Sąd oddalił apelację pozwanej i utrzymał obowiązek spłaty kredytu konsolidacyjnego

Wyrokiem z dnia 23 marca 2023 roku, sygnatura akt I C 156/22, Sąd Rejonowy w Myśliborzu:

I. zasądził od pozwanej A. Z. na rzecz powoda (...) Bank Spółki akcyjnej w W. 63 152,46 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 maja 2021 roku do dnia zapłaty;

II. zasądził od pozwanej na rzecz powoda 3 617,- zł kosztów procesu.

Uzasadnienie powyższego rozstrzygnięcia nie zostało sporządzone, a zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego (k – 157) poinformowano pełnomocnika pozwanej o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia apelacji.

Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana, zaskarżając go w całości zarzuciła:

I. naruszenie prawa procesowego polegające na nierozpoznaniu istoty sporu, gdyż doszło do zasądzenia należności wynikających z umowy kredytowej, której pozwana nie zawarła, nie miała o niej żadnej wiedzy, nie była dysponentką pieniędzy wypłaconych tytułem umowy a zaskarżony wyrok nakazuje pozwanej spłatę cudzego kredytu;

II. błąd w ustaleniach faktycznych, będący konsekwencją naruszeń prawa procesowego, tj. art. 232 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 234 k.p.c. i art. 244 § 1 k.p.c. przez uznanie, że pozwana zaciągnęła u powoda zobowiązanie na podstawie umowy kredytowej, gdy brak w aktach wniosku podpisanego przez pozwaną, umowy kredytu podpisanej przez pozwaną, jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałaby wola pozwanej zaciągnięcia kredytu u powoda, brak jakiegokolwiek dokumentu weryfikującego zdolność kredytową pozwanej, np. zaświadczenia z zakładu pracy pozwanej, brak jakiegokolwiek dokumentu, że kwota kredytu została pozwanej wypłacona.

Wskazując na te zarzuty pozwana wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu apelacji pozwana rozwinęła postawione zarzuty, wskazując iż podejrzewa, że kredyt zaciągnął jej zmarły mąż posługując się jej danymi osobowymi, gdy miał dostęp do jej komputera i dokumentów. Do pozwanej nie trafiała też korespondencja przejmowana przez zmarłego męża lub wujka. Nadto nie miała potrzeby zaciągnięcia kredytu, gdyż sprzedała nieruchomości a gotówkę odłożyła.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu 22 stycznia 2018 roku pozwana A. Z. zawarła z (...) Bank SA, drogą elektroniczną, umowę kredytu konsolidacyjnego nr (...), otrzymując 2 000,- zł na dowolny cel konsumpcyjny oraz środki na spłatę zobowiązań wynikających z:

a) umowy kredytu Karta kredytowa w (...) w wysokości 3 573,80 zł;

b) umowy kredytu (...) w Banku (...) SA w wysokości 1 074,- zł;

c) umowy kredytu na zakup towarów, usług i papierów wartościowych w (...) Bank (...) SA w wysokości 5 704,- zł;

d) umowy kredytu Kredyt niecelowy oraz studencki w Banku (...) SA w wysokości 39 044,- zł;

e) umowy kredytu Zobowiązanie z sektora niebankowego – nieodnawialne w (...) Bank SA w wysokości 14 291,- zł,

a nadto na pokrycie prowizji za udzielenie kredytu w kwocie 3 457,20 zł.

Łącznie powodowy bank udzielił pozwanej kredytu na kwotę 69 144,- zł. Umowa została zawarta na okres 10 lat, a spłata miała następować w 120 równych ratach kapitałowo – odsetkowych do 15 dnia każdego miesiąca. (§ 1 umowy).

Oprocentowanie kredytu było zmienne i stanowiło sumę stawki Wibor 3M oraz marży w wysokości 7,18 punktów procentowych. Na dzień zawarcia umowy oprocentowanie wynosiło 8,90% w skali roku (§ 2 umowy).

W przypadku jeżeli klient spóźnia się ze spłatą zobowiązań z tytułu udzielonego kredytu bank wzywa do dokonania spłaty zaległości w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Jeżeli należności nie zostaną uregulowane w całości w wyznaczonym terminie, Bank ma prawo wypowiedzieć umowę kredytu (§ 9 ust. 3 umowy).

Jednocześnie pozwana zawarła umowę ramową w zakresie elektronicznych oświadczeń woli.

dowód: - umowa – k – 27 – 30

Pozwana udzieliła swojemu mężowi Z. Z. dostępu do komputera i dokumentów. Prowadził on operacje bankowe na rachunku pozwanej, których nie kontrolowała. Z. Z. zmarł 7 maja 2019 roku.

dowód: - zeznania pozwanej – k – 150,

Kredyt został uruchomiony w dniu 23 stycznia 2018 roku, a następnie był spłacany przez pozwaną w dniach:

- 15 lutego 2018 roku w kwocie 870,50 zł,

- 12 marca 2018 roku – 850,- zł,

- 22 marca 2018 roku – 21,- zł,

- 30 marca 2018 roku – 840,- zł,

- 10 kwietnia 2018 roku – 850,- zł,

- 30 maja 2018 roku – 880,- zł,

- 14 czerwca 2018 roku – 870,- zł,

- 9 lipca 2018 roku – 860,- zł,

- 14 sierpnia 2018 roku – 8,60 zł,

- 16 sierpnia 2018 roku – 870,- zł,

- 19 września 2018 roku – 870,- zł,

- 9 października 2018 roku – 870,- zł,

- 3 grudnia 2018 roku – 800,- zł,

- 13 grudnia 2018 roku – 71,- zł,

- 23 stycznia 2019 roku – 400,- zł,

- 8 marca 2019 roku – 880,- zł,

- 9 kwietnia 2019 roku – 600,- zł,

- 15 maja 2019 roku – 2 000,- zł,

- 16 maja 2019 roku – 1 400,- zł,

- 7 czerwca 2019 roku – 860,- zł,

- 10 października 2019 roku – 1 200,- zł,

- 12 listopada 2019 roku – 700,- zł,

- 21 listopada 2019 roku – 0,89 zł,

- 10 grudnia 2019 roku – 850,- zł,

dowód: - wydruk historii operacji – k – 100 – 113

Pismem z dnia 11 grudnia 2019 roku powód wezwał pozwaną do dokonania w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania spłaty zadłużenia przeterminowanego w kwocie 1 650,- zł. Pismo to przesłano listem poleconym na adres pozwanej, gdzie doręczono je 16 grudnia 2019 roku.

dowód: - odpis wezwania – k – 31

- wydruk doręczenia przesyłek – k – 32

Pismem z dnia 14 stycznia 2020 roku powód wypowiedział pozwanej umowę nr (...). Wypowiedzenie odebrał dorosły domownik pozwanej K. Ł. w dniu 20 stycznia 2020 roku.

dowód: - odpis wypowiedzenia – k – 35

- odpis dowodu doręczenia – k – 36

Pismem z dnia 2 marca 2020 roku powód wezwał pozwaną do spłaty zadłużenia w kwocie 62 805,96 zł. Wezwanie po dwukrotnym awizowaniu w dniach 6 i 16 marca 2020 roku nie zostało odebrane przez pozwaną, a przesyłkę zwrócono powodowi.

dowód: - odpis wezwania – k – 33

- wydruk doręczenia przesyłek – k – 34

Sąd okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanej nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie istotą sporu jest ustalenie czy strony zawarły umowę kredytu konsolidacyjnego, czemu przeczyła pozwana. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego przemawia za przyjęciem, że doszło pomiędzy stronami do zawarcia umowy, zaś zeznania pozwanej w części nie poddają się weryfikacji zaś w części są niewiarygodne. Przede wszystkim bowiem pozwana twierdziła, że nie miała potrzeby zaciągać pożyczek albowiem w sierpniu 2013 roku sprzedała nieruchomość za kwotę 60 000,- zł, z czego odłożyła blisko 45 000,- zł, a następnie w październiku 2015 roku sprzedała kolejną nieruchomość za 80 000,- zł, które to środki odłożyła. Posiada również jeszcze jedną nieruchomość, którą może spieniężyć ale nie ma takiej potrzeby. Również składając zeznania w dniu 23 listopad 2022 roku w sprawie I C 175/22 Sądu Rejonowego w Myśliborzu, na które powódka się powołuje, wskazała, że posiada te środki u siostry. Niemniej jednak w październiku 2023 roku składając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, pełnomocnik pozwanej oświadczył, że pozwana żyje na krawędzi ubóstwa, nie posiada żadnych oszczędności ani majątku, który może spieniężyć (wniosek – k – 168), powyższe oświadczenie poparła osobiście pozwana odwołując się do niego w rubryce 8 oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (k – 171). W konsekwencji nie sposób jest dać wiary twierdzeniom pozwanej o jej dobrej sytuacji materialnej i braku potrzeby zaciągania pożyczek. Jednocześnie pozwana podnosiła, że prawdopodobnie pożyczki zaciągał jej zmarły mąż na własne potrzeby, korzystając z jej dokumentów i kodów. Nadto obsługiwał on jej rachunek bankowy. Ona zaś sama nie wiedziała nic o zaciągniętych pożyczkach. Również te zeznania należy uznać za nieprawdziwe, albowiem jak wynika z przedłożonej przez bank historii operacji rachunku pozwanej, na poczet spłaty kredytu były dokonywane znaczne spłaty także po śmierci małżonka pozwanej. O ile można przyjąć za prawdziwe twierdzenie pozwanej, iż nie odnotowała na swym rachunku wpływu kwoty ok. 60 000,- zł, gdyż faktycznie taka kwota na podstawie tej umowy nie wpłynęła na rachunek pozwanej, to podkreślić należy, że pożyczka będąca przedmiotem niniejszej sprawy była kredytem konsolidacyjnym, zaciągniętym przede wszystkim na spłatę pięciu innych zobowiązań pozwanej, zaciągniętych w trzech różnych bankach. Faktycznie pozwana z tytułu tej umowy otrzymała na swój rachunek bankowy jedynie 2 000,- zł, co istotnie mogła przeoczyć, o ile faktycznie nie kontrolowała (jak twierdzi) stanu rachunków bankowych, zdając się w tej mierze na męża. Niemniej jednak nie sposób dać wiary, że nie odnotowała spłaty tychże zobowiązań. Składając zeznania w sprawie I C 175/22, na które pozwana się powołuje (k – 127) wskazała, że jej rachunek bankowy posiada numer rozpoczynający się na 75, a kończący na 0450. Jak wynika z historii operacji rachunku przypisanego do niniejszej umowy, część środków z umowy będącej przedmiotem niniejszej sprawy była przekazywana na tenże rachunek bankowy, w tym na spłatę limitu kredytowego w tym rachunku w kwocie 1 074,- zł, a przede wszystkim z tego rachunku, który pozwana wskazuje jako swój, były dokonywane spłaty na poczet niniejszej umowy i to już po śmierci męża pozwanej.

W konsekwencji twierdzenia pozwanej, iż nie zaciągnęła zobowiązania, należy uznać wyłącznie za przyjętą linię obrony, nie zasługującą w świetle powyższych okoliczności na wiarę. Marginalnie jedynie i dla odniesienia się do argumentów pozwanej, wskazać należy, że nawet gdyby przyjąć za prawdziwe twierdzenia pozwanej, że wszystkie czynności związane z zawarciem umowy dokonywał jej zmarły mąż, czego nie sposób jest obecnie zweryfikować, nie zwalnia to w żaden sposób pozwanej z zaciągniętych w ten sposób zobowiązań. W świetle regulacji art. 99 § 1 k.c. pełnomocnictwo co do zasady może być udzielone w formie dowolnej. Skoro pozwana udostępniła swemu mężowi swój rachunek bankowy, kody i dokumenty umożliwiające operowanie na nim, uznać należy, że udzieliła mu tym samym pełnomocnictwa do działania w swoim imieniu. Pozwana umożliwiając, przez swe działania i brak zabezpieczenia kodów i haseł do rachunku bankowego, swojemu mężowi podszywanie się pod pozwaną w kontaktach drogą elektroniczną z bankiem, odpowiada za wyrządzoną bankowi szkodę na podstawie art. 415 k.c. Bez znaczenia w tym kontekście pozostaje kwestia choroby męża pozwanej czy też jego stanu umysłowego.

Zgodnie z treścią art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Dodatkowo zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Po myśli ust. 2 umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności strony umowy, kwotę i walutę kredytu; cel, na który kredyt został udzielony; zasady i termin spłaty kredytu; wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany; sposób zabezpieczenia spłaty kredytu; zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu; terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych; wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje; warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

Mając na uwadze powyższe sąd okręgowy uznał, iż strony dnia 22 stycznia 2018 r. zawarły umowę pożyczki nr (...) w rozumieniu art. 720 § 1 k.c., zgodnie z treścią umowy k 28 - 30. Okolicznością bezsporną w toku tego postępowania było, że pozwana nie zwróciła w zakreślonym terminie udzielonej jej pożyczki, co skutkowało powstaniem po jej stronie wymagalnego zadłużenia, którego zapłaty powód był uprawniony dochodzić przed sądem, co uczynił w niniejszej sprawie. Umowę zawartą pomiędzy stronami należy uznać za ważną i skuteczną. Pozwana nie formułowała żadnych zarzutów pod adresem postanowień tejże umowy, zaś Sąd Okręgowy bacząc na ochronę należną pozwanej jako konsumentowi i przeprowadzając takową kontrolę z urzędu, także nie dopatrzył się w niniejszej umowie postanowień o charakterze abuzywnym w rozumieniu art. 385

1 k.c. W szczególności nie sposób uznać nałożonego na pozwaną obowiązku zapłaty prowizji w wymiarze 5% sumy kredytu za sprzeczne z dobrymi obyczajami czy też rażąco naruszające interesy konsumenta.

„Rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję na niekorzyść konsumenta praw oraz obowiązków w określonym stosunku obligacyjnym, skutkujące niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelne traktowanie (

por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, z dnia 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15, z dnia 27 listopada 2015 r., I CSK 945/14, z dnia 30 września 2015 r., I CSK 800/14, z dnia 29 sierpnia 2013 r. I CSK 660/12). Chodzi tutaj o zachwianie równowagi kontraktowej wyrażające się w tym, że kontrahent konsumenta zastrzega dla siebie nadmierne korzyści lub uprzywilejowaną pozycję, wyraźnie i w znacznym stopniu przewyższające korzyści uzyskane przez konsumenta lub pod innym względem znacznie pogarszające sytuację konsumenta (

tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04). Z kolei „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta czy wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Za istotę dobrego obyczaju uznaje się szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka, a zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami jest naruszanie usprawiedliwionego zaufania drugiej strony umowy. Także naruszenie dobrych obyczajów w kontekście art. 385

1 § 1 k.c. zazwyczaj jest wiązane z tworzeniem takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron (

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2006 r., I CSK 173/06 oraz z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04). Do dobrych obyczajów i uczciwości kupieckiej zalicza się wymaganie od przedsiębiorcy wysokiego poziomu świadczonych usług oraz stosowania we wzorcach umownych takich zapisów, aby dla zwykłego konsumenta były one jasne, czytelne i proste, a ponadto by postanowienia umowne w zakresie łączącego konsumenta z przedsiębiorcą stosunku prawnego należycie zabezpieczały interesy konsumenta i odwzorowywały przysługujące mu uprawnienia wynikające z przepisów prawa. Sprzeczne z dobrymi obyczajami kwalifikowane są w szczególności wszelkie postanowienia, które zmierzają do naruszenia równorzędności stron umowy, nierównomiernie rozkładając uprawnienia i obowiązki między partnerami stosunku obligacyjnego. O rażącym naruszeniu interesów konsumenta można mówić w przypadku prawnie relewantnego znaczenia nierównomiernego rozkładu praw i obowiązków stron umowy

(wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., VI ACa 1733/13 i dnia 27 sierpnia 2014 r., VI ACa 1313/13).

Odnosząc powyższe rozważania na kanwę rozpatrywanej sprawy sąd odwoławczy miał na uwadze, że obciążenie pożyczkobiorcy prowizją stanowiącą koszt udzielenia pożyczki jest na gruncie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim dopuszczalne. Zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy na całkowity koszt kredytu składają się wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach. Prowizja za udzielenie pożyczki może służyć np. pokryciu kosztów rozpatrzenia wniosku kredytowego czy przygotowania i zawarcia umowy kredytowej. Koszty te ze względów technicznych mogą oczywiście – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – mieć charakter zryczałtowany, ale także ta ryczałtowa wysokość winna korespondować z kosztami czynności, jakie pożyczkodawca musiał rzeczywiście podjąć w związku z przygotowaniem i zawarciem umowy pożyczki, jak również obsługą przez czas jej trwania. Zważywszy zaś na wysokość prowizji należy uznać ją za niewygórowaną i mieszczącą się w granicach określonych przepisami prawa i dobrymi obyczajami.

Mając na uwadze powyższe, orzeczenie Sądu Rejonowego, aczkolwiek nie poparte pisemnymi motywami, należy uznać za trafne, zaś zarzuty pozwanej chybione. W szczególności nietrafny jest zarzut braku rozpoznania istoty sporu, albowiem Sąd Rejonowy niewątpliwie rozstrzygnął o istocie sporu, oceniając ważność i skuteczność zobowiązania obciążającego pozwaną, a okoliczności przemawiające za taką oceną w sposób oczywisty wynikają z akt sprawy. W konsekwencji na podstawie art. 385 k.p.c. apelację pozwanej należało oddalić.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Ponieważ pozwana przegrała postępowanie apelacyjne należało zasądzić na rzecz powoda, zgodnie z żądaniem wyrażonym w odpowiedzi na apelację koszty poniesione przez pozwanego w wysokości stawki minimalnej określonej przepisami § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia orzeczenia tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

sędzia Tomasz Szaj

(...)

1. (...)

2. (...)

3. (...)

(...)