopada 2022 r. w sprawie III Nc 1293/22 na fakt toczącego się przed Komornikiem Sądowym G. Ł. postępowania egzekucyjnego (...) w stosunku do stron w zakresie zaległości w płatności należności do SM (...) za wspólny lokal przy ul. (...) w P.,

wezwania do zapłaty z dnia 4 czerwca 2025 r. w sprawie (...), zajęcia wierzytelności z tytułu podziału majątku wspólnego z dnia 4 czerwca 2025 r., nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie II Nc 852/21 na fakt toczącego się przed Komornikiem Sądowym (...) postępowania (...) w stosunku do stron w zakresie zaległości w płatności należności do SM (...) za wspólny lokal przy ul. (...) w P..

W odpowiedzi na powyższe żądania uczestnik w piśmie z dnia 10 grudnia 2025 r. (k. 619 – 621 akt sprawy) nie kwestionując jedynie dokonanej osobiście przez wnioskodawczynię wpłaty z dnia 07 maja 2019 r. na kwotę 600 zł, wniósł o nieuwzględnienie żądań i wniosków zawartych w piśmie wnioskodawczyni z dnia 5 listopada 2025 r. oraz wniósł o pominięcie jako spóźnionych wniosków dowodowych zawartych w tym piśmie.

Uczestnik argumentował, że z nakazów zapłaty z 2021 r. i 2022 r. nie wynika, z jakimi należnościami związane są wskazane w nich kwoty, a nadto brak jest podstaw do domagania się przez wnioskodawczynię od uczestnika rozliczenia nakładów czy wydatków związanych z lokalem poniesionych po wniesieniu apelacji. Wedle uczestnika postanowienie sądu pierwszej instancji w części orzekającej o sposobie podziału majątku wspólnego stało się prawomocne i wnioskodawczyni jest jedyną właścicielką mieszkania, do którego uczestnik nie ma dostępu z uwagi na wymianę zamków (najprawdopodobniej przez wnioskodawczynię).

Pismem z dnia 2 grudnia 2025 r. (k. 593 – 596 akt sprawy) wnioskodawczyni wniosła o rozliczenie nakładów i wydatków poczynionych z jej majątku osobistego na majątek wspólny w okresie 10 - 20 listopada 2025 r. przez ustalenie, że poniosła wydatki w wysokości 1.950 zł na którą to kwotę składają się:

a) 850 zł tytułem zapłaconych rat kredytu hipotecznego, które zapłaciła w dwóch przelewach z dnia 20 listopada 2025 r.;

b) 300 zł tytułem zapłaconego w dniu 19 listopada 2025 r. przez wnioskodawczynię czynszu do (...) za mieszkanie przy ul. (...);

c) 800 zł tytułem zapłaconych od 10 do 17 listopada 2025 r. przez wnioskodawczynię wspólnych zobowiązań stron, wynikających z braku zapłaty czynszu do (...) w P. za lokal przy ul. (...) ((...)), zasądzonych wyrokami oraz nakazami zapłaty (wymienionych z Piśmie z dnia 18.04.2025 r. (...) (...)),

a następnie zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty 975 zł (tj. 1.950 zł: 2) tytułem rozliczenia w/w wydatków z jej majątku osobistego na majątek wspólny.

W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego wnioskodawczyni wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

potwierdzeń wykonania przelewów z rachunku wnioskodawczyni w (...) Bank (...) w dniu 20 listopada 2025 r. tytułem spłaty wspólnego kredytu hipotecznego nr (...),

potwierdzenia wykonania przelewu z rachunku wnioskodawczyni w (...) Bank (...) w dniu 19 listopada 2025 r. na fakt poczynienia przez wnioskodawczynię dnia 19 listopada 2025 r. wydatku z majątku osobistego na zapłatę czynszu za mieszkanie przy ul. (...) w P. w wysokości 300 zł,

historii rachunku - zestawienia operacji z konta wnioskodawczyni za okres 1 – 30 listopada 2025 r. obejmującego wpłaty z dnia 17 listopada 2025 r. dokonane przez wnioskodawczynię na konto Spółdzielni (...) na fakt poczynienia dnia 17 listopada 2025 r. wydatków z majątku osobistego na zapłatę wydatków na spłatę wspólnych małżeńskich zobowiązań stron w wysokości 400 zł (sygnatura (...)),

historii rachunku zestawienia operacji z konta wnioskodawczyni za okres 1 – 30 listopada 2025 r. obejmującego wpłaty wnioskodawczyni na konto Komornika Sądowego G. Ł. na fakt poczynienia przez wnioskodawczynię dnia 10 listopada 2025 r. wydatku w kwocie 400 zł z majątku osobistego na spłatę wspólnych zobowiązań wynikających z wyroków i nakazów zapłaty wobec SM (...) dotyczących zaległości w zapłacie należności za mieszkanie przy ul. (...) w P. ((...)),

historii rachunku bankowego nr (...) prowadzony dla spłaty kredytu hipotecznego w (...) Bank (...) SA za okres od 15 września 2016 r. do 1 grudnia 2025 r. na fakt prowadzenia przez (...) Bank (...) rachunku technicznego nr (...) na potrzeby spłaty kredytu hipotecznego stron, dokonywania wpłat przez wnioskodawczynię w okresie od 15 września 2016 r. -1 grudnia 2025 r. na spłatę rat wspólnego kredytu hipotecznego uczestników nr umowy (...), wysokości dokonywanych wpłat, wysokości automatycznie pobieranych środków przez bank na spłatę kapitału oraz odsetek.

Pismem z dnia 7 stycznia 2026 r. (k. 626 – 629 akt sprawy) w odpowiedzi na powyższy uczestnik podtrzymał dotychczas stanowisko w sprawie i wniósł o nieuwzględnienie żądania oraz wniosków zawartych w piśmie wnioskodawczyni z dnia 2 grudnia 2025 r., a nadto wniósł o pominięcie zawartych w tym piśmie wniosków dowodowych jako spóźnionych.

Sąd okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawczyni skutkowała częściową zmianą zaskarżonego orzeczenia oraz uchyleniem go w części i przekazaniem do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu w trybie procesowym.

Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. mającym z mocy art. 13 § 2 k.p.c. odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym, sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Przyjęta koncepcja apelacji pełnej nakłada na sąd drugiej instancji powinność merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi i skontrolowania prawidłowości postępowania pierwszoinstancyjnego, przy uwzględnieniu jednakże jego związania zarzutami naruszenia prawa procesowego zawartymi w apelacji stron (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2015 r., V CSK 550/14, z dnia 25 listopada 2015 r., IV CSK 55/15, z dnia 10 marca 2016 r., III CSK 183/15 i dnia 6 października 2016 r., III UK 270/15).

Kontrola ta zasadniczo odbywa się w takim zakresie, w jaki orzeczenie sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone przez któregokolwiek z uczestników postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2014 r., II CZ 8/14), a wnioskodawczyni zakresem apelacji nie objęła punktu I. postanowienia ustalającego skład i wartość majątku wspólnego. Niemniej jednak bacząc ma integralny charakter orzeczenia działowego uprawniającego sąd odwoławczy do zmiany orzeczenia sądu pierwszej instancji też w niezaskarżonej części (tak Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 28 stycznia 1999 r. III CKN 63/98, z dnia 9 maja 2008 r. III CZP 26/08, z dnia 23 czerwca 2016 r., V CNP 72/15) oraz to, że w myśl art. 684 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. w sprawie o podział majątku wspólnego sąd z urzędu ustala jego skład i wartość (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2010 r., IV CSK 429/09, z dnia 13 stycznia 2016 r., V CSK 289/15, z dnia 23 lutego 2018 r., III CZP 103/17), sąd odwoławczy za niezbędną uznał zmianę postanowienia w części dotyczącej niezaskarżonego punktu I. poprzez ustalenie, że w skład majątku wspólnego stron wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy (...) w P., a nie jak błędnie ustalił sąd rejonowy- prawo własności w/w lokalu.

Należy zauważyć, że z (...) jednoznacznie wynika, że jest ona prowadzona dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, które stanowi ograniczone prawo rzeczowe w myśl art. 244 k.c., a nie prawo własności (art. 140 k.c.). Są to dwa odmienne prawa majątkowe, a pozostawienie rozstrzygnięcia sądu rejonowego w tym zakresie bez zmiany doprowadziłoby do sytuacji, w której podzielone zostałoby prawo, które stronom nie przysługuje, zaś spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nadal pozostałoby wspólne. Takie brzmienie sentencji uniemożliwiłoby dokonanie wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla wspólnego prawa. Znamienne jest, że sąd pierwszej instancji pozostawał zresztą niekonsekwentny w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazując naprzemiennie, że w skład majątku wspólnego wchodzić miałoby bezspornie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (k. 466, 467v. akt), a pomiędzy tymi stwierdzeniami, że do majątku wspólnego wchodził lokal (także k. 467v.). Żadna ze stron postępowania, ani też żaden z pełnomocników stron nie zauważył powyższych rozbieżności i w zakresie punktu I. apelacja nie została wywiedziona. O wadliwości rozstrzygnięcia sądu w tym zakresie strony zostały poinformowane na rozprawie apelacyjnej dnia 14 listopada 2025 r. i zważając, że zmiana postanowienia sądu w tym zakresie ma charakter merytoryczny, nie mogła zostać dokonana w drodze sprostowania wbrew wnioskowi uczestnika z dnia 9 stycznia 2026 r. (k. 630 - 631 akt). Uwzględniając merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego i integralny charakter orzeczeń wydawanych w sprawach nieprocesowych, a także fakt, że sąd z urzędu ustala skład oraz wartość majątku wspólnego, sąd odwoławczy był uprawniony i zobowiązany, aby zmienić postanowienie sądu pierwszej instancji także w tej części, mimo jej formalnego niezaskarżenia przez żadną ze stron. Rozstrzygnięcia odnoszące się do ustalenia składu i wartości majątku wspólnego, sposobu podziału i zasądzenia spłat (dopłat), są bowiem wzajemnie warunkowane i wadliwość jednego z tych rozstrzygnięć skutkuje koniecznością zmiany lub uchylenia orzeczenia działowego w całości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1964 r., III CR 294/64 oraz postanowienia z dnia 28 stycznia 1999 r., III CKN 63/98, z dnia 9 maja 2008 r., III CZP 26/08 i dnia 19 listopada 2020 r., II CSK 76/19). Skoro skarżąca zaskarżyła postanowienie w zakresie punktu III. postanowienia orzekającego o spłacie, to nie może budzić wątpliwości, że dopuszczalne było dokonanie przez sąd drugiej instancji z urzędu zmiany postanowienia sądu rejonowego w zakresie integralnie związanego z orzeczeniem o spłacie rozstrzygnięcia ustalającego skład i wartość majątku wspólnego.

Tak argumentując sąd okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie I. w ten sposób, że ustalił, iż w skład majątku wspólnego wchodziło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w P. przy ul. (...), dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr (...), o niekwestionowanej obecnie wartości 310.000 zł.

Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że na etapie postępowania apelacyjnego nie było sporne, że w ramach podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni otrzyma prawo do lokalu przy ul. (...) w P. o w/w wartości, do tych kwestii sąd okręgowy nie będzie odnosić się szerzej. Sąd odwoławczy uznał, że prawidłowo sąd pierwszej instancji przy ustalonej wartości prawa do lokalu i uwzględniając równe udziały stron w majątku wspólnym, zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika spłatę w wysokości 155.000 zł (½ z 310.000 zł) z tytułu spłaty udziału w majątku wspólnym.

Należało się jednak przychylić do zarzutów apelującej w części, w jakiej kwestionowała przyjęty przez sąd rejonowy termin spłaty. Zgodnie z art. 212 § 3 k.c., jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.

W orzecznictwie trafnie zauważono, że ochrona sytuacji majątkowej współwłaściciela, któremu przyznano przedmiot objęty współwłasnością powinna nastąpić z jak najmniejszym uszczerbkiem dla ochrony interesów majątkowych uprawnionych do spłat współwłaścicieli (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2013 r., V CSK 79/12). Sąd określając warunki płatności zobowiązany jest uwzględnić uzasadnione interesy obu stron, a nie tylko zobowiązanego do spłaty. Konstytucyjna zasada równej dla wszystkich współwłaścicieli ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) wyłącza - w wypadku znoszenia współwłasności - oznaczenie terminu oraz sposobu uiszczenia spłaty bez uwzględnienia uzasadnionego interesu dotychczasowego współwłaściciela uprawnionego do tej spłaty (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 658/00). W związku z tym sąd winien zbadać oraz rozważyć sytuację uczestników obciążonych spłatami i uprawnionych do spłat, tak rozkładając ciężar spłat, by umożliwić zobowiązanemu realną spłatę, jednak uwzględniając interes uprawnionego w jak najszybszym otrzymaniu należnego świadczenia.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpatrywanej sprawy zważyć trzeba, że stan majątkowy wnioskodawczyni niewątpliwie nie pozwala na natychmiastową jednorazową spłatę uczestnika, gdyż nie posiada ona oszczędności rzędu 155.000 zł niezbędnych do rozliczenia się z uczestnikiem. Rozważając długość terminu wyznaczonego wnioskodawczyni do spłaty sąd uwzględnił sytuację materialną zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnika. Sąd miał na względzie, że przesłuchiwany w toku postępowania apelacyjnego uczestnik odmówił podania wysokości swoich zarobków, jak również i to, że z jego zeznań wynika, że ma aktualnie zaspokojone swoje potrzeby mieszkaniowe. Sąd wziął także pod uwagę, że wnioskodawczyni już w toku niniejszego postępowania (27 sierpnia 2021r.) sprzedała należący do niej lokal położony w W. za kwotę 130.000 zł, z czego aktualnie dysponuje kwotą jedynie 30.000 zł. Wnioskodawczyni zeznała jednak, że pozostałą kwotę przeznaczyła na spłatę wspólnych zobowiązań stron. Mimo zatem, że wnioskodawczyni od początku postępowania wnosiła o przyznanie jej prawa do lokalu i musiała się liczyć z obowiązkiem spłaty uczestnika, nie można jej czynić zarzutu, że z uzyskanych środków nie poczyniła wyższych oszczędności. Twierdzenie to jest tym bardziej uzasadnione, że uczestnik przyznał w toku przesłuchania podczas rozprawy apelacyjnej, że od lat (co najmniej od daty wszczęcia niniejszego postępowania) nie spłaca żadnych wspólnych zobowiązań stron (kredytowych i mieszkaniowych), a cały ciężar spłaty spoczywa wyłącznie na wnioskodawczyni. W tych okolicznościach nawet przyznany przez wnioskodawczynię w toku rozprawy w dniu 9 stycznia 2026r. fakt, że nie stara się ona zwiększyć swojego dochodu z uwagi na obawę zajęcia dochodu przez komornika, nie może decydować o nieuwzględnieniu jej wniosku o odroczeniu spłaty. Bez wpływu na ustalenie terminu spłaty pozostały okoliczności dotyczące stanu zdrowia wnioskodawczyni. Mimo bowiem przywołania tych okoliczności w apelacji jako wpływających na zdolność do spłaty, na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026r. P. R. wskazała, że jej schorzenia nie mają żadnego wpływu na zdolność zarobkowania.

Biorąc pod uwagę skalę obciążeń wnioskodawczyni, w tym wszczęte postępowania egzekucyjne i stosunkowo niskie dochody, sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że wnioskodawczyni nie ma realnej możliwości zaciągnięcia kredytu na spłatę uczestnika, ani poczynienia znaczących oszczędności. Możliwość spłaty wiązać natomiast należy z możliwością sprzedaży lokalu posiadanego przez wnioskodawczynię na (...) (...) w P. bądź tez lokalu otrzymanego w wyniku niniejszego postępowania. W ocenie sądu okręgowego okres sześciu miesięcy na przeprowadzenie takiej transakcji jest zbyt krótki, dlatego też uwzględniając interes zobowiązanej do spłaty wnioskodawczyni należało przychylić się do jej wniosku, aby termin spłaty wydłużyć do roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie będzie przy tym wedle sądu drugiej instancji krzywdzące dla uczestnika, który ma obecnie zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe i nie zna nawet wysokości swoich zobowiązań. Mimo bowiem ponad sześcioletniego okresu trwania postępowania, uczestnik na rozprawie apelacyjnej zeznał, że dopiero zaczyna ustalać, komu i ile jest zobowiązany do spłaty. Nie sposób więc uznać, aby roczny termin spłaty, przy nieznanej wysokości dochodów uczestnika, naruszał jakiekolwiek jego interesy. Ustalając roczny termin spłaty sąd miał na względzie, że zarówno 5 jak i 6 lutego 2027r. są dniami ustawowo wolnymi od pracy, zatem pierwszy po upływie roku od dnia wydania orzeczenia dzień roboczy to dzień 7 lutego 2027r. Ten też dzień oznaczony został jako termin płatności zasądzonej spłaty.

Mając na uwadze wszystko powyższe sąd okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie III. o tyle, że ustalił termin zapłaty kwoty 155.000 zł do dnia 7 lutego 2027 r.

Kolejne zarzuty apelacyjne dotyczyły nierozliczenia nakładów i wydatków wnioskodawczyni na majątek wspólny oraz nierozliczenia spłaconych przez nią wspólnych zobowiązań byłych małżonków. Zgodnie z art. 45 § 1 i 2 k.r.o. każdy z małżonków przy podziale majątku wspólnego może żądać zwrotu wydatków oraz nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny, co wynika również z przepisu art. 567 § 1 k.p.c., wedle którego w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd rozstrzyga o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi. Ponadto stosując odpowiednio art. 686 k.p.c. sąd rozstrzyga w tym postępowaniu o długach, które powstały w trakcie wspólności majątkowej małżeńskiej i były długami wspólnymi małżonków albo jednego z nich, ale w związku z majątkiem wspólnym, które jeden z małżonków spłacił z własnych środków po ustaniu wspólności majątkowej a przed dokonaniem podziału majątku wspólnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 stycznia 1972 r., III CRN 477/71; z dnia 9 września 1976 r., III CRN 83/76; z dnia 7 czerwca 1984 r., III CRN 111/84; z dnia 7 stycznia 2009 r., II CSK 390/08 i dnia 15 kwietnia 2011 r., II CSK 430/10 z dnia 12 maja 2021 r., IV CSKP 60/21; tak postanowienie składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1978 r., III CRN 194/78).

Z uwagi na wynikającą z art. 45 § 1 k.r.o. oraz art. 567 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 618 k.p.c. i 688 k.p.c. zasadę orzekania o zwrocie wydatków oraz nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny na wniosek oraz dyspozycję art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., małżonek domagający się zwrotu takich nakładów zobowiązany jest dokładnie określić te żądania, którym to żądaniem stosownie do art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., sąd jest związany (vide postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 stycznia 1970 r., III CRN 527/69, z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97, z dnia 4 kwietnia 2012 r. I CSK 323/11). Zobowiązany jest również zgodnie z art. 6 kc wykazać wysokość poniesionych przez siebie wydatków i nakładów.

Jak wskazuje lektura wniosku z dnia 16 maja 2019 r. wnioskodawczyni zgłosiła w tym postępowaniu do rozliczenia wydatki, jakie miała poczynić z majątku osobistego na majątek wspólny po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej w łącznej wysokości 31.684,89 zł, w tym 21.344,89 zł na spłatę wspólnego zobowiązania kredytowego i 10.340 zł na zapłatę czynszu do (...) w P. za wchodzący w skład majątku wspólnego lokalu przy ul. (...) w P.. Analiza dokumentów załączonych przez wnioskodawczynię do wniosku nie pozwalała jednak w większości na uznanie, aby wskazywane wydatki rzeczywiście stanowiły wydatki w rozumieniu art. 45 § 1 k.r.o. podlegające rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego między stronami.

Otóż potwierdzenia przelewów i potwierdzenie wpłaty (k. 25 – 52 akt) wskazują, że to T. P. ze swojego konta bankowego nr (...) przekazała kwotę 20.744,84 zł na rachunek bankowy nr (...) (jedna z wpłat na kwotę 1700 zł na rachunek nr (...) k. 52 akt) wskazując, że czyni to na poczet spłaty rat kredytu hipotecznego (...), a na rachunek nr (...) wpłaciła kwotę 10.340 zł wskazując, że czyni to na spłatę zadłużenia do (...) w P.. Jak wynika z dokumentu na k. 61 akt sprawy jest to rachunek czynszowy prowadzony dla lokalu przy ul. (...). Także wedle ustaleń sądu pierwszej instancji to matka wnioskodawczyni od 2016 r. spłacała wspólny kredyt stron i to ona w tym czasie płaciła czynsz należny do Spółdzielni (...) (prawidłowo (...)) w P. (s. 4 uzasadnienia postanowienia), którego to ustalenia wnioskodawczyni w apelacji nie zakwestionowała.

Skoro spłata zarówno rat kredytowych, jak i opłat czynszowych związanych z lokalem od 2016 r. aż do zawarcia umowy cesji z dnia 24 kwietnia 2019 r. nie była dokonywana przez wnioskodawczynię, ale osobę trzecią (T. P.), to nieuprawnione było rozstrzyganie w postępowaniu o podział majątku wspólnego o wynikającym z tego faktu roszczeniu. W istocie było to bowiem świadczenie poczynione przez osobę trzecią, która spłacała zobowiązania byłych małżonków i która może ewentualnie formułować roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c.). Roszczenie to nie traci swego charakteru i nie staje się roszczeniem jednego małżonka o rozliczenie wspólnie spłaconych zobowiązań tylko z tego względu, iż na skutek dokonanej cesji nabył on wierzytelność z tego tytułu. Podkreślić bowiem należy, że w wyniku cesji w myśl art. 509 k.c. przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki wiązał go z dłużnikiem. Stosunek zobowiązaniowy nie ulega więc zmianie na skutek cesji, a wyłącznie zmienia się osoba uczestnicząca w nim po stronie wierzyciela (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 września 2001 r., I CKN 379/00). Oznacza to, że wierzytelności objęte umową cesji z dnia 24 kwietnia 2019 r. nadal winny być traktowane w kategorii roszczeń osoby trzeciej opartych na art. 405 k.c., a nie podlegających rozliczeniu w sprawie o podział majątku wspólnego roszczeń o których mowa w art. 45 § 1 k.r.o. O zasadności tych roszczeń decydować więc będą przesłanki wskazane w treści art. 405 i n. kc, które udowodnione winny być zgodnie ze wszelkimi regułami wynikającymi z rozkładu ciężaru dowodu.

Lektura uzasadnienia sądu pierwszej instancji wskazuje na to, że sąd nie zbadał żadnych merytorycznych przesłanek zasadności roszczenia nabytego w drodze cesji przez wnioskodawczynię. Sąd ograniczył się do stwierdzenia, że „roszczenie to nie wynika z poczynionych nakładów czy wydatków z majątku osobistego na majątek wspólnych, które podlegają rozliczeniu w postępowaniu o podział majątku wspólnego, lecz z przekazywania przez podmiot trzeci środków finansowych na spłatę zobowiązania współkredytobiorców. W ocenie Sądu, o ile wnioskodawczyni przysługuje roszczenie o rozliczenie tych środków przeciwko uczestnikowi to jednak to roszczenie powinno być zgłoszone w innym, procesowym postępowaniu”. Sąd okręgowy co do zasady podziela zapatrywanie sądu rejonowego, że brak było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia o tych roszczeniach w niniejszym postępowaniu. Prawidłowo zatem roszczenie zgłoszone przecież przez wnioskodawczynię do rozstrzygnięcia przez sąd winno być zatem wyłączone do odrębnego postępowania i rozpoznane w trybie procesowym, nie zaś błędnie oddalone tylko z uwagi na fakt zgłoszenia go w niewłaściwym postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 201 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., przewodniczący bada, w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana oraz czy podlega rozpoznaniu według przepisów o postępowaniu odrębnym, i wydaje odpowiednie zarządzenia. Jeżeli sprawę wszczęto lub prowadzono w trybie niewłaściwym, sąd rozpozna ją w trybie właściwym lub przekaże właściwemu sądowi do rozpoznania w takim trybie. W wypadku przekazania stosuje się odpowiednio przepisy § 2 i 3 artykułu poprzedzającego. Zmiana trybu postępowania - stosownie do art. 201 § 2 k.p.c. - może nastąpić na każdym etapie postępowania, a więc również w fazie postępowania apelacyjnego i nie wymaga wniosku stron. Pojęcie „niewłaściwego trybu” na gruncie wskazanego przepisu odnosi się do zróżnicowania postępowania zwykłego i nieprocesowego. Podkreślić trzeba, że to rzeczą sądu jest podjęcie decyzji w jakim trybie postępowania (właściwym dla danego rodzaju roszczeń) żądanie zgłoszone przez stronę winno zostać rozstrzygnięte i jeżeli sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, że orzeczenie w przedmiocie roszczeń zgłoszonych przez wnioskodawczynię w części dotyczącej spłaconych długów w kwocie 10.672,45 zł i zapłaconych należności czynszowych w kwocie 10.340 zł powinno nastąpić w procesie o zapłatę, a nie w trybie postępowania nieprocesowego właściwego dla spraw o podział majątku wspólnego, to winien był roszczenia te wyłączyć oraz skierować do rozstrzygnięcia we właściwym trybie.

Sąd rejonowy tymczasem, w miejsce decyzji o wyłączeniu roszczenia do odrębnego rozpoznania i zmianie trybu na procesowy oddalił je, a więc wydał orzeczenie o charakterze merytorycznym, którego jedynym uzasadnieniem były przesłanki formalne dotyczące zgłoszenia roszczenia w niewłaściwym postępowaniu. Zamykając zatem wnioskodawczyni drogę dochodzenia tego roszczenia przed sądem z uwagi na treść art. 199§1 pkt 2 kpc, nie zbadał w istocie żadnych przesłanek dotyczących zasadności roszczenia- co do zasady ani co do wysokości. Tym samym wydając orzeczenie merytoryczne (nawet w ocenie sądu rejonowego- w niewłaściwym postępowaniu), dopuścił się jednocześnie nierozpoznania istoty sprawy.

Zgodnie z art. 386§4 kpc poza wypadkami określonymi w § 2 i 3 sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Klasycznym przypadkiem nierozpoznania istoty sprawy jest zaniechanie przez sąd pierwszej instancji rozpoznania materialnej podstawy żądania pozwu, mające wpływ na istnienie prawa powoda bądź kwalifikację całego stosunku prawnego, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Sąd okręgowy miał wprawdzie na względzie, że w ramach merytorycznego rozpoznania sprawy w postępowaniu apelacyjnym możliwe jest korygowanie usterek istniejących w tej mierze i uzupełnianie luk w przyjętej przez sąd pierwszej instancji linii rozumowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2019 r., I CZ 83/19), jednakże w realiach rozpatrywanej sprawy sprowadzałoby się to nie tyle do uzupełnienia luk w przyjętej przez sąd pierwszej instancji linii rozumowania, co dokonanie po raz pierwszy przez sąd odwoławczy wszystkich ustaleń faktycznych i oceny prawnej kluczowej z punktu widzenia rozpoznania tego roszczenia. Uchybienia sądu z uwagi na ich charakter oraz ich skutki były na tyle poważne, że uzupełnienie postępowania przez sąd drugiej instancji oraz czynienie po raz pierwszy ustaleń faktycznych na podstawie których dokonałby oceny prawnej żądania godziłoby w zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego zagwarantowaną w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., I CZ 168/12, z dnia 22 maja 2014 r., IV CZ 26/14, z dnia 20 lutego 2015 r., V CZ 119/14, z dnia 8 marca 2017 r., IV CZ 130/16, z dnia 29 września 2017 r., V CZ 61/17, z dnia 8 listopada 2018 r., II CZ 49/18, z dnia 25 lipca 2019 r,, I CZ 55/19, z dnia 13 listopada 2019 r., IV CZ 91/19 i dnia 24 stycznia 2020 r., V CZ 3/20). Taka sytuacja z oczywistych względów nie mogła zostać zaakceptowana, co z kolei uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia w tym zakresie, podjęcie postępowania w tym zakresie w trybie procesowym i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

We wniosku z dnia 16 maja 2019r. wnioskodawczyni wskazała, że domaga się rozliczenia spłaconego kredytu w wysokości 21.344,89 zł, przy czym z tego tytułu żądała zasądzenia na swoją rzecz połowy tej kwoty tj. 10.672,45 zł oraz z tytułu spłaconego czynszu 10.340 zł, przy czym żądała zasądzenia całej tej kwoty, a to z uwagi na fakt, że została pozbawiona możliwości korzystania z lokalu, za który czynsz był płacony. Na poparcie swych twierdzeń wnioskodawczyni dołączyła m.in. umowę cesji wierzytelności z dnia 24 kwietnia 2019r. (k. 58), między nią a T. P., na podstawie której nabyła powyższe wierzytelności. Wprawdzie objęta nią kwota 31084,84 zł, jest odmienna od kwoty wskazanej na stronie 7 wniosku i stronie pierwszej wniosku z dnia 16 maja 2019r. (żądanie zawarte w punkcie IV.), niemniej jednak nie leży w gestii sądu odwoławczego zobowiązanie do precyzowania żądań wniosku inicjującego postępowanie. Sąd związany jest zaś żądaniami strony wyartykułowanymi w piśmie procesowym. Wprawdzie w piśmie z dnia 21 lipca 2022r. pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o „ustalenie, że wnioskodawczyni poczyniła nakład z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie 35.584,84 zł”, jednakże pismo to nie zawiera żadnego uzasadnienia, wskazania żadnych okoliczności faktycznych, nie sposób więc na jego podstawie wywodzić, jaka część tej kwoty jest żądana do zwrotu jako nabyta na podstawie cesji od T. P.. Nie doszło też do żadnej innej modyfikacji wniosku w sposób wymagany przepisami postępowania. Mając to na uwadze sąd okręgowy wyłączył do rozpoznania w postępowaniu procesowym żądanie P. R. zasądzenia na jej rzecz kwoty 21.012,45 zł, na którą składały się nabyte w drodze cesji od T. P. kwota 10.340 zł z tytułu spłaconego przez nią czynszu oraz kwota 10.672,45 zł jako połowa spłaconego przez T. P. kredytu.

Mając to na względzie sąd okręgowy uchylił punkt VI postanowienia sądu rejonowego w zakresie żądań wnioskodawczyni zgłoszonych we wniosku z dnia 16 maja 2019 r. dotyczących zasądzenia łącznej kwoty 21.012,45 zł i przekazał sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu procesowym.

Jedynym skutecznie zgłoszonym w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji i podlegającym rozliczeniu między stronami było żądanie dotyczące kwoty 600,05 zł, którą wnioskodawczyni wpłaciła dnia 7 maja 2019 r. na rachunek bankowy nr (...) tytułem spłaty kredytu zaciągniętego wspólnie w czasie małżeństwa na zakup mieszkania przy ul. (...) (k. 24 akt). Zapłata została dokonana na konto bankowe, którego numer jest tożsamy z numerem jaki wskazano w harmonogramie spłaty kredytu (k. 54 – 57 akt), przy czym uczestnik w piśmie złożonym w dnia 6 grudnia 2025r. (k. 619 akt) sprecyzował, że zawarte w odpowiedzi na wniosek przyznanie dokonania tej płatności (dwukrotne wpłaty- k. 132) dotyczyło płatności udokumentowanej na k. 24 akt, której nie kwestionuje. Tym samym kwota ta podlegała rozliczeniu jako wykazana w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i w tym zakresie punkt VI postanowienia sądu rejonowego podlegał zmianie. Stąd też sąd odwoławczy zasądził na rzecz wnioskodawczyni od uczestnika połowę tej kwoty, o czym orzekł w punkcie 2c) postanowienia.

W zakresie z kolei roszczeń zgłoszonych przez wnioskodawczynię po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym sąd odwoławczy wskazuje, że w apelacji z dnia 25 czerwca 2025 r. zgłosiła ona do rozliczenia w tym postępowaniu wydatki poniesione przez wnioskodawczynię z jej majątku osobistego na majątek wspólny, w tym:

1. 56.570 zł - zapłacone raty kredytu w okresie od stycznia 2020 r. do 2 maja 2025 r.,

2. 700 zł czynsz za lokal wchodzący w skład majątku wspólnego (wpłaty 19 maja 2021 r., 9 maja 2025 r., 14 czerwca 2025 r.),

3. 8.117 zł spłata zadłużenia do (...) w P. związanego z lokalem wchodzącym w skład majątku wspólnego.

Większość tych wydatków, w zakresie rat kredytu zapłaconych w okresie od stycznia 2020 r. do 10 marca 2025 r. (data zamknięcia rozprawy przed sądem pierwszej instancji) i czynszu uiszczonego dnia 19 maja 2021r. wnioskodawczyni z uwagi na datę płatności poszczególności wydatków poniosła już w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Roszczenia z tego tytułu nie zostały przez nią zgłoszone przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, toteż na podstawie art. 618 i 383 k.p.c. podlegały pominięciu. W świetle bowiem art. 45 § 1 k.r.o. żądanie zwrotu nakładów poniesionych z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek wspólny jest żądaniem procesowym, co zresztą wyjaśniono już wyżej, a takie roszczenie nie zostało skutecznie zgłoszone przed sądem pierwszej instancji. Zgłoszenie roszczenia w tym zakresie dopiero w apelacji wbrew stanowisku skarżącej było oczywiście niedopuszczalne z uwagi na wynikający z art. 383 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. zakaz rozszerzania wniosku i występowania z nowymi roszczeniami w postępowaniu apelacyjnym. Zgłoszenie żądania zwrotu nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny jest możliwe wyłącznie, gdy zostało zgłoszone w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 października 1997 r., II CKN 395/97). Wyjątek w tym zakresie dotyczy jedynie takich roszczeń z tytułu zwrotu poniesionych nakładów i wydatków, które powstały pomiędzy datą wydania orzeczenia przez sąd pierwszej instancji (datą zamknięcia rozprawy) a datą orzekania przez sąd odwoławczy. Z powyższych względów sąd odwoławczy pominął wszystkie dowody, które wnioskodawczyni zaoferowała dopiero w postępowaniu apelacyjnym, zmierzając do wykazania wysokości wydatków niezgłoszonych przez sąd rejonowym, a które ponieść miała do dnia 10 marca 2025 r., o czym sąd orzekł postanowieniem wydanym w toku rozprawy w dniu 9 stycznia 2026r.

Fakt, że poprzedni pełnomocnik wnioskodawczyni dopuścił się zaniedbań w należytym reprezentowaniu wnioskodawczyni i nie zgłosił roszczeń na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, nie mógł mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność, że zmienił się pełnomocnik wnioskodawczyni w toku postępowania żadną miarą nie powodowała uchylenia ograniczeń wynikających art. 383 k.p.c. i nie skutkowała dla wnioskodawczyni otwarciem na nowo terminów do zgłoszenia roszczeń procesowych, które winna była zgłosić już przed sądem pierwszej instancji. Może natomiast podstawę do formułowania roszczeń odszkodowawczych względem pełnomocnika, który w jej ocenie nienależycie ją reprezentował przed sądem rejonowym.

Z uwagi na powyższe, rozliczeniu przed sądem drugiej instancji mogły podlegać jedynie takie nakłady i wydatki, które wnioskodawczyni poniosła po zamknięciu rozprawy przed sądem pierwszej instancji, tj. po dniu 10 marca 2025 r..

W zakresie zgłoszonych w apelacji i następnie w pismach z dnia 5 listopada 2025 r. (k. 531 – 534 akt) i dnia 5 grudnia 2025 r. (k. 593 – 596 akt) roszczeń związanych ze spłatą kredytu po 10 marca 2025 r. sąd odwoławczy zauważył, że z zaświadczenia(...) Bank z dnia 18 kwietnia 2025 r. wynika jedynie, że wnioskodawczyni ma rachunek nr (...) i z niego dokonała przelewów w okresie 15 września 2016 r. – 17 kwietnia 2025 r. na rachunek nr (...) (k. 482 – 488 akt). Ten ostatni rachunek nie jest rachunkiem do obsługi kredytu, bwoiem ten ma nr (...) wedle umowy kredytowej k. 546 akt. Dokument ten dowodzić może więc co najwyżej, że wnioskodawczyni przekazywała jakieś środki pieniężne pomiędzy swoimi kontami, w tym 1.000 zł dnia 14 marca 2025 r., 800 zł dnia 2 kwietnia 2025 r. i 200 zł dnia 3 kwietnia 2025 r. (k. 488 akt). Tożsamy wniosek wysnuć można jeżeli chodzi o potwierdzenia przelewów z rachunku wnioskodawczyni nr (...) na rachunek bankowy nr (...) (k. 489 – 491 akt), które wskazują jedynie, że dokonała przesunięcia środków między tymi rachunkami w dniu 27 maja 2025 r. w kwocie 300 zł (k. 489 akt) i w dniu 13 maja 2025 r. w kwocie 200 zł (k. 490 akt), nadto w dniu 2 maja 2025 r. w kwocie 900 zł (k. 491 akt). Z kolei z potwierdzenia przelewów (k. 537 – 539 akt) można wyprowadzić jedynie wniosek, że w okresie 2 maja 2025 r. – 9 października 2025 r. przekazała pomiędzy swoimi rachunkami łączną kwotę 4.708 zł. Potwierdzenie przelewu z dnia 20 listopada 2025 r. także wskazywało jedynie, że z rachunku bankowego nr (...) wnioskodawczyni na inny swój rachunek nr (...) przekazała kwoty 820 zł (k. 597 akt) i 30 zł (k. 598 akt). Na podstawie tych dokumentów niemożliwe było jednak ustalenie, co następczo z tymi środkami robiła wnioskodawczyni, w szczególności, aby rzeczywiście przekazywane były one na spłatę kredytu, a jeżeli tak, to w jakim zakresie.

Nawet do apelacji wnioskodawczyni nie przedłożyła dokumentu, z którego by wynikało, ile faktycznie kredytu zostało spłacone. Harmonogram spłaty kredytu (k. 54 – 57 i k. 480 akt) żadną miarą nie dowodzi, że raty kredytu faktycznie zostały zapłacone. Także zrzut ekranu ze strony banku, że niespłacony kredyt hipotetyczny wynosi 20.852,67 zł (k. 481 akt) nie pozwala ustalić, ile rat kredytowych zostało zapłacone, kto je zapłacił i kiedy. Nie dołączyła do apelacji wyciągu z rachunku bankowego, z którego pobrane miałoby zostać raty kredytu w sytuacji, gdy z umowy o kredyt mieszkaniowy nr (...) z dnia 29 maja 2012 r. wynika, że rachunkiem do obsługi kredytu jest rachunek bankowy nr (...). Do apelacji skarżąca nie załączyła jednak informacji z banku, z której by wynikało, że rachunek bankowy na który wnioskodawczyni dokonywała przelewów nr (...) był istotnie rachunkiem, z którego były następnie pobierane raty kredytowe przez bank i ile w sumie zostało spłacone.

Na wszystkie powyższe okoliczności Przewodnicząca zwróciła stronom uwagę podczas rozprawy w dniu 14 listopada 2015r. Dopiero wraz z pismem z dnia 2 grudnia 2025 r. wnioskodawczyni przedłożyła historię rachunku nr (...) na który wpłacała środki na spłatę kredytu (k. 602 – 603 akt), a który pozwalał na ustalenie, że bank ze środków wnioskodawczyni na poczet spłaty kredytu pobrał: dnia 3 kwietnia 2025 r. – 909,05 zł, dnia 5 maja 2025 r. – 909,17 zł, dnia 17 czerwca 2025 r. – 876,71 zł, dnia 8 lipca 2025 r. – 946,80 zł, dnia 12 sierpnia 2025 r. – 904,56 zł, dnia 8 września 2025 r. dnia 903,36 zł, dnia 13 października 2025 r. – 904,23 zł, dnia 17 listopada 2025 r. – 949,05 zł i dnia 20 listopada 2025 r. – 945,93 zł. Łącznie zatem po dniu 10 marca 2025 r. wnioskodawczyni poniosła z majątku osobistego wydatek na spłatę wspólnego zobowiązania tytułem uiszczonych rat kredytu kwotę 8.248,86 zł i taką należność należało rozliczyć między stronami w postępowaniu apelacyjnym.

Zasadniczo rozliczeniu podlegały również uiszczone przez wnioskodawczynię po dniu 10 marca 2025 r. z jej majątku wspólnego należności czynszowe związane z mieszkaniem przy ul(...). Na podstawie potwierdzeń przelewu z rachunku bankowego nr (...) możliwe bowiem było ustalenie, że wnioskodawczyni przekazała na rachunek bankowy nr (...) prowadzony do rozliczania opłat lokalowych dnia 9 maja 2025 r. kwotę 300 zł, a dnia 15 czerwca 2025 r. kwotę 300 zł (k. 497 -498 akt). Roszczenie podlegało więc uwzględnieniu w zakresie kwoty 600 zł, a nie jak wnosiła w apelacji skarżąca w kwocie 700 zł. Dalej na podstawie przedłożonych dokumentów możliwe było uznanie za wykazane, że w okresie 8 lipca 2025 r. – 17 października 2025 r. uiściła opłaty związane z lokalem w zakresie kwoty 1.200 zł (k. 540 - 541 akt) i dnia 19 listopada 2025 r. w kwocie 300 zł (k. 599 akt), zatem łącznie 2.100 zł. Wszystkie te należności sąd odwoławczy rozliczył jako wykazane co do zasady i wysokości. Myli się bowiem uczestnik twierdząc, że skoro wnioskodawczyni nie zaskarżyła postanowienia sądu rejonowego w części przyznającej jej w ramach podziału majątku wspólnego prawo do lokalu przy (...), to stało się ono w zakresie punkt II. prawomocne i nie był on już zobowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, który odtąd nie był jego własnością. Zgodnie z art. 624 k.p.c. przejście na współwłaściciela własności przyznanej mu całej rzeczy następuje z chwilą uprawomocnienia się konstytutywnego postanowienia sądu, którym ten składnik majątkowy został mu przyznany (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 września 2002 r., II CK 21/02, wyroku z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CK 48/05 i postanowieniu z dnia 17 marca 2011 r., IV CSK 366/10). Do uprawomocnienia się postanowienia w części, w jakiej orzeczono o sposobie podziału majątku wspólnego nie doszło do czasu wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia w sprawie, gdyż jak już wyjaśniono na wstępie, rozstrzygnięcia dotyczące ustalenie składu i wartości majątku wspólnego, sposobu podziału i zasądzenia spłat, są wzajemnie warunkowane i integralnie ze sobą związane. Skoro wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie sądu pierwszej instancji w części ustalającej wysokość spłaty z tytułu podziału majątku, to nie doszło do uprawomocnienia się integralnie związanego z tym rozstrzygnięciem orzeczenia w części przesądzającej również o tym, w jaki sposób ma nastąpić podział majątku wspólnego. Powyższa konstatacja w realiach rozpatrywanej sprawy była uzasadniona tym bardziej, iż sąd rejonowy w swoim postanowieniu orzekł błędnie o podziale prawa własności lokalu (to jest prawa, które stronom w ogóle nie przysługiwało), a nie prawa które stronom rzeczywiście przysługiwało, tj. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W istocie więc faktycznie wchodzące w skład majątku wspólnego ograniczone prawo rzeczowe do przedmiotowego lokalu nie zostało przez sąd przyznane na rzecz wnioskodawczyni i nastąpiło to dopiero na skutek wydania orzeczenia w sprawie przez sąd odwoławczy. W konsekwencji uczestnik do czas wydania orzeczenia przez sąd drugiej instancji, nadal był współwłaścicielem lokalu przy ul. (...) zobowiązanym do partycypowania w kosztach jego utrzymania na równi z wnioskodawczynią.

Wreszcie rozliczeniu w postępowaniu apelacyjnym podlegało wedle sądu okręgowego spłacone przez wnioskodawczynię zadłużenie wobec (...) w P. związane ze wspólnym lokalem przy ul. (...) w P.. Z pisma (...) z dnia 18 kwietnia 2025 r. wynika, że egzekwuje ona od właścicieli lokalu następujące zaległości: w sprawie II Nc 852/21 w kwocie 14.674,17 zł, w sprawie III Nc 1293/22 w kwocie 6.687,33 zł, w sprawie II C 472/24 (oznaczenie spółdzielni (...)) w kwocie 17.947,58 zł oraz w sprawie (...) (oznaczenie spółdzielni) w kwocie 6.414,31 zł (k. 499 akt). Kartoteka lokalu za lata 2016 – 2025 (k. 492-496 akt) wskazuje z kolei, że apelująca na poczet zadłużenia związanego ze wspólnym lokalem dnia 15 kwietnia 2025 r. wpłaciła 5.689,09 zł do sprawy (...) (k. 496v. akt) i ta należność podlegała rozliczeniu. Podobnie jak dalsze wpłaty wnioskodawczyni, gdyż po dniu 10 marca 2025 r. wnioskodawczyni z tytułu zadłużenia wpłaciła na rachunek spółdzielni kwotę 1.200 zł tytułem zadłużenia w sprawach (...) i (...) (k. 542 – 543 akt), nadto do komornika G. Ł. w związku ze sprawami Km (...) i Km (...) kwotę 2.779,36 zł (k. 544- 545 akt). Dokonane przez nią płatności niewątpliwie stanowiły spłatę wspólnego zadłużenia związanego ze spornym lokalem, albowiem sprawa KM (...) toczyła się na podstawie nakazu zapłaty z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt III Nc 1293/22 (k. 561 akt), wydanego w sprawie z powództwa (...) w P. przeciwko wnioskodawczyni i uczestnikowi na kwotę 4.026,73 zł (k. 563 akt). Z kolei postępowanie Km (...) toczyło się na podstawie nakazu zapłaty z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt II Nc 852/21 (k. 564 akt), a ten nakaz zapłaty wydany został w sprawie z powództwa (...) w P. przeciwko byłym obecnie małżonkom na kwotę 7.930,42 zł (k. 567 akt). Ponadto w ramach zapłaty zaległego czynszu zasądzonego wyrokami oraz nakazami zapłaty wnioskodawczyni wykazała za pomocą historii rachunku bankowego nr (...), że zapłaciła ona dnia 17 listopada 2025 r. w sprawie (...) kwotę 200 zł oraz w sprawie (...) kwotę 200 zł (k. 600 akt), z kolei dnia 10 listopada 2025 r. w sprawie Km (...) kwotę 200 zł oraz w sprawie Km (...) kwotę 200 zł (k. 601 akt). Sumarycznie wpłaty wnioskodawczyni dokonane na poczet spłaty zadłużenia czynszowego wobec spółdzielni wyniosły więc 10.468,45 zł i należność ta podlegała rozliczeniu w tym postępowaniu.

Uwzględniając wszystko powyższe sąd okręgowy finalnie ustalił w punkcie 3. sentencji postanowienia, że wnioskodawczyni w toku postępowania apelacyjnego poczyniła ze swego majątku osobistego wydatki na majątek wspólny w łącznej kwocie 20.817,31 zł (zapłacone raty kredytu 8.248,86 zł + zapłacony czynsz 2.100 zł + spłacone zadłużenie wobec spółdzielni 10.468,45 zł) i tytułem ich rozliczenia zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 10.408.65 zł (1/2 z 20.817,31 zł), oddalając dalej idące żądania wnioskodawczyni zgłoszone w toku postępowania apelacyjnego w punkcie 4. sentencji postanowienia.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w punkcie 5. sentencji postanowienia zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c., w myśl którego, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Podzielając stanowisko, że w sprawach działowych (dział spadku, podział majątku wspólnego, zniesienie współwłasności) sprzeczność interesów o której mowa w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. nie występuje między zainteresowanymi, nawet wtedy, gdy wskazują różne sposoby podziału tego majątku i zgłaszają w tym zakresie odmienne wnioski, albowiem jego wynik prowadzi zgodnie z interesem uczestników do wyjścia ze wspólności składników majątkowych i uregulowania wzajemnych stosunków majątkowych (tak Sąd Najwyższy w postanowieniach: z 3 lutego 2012 r., I CZ 133/11 z 6 czerwca 2012 r., IV CZ 13/12, z 9 maja 2013 r., II CZ 28/13 i 23 października 2013 r., IV CZ 74/13), sąd okręgowy przyjął, że wnioskodawczyni i uczestnik w tym samym stopniu zainteresowani byli podziałem ich majątku wspólnego. Brak było zatem podstaw do odstąpienia od wyrażonej w art. 520 § 1 k.p.c. podstawowej reguły orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego, toteż sąd ustalił, że uczestnicy ponoszą we własnym zakresie ponieść koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.

Uczestnik był reprezentowany w postępowaniu apelacyjnym przez pełnomocnika z urzędu adw. G. P., która wniosła o przyznanie jej kosztów zastępstwa i oświadczyła, że nie zostały one opłacone w żadnej części. Stąd tez sąd okręgowy przyznał na jej rzecz od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie należne wynagrodzenie za moc prawną świadczoną uczestnikowi w postępowaniu apelacyjnym. W związku z tym punkcie 6. sentencji postanowienia przyznano pełnomocnikowi uczestnika z urzędu tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej uczestnikowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym kwotę 3.321 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalona została na poziome 50 % stawki minimalnej właściwej dla wartości udziału uczestnika w majątku wspólnym w myśl § 10 ust. 1 pkt 8 z § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763), tj. na kwotę 2.700 zł. Kwota ta zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia podwyższona została o wartość podatku od towarów i usług (23 %), co ostatecznie dało kwotę 3.321 zł.

sędzia Monika Rabiega

(...)

(...)

1. (...)

2. (...)

3. (...)

4. (...)

Hasła tematyczne: Podział majątku wspólnego

239 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 5 lutego 2026 r.
  2. Po 62 dniach trafia do portalu połowa orzeczeń
  3. Portal: 2 października 2026 r. W serwisie od 13 października 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.