Sąd oddalił apelację banku w sprawie frankowego kredytu, bank zapłaci 1800 zł kosztów

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy w Kamieniu Pomorskim w sprawie z powództwa K. X. przeciwko Bankowi (...) Akcyjnej w L. o zapłatę (sygn. akt I C 73/23):

1. zasądził od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej w L. na rzecz K. X. 45 331,21 zł z odsetkami ustawowymi od 3 września 2022 roku do dnia zapłaty;

2. zasądził od pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej w L. na rzecz K. X. 4 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia niniejszego wyroku do dnia zapłaty i oddala żądanie w zakresie kosztów procesu w pozostałym zakresie;

3. pobrał do pozwanego Banku (...) Spółki Akcyjnej w L. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kamieniu Pomorskim 3 263,94 zł tytułem zwrotu tymczasowo poniesionych wydatków.

Sąd rejonowy oparł powyższy wyrok na ustaleniach faktycznych oraz rozważaniach prawnych przedstawionych w sporządzonym do niego pisemnym uzasadnieniu znajdującym się na k. 416 - 423 akt sprawy, które sąd okręgowy czyni integralną częścią niniejszego uzasadnienia bez konieczności ich ponownego przytaczania.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł pozwany bank, zaskarżając wyrok sądu rejonowego w całości, zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 247 k.p.c., art. 278 k.p.c. i art. 299 k.p.c., poprzez dokonanie dowolnego, a nie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj.:

i.

pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego niniejszej sprawy części okoliczności wynikających z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w postaci: wniosku kredytowego nr (...) podpisanego przez Stronę powodową (dalej jako: „Wniosek kredytowy”), Umowy Kredytu Hipotecznego Nr (...) z dnia 23 marca 2005 r. wraz z załącznikami: Wnioskiem o Wypłatę Kredytu, Harmonogramem Wypłaty Kredytu oraz Warunkami Wypłaty, Zabezpieczeniem spłaty kredytu w okresie ubezpieczenia niskiego udziału własnego orz w okresie ubezpieczenia spłaty kredytu w okresie przejściowym, Pełnomocnictwem, dokumentem: Inne Prawa i Zobowiązania Stron Umowy, Oświadczeniem o Poddaniu się Egzekucji (dalej: „Umowa Kredytu”), Załącznika nr 7 do Umowy Kredytu (dalej jako: „Załącznik nr 7”), Zaświadczenia przedstawiającego historię wypłat i spłat kredytu, Regulaminu kredytowania osób fizycznych w (...) SA, Tabeli prowizji i opłat bankowych, Potwierdzenia wykonania dyspozycji, Wydruku ze zrzutu ekranu strony internetowej Pozwanego w przedmiocie publikowania kursu kupna/sprzedaży walut (dalej jako: „Wydruk ze strony internetowej Pozwanego”), na których to dokumentach Sąd I Instancji oparł się, ustalając stan faktyczny, a które to dokumenty pozwalały ustalić zakres przekazanych Stronie Powodowej informacji dotyczących mechanizmów zawartych w Umowie Kredytu oraz ryzyk wynikających z zawarcia tego rodzaju umowy, a także, że Strona Powodowa miała możliwość indywidualnej negocjacji postanowień Umowy Kredytu zarówno przed jej zawarciem, jak i w trakcie jej wykonywania oraz że takich indywidualnych uzgodnień dokonała, a zawarcie Umowy Kredytu było wyrazem jej swobodnej i świadomej decyzji;

ii.

wyciągnięcie z opinii biegłego sądowego z zakresu bankowości, rachunkowości i finansów przy Sądzie Okręgowym w Szczecinie E. R. z dnia 26 czerwca 2024 r. (dalej jako: „Opinia biegłego”) niewłaściwych wniosków, poprzez uznanie przez Sąd Rejonowy, że dowód ten upewnił Sąd o licznych i istotnych wadach umowy w kontekście uzasadnionego interesu Powoda jako klienta Banku, w sytuacji gdy z dowodu z Opinii biegłego wynika, że Pozwany w sposób prawidłowy rozliczał zobowiązanie Strony Powodowej oraz że nie została ona rażąco pokrzywdzona wskutek zawarcia Umowy Kredytu;

iii.

wyciągnięcie z przesłuchania Strony Powodowej niewłaściwych wniosków, dotyczących procesu zawierania Umowy Kredytu, w tym przebiegu prezentacji umowy i mechanizmów w niej zawartych oraz związanych z jej zawarciem ryzyk, w sytuacji gdy zeznania Strony Powodowej w znacznej części korespondują z treścią dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i potwierdzają, że Strona Powodowa została zapoznana ze sposobem rozliczania jej zobowiązania, nie miała wątpliwości co do rodzaju zaciągniętego kredytu, ani co do treści Umowy Kredytu, znała korzyści wynikające z wyboru kredytu denominowanego kursem CHF (w punkcie 2.1. uzasadnienia apelacji Pozwany dokonał oznaczenia części zapisów rozprawy z dnia 9 listopada 2023 r., dotyczących faktów wykazanych dowodem z przesłuchania Strony Powodowej);

a w konsekwencji tych naruszeń błędne przyjęcie (niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy), że:

a) Pozwany nie wywiązał się w sposób prawidłowy z obowiązku informacyjnego (w tym dotyczącym ryzyka kursowego oraz konsekwencji z nim związanych) dotyczącego kredytu denominowanego kursem CHF względem Strony Powodowej;

b) Pozwany zachęcał Stronę Powodową do zaciągnięcia kredytu denominowanego kursem CHF;

c) Pozwany zapewniał Stronę Powodową, że kurs CHF jest walutą bardzo stabilną, a ryzyko kursowe jest niewielkie;

d) Pozwany nie przedstawił Stronie Powodowej symulacji związanych z rozliczaniem kredytu;

e) Pozwany mógł w sposób jednostronny i nieograniczony kształtować wysokość zobowiązania Strony Powodowej;

f) Strona Powodowa nie znała wysokości zaciągniętego zobowiązania, wysokości poszczególnych rat i wysokości całkowitego kosztu kredytu

g) Umowa Kredytu nie określa jakie kursy zostaną zastosowane do rozliczania kredytu;

h) Pozwany w sposób jednostronny i dowolny ustalał kursy kupna/sprzedaży CHF;

i) Strona Powodowa nie miała możliwości negocjacji postanowień Umowy Kredytu;

j) Strona Powodowa nie była w stanie samodzielnie oszacować konsekwencji ekonomicznych wynikających z zaciągniętego zobowiązania;

k) postanowienia dotyczące przeliczeń należności kredytowych w których zastosowane są dwa różne kursy waluty - tj. kurs kupna i sprzedaży są krzywdzące dla Strony Powodowej, a Pozwany uzyskiwał dodatkowe, ukryte wynagrodzenie;

l) postanowienia Umowy Kredytu są niejednoznaczne;

m) postanowienia Umowy Kredytu naruszają równorzędność stron umowy;

n) postanowienia Umowy Kredytu są sprzeczne z dobrymi obyczajami, rażąco naruszają interesy Strony Powodowej;

w sytuacji gdy Sąd I Instancji powinien ustalić, że:

-

Pozwany wywiązał się w sposób prawidłowy z obowiązku informacyjnego (w tym dotyczącym ryzyka kursowego oraz konsekwencji z nim związanych) dotyczącego kredytu denominowanego kursem CHF względem Strony Powodowej;

-

Pozwany nie zapewniał Strony Powodowej, że kurs CHF jest walutą bardzo stabilną, a ryzyko kursowe jest niewielkie;

-

Pozwany przedstawił Stronie Powodowej symulacje związane z rozliczaniem kredytu;

-

Pozwany nie kształtował wysokości zobowiązania Strony Powodowej w sposób jednostronny i nieograniczony;

-

Strona Powodowa znała wysokość zaciągniętego zobowiązania, wysokość poszczególnych rat i wysokość całkowitego kosztu kredytu;

-

Umowa Kredytu określa jakie kursy zostaną zastosowane do rozliczania kredytu;

-

Pozwany nie ustalał w sposób jednostronny i dowolny kursów kupna/sprzedaży CHF;

-

Strona Powodowa miała możliwość negocjacji postanowień Umowy Kredytu;

-

Strona Powodowa była w stanie samodzielnie oszacować konsekwencje ekonomiczne wynikające z zaciągniętego zobowiązania;

-

postanowienia dotyczące przeliczeń należności kredytowych w których zastosowane są dwa różne kursy waluty - tj. kurs kupna i sprzedaży nie są krzywdzące dla Strony Powodowej, zaś ich zastosowanie ma swoje uzasadnienie ekonomiczne;

-

postanowienia Umowy Kredytu są jednoznaczne;

-

strony Umowy Kredytu były traktowane równoprawnie;

-

postanowienia Umowy Kredytu nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami, nie naruszają w sposób rażący interesów Strony Powodowej;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 235

(

2) § 2 k.p.c. w zw. z art. 243

(

2 )k.p.c., poprzez wybiórcze rozważenie materiału dowodowego i faktyczne pominięcie przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie części dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie w postaci: Raportu Komisji Nadzoru Finansowego: „Ocena wpływu na sytuację sektora bankowego i polskiej gospodarki propozycji przewalutowania kredytów mieszkaniowych udzielonych w CHF na PLN według kursu z dnia udzielenia kredytu” (dalej jako: „Raport KNF”), Pisma Komisji Nadzoru Finansowego z 31 maja 2017 r. (dalej jako: „Pismo KNF”) oraz Pisemnego oświadczenia pracownika Pozwanego – E. M., w sytuacji gdy dokumenty te nie zostały pominięte postanowieniem Sądu, a tym samym stanowiły dowody w niniejszej sprawie, a w konsekwencji tego naruszenia brak wszechstronnego ustalenia okoliczności niniejszej sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, a tym samym błędne przyjęcie (niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy), że:

a) Pozwany mógł w sposób jednostronny i nieograniczony kształtować wysokość zobowiązania Strony Powodowej;

b) Pozwany w sposób jednostronny i dowolny ustalał kursy kupna/sprzedaży CHF;

c) postanowienia dotyczące przeliczeń należności kredytowych w których zastosowane są dwa różne kursy waluty - tj. kurs kupna i sprzedaży są krzywdzące dla Strony Powodowej, a Pozwany uzyskiwał dodatkowe, ukryte wynagrodzenie;

d) kwestionowane postanowienia Umowy Kredytu naruszają równorzędność stron;

e) kwestionowane postanowienia Umowy Kredytu kształtują prawa i obowiązki Strony Powodowej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy jako konsumenta;

w sytuacji gdy Sąd I Instancji powinien ustalić, że:

-

Pozwany nie kształtował wysokości zobowiązania Strony Powodowej w sposób jednostronny i nieograniczony;

-

Pozwany nie ustalał w sposób jednostronny i dowolny kursów kupna/sprzedaży CHF;

-

postanowienia dotyczące przeliczeń należności kredytowych w których zastosowane są dwa różne kursy waluty - tj. kurs kupna i sprzedaży nie są krzywdzące dla Strony Powodowej, zaś ich zastosowanie ma swoje uzasadnienie ekonomiczne;

-

kwestionowane postanowienia Umowy Kredytu nie naruszają równorzędności stron;

-

kwestionowane postanowienia Umowy Kredytu nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami i nie naruszają rażąco interesów Strony Powodowej jako konsumenta;

3) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 385

1 k.c., art. 385

2 k.c. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej: „Dyrektywa Rady 93/13/EWG”) w zw. z art. 58 § 1 k.c., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że:

a) postanowienia Umowy Kredytu nie zostały indywidualnie uzgodnione, a Pozwany w procesie kontraktowania posługiwał się wzorcem, w sytuacji gdy posługiwanie się wzorem nie wyklucza możliwości indywidualnego uzgadniania postanowień umownych, co miało miejsce w niniejszej sprawie i na co wskazują załączone do sprawy dokumenty;

b) postanowienia Umowy Kredytu są niejednoznaczne, nierównomiernie rozkładają prawa i obowiązki między stronami umowy, przyznają Pozwanemu prawo dowolnego kształtowania kursu CHF, a tym samym prawo dowolnego kształtowania treści stosunku prawego kredytu i zobowiązań Strony Powodowej, obciążają Stronę Powodową ryzykiem kursowym oraz naruszają równorzędność stron umowy i w efekcie kształtują prawa i obowiązki Strony Powodowej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy, w sytuacji, gdy postanowienia Umowy Kredytu dotyczące określenia kursów walut wykluczały dowolność Pozwanego w ich ustalaniu, a tym samym swobodę Pozwanego w kształtowaniu zobowiązania Strony Powodowej, zaś postanowienia Umowy Kredytu ryzykami obciążają obie strony, które traktowane są równoprawnie, wobec czego nie można mówić o jakimkolwiek naruszeniu interesów Strony Powodowej w niniejszej sprawie;

c) sposób ustalania kursu kupna/sprzedaży franka szwajcarskiego (CHF) wskazany w Tabeli kursów walut Banku cechuje się jednostronnością i nie jest oparty na żadnych obiektywnych kryteriach;

d) Pozwany nie poinformował Strony Powodowej w sposób dostateczny o ryzyku walutowym związanym z zawarciem umowy kredytu denominowanego do waluty CHF;

e) klauzula denominacyjna (§ 2 ust. 1 Umowy Kredytu) może być poddana kontroli w zakresie abuzywności z powołaniem na niedozwolony charakter klauzul kursowych pomimo, że klauzule denominacyjne stanowią postanowienia określające główne świadczenie stron, sformułowane w sposób jednoznaczny, nienaruszający dobrych obyczajów i interesów Strony Powodowej;

i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I Instancji, że kwestionowane przez Stronę Powodową postanowienia Umowy Kredytu stanowią postanowienia niedozwolone, których eliminacja skutkuje nieważnością tej umowy w całości;

4) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 385

1 § 1 i § 2 k.c. i art. 4 ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych ustaw (dalej: „Ustawa antyspreadowa”) przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wejście w życie Ustawy antyspreadowej nie doprowadziło do sanowania wad umów kredytu denominowanego kursem CHF, w sytuacji gdy prawidłowe zastosowanie ww. unormowań skutkować powinno przyjęciem, że uchwalenie ww. aktu normatywnego przekłada się na okoliczność, iż na dzień orzekania został usunięty abuzywny charakter postanowień umów kredytu denominowanego do waluty CHF, w tym spornych postanowień Umowy Kredytu;

5) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 385

1 § 1 i 2 zw. z art. 69 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (dalej: „Prawo bankowe”) w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich poprzez ich błędną wykładnię i zaniechanie uznania, że nawet przy założeniu niekorzystnej dla Pozwanego interpretacji, zgodnie z którą kwestionowane klauzule przeliczeniowe zostałyby uznane za nieważne albo bezskuteczne, ich wyeliminowanie nie skutkuje upadkiem całej Umowy Kredytu, ponieważ ta może być rozliczona jako Umowa Kredytu walutowego CHF, na mocy której Strona Powodowa jest zobowiązana do zwrotu Pozwanemu kwoty wskazanej w umowie wraz z uzgodnionym oprocentowaniem, albowiem kwota kredytu została wyrażona w treści Umowy Kredytu wprost we frankach szwajcarskich;

6) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., polegające na ich zastosowaniu oraz art. 411 pkt 1, 2, 4 k.c., polegające na ich niezastosowaniu i przyjęciu, że wszelkie kwoty świadczone przez Stronę Powodową na rzecz Pozwanego tytułem wykonania Umowy Kredytu stanowią świadczenie nienależne, pomimo, że świadczenia Strony Powodowej znajdowały swoją podstawę w tej umowie, a ponadto nie wystąpiły przesłanki do uznania, że świadczenia Strony Powodowej są nienależne;

7) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 409 k.c. polegające na jego niezastosowaniu i przyjęciu, że:

a) Pozwany jest obecnie wzbogacony, podczas gdy Pozwany w związku z Umową Kredytu musiał liczyć się z szeregiem wydatków, począwszy od konieczności przekazania Stronie Powodowej kwoty kapitału, skończywszy na ponoszeniu kosztów zabezpieczenia ryzyk związanych z udzieleniem kredytu;

b) Pozwany powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu wzbogacenia w momencie zużycia korzyści, podczas gdy Pozwany stoi konsekwentnie na stanowisku, że Umowa Kredytu jest ważna i skuteczna i wiąże strony, toteż brak było podstaw do jakichkolwiek założeń co do braku przysporzeń pomiędzy stronami czy też obowiązku ich zwrotu;

8) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 k.c. przez jego niezastosowanie i zaniechanie przyjęcia, że roszczenie Strony Powodowej może zostać zakwalifikowane jako nadużycie prawa, podczas gdy korzystanie przez Stronę Powodową z prawa do kwestionowania Umowy Kredytu na wiele lat po rozwiązaniu Umowy Kredytu na skutek jej spłaty godzi w społeczno-gospodarcze przeznaczenie jej prawa, w tym także godzi w pewność obrotu gospodarczego;

9) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że roszczenia konsumenta z tytułu umowy kredytu, która okazała się przesłankowo nieważna/trwale bezskuteczna z uwagi na zawarte w umowie klauzule abuzywne, stają się wymagalne dzień po upływie terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty, nie zaś w momencie złożenia przez konsumenta na podstawie pouczenia udzielonego przez Sąd oświadczenia o zgodzie na upadek umowy i potwierdzeniu posiadania świadomości ryzyk związanych z upadkiem umowy, w konsekwencji czego Sąd I instancji błędnie oznaczył termin rozpoczęcia naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty zasądzonej w punkcie 1. sentencji Zaskarżonego Wyroku, podczas gdy Strona Powodowa do zamknięcia rozprawy nie złożyła, po uprzednim pouczeniu jej przez Sąd, oświadczenia o zgodzie na upadek umowy i potwierdzeniu posiadania świadomości ryzyk związanych z upadkiem umowy, co winno skutkować uznaniem, że roszczenia Strony Powodowej są niewymagalne.

Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżący wniósł o:

1) zmianę Zaskarżonego Wyroku w całości poprzez oddalenie powództwa w całości;

2) zasądzenie od Strony Powodowej na rzecz Pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego te odsetki do dnia zapłaty.

Ewentualnie, pozwany wniósł o:

3) uchylenie Zaskarżonego Wyroku w całości i przekazanie w całości sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kamieniu Pomorskim, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za obie instancje, wnosząc niniejszym o zasądzenie tych kosztów (w tym kosztów zastępstwa procesowego) od Strony Powodowej na rzecz Pozwanego według norm przepisanych, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego te odsetki do dnia zapłaty.

Skarżący wniósł nadto o przeprowadzenie rozprawy i rozpoznanie apelacji pozwanego na rozprawie.

Powyższe zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu apelacji.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów postępowania apelacyjnego, według norm przepisanych.

Sąd okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Z cytowanego wyżej przepisu wynika, iż sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach apelacji zakreślonej przez skarżącego. Powyższe nie oznacza, że sąd jest związany ustaleniami faktycznymi czy oceną prawną sądu pierwszej instancji, jeśli nie były przedmiotem zarzutów apelacji. Sąd okręgowy jest sądem merytorycznym, a przyjęta koncepcja apelacji pełnej (cum beneficio novorum) nakłada nań powinność merytorycznego rozpoznania sprawy po raz drugi i skontrolowania prawidłowości postępowania w pierwszej instancji, przy uwzględnieniu jedynie związania zarzutami naruszenia prawa procesowego przedstawionymi w apelacji (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 czerwca 2015 roku, V CSK 550/14; z dnia 25 listopada 2015 roku, IV CSK 55/15; z dnia 10 marca 2016 roku, III CSK 183/15 i dnia 6 października 2016 roku, III UK 270/15).

Realizując powyższy obowiązek sądu drugiej instancji i zważając, że nie wynika z niego konieczność osobnego omówienia w uzasadnieniu orzeczenia każdego argumentu apelacji, ale wystarczające jest odniesienie się do nich w sposób wskazujący, że zostały przez sąd drugiej instancji rozważone (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 24 marca 2010 roku, V CSK 296/09; z dnia 26 kwietnia 2012 roku, III CSK 300/11; z dnia 4 września 2014 roku, II CSK 478/13 i dnia 22 sierpnia 2018 roku, III UK 119/17), sąd odwoławczy dla usystematyzowania wywodów wskazuje, iż sąd rejonowy prawidłowo zgromadził w tym postępowaniu materiał dowodowy i w aspekcie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dokonał jego prawidłowej oceny, ustalając stan faktyczny odpowiadający treści tych dowodów.

Ocena ta była bowiem oparta na całokształcie okoliczności niniejszej sprawy, wynikała z zasad doświadczenia życiowego, a ocenie tej wbrew zarzutom strony apelującej nie sposób jest przypisać dowolności. W myśl art. 233 § 1 k.p.c., sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Z komentowanego wyżej przepisu, przy uwzględnieniu treści art. 327

1 § 1 k.p.c., wynikają nałożone na sąd orzekający obowiązek: po pierwsze - wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, po drugie - uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, po trzecie - skonkretyzowania okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności, po czwarte - wskazania jednoznacznego kryterium oraz argumentacji pozwalającej - wyższej instancji i skarżącemu - na weryfikację dokonanej oceny w przedmiocie uznania dowodu za wiarygodny bądź też jego zdyskwalifikowanie, po piąte - przytoczenia w uzasadnieniu orzeczenia dowodów, na których sąd się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00). Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący winien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniach z dnia: 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99 oraz z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99).

W okolicznościach niniejszej sprawy, w tym w świetle zarzutów apelacji, nie sposób uznać, aby doszło do naruszenia przez sąd pierwszej instancji normy prawnej zawartej w art. 233 § 1 k.p.c. Sąd rejonowy zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego ocenił widniejące w aktach dowody i na ich podstawie wyciągnął trafne wnioski co do okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Należy tutaj podkreślić, że dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. W badanej sprawie analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że sąd pierwszej instancji dokonał wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyprowadzając z niego ustalenia faktyczne, które nie pozostają w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zarzuty apelacji w tym zakresie miały charakter jedynie polemiczny.

W szczególności wbrew postulatom skarżącego nie budzi wątpliwości sądu odwoławczego poczyniona przez sąd okręgowy ocena dowodu z przesłuchania w charakterze strony powoda, a zatem osoby najlepiej zorientowanej co do okoliczności zawarcia spornej umowy. Powód w sposób szczegółowy, wyczerpujący, spójny wewnętrznie jak i z pozostałym ocenionym jako wiarygodny materiałem dowodowym przedstawił okoliczności towarzyszące zawarciu umowy z pozwanym bankiem. Zeznania te korespondowały w szczególności z pisemnymi zeznaniami pracownika banku E. P., która potwierdziła, iż klienci utwierdzani byli w przekonaniu o stabilności waluty CHF i o tym, że kredyt we frankach szwajcarskich jest produktem bezpiecznym. Wszystko powyższe utwierdza sąd w przekonaniu co do wiarygodności przedstawionych w przebiegu przesłuchania powoda informacji. Bank zaś nie przedstawił jakichkolwiek dowodów przeciwnych świadczących o tym, aby zeznania powoda należało uznać za niewiarygodne. Wskazać należy, że w ocenie sądu okręgowego dowód zaś z opinii biegłej z zakresu bankowości rachunkowości i finansów uznać należało w zasadzie za nieprzydatny w sprawie. Ocena postanowień umowy w kontekście ich abuzywności należy do sądu, zaś sposób wykonywania tych postanowień dla oceny ich zgodności z prawem jest irrelewantna. Wysokość zaś roszczenia została oparta o przedłożone rozliczenie.

Dalej odnotować należy, że fakty istotne dla rozstrzygnięcia wyznacza hipoteza normy prawa materialnego znajdująca zastosowanie w sprawie, także przesłanki domniemań prawnych i faktycznych oraz fakty pozwalające na ocenę wiarygodności oraz mocy dowodowej źródeł dowodowych (art. 227 k.p.c.) sąd ma możliwość pominięcia dowodów mających wykazać fakty nieistotne dla rozstrzygnięcia na podstawie art. 235

(

2) § 1 kpc, jeśli jednak tego nie uczyni, ostateczna weryfikacja zdatności dowodów dla ustalenia faktów istotnych następuje w fazie narady nad wyrokiem, czyli już w fazie po zamknięciu rozprawy. Dowody z dokumentów, na które powołuje się skarżący w zarzucie w pkt. 2 petitum apelacji, były bez znaczenia dla ustalenia, czy umowa stron była ważnie zawarta. Dokument prywatny w postaci oświadczenia pracownika banku M. C. stanowi dowód jedynie tego, że osoba, która złożyła na dokumencie tym podpis, złożyła oświadczenie o danej treści.

Podstawę prawną żądania pozwanego stanowiły przepisy art. 58 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.

Bezspornym w przedmiotowej sprawie było, iż w dniu 23 marca 2005 roku strony, to jest powód K. X. jako kredytobiorca zawarł z poprzednikiem pozwanego, (...) S.A. z siedzibą w J. umowę kredytu hipotecznego nr (...). Na podstawie wskazanej umowy pozwany bank udzielił powodowi kredytu denominowanego do CHF, w kwocie 40,594,20 CHF, która to kwota w przeliczeniu na złote polskie wyniosła łącznie 105.630,42 zł i w takiej walucie została wypłacona powodowi. Kredyt został udzielony na zakup lokalu mieszkalnego położonego w I. przy ul(...) (§ 2 umowy).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie budzi wątpliwości sądu okręgowego, że z przyjętej przez strony konstrukcji umowy kredytu wynika, iż w chwili zawarcia tejże umowy nie doszło do precyzyjnego i jednoznacznego określenia kwoty kredytu. Umowa nie określała zatem wprost kwoty podlegającej wypłacie oraz zwrotowi, przewidując jedynie, że kwota ta zostanie ustalona w wyniku określonych działań matematycznych dokonywanych przy wykorzystaniu kursu walut z tabeli banku. Stosując do przeliczenia tworzoną przez siebie tabelę kursów, pozwany bank narzucił swoim kontrahentom sposób ustalania wysokości kwoty podlegającej wypłacie oraz zwrotowi. Prawidłowo zatem przyjął sąd rejonowy, że kredytobiorca dokładnie nie wiedział, jaki jest sposób ustalania przez bank kredytujący kursu franka szwajcarskiego na potrzeby przeliczeń sumy wypłaconego kredytu i ustalenia wysokości rat przypadających do spłaty. Pozwany nie przedstawił materiału dowodowego potwierdzającego udzielenie powodowi przed podpisaniem umowy informacji co do potencjalnych ryzyk wynikających z zawarcia umowy kredytu denominowanego (zaś powód zasadniczo nie wykazywał świadomości co do istnienia tychże ryzyk, a zarazem płynących stąd dlań ewentualnych konsekwencji). Nie można zaś wiedzy o istnieniu nieograniczonego ryzyka kursowego nadać waloru wiedzy powszechnej, albowiem w ramach regulacji konsumenckich nie chodzi o to, by informować, że kurs waluty może ulec nieograniczonym zmianom, lecz by przedstawić informację ukazującą znaczenie ekonomiczne i prawne takich zmian dla interesów i sytuacji konsumenta. Przedsiębiorca (bank) powinien przedstawić informację co do możliwego kształtowania się sytuacji rynkowej w całym toku wykonywania umowy kredytu i jej wpływu na zobowiązania stron, jaką z racji profesjonalnego i wyspecjalizowanego uczestnictwa w rynku usług finansowych, posiadał w chwili zawarcia umowy. Nie sposób przyjąć, aby tego rodzaju informacja w świetle materiału procesowego widniejącego w aktach sprawy została powodowi przekazana.

Dalej sąd okręgowy wskazuje, że naprowadzane przez bank dowody odnosiły się nie tylko do samego przebiegu procedury zawierania spornej umowy, ale także do ogólnych zasad funkcjonowania na rynku walutowym banku udzielającego kredytu, ogólnych reguł funkcjonowania tego rynku i rynku międzybankowego, jak również do sposobu wykonania umowy kredytu przez bank (ustaleniu tych okoliczności miały służyć ww. dowody, które wedle skarżącego zostały przez sąd rejonowy pominięte ). Okoliczności te nie są jednak związane w żaden sposób z przedmiotem sporu, albowiem nie odnoszą się do zgłaszanych przez powoda zarzutów naruszenia przez bank jego interesów jako konsumenta na etapie formułowania i zawierania umowy kredytowej opracowanej w sposób wyłączny przez pozwanego. Za pomocą oferowanych przez bank dowodów nie było możliwe poczynienie ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wyjaśnienie zasad funkcjonowania na rynku bankowym czy wpływu ustalonych na tym rynku obyczajów na wysokość przyjmowanych przez pozwanego kursów walut nie wpłynęłoby w żaden sposób na ocenę postępowania banku względem powoda przy zawieraniu spornej umowy. Brak jest wobec tego podstaw do formułowania twierdzeń, by wyciągnięte przez sąd rejonowy wnioski były nietrafne, nielogiczne czy sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Odmienna ocena apelującego dotycząca przeprowadzonych w sprawie dowodów nie może podważyć uprawnienia sądu do dokonania tej oceny według swego przekonania, przy zachowaniu reguł wynikających z art. 233 § 1 k.p.c., co znalazło odzwierciedlenie w realiach niniejszej sprawy.

Sąd odwoławczy, oceniając żądanie przez pryzmat mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, podzielił nadto stanowisko sądu rejonowego, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) (kapitał kredytu spłacany miał być spłacany w równych ratach miesięcznych, udzielona w walucie wymienialnej) była w całości nieważna z uwagi na nieważność jej postanowień określających klauzule waloryzacyjne, a przy tym strony nie zawarłyby umowy bez postanowień odnoszących się do przeliczeń CHF na PLN.

Unormowania zawarte w art. 385

1

- art. 385

3 k.c. mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają ogólne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy (np. art. 58, 353

1

czy 388 k.c.). Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, co rodzi określone konsekwencje dla ich wykładni. Przede wszystkim musi ona prowadzić do takich rezultatów, która pozwoli urzeczywistnić cele dyrektywy. Sądy, stosując prawo krajowe, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, do dokonywania jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do treści art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (por. wyrok TSUE z dnia 13 czerwca 2016 r., C-377/14). Stosując art. 385

1 k.c. należy przyjąć wykładnię przyjazną dla prawa unijnego. Powinność dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest w istocie nierozerwalnie związany z systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów.

Zgodnie z treścią art. 385

1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Z powołanego przepisu wynika, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są takie klauzule kontraktowe, które spełniają przesłanki kumulatywnie ujęte w ww. przepisie: zawarte zostały w umowie z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest jedynie w przypadku, gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem lub gdy postanowienie umowne określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny.

Sporna umowa kredytu została zawarta między powodem występującym jako kredytobiorcą a bankiem jako kredytodawcą, przy czym powód zaciągnął kredyt jako konsument (art. 22

1 k.c.), gdyż kredyt ten przeznaczony był na sfinansowanie zakupu i remontu lokalu mieszkalnego na potrzeby własne (§ 2 umowy). Nie budziło również wątpliwości, że bank posiada status przedsiębiorcy (art. 43

1 k.c.), prowadząc działalność gospodarczą w zakresie czynności bankowych, w ramach których udzielono kredytu powodowi, co pozwalało na dokonanie oceny postanowień spornej umowy kredytu pod kątem ich ewentualnego niedozwolonego charakteru. Prawidłowo przy tym ustalił sąd meriti i nie budziło to również wątpliwości sądu drugiej instancji, że postanowienia umowy nie były uzgadniane indywidualnie w zakresie dotyczącym klauzul waloryzacyjnych, co wynika ze sposobu jej zawarcia opartego o treść wzorca umowy kredytu przygotowanego przez pozwany bank i stosowanego przezeń w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Taki sposób zawierania kontraktu wyklucza możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego, poza ustaleniem kwoty kredytu, ewentualnie wysokości marży banku wpływającej na poziom oprocentowania. Za uzgodnioną indywidualnie należy wprawdzie uznać walutę waloryzacji, co nie oznacza, że sama klauzula waloryzacyjna została uzgodniona indywidualnie, jako że za sposób jej sformułowania odpowiada wyłącznie bank kredytujący. Do uznania postanowienia za indywidualnie uzgodnione w rozumieniu art. 385

1 § 3 k.c. nie jest wystarczające ustalenie, iż cała umowa była przedmiotem negocjacji. Przedmiotem negocjacji muszą być konkretne jej postanowienia. W świetle art. 385

1 § 4 k.c. ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia spoczywa na przedsiębiorcy, który zawarł umowę z konsumentem (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019 r., IV CSK 443/18 i dnia 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19).

Tymczasem pozwany bank nie obalił domniemania, że postanowienia umowne nie zostały uzgodnione indywidualnie i nie wykazał, że powód miał realny wypływ na treść uregulowań odnoszących się do klauzul denominacyjnych. Zgodnie treścią z art. 3 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich warunki umowy zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Zbliżoną regulację zawiera w tym zakresie art. 385

1 § 3 k.c. Podkreślić trzeba, że nie stanowi indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy dokonanie przez konsumenta wyboru między różnymi typami umów oferowanymi przez bank (np. między kredytem w złotych polskich a kredytem indeksowanym/denominowanym do CHF) lub potencjalna możliwość negocjacji umowy, gdyż kluczowe jest to, czy postanowienia przedstawionej powodowi umowy były faktycznie przedmiotem uzgodnień i negocjacji stron. Tymczasem tak w niniejszej sprawie nie było. Z uwagi na sposób, w jaki umowę zawarto, co wynika w szczególności z przesłuchania powoda, oczywistym jest, że zawierając umowę kredytu strony nie uzgadniały jej poszczególnych postanowień, a jedynie skorzystały z wzorca jakim posługiwał się bank w prowadzonej działalności gospodarczej. Powód nie miał realnej możliwości wpływania na postanowienia umowne o kluczowym dla sprawy znaczeniu. Nawet z treści samego załącznika nr 7, zawierającego klauzule przeliczeniowe, wynika, że są to warunki umowne odgórnie narzucone przez bank, niepodlegające negocjacji. Załącznik ten stanowi wszak oświadczenie kredytobiorcy, że warunki te „przyjmuje do wiadomości”.

Zastrzeżone w umowie kredytu złotowego denominowanego do waluty obcej klauzule, a zatem klauzule zamieszczone we wzorcach umownych kształtujące mechanizm denominacji, określają główne świadczenie kredytobiorcy (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2020 roku, I CSK 556/18). W konsekwencji w ten sposób należy ocenić postanowienie stanowiące część mechanizmu waloryzacyjnego, określające sposób oznaczenia kursu miarodajnego dla przeliczenia walutowego, bowiem w rozpatrywanym wypadku klauzulę waloryzacyjną należy uznać za określającą podstawowe świadczenia w ramach umowy, charakteryzujące tę umowę jako podtyp umowy kredytu - umowy o kredyt denominowany do waluty obcej. Taka umowa zawiera postanowienia o przeliczeniu kwoty kredytu wyrażonej w walucie obcej na złote polskie na etapie wypłaty kredytu i jego spłaty. Postanowienia dotyczące denominacji nie ograniczają się do posiłkowego określenia sposobu zmiany wysokości świadczenia kredytobiorcy w przyszłości, ale wprost świadczenie to określają. Bez przeprowadzenia przeliczeń wynikających z denominacji nie doszłoby do ustalenia wysokości kapitału wypłaconego kredytu podlegającego spłacie, jak też nie doszłoby do ustalenia wysokości rat, które zobowiązany jest zapłacić kredytobiorca, skoro wysokość rat wyrażonych w CHF miała być przeliczana na złote polskie wedle kursu z dnia zapłaty.

Zdaniem sądu odwoławczego, późniejsze uregulowanie przez ustawodawcę pewnych zasad związanych z udzielaniem kredytów denominowanych do waluty obcej stanowi potwierdzenie wykształcenia się w obrocie określonego podtypu umowy. Skoro obecnie postanowienia dotyczące waloryzacji stanowią essentialia negotii umowy, to przed datą uregulowania tej instytucji należy traktować je jako konstytutywne dla tej umowy, to jest określające główne świadczenia stron. Dotyczy to z pewnością postanowień wprowadzających mechanizm przeliczenia kwoty kredytu z CHF na złote polskie, a następnie nakazujących ustalenie wysokości świadczenia kredytobiorcy w walucie polskiej poprzez odwołanie się do kursu waluty obcej obowiązującego w banku udzielającym kredytu.

Przyjęcie, że sporne postanowienia umowy kredytu dotyczą świadczenia głównego, nie wyłączało możliwości stwierdzenia, że stanowią niedozwolone postanowienie umowne, jeśli zostały określone niejednoznacznie. To rozwiązanie ustawowe, wywodzące się z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13, opiera się na założeniu, iż postanowienia określające główne świadczenia stron zazwyczaj odzwierciedlają rzeczywistą wolę konsumenta, albowiem do ich treści

[…]