Siostra zmarłego dziedziczy po odrzuceniu spadku przez synów. Sąd oddalił apelację

Zaskarżonym postanowieniem sąd stwierdził, że spadek po D. U. (2) zmarłym 4 października 2020 r. w W. nabyła na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza w całości H. C., stwierdził, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. W uzasadnieniu sąd podał, że spadkodawca D. M. zmarł 4 października 2020 r. w chwili śmierci był rozwiedziony. Pozostawił synów M., T. i P. U. (1). P. zmarł przed otwarciem spadku nie pozostawiając dzieci, pozostali synowie dniu 29 października 2020 r. złożyli przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku. M. U. nie ma dzieci, T. U. (1) ma dwie córki W. U. i T. U. (2). W. odrzuciła spadek, także imieniem małoletniej T. skutecznie odrzucono spadek po spadkodawcy. Rodzice spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku a z rodzeństwa brat P. U. (2) złożył oświadczenie przed notariuszem 22 września 2021r. o odrzuceniu spadku. Spadek odrzuciły także dzieci P. a to L. U., J. U. i Z. U.. Siostra spadkodawcy O. C. (1) nie składała oświadczenia w przedmiocie spadku. W zważaniach prawnych sąd odwołując się do przepisów art. 931, 1015, 1020 kc podaje, że wobec odrzucenia spadku przez spadkobierców dziedziczących w pierwszej kolejności spadek nabywa siostra spadkodawcy w całości. O kosztach sąd orzekł w oparciu o art. 520 par. 1 k.p.c..

Apelację od rozstrzygnięcia składa uczestniczka O. C. (1) zarzucając naruszenie prawa materialnego a to art. 1025 § 1 kodeksu postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania art. 233 kpc, co miało mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu spadkodawczyni kwestionuje legitymację czynną wnioskodawcy a to Syndyka Masy Upadłości (...) Kasy (...) w upadłości w M. podając, że nie ma interesu prawnego w występowaniu z takim wnioskiem. Podnosi, że nie zostało wykazane aby wnioskodawca był wierzycielem spadkodawcy. Wskazuje, że spadkodawca nie posiadał zdolności kredytowej, roszczenie uległo przedawnieniu oraz kwestionuje podpis spadkodawcy na umowie pożyczki.

Sąd Okręgowy zważył :

Apelacja nie była zasadna. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy Sąd Odwoławczy przyjmuje za własne dodatkowo jeszcze wskazując na to, co nie znalazło odzwierciedlenia w treści ustaleń Sądu I instancji a wynikało z treści akt. Syndyk Masy Upadłości Spółdzielczej Kasy (...) w upadłości w M. jest wierzycielem spadkodawcy. D. U. (1) zawarł ze (...) Kasą (...) w M. umowę pożyczki dnia 8 września 2015 r., dokonał tylko częściowej jej spłaty. Syndyk złożył pozew przeciwko spadkodawcy pod sygnaturą I Nc 632/21, ale wobec śmierci dłużnika-pozwanego wydano postanowienie o odrzuceniu pozwu. Wszystkie te dokumenty – wniosek D. U. (1) o przyznanie pożyczki, umowa pożyczki, harmonogram spłaty, weksel, postanowienie o odrzuceniu pozwu, jakkolwiek nie wyeksponowane przez Sąd Rejonowy dowodzą, że wnioskodawca jest wierzycielem spadkodawcy.

Z mocy przepisu art. 1025 par.1 kc z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku może wystąpić osoba mająca w tym interes. Kodeks cywilny nie wymaga, aby był to interes prawny. Można zatem przyjąć, że z żądaniem może wystąpić każda osoba, która ma interes – prawny, moralny, społeczny, majątkowy lub niemajątkowy – w stwierdzeniu nabycia spadku po danym spadkodawcy. Obok samego spadkobiercy z wnioskiem mogą wystąpić w szczególności jego spadkobiercy lub spadkobiercy spadkobierców, uprawnieni do zachowku, zapisobiercy zapisu zwykłego i windykacyjnego, nabywca spadku, wykonawca testamentu oraz wierzyciele spadkowi, wierzyciele spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego. (tak w komentarzu do kpc pod red. J. Ciszewskiego, J.Knabe) . Okoliczności faktyczne każdej konkretnej sprawy decydują o przyjęciu, czy wnioskodawca jest "zainteresowanym", w rozumieniu art. 679 k.p.c., czy też nie. Zawsze też uzasadnieniem legitymacji do złożenia wniosku przewidzianego w art. 679 k.p.c. jest istnienie rzeczywistego, o charakterze obiektywnym interesu prawnego. Zagadnieniem do którego sprowadza się cel apelacji jest przesądzenie czy badając interes osoby trzeciej będącej wnioskodawcą w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd spadku winien badać ważność umowy będącej źródłem interesu, a tym samym ustalać zasadność roszczenia tej osoby. Co do zasady w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjmuje się konieczność badania interesu wnioskodawcy nie będącego spadkobiercą w stwierdzeniu nabycia spadku. Ale nie budzi wątpliwości, że badanie interesu wnioskodawcy nie musi zmierzać do przesądzenia zasadności wierzytelności wnioskodawcy względem spadkodawcy. Słusznie w tym zakresie wypowiada się orzecznictwo, że sąd spadku nie ma w tej kwestii kognicji (zob. zwłaszcza postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2009 r., IV CSK 361/08). Powszechnie przyjmuje się przy tym w doktrynie, że interes, o którym mowa w art. 1025 k.c., winien być rozumiany szeroko bo ustawodawca w unormowaniu tym posługuje się terminem "interes", nie zaś "interes prawny".

Wbrew ocenie skarżącej, ustalenie interesu wnioskodawcy jest zatem możliwe bez przesądzania o zasadności jego roszczenia. Zasadność samego roszczenia na które powołuje się wnioskodawca będzie przedmiotem odrębnego postępowania, w jego ramach możliwe będzie podnoszenie wszelkich zarzutów przysługujących i spadkodawcy i spadkobiercy. Obowiązkiem syndyka jest dążenie do spieniężenia majątku upadłego celem pokrycia jego długów, służy temu także dochodzenie jego wierzytelności. Spadkodawca był dłużnikiem upadłego. Dla skutecznego skierowania żądania pozwu przez syndyka konieczne było przesądzenie kto jest spadkobiercą dłużnika, wszak bez procedury spadkowej taki wierzyciel nie byłby w stanie ustalić kto ostatecznie nabywa spadek (szczególnie przy składaniu oświadczeń o odrzuceniu spadku przez spadkobierców). A przy szerokim ujęciu interesu nie ma podstaw do badania czy wierzyciel będzie w stanie rzeczywiście uzyskać pozytywne orzeczenie sądu zasądzające tę wierzytelność. Tak więc prawidłowo sąd ustalił spadkobiercę D. U. (1) z wniosku wierzyciela, tym bardziej, że wszczęte postępowanie z wniosku innego wierzyciela (VI Ns 576/21/S) zostało umorzone .

Z tych przyczyn na podstawie art. 385 kpc orzeczono jak w sentencji.

Wobec braku wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sąd w sentencji nie zawarł rozstrzygnięcia o kosztach.

Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta