Nabywca działki po darowiźnie nie mógł wznowić sporu o służebność przesyłu

Pismem datowanym na dzień 23 stycznia 2026 r. J. K., wskazujący siebie jako następcę prawnego W. K., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł skargę o wznowienie postępowania o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II Ca 106/19, zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego w Goleniowie z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I Ns 645/14, a w konsekwencji powyższego wznowienie także postępowania o ustanowienie służebności przesyłu zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Goleniowie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I Ns 614/13. Jako podstawę skargi J. K. wskazał przepis art. 399 w zw. z art. 401

(

1) i art. 405 k.p.c.

Skarżący wniósł jednocześnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

a) dokumentów:

1. decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, względnie zatwierdzeniu planu realizacji inwestycji lub inną decyzję w tym zakresie na przedmiotowej nieruchomości wraz z dokumentem potwierdzającym pozyskanie zgody właścicieli na wejście na grunt i rozpoczęcie inwestycji oraz decyzje lub umowy o przekazaniu instalacji przesyłowej należącej obecnie do firmy wnioskodawczyni od Skarbu Państwa - wraz ze zobowiązaniem (...) Sp. z o.o. w P. do dostarczenia dokumentacji w przedmiocie realizacji inwestycji które pozostają w posiadaniu tej firmy i do których uczestnik nie ma dostępu, stosownie do art. 248 k.p.c.;

2. postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II Ca 106/19;

3. postanowienia Sądu Rejonowego w Goleniowie I Wydział Cywilny z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I Ns 645/14;

4. znajdujących się w aktach sprawy sygn. akt I Ns 614/13 zawisłej przed Sądem Rejonowym w Goleniowie, w tym z postanowienia Sądu Rejonowego w Goleniowie z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I Ns 614/13;

5. wszystkich znajdujących się w aktach sprawy sygn. akt II Ca 106/19, I Ns 645/14 i I Ns 614/13 - na okoliczność i co do faktu zasadności skargi o wznowienie postępowania, braku podstaw i możliwości stwierdzenia zasiedzenia służebności przesyłu, czy też służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, zasadności roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem na rzecz uczestnika,

6. umowy darowizny rep. (...) z dnia 12.06.2023 r. na okoliczność i co do faktu wykazania następstwa prawnego J. K. względem W. K. w stosunku do własność nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym (...), gm. N., składającej się z niezabudowanej działki gruntu oznaczonej nr (...) o obszarze 14,10 ha, dla której Sąd Rejonowy w Goleniowie V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...);

b) przesłuchania świadka W. K., zam. (...) - na okoliczność i co do faktu zasadności skargi o wznowienie postępowania, braku podstaw i możliwości stwierdzenia zasiedzenia służebności przesyłu, czy też służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, zasadności roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem na rzecz uczestnika;

c) przesłuchania uczestnika stosownie do treści art. 299 k.p.c.

Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie od wnioskodawcy na jego rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych, z uwzględnieniem sprzecznych interesów stron stosownie do treści art. 520 k.p.c.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest następcą prawnym W. K., albowiem na podstawie umowy darowizny rep. (...) z dnia 12 czerwca 2023 r. nabył własność nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym (...), gmina N., stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu nr (...) o powierzchni 14,10 ha, dla której Sąd Rejonowy w Goleniowie, V Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr (...). W. K. był wnioskodawcą w postępowaniu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem, prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Goleniowie pod sygn. akt I Ns 614/13. Postępowanie to zostało umorzone postanowieniem z dnia 9 lipca 2020 r. wskutek uprzedniego stwierdzenia zasiedzenia służebności w odrębnym postępowaniu. W postępowaniu tym, zainicjowanym wnioskiem z dnia 23 lipca 2014 r., (...) Sp. z o.o. w P. domagała się stwierdzenia zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu. Sąd Rejonowy w Goleniowie postanowieniem z dnia 18 października 2018 r. (sygn. akt I Ns 645/14) uwzględnił wniosek, zaś Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 30 października 2019 r. (sygn. akt II Ca 106/19), wydanym w wyniku kontroli instancyjnej, zmienił zaskarżone rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcia te były niekorzystne dla uczestnika postępowania i pozostawały w sprzeczności z prezentowanym przez niego stanowiskiem, który konsekwentnie podnosił brak podstaw do stwierdzenia zasiedzenia. Obecnie jednak, po upływie ponad sześciu lat, stanowisko to zostało w pełni potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. (sygn. akt P 10/16). W konsekwencji dotychczasowe orzeczenia wydane w niniejszej sprawie pozostają w sprzeczności z wykładnią prawa wynikającą z tego wyroku. W tej sytuacji zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 401

(

1) w zw. z art. 399 i art. 405 k.p.c., w odniesieniu do postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 30 października 2019 r. (sygn. akt II Ca 106/19), zmieniającym postanowienie Sądu Rejonowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 399 § 1 k.p.c. w wypadkach przewidzianych w ustawie można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem. Zgodnie z § 2 na podstawie określonej w art. 401

1 k.p.c. wznowienie postępowania na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego postępowanie może być wznowione również w razie zakończenia go postanowieniem.

Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o reasumpcję wadliwego procesu przez zastąpienie zapadłego orzeczenia nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że przywrócenie stanu sprzed zamknięcia postępowania sądowego ulegającego wznowieniu może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Niespełnienie któregokolwiek z wymagań prowadzi do odrzucenia skargi (postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r., III CZ 26/17).

Postępowanie w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania rozpoczyna się jej badaniem wstępnym. Stosownie do treści art. 410 k.p.c. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z regulacji tej wynika, iż w ramach postępowania wstępnego sąd bada czy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie (wynikającym z przepisów art. 407 k.p.c. i 408 k.p.c.), czy jest dopuszczalna (ze względu na zaskarżone orzeczenie) i czy jest oparta na ustawowej podstawie.

Zgodnie z treścią art. 407 § 1 k.p.c. skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zgodnie z § 2 w sytuacji określonej w art. 401

1

wznowienie postępowania na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie, o którym mowa w art. 401

1

wznowienie postępowania na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu, a w wypadku wydania go na posiedzeniu jawnym - od dnia ogłoszenia tego postanowienia.

Ocena dopuszczalności skargi wiąże się m.in. z ustaleniem, czy orzeczenie kończące postępowanie jest prawomocne. Nie budzi bowiem wątpliwości ani w doktrynie, ani w judykaturze, że co do zasady skarga o wznowienie postępowania przysługuje od prawomocnych orzeczeń o charakterze merytorycznym, a więc takich, które rozstrzygają co do istoty sprawy, w której skarga jest dopuszczalna (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1973 r., I CZ 152/72).

Sformułowanie podstawy wznowienia postępowania w sposób odpowiadający przepisom art. 401-404 k.p.c. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienie wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt I CZ 103/06).

Wystąpienie którejkolwiek z wyżej wymienionych przeszkód oznacza obowiązek sądu odrzucenia skargi. Mając powyższe uwagi na względzie Sąd Okręgowy w ramach badania wstępnego skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem doszedł do przekonania, iż jest ona niedopuszczalna z uwagi na brak legitymacji skarżącego do jej wniesienia.

J. K. wywodzi swoją legitymację z faktu nabycia – na podstawie umowy darowizny z dnia 12 czerwca 2023 r. – własności nieruchomości, której dotyczyły uprzednie postępowania sądowe. Tymczasem, jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, skargę o wznowienie postępowania może wnieść wyłącznie podmiot, który był stroną postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Decydujące znaczenie ma przy tym treść tego orzeczenia, a nie materialnoprawny interes danego podmiotu. Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu, nie jest stroną w znaczeniu procesowym i nie jest uprawniony do żądania wznowienia postępowania, nawet jeżeli posiada interes prawny w jego wyniku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2016 r., II CZ 77/16 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 r., III CKN 315/97). J. K. niewątpliwie nie był strona postępowania, którego wznowienia aktualnie się domaga. Nabycie własności nieruchomości w drodze darowizny nie czyni go następcą prawnym W. K., nie uprawnia go zatem do złożenia skargi o wznowienie postępowania.

W konsekwencji należy uznać, że skarżący – jako następca prawny pod tytułem szczególnym – nie posiada legitymacji do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II Ca 106/19, albowiem nie był stroną tego postępowania.

W świetle powyższego należało uznać, że skarga jest niedopuszczalna z uwagi na brak legitymacji skarżącego, co stosownie do art. 410 § 1 k.p.c., skutkowało jej odrzuceniem.

sędzia Monika Rabiega

Zarządzenia:

1. (...)

2. (...)

3. (...)