Koszt wynajmu auta zastępczego po kolizji. Sąd oddalił apelację ubezpieczyciela

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 roku Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie, sygn. akt III C 320/21, zasądził od Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w W. na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. 5 753,40 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 marca 2020 roku oraz 2 717,- zł kosztów procesu. Nadto nakazał pobranie od pozwanego 3 124,92 zł kosztów sądowych.

Uzasadnienie powyższego rozstrzygnięcia znajduje się na kartach 222 – 228 akt sprawy.

Z wyrokiem tym nie zgodził się pozwany, zaskarżając go w całości zarzucił:

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez:

przypisanie nadmiernej mocy dowodowej dowodowi z załączonego do pozwu z dnia 4 marca 2021 roku dokumentu w postaci umowy przelewu wierzytelności z dnia 2 grudnia 2019 roku na okoliczność nabycia przez powoda wierzytelności przysługującej poszkodowanemu względem pozwanego,

poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, a w konsekwencji pominięcie, iż z dokumentów przedłożonych w toku postępowania wynikało, że po otrzymaniu zgłoszenia korespondent przekazał informację o możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego przez podmioty współpracujące z nim wraz z informacją o stawkach dobowych poszczególnych klas pojazdów i konsekwencjach nieskorzystania z takiego najmu, a w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że poszkodowany był uprawniony do najmu pojazdu zastępczego wg stawek powoda i nie miał obowiązku skorzystania z pojazdu zastępczego na warunkach preferencyjnych,

art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 k.p.c. oraz art. 227 k.p.c. poprzez uznanie, że w okolicznościach sprawy koszty najmu winny być ustalane na podstawie stawek powoda, podczas gdy z uwagi na złożenie przez korespondenta propozycji najmu na warunkach preferencyjnych stawki rynkowe najmu nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy,

sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że wierzytelność przysługująca poszkodowanemu względem pozwanego PBUK była przedmiotem umowy przelewu wierzytelności z dnia 2 grudnia 2019 roku, podczas gdy w jej treści kilkakrotnie użyto sformułowania „(...)”, którym pozwany bezspornie nie jest, a dodatkowo w § 1 umowy jako rzeczony zakład ubezpieczeń wskazano (...),

naruszenie prawa materialnego poprzez:

niezastosowanie art. 362 k.c. skutkujące niedostrzeżeniem przyczynienia się poszkodowanego do zwiększenia szkody w postaci kosztów najmu pojazdu zastępczego i niezmniejszeniem obowiązku naprawienia szkody,

niewłaściwe zastosowanie art. 361 § 1 k.c. skutkujące uznaniem za uzasadnione wydatków na najem pojazdu zastępczego niepozostających w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem z dnia 27 października 2019 roku, a także przekraczających koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu, pomimo że ich poniesienie nie było celowe ani ekonomicznie uzasadnione,

niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 2 k.c. podczas wykładni umowy przelewu wierzytelności z dnia 2 grudnia 2019 roku, ponieważ ani nie zostały przez powoda zaoferowane inne dowody dla przeprowadzenia badania zgodnego zamiaru stron, ani nie jest możliwe nie budzące wątpliwości wyinterpretowanie z samego tylko tego dokumentu innego zgodnego zamiaru stron niż przeniesienie wierzytelności względem „zakładu ubezpieczeniowego (...)”,

niezastosowanie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 509 § 1 k.c. skutkujące nieuznaniem umowy przelewu wierzytelności z dnia 2 grudnia 2019 roku za nieważną, pomimo, że nie obejmowała ona głównej wierzytelności względem sprawcy zdarzenia, co sprzeciwia się właściwościom zobowiązania prawnoubezpieczeniowego,

niewłaściwe zastosowanie art. 509 § 1 k.c. skutkujące uznaniem, że powód nabył wierzytelność względem pozwanego – Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, podczas gdy podmiot ten nie został w ogóle wskazany w umowie przelewu wierzytelności z dnia 2 grudnia 2019 roku,

niezastosowanie art. 354 k.c. w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 oraz z art. 17 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych (…), a w konsekwencji:

- nieuwzględnienie, że na poszkodowanym spoczywał obowiązek współpracy z dłużnikiem przy realizacji zobowiązania, zaś brak skorzystania przez poszkodowanego z propozycji organizacji najmu przez korespondenta na warunkach preferencyjnych i całkowity brak zainteresowania taką możliwością przez poszkodowanego, mimo braku usprawiedliwionych przyczyn oraz zawarcie umowy najmu z powodem, mimo iż istniała możliwość uzyskania pojazdu za znacząco niższą cenę, stanowił rażące naruszenie tego obowiązku za co pozwany odpowiedzialności nie ponosi,

- nieuwzględnienie, że ubezpieczyciel nie ma obowiązku przy pierwszej czynności składania poszkodowanemu wiążącej oferty najmu, współpraca z poszkodowanym polegająca na udzieleniu poszkodowanemu informacji o możliwości organizacji najmu ze wskazaniem proponowanych stawek za poszczególne klasy i konsekwencji nieskorzystania z propozycji jest w pełni wystarczająca dla uznania, że ubezpieczyciel dąży do współpracy z poszkodowanym i ograniczenia finansowych konsekwencji kolizji, w takiej zaś sytuacji to poszkodowany, na którym spoczywa obowiązek minimalizacji szkody powinien wykazać minimum inicjatywy celem ograniczenia skutków finansowych tego zdarzenia, a jeśli pozostaje bierny, to konsekwencji takiego zaniechania nie może przerzucać na ubezpieczyciela czyli pozwanego.

Wskazując na te zarzuty pozwany wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu oraz kosztów postępowania apelacyjnego.

W uzasadnieniu apelacji pozwany rozwinął stawiane zarzuty.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym i okazała się nieuzasadniona. Sąd okręgowy w postępowaniu apelacyjnym nie przeprowadził postępowania dowodowego. Ustawodawca w takiej sytuacji w art. 505

13 § 2 k.p.c. przewidział, że

jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Powód w swej apelacji postawił zarzuty naruszenia prawa procesowego zmierzające do podważenia ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy. Zarzuty te należy nie mogą zostać uznane za trafne.

W szczególności chybione pozostają zarzuty skierowane przeciwko umowie cesji z dnia 2 grudnia 2019 roku (k – 18) i jej skuteczności. Zanegować należy pogląd pozwanego, iż szkoda w postaci konieczności najmu pojazdu zastępczego ma jakikolwiek akcesoryjny charakter w stosunku do uszkodzenia pojazdu w wyniku kolizji drogowej. Jest to bowiem całkowicie odrębna szkoda i nie ma charakteru akcesoryjnego w stosunku do szkody w postaci uszkodzenia pojazdu. Chybiony jest tym samym zarzut wskazany w punkcie III.4). Podkreślić należy, że jedno zdarzenie może skutkować powstaniem wielu szkód i to u różnych podmiotów. Mogą to być szkody w mieniu lub na osobie. Szkoda w postaci konieczności wynajmu pojazdu zastępczego będąca skutkiem braku możliwości korzystania z własnego, uszkodzonego pojazdu jest odrębną i samodzielną szkodą. Wierzytelność z tego tytułu może być przedmiotem przelewu, a dokonanie takowego nie narusza ani regulacji art. 58 § 1 k.c. ani art. 509 § 1 k.c.

Odnosząc się zaś do samej umowy przelewu wskazać należy, że zgodnie z regulacją art. 65 § 2 k.c. w umowach należy raczej badać zgodny zamiar stron, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Ewidentnie zaś z umowy (k – 18) wynika, że wolą poszkodowanego było przeniesienie na powoda prawa do odszkodowania w związku z wynajmem pojazdu zastępczego. Natomiast nazwa Towarzystwa (...) pojawia się wyłącznie jako odniesienie do rejestracji szkody w § 1 pkt 1 umowy jako sformułowanie „zarejestrowaną w (...) pod nr…”. Ogólne ujęcie „zakład ubezpieczeń” nie oznacza zaś, że przedmiotem cesji było roszczenie wobec konkretnego zakładu ubezpieczeń. W konsekwencji uznać należy, że prawidłowo sąd rejonowy uznał, że powód jest legitymowany czynnie w niniejszej sprawie, zaś zarzuty wskazane w punkcie I.1), II, III.3), 4), 5) apelacji są chybione.

Stosownie do art. 361 k.c. do poniesionej przez poszkodowanego szkody należy zaliczyć koszty wynajęcia samochodu zastępczego dla poszkodowanego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 sierpnia 2017 r. (sygn. akt III CZP 20/17, Legalis nr 1651540) wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Warunkiem koniecznym rozważenia zasadności kosztów poniesionych ponad te, które wskazał ubezpieczyciel jest złożenie propozycji najmu pojazdu zastępczego przez ubezpieczyciela. Aby z kolei możliwe było uznanie oferty pozwanego za prawidłowo złożoną propozycje najmu pojazdu zastępczego oświadczenie ubezpieczyciela musi zawierać elementy, które pozwolą jego adresatowi podjąć działania w celu minimalizacji szkody.

Niemniej jednak pozwany nie dostrzegł, że uszkodzony w wyniku zdarzenia pojazd powoda – B. (...) należy do kategorii pojazdów (...) (uzasadnienie wyroku – k – 124). Ustalenie to nie było przez stronę pozwaną kwestionowane, a jest pochodną opinii biegłego. Tym samym, zgodnie ze stanowiskiem pozwanego wyrażonym w informacji zawartej w mailu z dnia 29 października 2019 roku (k – 62 – 64), a potwierdzonym w mailu z dnia 30 października 2019 roku (k – 65 – 66) poszkodowany był uprawniony do wynajęcia pojazdu zastępczego w stawce 250,- zł netto za dobę. Skoro zatem poszkodowany wynajął pojazd w granicach stawki, do której był uprawniony w świetle stanowiska pozwanego, bez znaczenia jest kwestia w jakiej klasie został wynajęty pojazd. W szczególności bez znaczenia jest to, że poszkodowany ostatecznie wynajął pojazd w klasie wyższej, za stawkę przewidzianą dla pojazdów klasy niższej. Tym samym nie sposób jest postawić poszkodowanemu skutecznie zarzutu naruszenia art. 362 k.c. poprzez przyczynienie się do zwiększenia szkody, a wydatki poniesione w tej sprawie pozostają w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem z dnia 27 października 2019 roku.

Z tych względów apelacji pozwanego podlegała oddaleniu, o czym na podstawie art. 385 k.p.c. orzeczono w punkcie I.

Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zapadło zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powód wygrał w całości postępowanie apelacyjne, zaś na poniesione przez niego koszty składa wynagrodzenie pełnomocnika w stawce minimalnej właściwej dla wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. w kwocie 900,- zł.

sędzia Tomasz Szaj

(...)

(...)

(...)

(...)

(...)