Spółka dochodziła 5170 zł za gaz bez umowy, bo nie wykazała jej rozwiązania

Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2025 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. z siedzibą w V. przeciwko O. R. o zapłatę oddalił powództwo i zasądził od powoda (...) sp. z o.o. z siedzibą w V. na rzecz pozwanego O. R. kwotę 1.817 zł tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia się wyroku.

Powyższe orzeczenie sąd rejonowy oparł na ustaleniach faktycznych oraz rozważaniach prawnych znajdujących się na kartach 99-102 akt sprawy, które sąd odwoławczy czyni integralną częścią swojego rozstrzygnięcia bez konieczności ich ponownego przytaczania.

Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka (...) sp. z o.o. z siedzibą w V. zaskarżając rozstrzygnięcie sądu rejonowego w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu apelująca zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów prawa procesowego — art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na:

1) braku przyznania mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez powoda dotyczącym rozwiązania umowy tj. oświadczenie sprzedawcy z dnia 26.07.2022 r., pojedyncze zlecenie dystrybucji z dnia 26.05.2022 r., z których jednoznacznie wynika, że sprzedawca przekazał powodowi informację, iż z dniem 07.06.2022 r. uległa rozwiązaniu umowa kompleksowa dostarczania paliwa gazowego zawarta z pozwanym:

2) stwierdzeniu, iż powód nie wykazał, aby umowa dostarczania paliwa gazowego została skutecznie wypowiedziana pozwanemu, a tym samym, aby w lokalu przy (...) w A. miał miejsce nielegalny pobór paliwa, podczas gdy pozwany przez okres od 08.06.2022 r. do 04.04.2023 r. nie posiadał ważnej umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego, nie otrzymał rachunków za zużyty gaz w niniejszym okresie;

3) braku przyznania mocy dowodowej dokumentom przedstawionym przez powoda w zakresie wskazania podstawy oraz wysokości wyliczonej opłaty za nielegalny pobór gazu bez zawartej umowy, podczas gdy wynika z nich na podstawie jakiego wzoru dokonano przedmiotowego wyliczenia, za jaki okres i w jakiej wysokości

2. Konsekwencją tego był błąd w ustaleniach faktycznych tj.

- ustalenie, iż powód nie wykazał, aby umowa łącząca sprzedawcę i pozwanego uległa rozwiązaniu ze skutkiem na dzień 07.06.2022 r., podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż niniejsza umowa została rozwiązana;

- ustalenie, iż powód nie wykazał zasadności dochodzonego roszczenia w przypadku, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż pozwany pobierał paliwo gazowe bez zawartej umowy dostawy gazu;

- stwierdzenie, iż powód nie sprostał wymogom w zakresie wykazania zasadności i wysokości wyliczenia opłaty za nielegalny pobór gazu, mimo przedstawienia szeregu dokumentów potwierdzających zasadność powództwa;

3. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne w zw. z art. 6 k.c. poprzez błędne przyjęcie, iż zasadność przedmiotowego roszczenia nie została wykazana, podczas gdy powód wykazał, iż pozwany pobierał paliwo gazowe w sposób nielegalny, co definiuje 3 pkt 18 ustawy Prawo energetyczne, który wskazuje, iż nielegalne pobieranie paliw lub energii to pobieranie paliw lub energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą, wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy, z czym art. 57 ustawy Prawo energetyczne wiąże odpowiedzialność odszkodowawczą nałożoną na osobę rzeczywiście korzystającą z paliwa gazowego.

Wskazując na powyższe, apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 5.170,67 zł tytułem opłaty za nielegalny pobór gazu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 06.05.2023 r. do dnia zapłaty; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Nadto zawarto w apelacji wniosek o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania przed sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W odpowiedzi pozwany O. R. wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu apelacyjnym (karta 125-126).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wstępnie wyjaśnienia wymagało, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, a sąd okręgowy w postępowaniu apelacyjnym nie przeprowadził postępowania dowodowego. Ustawodawca w takiej sytuacji w art. 505

13 § 2 k.p.c. przewidział, że jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd okręgowy dokonując merytorycznej oceny podniesionych w apelacji zarzutów doszedł do przekonania, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu i w związku z tym powinien się ostać.

Powodowa spółka dochodziła w niniejszym postępowaniu zapłaty kwoty 5.170,67 zł, wywodząc swoje roszczenie z twierdzenia, że pozwany w okresie od 8 czerwca 2022 r. do 4 kwietnia 2023 r. pobierał paliwo gazowe bez zawartej umowy, co w ocenie powódki stanowiło nielegalny pobór paliwa gazowego w rozumieniu art. 3 pkt 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne.

Podstawę prawną żądania pozwu stanowił zatem przepis art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385). Zgodnie z powołanym przepisem w razie nielegalnego pobierania paliw, z wyłączeniem wodoru, lub energii, przedsiębiorstwo energetyczne może: 1) pobierać od odbiorcy, a w przypadku, gdy pobór paliw lub energii nastąpił bez zawarcia umowy, może pobierać od osoby lub osób nielegalnie pobierających paliwa lub energię opłatę w wysokości określonej w taryfie, chyba że nielegalne pobieranie paliw lub energii wynikało z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą odbiorca nie ponosi odpowiedzialności albo 2) dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych. Wykładnia definicji nielegalnego poboru rodzi pewne wątpliwości interpretacyjne odnośnie do pierwszej sytuacji, określonej jako nielegalny pobór energii "bez zawarcia umowy". W literaturze przedmiotu można spotkać się z poglądem, że wyrażenie to ogranicza się do sytuacji braku w ogóle umowy w danym punkcie przyłączeniowym. Na uzasadnienie takiego stanowiska wskazuje się, że całkowicie niezasadne byłoby przyjęcie rozwiązania, zgodnie z którym za nielegalny pobór kwalifikowana byłaby sytuacja, w której brak jest jedynie umowy z określoną indywidualnie osobą w danym miejscu przyłączenia. Ideą art. 57 ust. 1 pkt 1 PrEnerg było wprowadzenie sankcji w razie braku zawarcia jakiejkolwiek umowy z przedsiębiorstwem dostarczającym energię i pobieranie energii, wbrew jego woli, przy czym odbiorca nie płaci za pobraną energię. Wobec tego należy uznać, że użyte przez ustawodawcę wyrażenie „bez zawarcia umowy” odnosi się do sytuacji, w której dochodzi do poboru energii w czasie, gdy odbiorcę nie łączy z przedsiębiorstwem energetycznym stosowna umowa, bez względu na jej formę (por. T. Ogłódek [w:] M. Czarnecka, T. Ogłódek (red.), Prawo energetyczne. Efektywność energetyczna. Tom I. Komentarz, wyd. 2, 2023, art. 57, Nb 2).

Należy w tym miejscu podzielić dokonaną przez sąd rejonowy ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż bezspornym w rozstrzyganym stanie faktycznym był fakt, że pozwany posiadał zawartą z (...) Sp. z o.o. umowę kompleksowej dostawy paliwa gazowego na sprzedaż i dostarczanie paliwa gazowego do instalacji znajdującej się w lokalu przy ul. (...) w A.. Powódka nie twierdziła przy tym, aby w okresie objętym żądaniem pozwu doszło do ingerencji w układ pomiarowo-rozliczeniowy, jego uszkodzenia czy też pobierania gazu z pominięciem tego układu. Przeciwnie, już w pozwie wskazała, że przeprowadzona kontrola nie wykazała tego rodzaju nieprawidłowości. Istota sporu sprowadzała się zatem do ustalenia, czy umowa kompleksowa łącząca pozwanego ze sprzedawcą paliwa gazowego uległa skutecznemu rozwiązaniu ze skutkiem na dzień 7 czerwca 2022 r., a w konsekwencji, czy późniejszy pobór gazu mógł zostać zakwalifikowany jako nielegalny.

W tym zakresie sąd rejonowy prawidłowo uznał, że powódka nie sprostała ciężarowi dowodu. Stosownie bowiem do art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Skoro powódka wywodziła swoje roszczenie z twierdzenia, że pozwany pobierał paliwo gazowe bez obowiązującej umowy, to na niej spoczywał obowiązek wykazania, że umowa, której istnienie nie było kwestionowane, uległa uprzednio skutecznemu rozwiązaniu. Nie można bowiem wymagać od pozwanego, aby dowodził dalszego obowiązywania stosunku umownego, jeżeli strona dochodząca roszczenia nie wykazała zdarzenia prawnego, z którym wiąże ustanie tego stosunku.

Wbrew stanowisku apelującej, przedstawione przez nią dokumenty nie pozwalają na poczynienie ustalenia, że umowa kompleksowa została skutecznie rozwiązana z dniem 7 czerwca 2022 r. W szczególności takiego dowodu nie stanowi oświadczenie sprzedawcy z dnia 26 lipca 2022 r. (k. 18), ani pojedyncze zlecenie dystrybucji z dnia 26 maja 2022 r. (k. 19-20). Dokumenty te, nawet jeżeli potwierdzają, że sprzedawca przekazał powodowej spółce informację o zakończeniu obowiązywania umowy z określoną datą, nie dowodzą jeszcze samego faktu skutecznego rozwiązania stosunku umownego. Należy bowiem odróżnić przekazanie przez sprzedawcę operatorowi systemu dystrybucyjnego informacji o rozwiązaniu umowy od wykazania, że do rozwiązania tego rzeczywiście doszło w relacji pomiędzy sprzedawcą a odbiorcą.

Dla ustalenia tej okoliczności konieczne było wykazanie zdarzenia, które doprowadziło do ustania stosunku umownego, w szczególności złożenia O. R. stosownego oświadczenia woli, jego treści, daty oraz skuteczności, z uwzględnieniem właściwych dla danego stosunku umownego zasad składania oświadczeń woli. Powódka nie przedstawiła natomiast dowodu doręczenia pozwanemu oświadczenia o wypowiedzeniu umowy ani innego materiału pozwalającego ustalić, że doszło do jej skutecznego rozwiązania. Samo odnotowanie przez sprzedawcę określonej daty zakończenia umowy, a następnie przekazanie tej informacji operatorowi, nie zastępuje dowodu dokonania czynności prawnej skutkującej ustaniem stosunku umownego.

Nie można również pominąć, że zlecenie dystrybucji ma charakter dokumentu związanego z organizacją i obsługą procesu świadczenia usług dystrybucji. Jego treść może świadczyć o przekazaniu określonych danych pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w procesie dostarczania paliwa gazowego, nie przesądza jednak o skuteczności czynności prawnej dokonanej pomiędzy sprzedawcą a odbiorcą. Informacja przekazana operatorowi nie tworzy bowiem sama przez się skutku w postaci rozwiązania umowy zawartej z odbiorcą. W konsekwencji nie sposób podzielić stanowiska apelującej, że dokumenty znajdujące się na k. 18-20 jednoznacznie potwierdzają ustanie stosunku umownego z dniem 7 czerwca 2022 r. Ich treść nie pozwala bowiem zweryfikować, czy i w jaki sposób doszło do rozwiązania umowy, a przede wszystkim, czy oświadczenie w tym przedmiocie zostało skutecznie złożone pozwanemu.

Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że w dniach 8 czerwca 2022 r. oraz 2 lutego 2023 r. odnotowano różne stany licznika gazowego w lokalu pozwanego, co wynika z przedłożonych poleceń monterskich (k. 21, 22). Dokumenty te potwierdzają jedynie, że w lokalu następowało zużycie paliwa gazowego. Nie dowodzą natomiast, że pobór ten odbywał się bez podstawy umownej. Sam fakt dalszego korzystania z paliwa gazowego po dacie, którą powódka uznaje za datę rozwiązania umowy, nie może zastąpić dowodu ustania tej umowy.

Co więcej, twierdzeniom powódki przeczy częściowo również zachowanie pozwanego, który przedłożył potwierdzenia wpłat dokonanych na rachunek powoda w okresie objętym żądaniem pozwu, między innymi z dnia 9 czerwca 2022r. oraz 29 czerwca 2022r. (k.38-39). Okoliczność ta sama w sobie nie przesądza wprawdzie o dalszym obowiązywaniu umowy, jednakże stanowi dodatkowy element materiału dowodowego, który powinien być oceniany w powiązaniu z pozostałymi dowodami. Pozwala ona na bowiem na przyjęcie za prawdopodobne, że pozwany był przekonany o dalszym trwaniu umowy, skoro uiszczał związane z nią opłaty.

Podkreślenia wymaga przy tym, że z definicji zawartej w art. 3 pkt 18 Prawa energetycznego nie wynika domniemanie, iż pobór paliwa gazowego następujący po dacie wskazanej przez sprzedawcę jako data zakończenia umowy stanowi pobór nielegalny. Kwalifikacja określonego zachowania jako nielegalnego poboru wymaga uprzedniego wykazania, że zachodziła jedna z ustawowych przesłanek takiej kwalifikacji. W realiach niniejszej sprawy powódka powoływała się na pobieranie paliwa bez zawartej umowy, a zatem zobowiązana była wykazać, że w okresie objętym żądaniem pozwu pozwany nie był już związany umową uprawniającą go do poboru gazu. Nie można przy tym utożsamiać braku wykazania przez odbiorcę istnienia aktualnej umowy z udowodnieniem przez przedsiębiorstwo energetyczne, że umowa ta wcześniej ustała. Są to dwie odrębne kwestie, a ciężar wykazania drugiej z nich spoczywał na powódce, która z faktu rozwiązania umowy wywodziła skutki prawne. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nieuprawnionego przerzucenia na odbiorcę ciężaru dowodzenia okoliczności negatywnej, a więc tego, że umowa nie została rozwiązana, mimo że przedsiębiorstwo energetyczne nie wykazało skuteczności czynności, na którą się powołuje.

W tym stanie rzeczy nie było podstaw do uznania, że sam fakt pobierania paliwa gazowego w okresie od 8 czerwca 2022 r. do 4 kwietnia 2023 r. przesądzał o nielegalności tego poboru. Skoro nie wykazano, że umowa kompleksowa uległa skutecznemu rozwiązaniu, to nie zostało również wykazane, aby pozwany pobierał paliwo gazowe bez zawartej umowy w rozumieniu art. 3 pkt 18 Prawa energetycznego. W konsekwencji nie została udowodniona podstawowa przesłanka odpowiedzialności przewidzianej w art. 57 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego. Przepis ten nie ustanawia samoistnej podstawy do obciążenia odbiorcy opłatą taryfową w każdym przypadku stwierdzenia zużycia paliwa gazowego, lecz wiąże możliwość jej naliczenia z wystąpieniem nielegalnego poboru w rozumieniu ustawowym. Skoro zaś powódka nie wykazała, że pobór gazu przez pozwanego następował bez obowiązującej umowy, brak było podstaw do obciążenia go opłatą z tego tytułu.

Powyższe przesądza również o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Przepis ten przyznaje sądowi uprawnienie do oceny wiarygodności i mocy dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Skuteczne zakwestionowanie dokonanej oceny wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego albo pominął istotną część materiału dowodowego. Samo przedstawienie przez stronę własnej, korzystnej dla niej interpretacji dowodów nie jest wystarczające do podważenia oceny dokonanej przez sąd. W niniejszej sprawie apelująca nie wykazała, aby ocena dowodów dokonana przez sąd rejonowy naruszała wskazane kryteria. Sąd ten uwzględnił przedłożone przez powódkę dokumenty, jednak trafnie uznał, że nie potwierdzają one skutecznego rozwiązania umowy zawartej z pozwanym. Nie chodzi zatem o odmowę przyznania tym dokumentom jakiejkolwiek mocy dowodowej, lecz o prawidłowe określenie zakresu okoliczności, które można na ich podstawie ustalić. Fakt, że dokumenty potwierdzają przekazanie informacji o zakończeniu umowy, nie oznacza jeszcze, że dowodzą skutecznego dokonania czynności prawnej prowadzącej do ustania stosunku umownego.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut błędnych ustaleń faktycznych. Ustalenie, że powódka nie wykazała rozwiązania umowy ze skutkiem na dzień 7 czerwca 2022r., znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Apelująca nie przedstawiła dowodów pozwalających na poczynienie ustalenia odmiennego, a jej argumentacja sprowadza się w istocie do przypisania dokumentom odmiennego znaczenia, niż wynika to z ich treści.

Wobec niewykazania, że w okresie objętym żądaniem pozwu doszło do nielegalnego poboru paliwa gazowego, za bezzasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 57 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego w związku z art. 6 k.c. Powódka nie wykazała bowiem faktu, z którym ustawa wiąże możliwość obciążenia odbiorcy opłatą za nielegalny pobór paliwa.

W tej sytuacji odnoszenie się do dalszych zarzutów apelacji dotyczących podstawy taryfowej, sposobu obliczenia oraz wysokości dochodzonej opłaty jest bezprzedmiotowe. Nawet prawidłowe wykazanie sposobu wyliczenia opłaty i jej wysokości nie mogłoby doprowadzić do uwzględnienia powództwa, skoro nie została udowodniona sama zasada odpowiedzialności pozwanego. Prawidłowość rachunkowego wyliczenia świadczenia nie zastępuje bowiem wykazania przesłanek materialnoprawnych uzasadniających jego dochodzenie.

Mając powyższe na uwadze, sąd okręgowy uznał, że apelacja nie zawiera argumentów mogących podważyć prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, wobec czego podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zgodnie z regułą odpowiedzialności za wynik procesu. Bacząc, że strona powodowa przegrała spór przed sądem drugiej instancji, w punkcie II. wyroku zasądzono od niej na rzecz powoda kwotę 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z § 2 pkt 4 w. zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Natomiast o ustawowych odsetkach za opóźnienie od zasądzonych kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c.

Monika Rabiega

(...)

1. (...)

2. (...)

3. (...)