Auto naprawione bez rachunków. Sąd oddalił pozew o odszkodowanie z OC

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie w sprawie z powództwa M. C. przeciwko (...) S.A. w U. o zapłatę (sygnatura akt: II C 464/22):

I. zasądził od (...) S.A. w U. na rzecz M. C. kwotę 9 835, 50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 9 425, 61 zł od dnia 7.02.2022 r. do dnia zapłaty, od kwoty 159, 89 zł od dnia 13.05.2024 r. do dnia zapłaty i od kwoty 250 zł od dnia 20.04.2022 r. do dnia zapłaty,

II. kosztami procesu w całości obciążył pozwanego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Powyższe rozstrzygnięcie sąd rejonowy oparł na ustaleniach faktycznych i prawnych, zawartych w pisemnym uzasadnieniu, karty 144-148 akt sprawy.

Apelację od tego wyroku wywiódł pozwany (...) S.A. w U., zaskarżając go w całości oraz zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego:

a) przepisu z art. 233 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ustalenie stanu faktycznego w zakresie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu w oparciu o kalkulację naprawy z opinii biegłego sądowego, podczas gdy opinia ta przedstawia hipotetyczne koszty naprawy i nie odpowiada wysokości szkody poniesionej faktycznie przez poszkodowanego;

b) naruszenie przepisu z art. 6 k.c. w zw. z przepisem z art. 232 k.p.c. poprzez ustalenie, że powód wykazał wysokość szkody doznanej przez poszkodowanego, a tym samym należnego odszkodowania, podczas gdy w świetle faktycznej naprawy pojazdu - wysokość szkody powinna odpowiadać rzeczywistym kosztom przywracającym pojazd do stanu sprzed szkody, a powód nie wykazał tego kosztu;

2. naruszenie prawa materialnego:

a) przepisu z art. 436 § 1 i 2 k.c., art. 435 § 1 k, art. 415 k.c., art. 822 k.c., w zw. z przepisami z 361 § 1 i 2 k.c. oraz z art. 363 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w ustaleniu że wysokość szkody jakiej doznała strona poszkodowana w związku z koniecznością przywrócenia pojazdu do stanu sprzed kolizji odpowiada kwocie określonej w kalkulacji opinii biegłego sądowego, podczas gdy jest to koszt hipotetyczny i nie odpowiada szkodzie rzeczywiście doznanej przez poszkodowanego, a wysokość szkody i odszkodowania powinna zostać ustalona w oparciu o rzeczywiste koszty, jakie poniósł poszkodowany celem przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody.

Wskazując na powyższe apelujący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 171-173v. akt).

Sąd okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja okazała się uzasadniona.

Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez sąd rejonowy, czyniąc je integralną częścią niniejszego uzasadnienia, a w konsekwencji również podstawą swojego rozstrzygnięcia. Natomiast w świetle poddanego pod osąd materiału procesowego sprawy sąd drugiej instancji dokonał odmiennej oceny prawnej powództwa, uznając je za niezasadne w całości.

Skuteczne okazały się zarzuty apelacji dotyczące błędnego ustalenia wysokości odszkodowania jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy pojazdu, w sytuacji gdy ubezpieczyciel przyznał poszkodowanemu odszkodowanie w wysokości 4.478,43 zł, zaś poszkodowany pojazd naprawił. Podstawę prawną wyroku stanowią przepisy art. 436 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela wynikający z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej określa art. 822 § 1 k.c. W ubezpieczeniu komunikacyjnym zakres ten konkretyzuje art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 2277).

Zgodnie z art. 361 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła (§ 1). W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (§ 2). Sposób określania rozmiaru odszkodowania reguluje art. 363 k.c.

Problematyka ustalania wysokości odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest niejednolicie rozstrzygana w orzecznictwie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy uszkodzony pojazd został naprawiony (tak jak w niniejszej sprawie) lub sprzedany.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że pojazd uszkodzony w wyniku zdarzenia z dnia 5 stycznia 2022 r. został naprawiony. Wynika to wprost z zeznań samego powoda złożonych na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r., podczas której stwierdził on: ‘Samochód naprawiłem w serwisie w M.. Zostały wymienione dwie pary drzwi, samochód był lakierowany, naprawiony był hak. Wszystko było na nowych częściach oryginalnych.” (k. 123 akt). Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla sposobu ustalenia wysokości odszkodowania. Sąd okręgowy w obecnym składzie podziela bowiem ten nurt orzecznictwa, zgodnie z którym w razie naprawienia lub zbycia pojazdu przez poszkodowanego nie jest uzasadnione ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy. W sytuacji, w której poszkodowany dokonał już naprawy pojazdu wysokość szkody jest już w zasadzie znana i wyraża się w kosztach, jakie poszkodowany poniósł na dokonanie naprawy oraz dodatkowo ewentualnej utracie wartości rynkowej pojazdu po naprawie. W przypadku zaś zbycia pojazdu wyraża się w różnicy między ceną uzyskaną za sprzedany nienaprawiony pojazd a kwotą, jaką poszkodowany mógłby uzyskać ze sprzedaży samochodu nieuszkodzonego. Wykazanie szkody nie powinno nastręczać poszkodowanemu nadmiernych trudności, gdyż polega na przedstawieniu dokumentów wskazujących na poniesione koszty lub dowodzących ceny sprzedaży. W takich okolicznościach rozmiar szkody należy ustalać według metody dyferencyjnej, biorąc pod uwagę wszelkie następstwa zdarzenia szkodzącego dla majątku poszkodowanego oraz uwzględnić dynamiczny charakter szkody.

Natomiast jeżeli poszkodowany nie poniósł jeszcze kosztów naprawy pojazdu ani nie zobowiązał się do ich poniesienia, wówczas wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych powinna odpowiadać przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku (tak: Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 8 maja 2024 roku, III CZP 142/22; z dnia 11 września 2024 roku, III CZP 65/23).

Przedstawiony wyżej nurt orzecznictwa zainicjowało postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lipca 2020 r., (V CNP 43/19), w którym wyrażono pogląd, że w razie naprawy pojazdu uszczerbek w majątku poszkodowanego na tę datę wyraża się zwykle w pomniejszeniu jego majątku w związku z pokryciem przez niego z własnych środków kosztów naprawy samochodu oraz ewentualnie w tzw. szkodzie handlowej, wyrażającej się w zmniejszeniu wartości sprzedażnej pojazdu, czyli zmniejszeniu kwoty, za którą mógłby zostać sprzedany pojazd, gdyby był „bezwypadkowy”. Tym samym Sąd Najwyższy zakwestionował możliwość ustalania odszkodowania w takim wypadku na podstawie hipotetycznych kosztów naprawy. Wskazany pogląd został następnie wyrażony w kilku kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego, w tym w postanowieniu z 11 września 2020r., IV CNP 26/19 oraz w wyrokach z 10 czerwca 2021 r., IV CNPP 1/21; z 8 grudnia 2022 r., CSKP 726/22 i z 15 grudnia 2022 r., II CNPP 7/22.

W orzecznictwie aprobującym dynamiczny charakter szkody wskazuje się, że szkoda jest kategorią dynamiczną; od chwili jej powstania do momentu naprawienia zmianie może ulec postać i wielkość doznanego uszczerbku. Zgodnie zaś z zasadą kompensacji szkody odszkodowanie nie może przerastać wielkości szkody, co oznacza niemożność przekroczenia wielkości szkody istniejącej w chwili jej naprawienia. Ustalając tę wielkość w postępowaniu sądowym, w celu określenia adekwatnego do niej odszkodowania, sąd powinien więc uwzględnić stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 k.p.c.). Nie może zatem pozostawać obojętny na to, że w chwili orzekania o odszkodowaniu przywrócenie do stanu poprzedniego nie jest już możliwe na skutek naprawy pojazdu lub jego zbycia.

Stanowisko to zyskało aprobatę w doktrynie, w której również pojawiły się wypowiedzi, iż metoda kosztorysowa jest sprzeczna z uregulowaniami legis latae, a jej stosowanie jest wyrazem niedopuszczalnej obiektywizacji szkody i może prowadzić do naruszenia zasady restytucji (M. Kaliński: O wadliwej obiektywizacji szkody, „Studia iuridica” 2007, t. XLVII, s. 109-110).

Powyższe znajduje uzasadnienie także w poglądach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który wskazywał m.in., że sądy krajowe mają prawo czuwać nad tym, by ochrona praw zagwarantowanych w porządku prawnym Unii Europejskiej nie prowadziła do bezpodstawnego wzbogacania osób uprawnionych (wyroki z 25 marca 2021 r., C-501/18, i z 21 marca 2023 r., C-100/21, pkt 94). Odejście od bezwzględnego stosowania metody kosztorysowej w sytuacji niemożliwości przywrócenia stanu poprzedniego ma przy tym na celu ograniczenie bezpodstawnego wzbogacania osób poszkodowanych.

Sąd okręgowy, w pełni podzielając powyższą argumentację prawną, w stanie faktycznym niniejszej sprawy uznał powództwo odszkodowawcze za niezasadne w całości. Powód nie zaoferował bowiem w niniejszym postępowaniu żadnych dowodów wskazujących na wysokość rzeczywiście poniesionych przez niego kosztów naprawy pojazdu. Stosownie do art. 6 k.c. to rolą powoda było natomiast wykazanie, że wypłacone mu przez pozwanego odszkodowanie nie wystarczyło do naprawienia wyrządzonej mu szkody oraz jaka część szkody nie została zrekompensowana. Powód nie sprostał nałożonemu na niego obowiązkowi dowodzenia. Nie przedstawił on żadnej faktury lub rachunku, choć naprawiając pojazd w profesjonalnym warsztacie naprawczym, uzyskanie tego rodzaju dowodów księgowych nie nastręczałoby mu nadmiernych trudności. Również z zeznań samego powoda nie wynika, jaką kwotę przeznaczył na naprawę pojazdu. Obecny na rozprawie pełnomocnik powoda nie dążył poprzez zadanie pytania do ustalenia tej istotnej dla powoda z punktu widzenia rozstrzygnięcia okoliczności faktycznej.

Tak argumentując, sąd okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo, o czym - na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. - orzeczono w punkcie 1. a) sentencji wyroku.

Konsekwencją zmiany orzeczenia w powyższym zakresie było odmienne rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (art. 98 § 1 k.p.c.) powód, jako przegrywający proces, powinien zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu w wysokości 2.200 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Na koszty te składało się 400 zł tytułem wykorzystanej zaliczki na poczet biegłego sądowego (k.54 akt) oraz 1.800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, ustalonego zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego znajduje oparcie w przepisach art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

Powód przegrał w instancji odwoławczej, zatem powinien zwrócić pozwanemu poniesione przez niego na tym etapie koszty w postaci opłaty od apelacji - 500 zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika - 900 zł, ustalonego na podstawie przepisów § 2 pkt 4 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, regulujących wysokość stawek za prowadzenie przez radcę prawnego sprawy w postępowaniu apelacyjnym przed sądem okręgowym.

O obowiązku zapłaty odsetek od kwoty zasądzonej tytułem kosztów orzeczono na podstawie art. 98 §1

1 k.p.c.

Sędzia Monika Rabiega

(...)

1. (...)

2. (...)

3. (...)