Umowa podawała dwie różne kwoty pożyczki. Sąd zasądził od banku 63 919 zł

wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 30 września 2026 roku

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2025r. Sąd Rejonowy w Chrzanowie oddalił powództwo S. S. przeciwko (...) SA w C. o zapłatę kwoty 63 919,42 zł oraz zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 5 417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Dnia 6 lutego 2020 roku (...) spółka akcyjna z siedzibą w C. zawarła

z S. S. umowę o pożyczkę gotówkową nr (...). Zgodnie z § 1 umowy Bank udzielił S. S. pożyczki w kwocie 114 900 zł, którą pożyczkobiorca był zobowiązany spłacić wraz z należnymi odsetkami umownymi w 120 ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych nie później niż do 6 dnia każdego miesiąca na zasadach i warunkach określonych w § 5 umowy oraz harmonogramie spłat. Kwota udzielonej pożyczki stanowiła sumę całkowitej kwoty pożyczki w wysokości 100 000 zł, którą Bank udostępnił pożyczkobiorcy na dowolny cel konsumpcyjny oraz kredytowanych kosztów pożyczki, tj. prowizji za udzielenie pożyczki w wysokości 14 900 zł (§ 1 ust. 2). Zgodnie z § 2 umowy oprocentowanie pożyczki liczone było według stopy zmiennej, która wynosiła 9,99%

w stosunku rocznym. Oprocentowanie stanowiło sumę zmiennej stawki referencyjnej (...) 3M i stałej w okresie umowy marży 8.28 punktów procentowych. Oprocentowanie nie mogło przekroczyć wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 2

1 k.c. Oprocentowanie było ustalane na trzymiesięczne okresy obrachunkowe wyznaczone przez terminy spłat rat. Pierwszy okres obrachunkowy zaczynał się w dniu uruchomienia pożyczki i trwał do dnia spłaty trzeciej raty wynikającej z harmonogramu. Jeżeli spłaty pierwszej raty zostanie wydłużony

o 1 miesiąc, pierwszy okres obrachunkowy zaczynał się w dniu uruchomienia pożyczki i trwał do dnia spłaty drugiej raty wynikającej z harmonogramu. Dla pierwszego okresu obrachunkowego, oprocentowanie liczą się ma podstawie stawki referencyjnej (...) 3M

z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zawarcia umowy wysokości 1.71 %. Oprocentowanie dla kolejnych trzymiesięcznych okresów obrachunkowych wyliczało się na podstawie stawki (...) 3M z przedostatniego dnia roboczego przed dniem spłaty raty wynikającym z harmonogramu. Do wyliczenia odsetek Bank przyjmował rzeczywistą liczbę dni korzystania z pożyczki w stosunku do rzeczywistej liczby dni w roku. Całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosiła 182 100 zł, na którą składała się całkowita kwota udzielonej pożyczki (100 000 zł — kwota ta nie obejmowała kredytowanych kosztów prowizji) oraz całkowity koszt pożyczki wynoszący 82 100 zł (67 200 zł — naliczone odsetki umowne oraz 14 900 zł - prowizja) (§ 4). Rzeczywista roczna stopa oprocentowania ((...)) na dzień zawarcia umowy wynosiła 14,27%, zgodnie z wyliczeniami określonymi w 4 ust. 4 umowy, uwzględniając wartości kwot całkowitej kwoty pożyczki, całkowitych kosztów pożyczki

i całkowitej kwoty do zapłaty oraz przyjmując poniższe zasady: 1) umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a zobowiązania z niej wynikające zostaną wypełnione

w terminach określonych w umowie, 2) spłata pożyczki odbywać się będzie w równych ratach miesięcznych określonych w umowie, 3) prowizja za udzielenie pożyczki (o ile występuje), opłata dla pośrednika kredytowego (o ile występuje) oraz jednorazowa składka ubezpieczeniowa (o ile występuje) są kredytowane, 4) odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach wyrażone będą w latach lub w ułamkach roku, przy czym rok liczy 365 dni, a w przypadku lat przestępnych 366 dni, 5) wynik obliczeń podawany jest

z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku. W § 3 umowy zawarte były postanowienia dotyczące opłat i prowizji, zgodnie z którymi bank pobierał opłaty i prowizje zgodnie

z postanowieniami umowy oraz Taryfy Opłat i Prowizji (...) S.A. dla G. Indywidualnych za czynności związane z obsługą pożyczki oraz zmianą postanowień umowy. Opłaty i prowizje w trakcie trwania umowy mogły ulec zmianie, a sytuacje wpływające na ww. zmiany zostały wyszczególnione w § 3 ust. 3 umowy i ust. 10 wyciągu z Taryfy Opłat i Prowizji (...) S.A. dla G. Indywidualnych (identyczne jak w umowie). Do takiej zmiany uprawniało wystąpienie przynajmniej jednego z poniższych warunków:

1) zmiana wysokości płacy minimalnej oraz poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw,

1) zmiana cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, rozliczeń międzybankowych oraz stóp procentowych ustalanych przez NBP,

2) zmiana cen usług i operacji, z których bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych,

3) zmiana zakresu lub formy świadczonych przez bank usług (w tym zmiany lub dodania nowej funkcjonalności w zakresie obsługi danego produktu) w zakresie, w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy,

4) zmiana przepisów prawa regulujących produkty lub usługi oferowane przez bank lub mające wpływ na wykonywanie umowy, w zakresie, w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy,

5) zmiana przepisów podatkowych i/lub zasad rachunkowości stosowanych przez bank, w zakresie w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez bank

w związku z wykonywaniem umowy,

6) zmiana lub wydanie nowych orzeczeń sądowych, orzeczeń organów administracji, zaleceń lub rekomendacji uprawnionych organów, w tym (...) — w zakresie mającym wpływ na koszty ponoszone przez bank w związku z wykonywaniem umowy.

Zmiana stawek opłat i prowizji następowała na zasadach i w wysokości określonych w Taryfie Opłat i Prowizji (§ 3 ust. 4 umowy). W ust. 11 z wyciągu z Taryf Opłat i Prowizji wskazano, że zmiana wysokości opłat i prowizji będzie odbywała się według następujących zasad:

1) zmiana opłat i prowizji przewidzianych w Taryfie Opłat i Prowizji dla jednego produktu może być dokonana nie częściej niż 4 razy w roku,

1) opłaty i prowizje zawarte w Taryfie Opłat i Prowizji nie mogą ulec zmniejszeniu lub zwiększeniu o więcej niż 200% wysokości dotychczasowej opłaty lub prowizji,

z zastrzeżeniem ust. 12, tj. sytuacji, w której do Taryfy Opłat i Prowizji wprowadzane są nowe opłaty lub prowizje lub gdy ich dotychczasowa wysokość wynosiła 0 zł,

2) zmiana wysokości danej opłaty lub prowizji następuje w okresie nie późniejszym niż 6 miesięcy od wystąpienia przesłanki do wprowadzenia tej zmiany,

3) ustalenie stawek opłat lub prowizji za czynności, za które dotychczas bank nie pobierał opłat/prowizji oraz określenie wysokości opłat/prowizji dla nowych produktów lub usług, odbywa się z uwzględnieniem stopnia pracochłonności wykonywanych w związku z tym czynności oraz poziomu kosztów ponoszonych przez bank.

O zmianie Taryfy Opłat i Prowizji Bank powiadamiał pożyczkobiorcę za pośrednictwem poczty lub poprzez stronę internetową (w postaci udostępnionego na niej pliku elektronicznego zapisanego na trwałym nośniku po uprzednim poinformowaniu pożyczkobiorcy o dostępności informacji o zmianie) lub na adres mailowy — w przypadku jego podania przez pożyczkobiorcę (§ 3 ust. 5 umowy). Zmiana Taryfy Opłat i Prowizji wiązała pożyczkobiorcę, jeżeli nie wypowiedział on umowy w ciągu 30 dni od przekazania przez Bank informacji o zmianie (§ 3 ust. 6). Bank był uprawniony do pobierania opłat

i prowizji w nowej wysokości poczynając od 31 dnia po przekazaniu pożyczkobiorcy informacji o wprowadzonych zmianach do Taryfy Opłat i Prowizji lub zmienianego wyciągu z Taryfy Opłat i Prowizji, chyba że w tym czasie otrzyma od pożyczkobiorcy pismo wypowiadające umowę lub propozycję jej rozwiązania za porozumieniem stron (§ 3 ust. 7).

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy uznał, iż powództwo podlegało oddaleniu. S. S. zawarła ze stroną pozwaną (...) S.A.

z siedzibą w C. umowę o pożyczkę gotówkową nr (...) występując jako konsument, o którym mowa w art. 22

1 k.c. W związku z tym do umowy tej Sąd Rejonowy zastosował przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2024 r., poz. 1497 t.j.) - dalej również jako „u.k.k.”. Niniejszym pozwem S. S. dochodziła zapłaty z tytułu sankcji kredytu darmowego. W jej ocenie postanowienia ww. umowy zawierały liczne naruszenia. Strona pozwana poza kwestionowaniem powyższych zarzutów wskazała również na nieskuteczność złożenia przez powoda oświadczenia

o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego przez złożenie go po terminie. Zgodnie z art. 45 ust. l u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. W myśl ust. 5 ww. przepisu uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. W ocenie Sądu Rejonowego oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone

w terminie przewidzianym w ust. 5 art. 45 wskazanej ustawy, tj. roku od chwili wykonania umowy. W orzecznictwie przedstawione są dwa stanowiska co do rozumowania „chwili wykonania umowy”, tj. od dnia wypłaty przez pożyczkodawcę pożyczki oraz od dnia spłaty pożyczki przez pożyczkobiorcę. Z istoty umowy kredytu lub pożyczki wynika, że te dwa momenty są rozdzielone od siebie znacznym odstępem czasu — często kilkuletnim. Zdaniem Sądu Rejonowego przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego (podobnie Ł. J. [w:] Ustawa... , s. 122), w tym obowiązki powstające z mocy ustawy (np. odnośnie do zapłaty odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c.). Chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo (arg. lege non distinguente; podobnie (...). (...) [w:] S. F. i in., Ustawa..., s. 158; J. (...) [w:] System Prawa Prywatnego... , t. 8, s. 453, przypis 449). W szczególności umowa nie jest wykonana, gdy kredytobiorca nie zwrócił całości bądź części wypłaconego kredytu lub nie zapłacił naliczonych odsetek albo innych należności ubocznych. W takiej sytuacji nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu określonego w art. 45 ust. 1, a zatem kredytobiorca może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W typowych przypadkach umowę o kredyt konsumencki uznaje się za wykonaną w dniu, w którym konsument spłacił ostatnią należność z tytułu tej umowy na rzecz kredytodawcy (zob. T. Czech, Kredyt konsumencki, Komentarz, wyd. III, 2023 r., art. 45, t. 68-70). Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że rozpoczęcie biegu terminu następuje w chwili spłaty przez pożyczkobiorcę pożyczki. Stanowisko to determinowane jest celowością stworzenia tego przepisu przez ustawodawcę, tj. ochroną interesów konsumenta, aby wydłużyć okres, w którym może on dowiedzieć się

o zaistniałym naruszeniu, wykonać omawiane uprawnienie i domagać się od kredytodawcy zwrotu zapłaconych odsetek oraz innych kosztów z tytułu kredytu konsumenckiego. Zatem

w ocenie Sądu Rejonowego przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której zostały należycie wypełnione wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta jak i po stronie kredytodawcy. Sąd Rejonowy podkreślił, że w wykonaniu umowy chodzi wyłącznie o umowę kredytu konsumenckiego. W związku z tym uznał, że wygaśnięcie omawianego uprawnienia nie zależy od wykonania innych umów bądź zobowiązań, choćby były związane z kredytem konsumenckim. Nie zależy zatem od rozliczenia przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego. W wyniku takiej spłaty konsumentowi może przysługiwać roszczenie wobec kredytodawcy o proporcjonalny zwrot kosztów kredytu, który powinien być zwrócony w terminie 14 dni od dokonania wcześniejszej spłaty kredytu w całości (art. 49 u.k.k. w zw. z art. 52 u.k.k.). Jednakże w takiej sytuacji podstawą roszczenia konsumenta jest nienależne świadczenie (art. 410 w zw z art. 405 i n. k.c.), a nie umowa o kredyt konsumencki. Takie roszczenie powstaje w innym stosunku prawnym. Data zaspokojenia roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu określonego w art. 45 ust. 5, ponieważ przepis ten odwołuje się do wykonania umowy, a więc odmiennej podstawy prawnej (podobnie wyrok SR w Gdyni z 29.10.2021 r., 11 C (...), LEX nr 3441084; wyrok SR w Gdyni z 30.12.2021 r., 1 C 222/21, LEX nr 3458092; wyrok SR dla m.st. Warszawy z 17.10.2022 r., 1 C 368/22, LEX nr 3501044). Wobec powyższego Sąd Rejonowy uznał, że bieg terminu rozpoczynał się od chwili spłaty całości pożyczki przez powódkę. Zatem termin do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego nie rozpoczął jeszcze biegu. Sąd Rejonowy wskazał, że instytucja sankcji kredytu darmowego jest pochodną niezachowania pewnych obowiązków informacyjnych, które spoczywają na podmiocie udzielającym kredytu/pożyczki. Wobec powyższego kredytobiorca/pożyczkobiorca ma rok od dnia spłaty pożyczki na zorientowanie się, czy w jego umowie zostały zawarte wszelkie przepisane prawem informacje i pouczenia. Po tym zaś całe jego uprawnienie wygasa,

a uznanie przeciwne doprowadziłoby do możliwości wpływania na termin prekluzyjny, co nie powinno mieć miejsca w systemie prawa. Wobec powyższego, należy przyjąć, iż w niniejszej sprawie termin na złożenie oświadczeni nie zaczął jeszcze biec, skoro umowa jest w dalszym ciągu wykonywana. Sąd Rejonowy nie przychylił się do stanowiska powódki, że w umowie pożyczki nr (...) doszło do naruszenia wymienionych w pozwie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, które pozwalałyby na skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 45 ust. 1 u.k.k. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów powódki

w zakresie bezzasadności pobierania odsetek od prowizji uznał ten zarzut jako bezzasadny. Zgodnie z ww. przepisem całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. Ustawa nie zakazuje kredytowania takich kosztów, a jedynie wyłącza je z zakresu pojęcia całkowitej kwoty kredytu. Potwierdza to także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18 (Lex nr 2643248), w którym wskazano, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu, nawet wówczas, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę. Za taką tezą, jak podniósł Sąd Najwyższy, przemawia wyraźna treść art. 5 pkt 7 u.k.k. Z tezy tej wynikają zatem dwa istotne wnioski — po pierwsze, składniki kosztu kredytu mogą być kredytowane przez kredytodawcę, a po drugie, prowizja nawet jeśli jest kredytowana — nie może być wykazywana w umowie zarówno w całkowitej kwocie kredytu, jak też w kosztach kredytu. W odniesieniu do umowy kredytu bankowego Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 czerwca 2023 r., I CSK 4175/22 (Lex nr 3569756) zauważył, że umowa taka może przewidywać obowiązek zapłaty przez kredytobiorcę odpowiedniej przygotowawczej prowizji kredytowej na rzecz banku — kredytodawcy. Stanowi ona obok odsetek kapitałowych dodatkowe wynagrodzenie banku kredytodawcy za faktyczną gotowość do wykonania umowy kredytowej i wydania kredytobiorcy na jego żądanie określonej sumy kredytu. Wykonanie to następuje w wyniku skorzystania przez kredytobiorcę z sumy kredytu w sposób wskazany w umowie kredytowej, tj. transferu tej sumy do majątku kredytobiorcy. Termin i sposób zapłaty tzw. przygotowawczej prowizji kredytowej może być określony w umowie kredytu bankowego. Obowiązek zapłaty tej prowizji może powstać już w chwili oddania przez bank sumy kredytu do dyspozycji kredytobiorcy. Jeśli tak skonstruowana jest umowa, a kredytobiorca na te warunki przystaje

i zdecyduje się do zapłaty prowizji przygotowawczej nie ze środków własnych, które by przekazał bankowi, lecz ze środków, o których udostępnienie umówił się z bankiem, to środki przekazane na ten cel kredytobiorcy zwiększają jego zadłużenie kredytowe, które powinno być spłacane zgodnie z harmonogramem i z obciążeniem odsetkowym uzgodnionym przez strony. W ocenie Sądu Rejonowego rozważania te mają zastosowanie także w przypadku umów pożyczek pieniężnych. Również w literaturze przedmiotu wskazuje się, że dopuszczalne jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel. Wskazuje się, że pojęcie „wypłaconej kwoty”,

o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k., obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie koszów związanych z tym kredytem. Przemawia za tym wykładnia językowa omawianego przepisu - przepis ten nie wymaga, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być również dokonana w celu pokrycia zobowiązań konsumenta (w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem). Wniosek ten potwierdza również wykładnia systemowa - na tle przepisów o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu wypłacenia tego kapitału (zob. T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 5, t. 293-294). Na uwzględnienie nie zasługiwał też zarzut naruszenia przez pozwany Bank obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k., zgodnie z którym umowa

o kredyt konsumencki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Z treści § 6 umowy wynika jasna procedura odstąpienia od umowy, dodatkowo udostępniono kredytobiorcy wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przy czym zgodzić się należało

z pozwanym, że nie obligował kredytobiorcy do odstąpienia od umowy w narzuconej przez siebie formie. Procedura spłaty kredytu przed terminem została zaś w sposób zrozumiały określona w § 5 umowy. Zatem strona pozwana nie naruszyła obowiązku informacyjnego. Sąd Rejonowy nie podzielił też zarzutu naruszenia art. 30 ust 1 pkt 5 u.k.k., bowiem z treści § 1 ust. 3 umowy wynika, iż umowa zawarta jest pod warunkiem zawieszającym wydania pozytywnej decyzji kredytowej, poprzedzonej pełną weryfikacją i potwierdzeniem zgodności wszystkich danych zgłoszonych przy składaniu wniosku. Bank miał poinformować pożyczkobiorcę o ostatecznej decyzji nie później niż w ciągu 7 dni. Wypłata pożyczki miała nastąpić w ciągu 3 dni od poinformowania pożyczkobiorcy o ostatecznej decyzji. Termin

i sposób wypłaty pożyczki został w umowie określony w sposób jasny i precyzyjny. Nie sposób było też zgodzić się z zarzutem wadliwego określenia rzeczywistej stopy oprocentowania i wprowadzenia konsumentki w błąd przy podpisywaniu umowy. Zgodnie

z art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy (pkt 6), a także rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (pkt 7). W umowie w sposób jasny i precyzyjny zawarte były informacje o wysokości i warunkach oprocentowania jak i sposobu obliczenia, wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Co więcej, dla większej przejrzystości ww. kwestie są wyszczególnione w odrębnych paragrafach — odpowiednio zasady oprocentowania w § 2, natomiast zasady obliczenia (...) w § 4. Do wyliczenia (...) Bank posłużył się prawidłowo określoną całkowitą kwotą kredytu. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów dotyczących ustalenia rocznej stopy zadłużenia przeterminowanego oraz warunków jej zmiany, należy wskazać, iż jest on bezzasadny, a to z uwagi na wskazanie w § 7 umowy w sposób wyraźny i jasny wysokości odsetek, jak i warunków zmiany oprocentowania. Odnosząc się do ostatniego zarzutu naruszenia z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Sąd Rejonowy wskazał, iż zgodnie z tym przepisem umowa o kredyt konsumencki,

z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności

o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. W ocenie Sądu Rejonowego zawarte w umowie jak i w wyciągu z Taryf Opłat wskaźniki zmiany kosztów pożyczki są jednoznaczne i weryfikowalne. Mając na względzie, że dotyczą one wyłącznie zmian w przypadku sytuacji zależnych od osób lub podmiotów trzecich, nie można ich także uznać jako jednostronny przejaw decyzyjności, ponieważ Bank „z sam z siebie” nie mógł ich zmienić. Trudno też postanowienia te ująć bardziej precyzyjnie bądź odnieść je do wszystkich życiowych sytuacji. Zważając na powyższe, Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia roszczenia, a tym samym oddalił powództwo, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną w art. 98 § 1, 1

1, 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. zasądzając od powódki - jako przegrywającej sprawę - na rzecz strony pozwanej kwotę 5 417 złotych, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony pozwanej będącego radcą prawnym w wysokości 900 złotych, ustalone zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r., poz. 1935 t.j.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł. O odsetkach, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie, od zasądzonych kosztów orzeczono na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka, zaskarżając go w całości

i zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 45 ust. 1 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa, w sytuacji, gdy pozwany bank zawierając

z konsumentką umowę pożyczki gotówkowej naruszył obowiązki informacyjne określone

w tym przepisie, co powinno skutkować zastosowaniem sankcji kredytu darmowego

i z uwzględnieniem powództwa w całości;

2. art. 45 ust 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, że zawarcie w umowie postanowienia, że zmiana opłat i prowizji nastąpi w sytuacji, gdy przesłanką do zmiany opłat i prowizji jest zaistnienie co najmniej jednej z wymienionych

w umowie i załącznikach ogólnikowych okoliczności nie jest wprowadzające w błąd, podczas gdy warunki ustalania i zmiany opłat pożyczki nie mogą być określone w sposób dowolny, ogólnikowy, nie definiujący użytych pojęć, które konsumentce nie muszą być znane,

a w szczególności takich, które mogą prowadzić do powstania wątpliwości interpretacyjnych;

3. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. w zw. z art. 53 ust. 1 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że umowa o kredyt konsumencki nie musi zawierać jasnej

i precyzyjnej informacji o terminie do odstąpienia od umowy opisanym w art. 53 ust. 1 u.k.k., a niejasność tej informacji pozbawia konsumentkę wiedzy o swoich uprawnieniach dotyczących zobowiązania w przypadku naruszenia przepisów przez bank podczas początkowego etapu trwania umowy;

4. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 5 u.k.k. poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, że zawarcie w umowie o kredyt konsumencki terminu wypłaty z § 1 ust. 3-5 umowy informuje należycie pożyczkobiorczynię o terminie otrzymania środków z zaciągniętego zobowiązania, w sytuacji gdy § 1 ust. 3-4 umowy wprowadza swobodę decyzji pożyczkodawcy dla określenia terminu wypłaty pożyczki w dowolnym dla niego momencie, a umowa pożyczki nie reguluję sytuacji, w której bank odmówiłby wypłaty pożyczki po wydaniu negatywnej decyzji kredytowej co w konsekwencji stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego przez pozwaną;

5. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. w zw. z art. 5 ust. 6-7 i 10 oraz 12 u.k.k. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że pozwana nie naruszyła obowiązku informacyjnego poprzez wskazanie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty zaliczającej do równania odsetki umowne od kredytowanych kosztów pożyczki (prowizja), podczas gdy takie odsetki umowne są bankowi nienależne i nie powinny być uwzględniane we wzorach stosowanych do obliczenia ww. parametrów, a podanie jakiejkolwiek wartości (...) i całkowitej kwoty do zapłaty nie czyni zadość obowiązkowi informacyjnemu;

6. art. 45 ust. 1 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że pozwana nie naruszyła obowiązku informacyjnego poprzez zaliczenie kosztów pożyczki do kapitału wypłaconego konsumentce oraz brak podania w umowie jak również w załącznikach informacji o tym w jakim stopniu pożyczkobiorczyni spłaca kapitał, a w jakiej skredytowane koszty pożyczki, w sytuacji gdy z harmonogramu spłat powinno natomiast wynikać, w jakiej wysokości konsumentka spłaca w każdej z rat kapitał, w jakiej odsetki umowne, a w jakiej ewentualne inne kwoty (prowizja za udzielenie pożyczki);

7. art. 5 pkt 10 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 7 u.k.k. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że pojęcie "wypłaconej kwoty" obejmuje także część kapitału pożyczki przeznaczoną na sfinansowanie kosztów związanych z pożyczką, w sytuacji, gdy "wypłacona kwota" oznacza kwotę "udostępnioną", czyli "rzeczywiście oddaną do swobodnej dyspozycji konsumentki", do której nie zaliczają się kredytowane koszty pożyczki;

8. art. 6 k.c. w zw. z art. 5 i 8 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23bkwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG poprzez błędną wykładnię i ocenę, że samo wskazanie dowolnej wartości

i założeń przyjętych do obliczenia (...) stanowi spełnienie obowiązku informacyjnego, podczas gdy ciężar dowodu poprawności RRSO spoczywa na pozwanej z uwagi na cel dyrektywy i charakter relacji konsument - bank, w związku z czym pozwana powinna przedstawić dowód na poprawność tych wyliczeń.

II. Naruszenie przepisów prawa procesowego:

1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, z dokonaniem sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i prawidłowego rozumowania oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności umowy pożyczki (...) z dnia 6 lutego 2020 r. zawartej pomiędzy pozwanym bankiem a pożyczkobiorczynią - konsumentką, poprzez uznanie, iż

w przedmiotowej umowie nie doszło do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 5 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 53 pkt. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji Sąd I instancji uznał, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania sankcja kredytu darmowego, podczas gdy argumentacja przedstawiona przez powódkę w niniejszej sprawie wprost wskazuje na dopuszczenie się przez pozwany bank licznych naruszeń art. 30 u.k.k. w łączącej go z powódką ww. umowie pożyczki;

2. nierozpoznania istoty sprawy poprzez odstąpienie od kontroli umowy pożyczki pod kątem zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. w zw. z art. 45 ust 1 u.k.k.;

3. art. 458

16 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie oraz wadliwe przyjęcie, iż stronie pozwanej przysługuje kwota 5 417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, pomimo wystąpienia szczególnie uzasadnionych wypadków do zasądzenia od strony przegrywającej tylko części kosztów albo nieobciążenia kosztami w ogóle.

W oparciu o powyższe zarzuty, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. oraz 368 § 1 pkt 5 k.p.c. powódka wniosła o

1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez: zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 63 919,42 zł (sześćdziesiąt trzy tysiące dziewięćset dziewiętnaście złotych 42/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 października 2024 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienia od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

2. zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, uwzględniając dyspozycję art. 98

1 § 1 k.p.c. co do należności odsetkowych od kosztów procesu;

ewentualnie, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.:

3. uchylenie zaskarżonego wyroku z dnia 23 kwietnia 2025 r. w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

4. zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, przy czym stosownie do art. 108 § 2 k.p.c., strona powodowa wnosi o pozostawienie w takiej sytuacji rozstrzygnięcia o kosztach instancji odwoławczej Sądowi I instancji;

W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powódki zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne.

Na zasadzie art. 235(2) § 1 pkt. 2 k.p.c. pominięto wnioski dowodowe zawarte

w apelacji. Przedstawione przez powódkę orzeczenia innych sądów oraz stanowisko Rzecznika Finansowego mogły być uwzględnione jako element argumentacji prawnej, nie stanowiły natomiast dowodów na okoliczności faktyczne dotyczące zawarcia i wykonywania konkretnej umowy. Były zatem nieistotne dla formułowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do przypisywanych Sądowi I instancji uchybień procesowych, gdyż z istoty rzeczy wnioski w tym zakresie determinują kierunek dalszych rozważań. Nietrafny jest zarzut naruszenia przepisu prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, przepis art. 233 § 1 k.p.c. może zostać naruszony w wyniku nieuwzględnienia przez sąd przy ocenie poszczególnych dowodów zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy też na skutek przeprowadzenia określonych dowodów niezgodnie z zasadami procedury cywilnej, na przykład niezgodnie

z zasadą bezpośredniości. Postawienie zarzutu naruszenia omawianego przepisu prawa procesowego wymaga zatem wskazania przez skarżącego konkretnych zasad, które naruszył sąd przy ocenie określonych dowodów (tak m.in. SN w wyroku z dnia 16 grudnia 2005 r.

w sprawie III CK 314/05, LEX nr 172176; w wyroku z dnia 13 października 2004 r. w sprawie III CK 245/04, LEX nr 174185). W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że przepis ten reguluje jedynie kwestię oceny wiarygodności i mocy (wartości) dowodowej przeprowadzonych w sprawie dowodów, a nie poczynionych ustaleń faktycznych, czy wyprowadzonych z materiału dowodowego wniosków. Uchybienia w tym zakresie winny się skonkretyzować w zarzucie sprzeczności ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt II CK 293/02, LEX nr 151622). Nadto, prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wymaga od apelującego wskazania, które dowody, w jakim zakresie i dlaczego zostały przez sąd ocenione

z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji, które ustalenia faktyczne są wadliwe i jakie powinny być ustalenia prawidłowe, ewentualnie jakich ustaleń zabrakło

w zaskarżonym wyroku. Z całą pewnością postawienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu przez skarżącego stanu faktycznego, ustalonego przez niego na podstawie własnej oceny dowodów.

W niniejszej sprawie zgłoszone zarzuty naruszenia prawa procesowego nie obejmowało zakwestionowania zastosowanych przez Sąd Rejonowy przepisów procesowych ale zastosowania prawa materialnego i tak zostaną ocenione w dalszej części uzasadnienia. Stan faktyczny a więc treść przedstawionych dokumentów, był w zasadzie niesporny. Sporna pozostawała ocena prawna tych dokumentów. Zarówno bowiem kwestia czy doszło do naruszenia art. 30 u.k.k. jak i kwestia czy doszło do rozpoznania istoty sprawy nie jest objęta prawem procesowym tylko są to wnioski sądu I instancji wynikające z przeprowadzonego procesu subsumpcji stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Skarżąca nie kwestionuje bowiem dokonanej oceny dowodów tylko kwestionuje wnioski jakie sąd poczynił na podstawie tej oceny stosując prawo materialne.

Dodatkowo należy zauważyć, iż zarzut nierozpoznania istoty sprawy nie ma żadnego uzasadnienia. Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że zachodzi przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. Możliwość uchylenia wyroku z tej przyczyny związana jest z koniecznością zapewnienia stronom w pełni dwuinstancyjnego postępowania. Ma to szczególne znaczenie

w sytuacji, w której do przeprowadzenia istotnych dla sprawy dowodów i poczynienia ustaleń faktycznych o zasadniczym dla sprawy znaczeniu, miałoby dojść dopiero w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, co pozbawiłoby każdą ze stron możliwości następczego skontrolowania, w drodze zwykłego środka odwoławczego, prawidłowości oceny dowodów

i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych wobec wyłączeń przewidzianych w art. 398(3) § 3 k.p.c. oraz wobec unormowania art. 398(13) § 2 k.p.c. Natomiast brak podstaw do uchylenia wyroku z powodu nierozpoznania istoty sprawy zachodzi wtedy gdy orzeczenie reformatoryjne jest możliwe na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy oraz stanu faktycznego ustalonego przez sąd I instancji. W niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do uchylenia wyroku.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 458

16 k.p.c., należało wskazać, że przepis ten przewiduje szczególne rozwiązanie w zakresie kosztów postępowania z udziałem konsumentów. Jego zastosowanie wymaga jednak stwierdzenia ustawowych przesłanek związanych z zachowaniem przedsiębiorcy. Zgromadzony materiał wskazywał, że powódka przed wszczęciem procesu podjęła próbę dobrowolnego rozwiązania sporu, składając oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a następnie kierując do banku reklamację i wezwanie do zapłaty. Strona pozwana nie uwzględniła jej stanowiska. Samo nieuwzględnienie reklamacji i podtrzymywanie odmiennej oceny prawnej nie przesądzało jednak o spełnieniu przesłanek zastosowania art. 458

16 k.p.c.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego Sąd Okręgowy uznał, iż zarzuty te zasługiwały części na uwzględnienie. Wobec odmiennej oceny materialnoprawnej zgłoszonego roszczenia Sąd Okręgowy uznał, iż wyrok podlega zmianie

a powództwo zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy umowa zawierała informacje wymagane przez ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, przedstawione w sposób umożliwiający przeciętnemu konsumentowi świadomą ocenę ekonomicznych konsekwencji zaciąganego zobowiązania. Szczególnego znaczenia nabierało rozróżnienie pomiędzy kwotą rzeczywiście udostępnioną powódce a kwotą obejmującą kredytowaną prowizję, ustalenie podstawy naliczania odsetek oraz ocena prawidłowości i przejrzystości informacji dotyczących rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania.

Łącząca strony umowa pożyczki podlegała reżimowi art. 720 k.c. oraz przepisów ustawy z dnia 11 grudnia 2015 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2014r., poz. 1497 j.t., powoływanej dalej jako: „u.k.k.”). W art. 5 pkt 6a u.k.k. zdefiniowano pojęcie całkowitego kosztu kredytu (pożyczki) wskazując, iż obejmuje on wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych w przypadku, gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż zastrzeżenie w umowie różnego rodzaju opłat i kosztów jest dopuszczalne. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca może kształtować te opłaty w sposób dowolny. Zgodnie z art. 353

1 k.c., strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Swoboda umów nie ma więc charakteru absolutnego i doznaje ograniczeń w zakresie zarówno treści, jak i celu umowy. Ograniczenia swobody kontraktowej stron występują w szczególności na kanwie stosunków konsumenckich. Stosownie do art. 385

1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione z nim indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Sankcja ta nie dotyczy jednak postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku zobowiązaniowego ma miejsce wówczas, gdy kontrahent konsumenta tworzy postanowienia umowne, które godzą

w równowagę kontraktową stron danego stosunku, odbiegając od przyjętych standardów postępowania. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza wyraźną, nieuzasadnioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku prawnym.

Istotą przedmiotowej sprawy było zagadnienie możliwości kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu. Sąd Okręgowy w obecnym składzie aprobuje stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażone na kanwie wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r., sygn. C-744/24. W wyroku tym wskazano, że art. 3 lit. g i j) dyrektywy 2008/48

w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą 2021/2167, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.

Polska ustawa o kredycie konsumenckim dokonuje implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów

o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (dalej jako: Dyrektywa). Z art. 3 lit. g Dyrektywy wynika, że całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta oznacza wszystkie koszty łącznie z odsetkami, prowizjami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych; uwzględniane są tu także koszty usług dodatkowych związanych z umową o kredyt, w szczególności składki z tytułu ubezpieczenia, jeżeli dodatkowo zawarcie umowy dotyczącej usługi jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach. Całkowita kwota kredytu oznacza, na mocy art. 3 lit. I Dyrektywy, maksymalną kwotę lub łączne kwoty udostępnione na podstawie umowy o kredyt. Suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta stanowi całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta (art. 3 lit. h Dyrektywy). Z kolei art. 3 lit. j Dyrektywy definiuje stopę oprocentowania kredytu jako stopę oprocentowania wyrażoną jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane w stosunku rocznym do wypłaconej kwoty kredytu. Na gruncie tych przepisów (...) zwracał uwagę, że "całkowita kwota kredytu" i "całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta" są pojęciami odrębnymi i że w związku z tym "całkowita kwota kredytu" nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Odnośnie pojęcia stopy oprocentowania odnoszonej do wypłaconej kwoty kredytu Trybunał zwrócił uwagę, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnianych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę

z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są

w rzeczywistości wypłacane konsumentowi (zob. pkt 55 Wyroku TSUE). W dalszej części Trybunał podkreślił, że ani całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48, ani wypłacona kwota kredytu w rozumieniu art. 3) lit. j) dyrektywy 2008/48 nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, prowizje czy wszelkie inne typy kosztów, które musi ponieść konsument (zob. pkt 57 Wyroku TSUE).

Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej zauważyć należy, że w przedmiotowej umowie o pożyczkę doszło do podwójnego zaliczenia kosztów prowizji do wypłaconej kwoty pożyczki i do całkowitego kosztu pożyczki.

Całkowita kwota pożyczki powinna obejmować jedynie kwotę przekazaną konsumentowi do swobodnej dyspozycji i nie powinno się do niej zaliczać kosztów związanych z udzieleniem kredytu, nawet wówczas, gdy są one kredytowane przez pozwanego. Takie zaliczenie może powodować u konsumenta mylne przekonanie co do proporcji kosztów jakie musi on ponieść łącznie z faktycznie udostępnioną mu kwotą pożyczki, a nadto może sugerować, że poniesie on niższe koszty uzyskania pożyczki, gdyż znaczna część kosztów

(w tym wypadku koszt prowizji) jest wliczona w samą pożyczkę. Niemniej powódka otrzymała kwotę niższą – 100 000 zł od tej, która została wskazana jako kwota udzielonej pożyczki – tj. 114 900 zł, ponieważ koszt prowizji został wliczony do tej kwoty.

Dodatkowo w doktrynie wskazywane jest, iż z dotychczasowego orzecznictwa TS wynika, że sankcja kredytu darmowego ma proporcjonalny charakter jedynie wtedy, gdy dotyczy naruszenia, które może podważyć możliwość (zdolność) oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Sankcja ta nie powinna zatem obejmować dowolnych obowiązków informacyjnych. Musi zostać ograniczona do informacji, które mają wpływ na decyzję finansową konsumenta odnośnie do zaciągnięcia określonego kredytu (kwota kredytu, rodzaj kredytu, okres kredytowania, terminy spłaty kredytu, odsetki oraz inne koszty ponoszone przez konsumenta, wymagane zabezpieczenia i ubezpieczenia, warunki przedterminowej spłaty itd.). Naruszenia dotyczące udzielenia takich informacji negatywnie oddziałują lub mogą oddziaływać na prawidłowość procesu decyzyjnego konsumenta, gdy ocenia on konsekwencje finansowe umowy zawieranej z kredytodawcą. Dlatego uzasadnione jest wtedy skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku niniejszej umowy pożyczki gotówkowej. Strona pozwana wskazuje bowiem w treści tej umowie dwukrotnie kwotę udzielonej pożyczki, jednak za każdym razem jest to kwota inna. W § 1 umowy bank udziela pożyczkobiorcy pożyczkę w kwocie 114 900 zł. Następnie znajdują się uregulowania dotyczące oprocentowania pożyczki oraz opłat i prowizji. Jednak w § 4 zatytułowanym „Rzeczywista roczna stopa oprocentowania” znajduje się zapis, iż kwota pożyczki wynosi 100 000 zł. Jednocześnie zatem powódce udzielono sprzecznych informacji, że otrzymała pożyczkę w kwocie 114 900 zł (na początku umowy) i 100 000 zł (w treści umowy). Wprost powoduje to brak możliwości oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.

W umowie nie wskazano także wyraźnie, od której z powyższych kwot jest naliczane oprocentowanie. Dopiero z odpowiedzi na pozew wynika, iż oprocentowanie liczone było od kwoty 114 900 zł, natomiast z treści umowy to jednoznacznie nie wynika. Sformułowanie, że pożyczkobiorca zobowiązuje się zwrócić kwotę 114 900 wraz z odsetkami nie jest równoznaczne z poinformowaniem pożyczkobiorcy, od jakiej kwoty są naliczane odsetki.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 kwietnia 2026 r., sygn. C-744/24 odsetki nie mogły być naliczane od kwoty prowizji. Jednak zgodnie z wcześniejszym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok (...) z dnia 13.02.2025 r., C-472/23, (...) sp. z o.o. przeciwko A. B. S.A., EU:C:2025:89) nawet hipotetyczne uznanie za niedopuszczalne postanowienia przewidującego oprocentowanie części kredytu przeznaczonej na pokrycie kosztów kredytu nie prowadzi samo przez się do naruszenia obowiązków informacyjnych kredytodawcy, a tym samym nie skutkuje automatycznie zastosowaniem sankcji kredytu darmowego. Gdyby zatem w spornej umowie występowała jedynie kwestia obliczenia oprocentowania od prowizji i błędnego obliczenia (...) z tym związanego, wtedy sankcja kredytu darmowego nie była by uzasadniona. „Przedstawione wnioskowanie dotyczy przypadków, w których abuzywność postanowienia umownego jest wyłączną przyczyną nieprawidłowości stawki rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania wymienionej w dokumencie umowy (sformułowanie: „sama w sobie” w przytoczonym wyroku TS). Jeżeli podano nieprawidłową stawkę z innych powodów, sankcja kredytu darmowego może mieć zastosowanie.” (Komentarz do art. 45 u.k.k. Tomasz Czech).

W orzecznictwie TS podkreśla się zasadnicze znaczenie informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania do celów ochrony interesów konsumenta (zob. np. wyrok TS z 21.03.2024 r., C-714/22, S.R.G. przeciwko (...), EU:C:2024:263, pkt 51; wyrok TS z 13.03.2025 r., C-337/23, (...) (...) (...), Ł. za kontrol na prosrocheni zadalzhenia AD, EU:C:2025:183, pkt 96). Uznaje się, że informacja ta jest istotna dla możliwości oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Naruszenie obowiązku informacyjnego dotyczącego (...) może przybrać postać zarówno zaniżenia, jak i zawyżenia tego wskaźnika (zob. wyrok TS z 13.02.2025 r., C-472/23, (...) sp. z o.o. przeciwko A. B. S.A., EU:C:2025:89, pkt 31).

Sankcja kredytu darmowego przewidziana w art. 45 ust. 1 Ustawy o kredycie konsumenckim ma charakter wyjątkowy. Jej zastosowanie możliwe jest wyłącznie

w przypadkach enumeratywnie wskazanych przez ustawodawcę. Zatem nie każde naruszenie Ustawy o kredycie konsumenckim skutkuje pozbawieniem kredytodawcy prawa do odsetek i innych kosztów kredytu.

Jednak w niniejszej umowie doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych poprzez brak wskazania jednoznacznie kwoty pożyczki oraz brak wskazania kwoty, od której naliczane jest oprocentowanie. Uzasadniało to zastosowanie sankcji kredytu darmowego.

Dodatkowo należy zauważyć, iż w umowie błędnie podano stopę (...) jako 14,27% niezależnie czy było ono obliczane przy założeniu oprocentowania prowizji czy nie. Przy założeniu, że stopa ta jest obliczana od kwoty 114 900 zł (...) wynosi 10,46%, a jeśli od kwoty 100 000zł – 14,92 %.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy, należało wskazać, że przepis ten nakłada na kredytodawcę obowiązek określenia innych kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, oraz warunków, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. W § 3 ust. 3 umowy przewidziano możliwość zmiany opłat i prowizji w razie wystąpienia co najmniej jednej z wymienionych przesłanek. Obejmowały one między innymi zmiany wskaźników ekonomicznych, cen określonych usług, kosztów funkcjonowania banku, zakresu świadczonych usług, przepisów prawa, zasad podatkowych i rachunkowych, a także wydanie określonych orzeczeń, decyzji i rekomendacji organów nadzoru. Skarżąca trafnie zwracała uwagę na szeroki zakres tych przesłanek oraz konieczność zapewnienia konsumentowi możliwości przewidzenia okoliczności, w których wysokość ponoszonych opłat może ulec zmianie. Należy w tym miejscu zauważyć, iż Prezes UOKiK zakwestionował klauzule stosowane przez Bank (...), V. Bank (...), (...) Bank (...) i (...) Bank, które pozwalały na jednostronną zmianę warunków zawartych umów oraz podwyższanie lub wprowadzanie opłat i prowizji, a których brzmienie było podobne do klauzuli zastosowanej

w niniejszej umowie pożyczki. W uzasadnieniu Prezes UOKiK wskazał, że klauzule modyfikacyjne określają, kiedy i w jakim zakresie bank może jednostronnie zmienić już zawartą umowę. Jeśli bank stosuje w umowie klauzulę modyfikacyjną, to zasady takich zmian muszą być opisane jasno i precyzyjnie. Konsument powinien wiedzieć, co może być powodem zmiany, czego może ona dotyczyć i jak daleko może sięgać np. jeśli powodem zmiany ma być inflacja lub inne wskaźniki ekonomiczne, nie oznacza to automatycznego prawa do podwyżki. Zakwestionowane przez UOKiK postanowienie wskazywało poziom, którego przekroczenie powodowało prawo do wzrostu opłat, natomiast w niniejszej umowie bank nie wskazał np. jaki poziom procentowy zmiany wskaźnika inflacji lub wzrostu wynagrodzeń itp. powodował możliwość zmiany tabeli opłat i prowizji. Opisane w § 3 ust. 3 postanowienia umowy charakteryzowały się podobnym stopniem ogólności, co postanowienia zakwestionowane już przez Prezesa UOKiK.

Dla stwierdzenia naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy wystarczające jest ustalenie, czy całokształt postanowień umownych i dokumentów stanowiących jej integralną część umożliwiał konsumentowi ocenę zasad zmiany kosztów i przewidzenie jakie konkretnie okoliczności mogą spowodować zmianę tych kosztów.

Sankcji kredytu darmowego podlega także zamieszczenie w dokumencie umowy informacji niejednoznacznych lub niezrozumiałych. Oznacza to – mimo braku bezpośredniego odesłania do art. 29 ust. 3 w katalogu wyznaczonym w art. 45 ust. 1 – nienależyte wykonanie obowiązku informacyjnego przez kredytodawcę objęte omawianą sankcją. W art. 29 ust. 3 nie unormowano odrębnego obowiązku kredytodawcy, lecz określono sposób wykonywania przezeń nakazów informacyjnych wynikających z art. 30 ust. 1 oraz art. 31–33. Innymi słowy, art. 29 ust. 3 nie ma charakteru samodzielnego, lecz uzupełnia kształt normatywny obowiązków nałożonych na podstawie art. 30 ust. 1 oraz art. 31–33. Wskazane przepisy należy zatem odczytywać łącznie, aby ustalić, jak konieczne informacje powinny zostać przekazane konsumentowi w dokumencie umowy. Dlatego uzasadnione jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego, gdy naruszono wymagania dotyczące jednoznaczności oraz zrozumiałości dostarczanych informacji. (Komentarz do art. 45 O. F.).

W pozostałym zakresie zarzuty apelacyjne były bezzasadne, co jednak nie miało dla sprawy istotnego znaczenia, wobec uwzględnienia sankcji kredytu darmowego.

Z zaświadczenia wystawionego przez stronę pozwaną w dniu 7 sierpnia 2024 r. wynikało, że powódka uiściła 49 019,42 zł tytułem odsetek umownych. Ponadto bank rozliczył prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 14 900 zł. Łączna wartość tych należności wynosiła 63 919,42 zł i taka kwota podlegała zasądzeniu na rzecz powódki.

Zgodnie bowiem z art. 45 ust. 1 u.k.k.: w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 30 ust. 4, 6, 7 i 10 u.k.k. Oznacza to, iż powódka ma obowiązek zwrotu kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, a więc odsetek umownych naliczonych do dnia wniesienia pozwu (których wysokość nie była kwestionowana przez stronę pozwaną) oraz bez prowizji w kwocie 14 900 zł. Sankcja kredytu darmowego sprowadza się bowiem do pozbawienia kredytodawcy przychodów z tytułu określonego kredytu konsumenckiego, czyli utraty zarobku planowanego w ramach danej transakcji. Jeżeli zastosowano taką sankcję, kredytobiorca pozostaje zobowiązany do zwrotu kredytodawcy jedynie kapitału wykorzystanego kredytu. Ponieważ niniejsza umowa jest nadal wykonywana, powódka ma obowiązek płacenia dalszych rat kredytu obejmujących jedynie kapitał. Odsetki, o których mowa w art. 45 ust. 1, oznaczają tylko odsetki kapitałowe. Odsetki za opóźnienie nie są objęte sankcją kredytu darmowego.

Uruchomienie sankcji kredytu darmowego zależy od wykonania przez konsumenta uprawnienia prawokształtującego. Konsument dokonuje wtedy jednostronnej czynności prawnej w stosunku do kredytodawcy. Czynność ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy. Powódka w niniejszej sprawie takie oświadczenie złożyła w dniu 28 maja 2024r. Także pozew w niniejszej sprawie zawierający powołanie się na sankcję kredytu darmowego został doręczony bezpośrednio bankowi. Nie jest wymagane aby oświadczenie to wymieniało konkretne naruszenia z art. 45 u.k.k. a brak wskazania danego naruszenia w oświadczeniu nie powoduje braku możliwości powoływania się na nie w przyszłości np. w toku procesu. Oznaczenie naruszeń w oświadczeniu konsumenta ma znaczenie jedynie informacyjne (oświadczenie wiedzy). Nie konstytuuje treści jego oświadczenia woli.

W procesie cywilnym sąd nie jest związany opisem naruszeń, które zamieszczono w oświadczeniu konsumenta (np. wyrok SO w Kielcach z 8.04.2025 r., II Ca 144/25, LEX nr 3891792). Może – w granicach zebranego materiału dowodowego oraz przepisów proceduralnych (uwzględniając m.in. zasadę kontradyktoryjności oraz rozkład ciężaru dowodu) – zastosować sankcję kredytu darmowego, gdy ustali, że wystąpiły inne naruszenia określone w art. 45 ust. 1 (o ile zachowano termin przewidziany w art. 45 ust. 5). Opis tych naruszeń nie wyznacza bowiem granic oświadczenia woli konsumenta ani podstawy jego powództwa bądź obrony procesowej, lecz zawiera jedynie informację, że zostały stwierdzone przez konsumenta.

Sąd Okręgowy podnosi, iż w jego ocenie oświadczenie to zostało złożone w terminie, albowiem przepis art. 45 ust. 5 u.k.k. nie przewiduje, iż uprawnienie to wygasa w terminie

1 roku od wykonania umowy przez kredytodawcę, tylko ogólnie „od wykonania umowy”. Umowa o kredyt konsumencki jest umową wzajemną, a więc podlega wykonywaniu nie tylko przez kredytodawcę ale także przez kredytobiorcę. Wobec braku rozróżnienia w tym przepisie, należy uznać, iż uprawnienie wygasa po upływie roku od wykonania umowy przez obydwie strony. Umowa stron nadal obowiązuje i jest wykonywana przez powódkę, a więc możliwe było podnoszenie przez nią w toku procesu kolejnych naruszeń, a oświadczenie powódki

z 2024r. zostało złożone niewątpliwie w terminie.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie należało orzec na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 455 k.c. Powódka skierowała do strony pozwanej wezwanie do zapłaty z dnia 11 września 2024 r., domagając się rozliczenia umowy z uwzględnieniem sankcji kredytu darmowego oraz zwrotu świadczeń pobranych tytułem odsetek i kosztów kredytu. W wezwaniu zakreśliła czternastodniowy termin spełnienia świadczenia. Pismo doręczono stronie pozwanej w dniu 16 września 2024r. Natomiast powódka domagała się zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu (data stempla pocztowego).

Zmiana rozstrzygnięcia co do istoty sprawy uzasadniała również zmianę orzeczenia o kosztach procesu przed Sądem pierwszej instancji. Skoro powództwo zostało uwzględnione w całości, stronę pozwaną należało obciążyć obowiązkiem zwrotu powódce poniesionych kosztów procesu na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Na koszty poniesione przez powódkę składały się opłata od pozwu w wysokości 1 000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 5 400 zł ustalone na podstawie § 2 pkt. 6) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, łącznie 6 417 zł. Od zasądzonej kwoty należało przyznać odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c., liczone od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

W związku z powyższym Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 386 § 1 k.p.c.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie 98 § 1 i 3 k.p.c. Na koszty poniesione przez powódkę składały się opłata od apelacji w wysokości 1 000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 2 700 zł ustalone na podstawie § 2 pkt. 6) w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, łącznie 3 700 zł. Od zasądzonej kwoty należało przyznać odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c., liczone od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.

Sędzia Marzena Szymańska