Sąd zasądził od ubezpieczyciela 2070,09 zł za holowanie, bez kosztów przewozu osób

Pozwem z dnia 7 grudnia 2022 r. powód P. N. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) z siedzibą w P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 2.955,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 sierpnia 2022 r. z tytułu zwrotu kosztów holowania, załadunku, rozładunku uszkodzonego pojazdu oraz przewodu osób w związku ze szkodą w pojeździe B. o nr rej. (...) z dnia (...) r., jak również o zasądzenie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W odpowiedzi na pozew z dnia 5 stycznia 2023 r. pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego, wnosząc o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, podnosząc zarzut braku legitymacji procesowej powoda i kwestionując powództwo co do zasady, jak i wysokości. Pozwany podniósł, że właścicielem przedmiotowego pojazdu marki B. o nr rej. (...) byli zarówno D. M. oraz M. T., przy czym przedmiotową umowę cesji wierzytelności powód zawarł jedynie z jednym ze współwłaścicieli - M. T.. Nadto, poszkodowany nie zlecił powodowi transportu osób, którego kosztów powód w niniejszym pozwie się domaga. Pozwany podniósł także rażąco zawyżone stawki za holowanie pojazdu.

Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2024 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił powództwo. Ponadto Sąd Rejonowy zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 1.417 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty oraz zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 652,06 złotych tytułem zwrotu poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatków związanych z wynagrodzeniem powołanego w sprawie biegłego w zakresie, w jakim nie zostały pokryte z uiszczonej i rozliczonej w kosztach procesu zaliczki wyłącznie strony pozwanej.

Podstawę powyższego wyroku stanowiły następujące ustalenia Sądu Rejonowego:

W dniu 5 czerwca 2022r. doszło do zdarzenia komunikacyjnego, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki B. (...) o nr rej. (...) należący do D. M. i M. T.. Sprawca zdarzenia był objęty umową obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartą z pozwanym (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W.. Pojazd poszkodowanych marki B. z uwagi na rozległe uszkodzenia wymagał odholowania z miejsca zdarzenia.

Poszkodowany M. T. zlecił powodowi czynności holowania przedmiotowego pojazdu po kolizji w dniu (...)r. z miejsca zdarzenia przy ulicy (...) w R. do parkingu powoda zlokalizowanego przy ulicy (...) w P., jak również przechowanie i zabezpieczenie uszkodzonego pojazdu od dnia (...) r. do dnia 10 czerwca 2022 r. Rozliczenie miało nastąpić w formie cesji wierzytelności.

Powód P. N. zawarł z M. T. cesje praw do zwrotu kosztów holowania i parkowania pojazdu uszkodzonego w dnu (...)r. w związku z przedmiotowym zdarzeniem komunikacyjnym z dnia (...)roku. Niniejsza cesja nie upoważniała powód do zwrotu kosztów przewozu pasażerów po kolizji.

Powód wystawił w dniu 15 lipca 2022 r. fakturę nr (...) opiewającą na kwotę 3.690 zł, obejmującą kwotę 1.107 zł za dojazd do klienta na dystansie 120 km wg stawki 7.50 zł netto za kilometr, załadunek i rozładunek uszkodzonego pojazdu w kwotach po 150 zł, holowanie uszkodzonego pojazdu na kwotę 1.328 zł na dystansie 120 km wg stawki 9 zł netto za kilometr oraz transport osób dodatkowym pojazdem (dojazd i transport) w kwocie 885,60 zł na dystansie łącznym 240 km po stawce 3 zł za kilometr.

Mailem z dnia 15 lipca 2022 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 3.690 zł z tytułu wystawionej faktury (...) w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2022 r., pozwany przekazał do wypłaty kwotę 734,31 zł na konto wskazane w dyspozycji do wypłaty. Pozwany tym samym uznał stawkę 165 zł netto za holowanie na dystansie do 30 km (z uwzględnieniem kompletnego zakresu usług w tym załadunku, rozładunku) oraz stawę 4,80 zł netto za każdy następny kilometr holowania.

Do repliki na odpowiedź na pozew, pełnomocnik powoda załączył kolejną umowę cesji z dnia 12 stycznia 2023 r. podpisaną także tylko przez M. T., w której ujęto już jednak także wierzytelność z tytułu zwrotu kosztów przewozu osób (k. 31), w żaden sposób nie wyjaśniając jednak rozbieżności w tym zakresie z treścią pierwotnie załączonej do pozwu umowy cesji z dnia (...) r. (k. 10), która zawiera wyraźne wykluczenie przelewu takiej wierzytelności, podobnie jak i załączył kolejną umowę zlecenia z dnia szkody, tj. z dnia (...) r., w której zlecono już przewóz osób (k. 32), w żaden sposób nie wyjaśniając jednak rozbieżności w tym zakresie z treścią pierwotnie załączonej do pozwu umowy zlecenia z tej samej daty, tj. z dnia(...) r. (k. 11), która zawiera wyraźne wykluczenie takiego zlecenia przewozu osób.

Koszt usługi w zakresie holowania pojazdu osobowego wymagającego użycia holownika o masie ponad 3,5 tony i konieczności rozpisania holowania na składowe takie jak dojazd i powrót, załadunek i rozładunek, stawki wynosiły od ok. 6,75 zł do 9,30 zł netto za 1 km holowania (bez dodatku za usługę świadczoną w nocy lub dni wolne od pracy); od około 300 do 675 zł netto za utrudniony załadunek i rozładunek (w zależności od pracochłonności, stanu technicznego rozbitego pojazdu, pory nocnej, świąt), natomiast za nieutrudniony załadunek i rozładunek stawki te kształtowały się na poziomie od 150 zł netto do 337,50 zł netto. Koszt przewozu pasażerów dodatkowym pojazdem (TAXI) był wymieniany od około 4,44 zł brutto za km do około 6,00 zł brutto za kilometr (od 3,6 zł netto do 4,88 zł netto). Koszt usługi określonej w fakturze powoda nie wykracza poza stawki obserwowane wśród innych podmiotów holujących pojazdy, działających na rynku lokalnym, jak również stawki TAXI dotyczące przewodu osób na porównywalnym dystansie. Koszty holowania na niewielkim dystansie obejmują zazwyczaj ryczałt miejski, bowiem na krótkim dystansie nie kalkuluje się opieranie usług o stawki kilometrowe i ilość kilometrów. Decydującym czynnikiem wyceny jest czas, który musi poświęcić holownik na wykonanie usługi i pora dnia. Natomiast na dłuższym dystansie, przy stosowaniu stawki kilometrowej, stawki holowania są niższe i znajdują się we wskazanym wyżej zakresie cen.

Sąd Rejonowy wyjaśnił, że powyższy stan faktyczny ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne (art. 229 k.p.c.) jak również na podstawie dowodów z dokumentów prywatnych, w tym zlecenia holowania, cesji wierzytelności, korespondencji pomiędzy powodem i pozwanym, czy faktury za wykonane usługi, których prawdziwość co do zasady nie była przez strony kwestionowana.

Sąd podniósł, że za niewiarygodne uznał jednak dokumenty w postaci drugiej cesji z dnia 12 stycznia 2023 r., a zatem sporządzonej zgodnie jego datą już po zainicjowaniu niniejszej sprawy, a nawet po otrzymaniu odpisu odpowiedzi na pozew strony pozwanej z wyraźnymi zarzutami, jak również drugiej umowy zlecenia holowania z już zaznaczonym także zleceniem transportu pasażerów pojazdu, który uległ uszkodzeniu, datowanej na ten sam dzień szkody tj. (...) r. (k. 32). W jego ocenie, powyższe dokumenty zostały złożone dopiero w reakcji na konkretne zarzuty zawarte w odpowiedzi na pozew, zawierające już wyszczególnione zlecenie i cesję także praw do zwrotu kosztów transportu pasażerów, których w pierwotnie złożonych dokumentach nie było, wręcz były wyraźnie wskazane informacje, że dokumenty te nie obejmują owego rodzaju usługi przewozu osób. Zdaniem Sądu załączone dopiero do repliki na odpowiedź na pozew powołane dokumenty są niewiarygodne bowiem powstały jedynie dla potrzeb ochrony interesów powoda w niniejszym postępowaniu po zorientowaniu się co do trafności zarzutów pozwanego z odpowiedzi na pozew, innymi słowy zostały spreparowana wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania i nie odzwierciedlają faktycznych relacji poszkodowanych z powodem. Sąd podkreślił, że wątpliwości tych nie rozwiał powód, który w ogóle - mimo własnego wniosku o przesłuchanie - nie stawił się na żadną z rozpraw, brak także jego ewentualnej odpowiedniej inicjatywy w zakresie choćby zeznań M. T. (o co wnosił jedynie pełnomocnik pozwanego - pkt 9 odp. na pozew - k. 23v), która także nie dała szans rozwiania tych wątpliwości wobec nieskuteczności dwukrotnych prób wezwania świadka na dwa kolejne terminy rozprawy (k. 48 - 48v i 59 - 59v), co skutkowało ostatecznie pominięciem tego dowodu na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 4 k.p.c. (k. 59), jak i odpowiednio także dowodu z zeznań stron z ograniczeniem do powoda (k. 59), co jest o tyle znamienne, że Sądowi z racji rozpoznawania setek podobnych spraw - w tym z udziałem powoda - wiadomo, że gdy powód ma interes w przesłuchaniu konkretnej osoby (swojego klienta), to potrafi nawet z własnej inicjatywy (mając zwykle telefoniczne dane kontaktowe do byłych klientów) sprowadzić świadka na rozprawę. W tym przypadku nawet o taki dowód nie wnioskował i to nawet mimo wyraźnych zarzutów pozwanego z odpowiedzi na pozew, nie mógł także wskazać adresu świadka, lakonicznie jedynie informując przez własnego pełnomocnika, że świadek przebywa za granicą (k. 48), a jednocześnie ten sam powód w reakcji na zarzuty z odpowiedzi na pozew potrafił pozyskać i przedstawić przy replice na odpowiedź na pozew drugą cesję praw i drugie zlecenie, w tym cesję podpisaną po zapoznaniu się z odpowiedzią na pozew, z datą z dnia 12 stycznia 2023 r. (k. 31). Wszystko to nakazuje uznać postawę i składane przez powoda dokumenty, w tym szczególnie II cesję z k. 31, jak i II umowę zlecenia z tej samej nawet daty z k. 31 (z innym zakresem w zakresie zlecenia także przewozu osób w porównaniu do umowy zlecenia z k. 11) za niewiarygodne, sporządzane w istocie jedynie dla potrzeb sprawy, bez choćby podjęcia próby wyjaśnienia oczywistych wątpliwości w tym zakresie, zwłaszcza wobec konkretnych i konsekwentnych zarzutów pozwanej.

Dokonując oceny opinii biegłego sądowego, Sądu pierwszej instancji wyjaśnił, że biegły w sposób konkretny, precyzyjny, jasny i w istocie niekwestionowany określił, jakie stawki na rynku lokalnym za holowanie i transport osób występowały na rynku lokalnym w dacie zdarzenia, co wprost wykazało, że stawki stosowane przez powoda, były stawkami rynkowymi, uśrednionymi, w pełni adekwatnymi.

W zakresie wniosku pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z przesłuchania powoda oraz w zakresie wniosku pełnomocnika pozwanego z pkt 9 odpowiedzi na pozew o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. T., powyższe wnioski, na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 4 k.p.c., na rozprawie w dniu 29 maja 2023r. (k. 59) Sąd pominął, z uwagi na brak możliwości ich przeprowadzenia. Powód - mimo wniosku o jego przesłuchanie - zgłoszony przez jego pełnomocnika, dwukrotnie nie stawił się na terminie rozprawy mimo wezwania do osobistego stawiennictwa, natomiast podejmowane próby doręczenia wezwania na termin rozprawy dla świadka okazywały się nieskuteczne. Z informacji udzielonych przez pełnomocnika powoda, świadek przebywał w tym czasie za granicą, a danych adresowych, czy choćby mailowych świadka nie udało się ustalić.

W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał, że powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.

Zważył, że w myśl art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Zgodnie z treścią art. 822 § 2 k.c., jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. Odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych regulują przepisy ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2214 ze zm.). Zgodnie z art. 34 ust. 1 i 36 ust. 1 cytowanej ustawy, z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia, zaś odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Ustalenie odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej następuje według ogólnych zasad określonych w art. 361-363 k.c., z tym jedynie zastrzeżeniem, że zakład ubezpieczeń zobowiązany jest tylko do świadczenia pieniężnego, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej (art. 822 § 1 k.c. i art. 36 ust. 1 ustawy).

W myśl art. 415 k.c. w zw. z art. 436 § 2 k.c., posiadacz pojazdu mechanicznego odpowiada na zasadzie winy za szkodę powstałą w razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody. Zgodnie z treścią art. 361 k.c., statuującego zasadę pełnego odszkodowania w granicach odpowiedzialności odszkodowawczej za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, naprawienie szkody obejmuje wszelkie poniesione straty, w tym wydatki obciążające majątek poszkodowanego, pod warunkiem, że pozostają one konieczne, celowe i ekonomicznie uzasadnione. W ramach szkody i normalnego związku przyczynowego rozliczeniu podlegają zatem również koszty holowania uszkodzonego pojazdu z miejsca zdarzenia do miejsca zamieszkania poszkodowanego, obejmujące nie tylko przewóz uszkodzonego pojazdu, ale również związane z tym przewozem czynności takie jak jego załadunek i rozładunek z pojazdu holownika, czy transport osób, które podróżowały uszkodzonym pojazdem.

W realiach niniejszej sprawy okolicznością bezsporną pozostawało, że sprawca kolizji z dnia (...)r., w wyniku której doszło do uszkodzenia pojazdu marki B. o nr rej. (...), był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych u pozwanego. Zasada odpowiedzialności pozwanej za szkodę nie była sporna. Ubezpieczyciel nie kwestionował także konieczności dokonania holowania pojazdu i usług z tym holowaniem związanych, obejmujących jego załadunek na holownik oraz rozładunek w miejscu docelowym. Pozwany kwestionował natomiast fakt transportu osób podróżujących w przedmiotowym pojeździe, z uwagi na brak takowego zlecenia przez poszkodowanego, jak również brak skutecznego zbycia prawa do dochodzenia roszczeń z tego tytułu powodowi przez poszkodowanego. Wyrazem tego był fakt częściowego spełnienia świadczenia z tytułu holowania i czynności komplementarnych wtoku postępowania do kwoty 734,31 zł. Pozwany kwestionował także legitymację procesową strony powodowej, podnosząc, że cesja wierzytelności, uprawniająca powoda do dochodzenia odszkodowania z tytułu holowania uszkodzonego pojazdu została zawarta jedynie z jednym ze współwłaścicieli przedmiotowego pojazdu.

Sąd Rejonowy wyjaśnił również, że z treści odpowiedzi na pozew i decyzji o przyznaniu odszkodowania wynikało, że pozwany uznał odległość jaką pokonał powód do miejsca zdarzenia ((...)) i przebytą trasę wraz z pojazdem uszkodzonym na bazę (P.), jednak wg stawki 165 zł netto za dystans do 30 km (z uwzględnieniem załadunku i rozładunku pojazdu) oraz stawkę 4,80 zł netto za kilometr holowania za każdy następny kilometr holowania. Strony pozostawały niezgodne co do stawki za kilometr dojazdu i powrotu oraz stawki za kilometr holowania oraz kosztów załadunku i rozładunku. Ten zakres okoliczności spornych obligował do zasięgnięcia wiadomości specjalnych w zakresie stosowanych w obrocie stawek poszczególnych usług - zwłaszcza w kontekście wniosku pełnomocnika pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na wskazane okoliczności. Powód zawarł z poszkodowanym M. T. umowę cesji wierzytelności z tytułu kosztów holowania przedmiotowego pojazdu w dniu (...) r. w oparciu o którą rościł wobec pozwanego żądanie zwrotu kosztów holowania uszkodzonego pojazdu, dojazdu do miejsca zdarzenia oraz transportu osób przebywających w czasie zdarzenia w uszkodzonym pojeździe osobnym transportem.

Wobec zarzutu braku legitymacji procesowej czynnej po stronie powoda z uwagi na zawarcie cesji tylko z jednym ze współwłaścicieli, Sąd oceniając zasadności tego zarzutu wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 201 k.c. do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności. Natomiast zgodnie z treścią art. 199 k.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Niemniej jednak, każdy ze współwłaścicieli może podejmować działania, które mają na celu ochronę przedmiotu współwłasności, doktryna określa ten rodzaj czynności jako czynności zachowawcze. Ten rodzaj czynności mieści się w pojęciu zarządu rzeczą wspólną, a zatem może obejmować zarówno czynności procesowe, prawne, jak i faktyczne. Czynności te nie dotyczą przy tym tylko zwykłego zarządu, ale mogą go także przekraczać. Pojęcie to obejmuje działanie nastawione na ochronę wspólnego dobra podejmowane w obliczu niebezpieczeństwa zagrażającego rzeczy wspólnej. Czynności, o których mowa w art. 209, są czynnościami prewencyjnymi, zatem nie obejmują działań dotyczących utraconej własności. W zakresie czynności zachowawczych zgoda pozostałych współwłaścicieli nie jest wymagana. Podejmujący taką czynność współwłaściciel jest uprawniony do dokonania wszelkich niezbędnych czynności faktycznych i prawnych. Przepis art. 209 stanowi w tym zakresie wyjątek od zasady przewidzianej wart. 201 k.c. Zapewne jest to podyktowane często koniecznością podjęcia przez współwłaściciela decyzji w sytuacji nagłej (np. w celu uniknięcia zalania czy pożaru), niepozostawiającej czasu na dopełnienie formalności w postaci uzyskania zgody pozostałych uprawnionych (J. Ciszewski, J. Bocianowska [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. P. Nazaruk, LEX/el. 2023, art. 209.).

W ocenie Sądu meritii, w przedmiotowej sprawie, z uwagi na zawarcie umowy cesji tylko przez jednego ze współwłaścicieli oraz powołanie się pełnomocnika powoda na zawarcie przedmiotowej cesji w ramach tzw. czynności zachowawczej, zdaniem Sądu o ile jeszcze można próbować jakoś tłumaczyć jako czynność faktyczną udzielenie zlecenia holowania i ewentualnie przewozu osób jedynie przez jednego ze współwłaścicieli przedmiotowego uszkodzonego pojazdu, o tyle już cesji roszczeń w zakresie tych szkód raczej nie sposób uznać za skuteczne wyłącznie przez jednego z dwóch współwłaścicieli, a powód w żaden sposób nie wykazał, by drugi ze współwłaścicieli - D. M. nie mógł w dacie zawarcia przedmiotowej umowy cesji zawrzeć jej także w swoim imieniu, bądź upoważnić do tego drugiego ze współwłaścicieli, względnie choćby nawet później konwalidować tę czynność poprzez potwierdzenie tej cesji także przez drugiego ze współwłaścicieli uszkodzonego pojazdu. Sąd zatem stanął na stanowisku, że co do samej umowy zlecenia holowania samego auta, można się naturalnie zgodzić, że była to czynność zachowawcza, znajdująca swą podstawę w treści art. 209 k.c., nie przekraczająca zwykłego zarządu, a zatem ważna i skuteczna nawet przy jej zleceniu (podpisaniu) wyłącznie przez jednego ze współwłaścicieli pojazdu, o tyle cesja wierzytelności - a zatem zbycie uprawnień - roszczenia, to już z pewnością czynność zdecydowanie przekraczająca zwykły zarząd, nie posiadająca cech mogących przypisać jej walor zachowawczości, bowiem nie była dokonana w warunkach konieczności jej podjęcia wyłącznie przez jednego ze współwłaścicieli w sytuacji nagłej, tym bardziej skoro sama cesja mogła być zawarta następczo (skoro powód był w stanie w istocie zawrzeć po raz drugi cesję wierzytelności w dniu 12 stycznia 2023 r.), to nie sposób znaleźć żadnych racjonalnych argumentów dla wytłumaczenia, dlaczego ostatecznie także owa czynność nie mogła być następczo potwierdzona przez drugiego ze współwłaścicieli. Skoro jednak tak się nie stało, należało uznać, że pozwany skutecznie zakwestionował legitymację procesową czynną powoda do występowania z przedmiotowym roszczeniem, wobec nie wykazania skutecznego przejścia uprawnień z poszkodowanych na powoda.

W tych okolicznościach bez znaczenia pozostawał już kwestia skuteczności drugiej cesji i drugiego zlecenia holowania i tym razem także skuteczność zlecenia przewozu osób, które powód złożył po otrzymaniu odpowiedzi na pozew w niniejszej sprawie, skoro powód nie uzyskał na żadnym etapie legitymacji procesowej do występowania w niniejszej sprawie. Posiadanie przez strony legitymacji czynnej i biernej w procesie jest przesłanką zasadniczą, od której istnienia uzależniona jest możliwość uwzględnienia powództwa, a jej brak, zarówno w postaci czynnej jak i biernej, prowadzi do wydania wyroku oddalającego powództwo. Legitymacja czynna zawsze jest ściśle związana ze stroną powodową i oznacza jej uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia procesu. Legitymacja procesowa, to uprawnienie konkretnego podmiotu (legitymacja czynna) do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu oznaczonemu podmiotowi (legitymacja bierna) wypływająca z prawa materialnego. Sąd Najwyższy wskazał, że legitymacja materialna, a więc posiadanie prawa podmiotowego lub interesu prawnego do wytoczenia powództwa stanowi przesłankę materialną powództwa, a jej brak stoi na przeszkodzie udzieleniu ochrony prawnej. Brak legitymacji materialnej (czynnej lub biernej) skutkuje, co do zasady oddaleniem powództwa (uchwała SN z 12 grudnia 2012r., III CZP 83/12). Rolą Sądu w procesie jest dokonanie oceny istnienia legitymacji procesowej strony w chwili orzekania, co do istoty sprawy, a w wypadku stwierdzenia braku legitymacji procesowej (zarówno czynnej, jak i biernej), to na sądzie spoczywa wydanie wyroku oddalającego powództwo. Takie procedowanie jest konsekwencją choćby wytoczenia powództwa przez osobę nieuprawnioną. Należy wskazać, że brak legitymacji czynnej jest wystarczającą podstawą do oddalenia powództwa. Stąd też nie jest konieczne, ani też zasadne wskazywanie, czy w przypadku gdyby stroną powodową był podmiot posiadający legitymację czynną, powództwo zostałoby uwzględnione. Wobec powyższego, niezależnie nawet od wniosków dowodu z opinii biegłego - potwierdzających co do zasady zastosowane przez powoda stawki holowania i przewozu osób jako rynkowe - zdaniem Sądu powództwo nie mogło podlegać uwzględnieniu w żadnym zakresie.

Zdaniem Sądu, wobec powyższych argumentów, w tym braku w istocie legitymacji procesowej czynnej powoda, nawet dotychczasowe spełnienie przez stronę pozwaną w niespornej części świadczenia na rzecz powoda w zakresie zwrotu części kosztów holowania nie mogło stanowić podstawy do uznania jednak legitymacji powoda, a tym samym sanacji powołanych powyżej mankamentów cesji oraz umowy zlecenia przewozu osób, stąd też Sąd w punkcie pierwszym wyroku powództwo oddalił. Sam fakt bowiem spełnienia przez pozwanego niespornej części świadczenia nie może oznaczać automatycznie wyzbycia się przez pozwanego możliwości obrony, w tym skutecznego podnoszenia trafnych - jak się okazało - zarzutów na etapie ewentualnego postępowania między stronami przed Sądem o dalsze - sporne świadczenia.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. kierując się zasadą finansowej odpowiedzialności stron za wynik procesu. Na koszty strony pozwanej w wysokości 1.417 zł złożyły się następujące kwoty: 900 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej) oraz 500 zł zaliczki na pokrycie kosztów wynagrodzenia biegłego, do której uiszczenia strona pozwana była zobowiązana. Wobec przegrania sprawy w całości, Sąd powyższą kwotę zasądził w całości od powoda na rzecz pozwanego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty na podstawie art. 98 § 1

1 k.p.c.

W punkcie trzecim wyroku, na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 652,06 zł tytułem zwrotu poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatków związanych z wynagrodzeniem powołanego w sprawie biegłego, w zakresie w jakim nie zostało pokryte z wykorzystanej w całości (k. 93) zaliczki uiszczonej wyłącznie przez stronę pozwaną (61).

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód. Reprezentujący go pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania cywilnego - art 233 § 1 k.p.c. – poprzez dokonanie przez sąd nie swobodnej a dowolnej oceny dowodów z naruszeniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na uznaniu, że:

a) w przedmiotowej sprawie powód nie posiadał legitymacji procesowej do wystąpienia z powództwem skoro faktura VAT za holowanie i przewóz pasażerów wystawiona była na M. T. tj. poszkodowanego w sprawie, D. M. nie dysponował wierzytelnością , gdyż nigdy nie poniósł kosztów holowania ani kosztów przewozu pasażerów a pozwany na podstawie tej samej cesji podpisanej przez jednego współwłaściciela za zaraz poszkodowanego wypłacił koszty holowania w 100% w uznanej przez siebie kwocie,

b) niewiarygodna jest druga umowa cesji złożona przez powoda do akt sprawy pomimo tego, iż została podpisana przez poszkodowanego i korespondowała z fakturą potwierdzającą koszty holowania i przewozu osób, jak również nie była w żaden sposób kwestionowana przez pozwanego,

c) powód nie posiada legitymacji procesowej czynnej w przedmiotowej sprawie, mimo iż udowodnił uznanie właściwe co pozwany potwierdził w odpowiedzi na pozew, poprzez wypłatę należności za holowanie w kwocie 734,31 zł,

d) powodowi nie należy się zwrot kosztów holowania i przewozu osób w dochodzonej pozwem wysokości,

2. przepisów prawa materialnego:

a) art. 361 § 1 i 2 k.c., art. 363 § 1 i 2 k.c. w poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem przez sąd pierwszej instancji, że powodowi nie należy się zwrot kosztów holowania i przewozu osób w dochodzonej pozwem wysokości;

2) art. 509 k.c. poprzez jego błędna wykładnię skutkującą uznaniem, że powód nie posiada legitymacji procesowej czynnej w sprawie.

W związku z powyższym pełnomocnik powoda wniósł o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego kwoty 2.955,69 zł wraz z odsetkami jak w pozwie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów procesu w obu instancjach od pozwanego na rzecz powoda wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację pełnomocnik pozwanego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za instancję odwoławczą.

Sąd Okręgowy zważył co następuje.

Apelacja jest częściowo uzasadniona.

Przechodząc do poszczególnych zarzutów apelacyjnych Sąd Okręgowy wyjaśnia, że wydając zaskarżone orzeczenie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Zwarte w skardze apelacyjnej twierdzenia mające świadczyć swobodnej, naruszającej zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego ocenie dowodów, stanowią w ocenie Sądu Okręgowego jedynie nieuprawnioną polemikę. Jednocześnie, większość argumentów jakie powód formułuje w związku z powyższym zarzutem dotyczą zagadnień, których ocenę należy przeprowadzić na płaszczyźnie prawa materialnego. Dotyczy to przede wszystkim legitymacji czynnej powoda do wytoczenia powództwa jak i ewentualnego uznania przez pozwanego tej legitymacji. Z pośród tych argumentów, jedynie zakwestionowanie stanowiska Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym odmówił wiarygodności dokumentu: „drugiej umowy cesji” należało ocenić pod kątem prawidłowego zastosowania wynikających z art. 233 § 1 k.p.c. reguł. Odnosząc się do tego zagadnienia wyjaśnić należy, że również w ocenie Sądu Okręgowego, powołany dokument, choć opatrzony podpisami powoda i pokrzywdzonego, nie może stanowić skutecznego potwierdzenia faktu, że powód świadczył na rzecz poszkodowanego usługę przewozu osób. Uzasadnienia powyższego stanowiska zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji jest logiczne, kompleksowe i przekonywujące.

Reasumując ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji jako podstawa rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy uznaje za własne.

Wydając zaskarżone orzeczenie Sąd pierwszej instancji dopuścił się natomiast naruszenia prawa materialnego – art. 509 k.c., błędnie przyjmując, że umowa cesji wierzytelności na którą powołał się powód jest nieważna, a co za tym idzie, że powód nie posada legitymacji procesowej czynnej.

Odnosząc się do powyższego zagadnienia Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności wyjaśnia, że stosownie do treści art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest więc osoba trzecia, która poniosła szkodę w wyniku objętego ubezpieczeniem zachowania ubezpieczającego lub ubezpieczonego. Z kolei, jak wynika z art. 19 ust 1 Ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych… z dnia 22 maja 2003 r. (Dz.U. Nr 124, poz. 1152); tj. z dnia 23 października 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2500) poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. Użyte w powołany przepisie pojęcie „poszkodowany” należy zdefiniować jako osobę, która poniosła szkodę.

W razie uszkodzenia pojazdu w wypadku komunikacyjnym szkodą w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. jest nie tylko szkoda w samym pojeździe, ale także inne wydatki, których poszkodowany nie musiałby ponieść, gdyby zdarzenie nie wystąpiło, a które służą ograniczeniu (wyłączeniu) negatywnych następstw doznanych przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia (zniszczenia) pojazdu. Takim negatywnym następstwem jest niewątpliwie wydatek związany z koniecznością transportu uszkodzonego pojazdu. Odszkodowanie z tego tytułu przysługuje więc osobie, która poniosła wskazane wydatki. W konsekwencji uznać należy za uzasadniony zarzut powoda, wskazujący, że Sąd pierwszej instancji nie zauważył, iż szkoda majątkowa z tytułu kosztów holowania i przewozu pasażerów powstaje z chwilą ich poniesienia. W przedmiotowej sprawie wydatki z tego tytułu co do zasady miał ponieść M. T.. Po jego stronie powstałą wiec wierzytelność związana z prawem do żądania naprawienia szkody przez ubezpieczyciela. Dla powyższego stanowiska nie ma znaczenia fakt, że poszkodowany był jedynie współwłaścicielem uszkodzonego pojazdu. Okoliczność powyższa mogłaby mieć bowiem ewentualne znaczenie, gdyby przedmiotem sporu było żądanie odszkodowania związanego z koniecznością jego naprawy. Reasumując w ocenie Sądu Okręgowego, M. T. jako poszkodowany mógł skutecznie samodzielnie przenieść swoją wierzytelność na powoda, i ocena ważności tej czynności w oparciu o przepis art. 209 k.c. była nieuprawniona.

Wobec powyższego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje kolejny przytoczony w skardze apelacyjnej argument odwołujący się do wypłaty części odszkodowania na rzecz powoda przez pozwanego, z którym powód wiąże uznanie jego prawa do dochodzenia roszczeń przynajmniej co do zasady.

W konsekwencji, Sąd Okręgowy uznał, że apelacja jest uzasadniona w części obejmującej roszczenie o zwrot kosztów holowania uszkodzonego pojazdu. Prawidłowość ustalenia wysokości tych kosztów została potwierdzona w opinii biegłego, brak tym samym podstaw aby zakwestionować zasadności należnego z tego tytułu odszkodowania.

Na uwzględnienie nie zasługiwało natomiast drugie ze zgłoszonych przez powoda roszczeń – odszkodowanie związane z przewozem osób z miejsca wypadku. W ocenie Sądu Okręgowego powód nie udowodnił, że powyższa usługa została w rzeczywistości wykonana i co równie ważne, że jej realizacja była potrzebna. Pomijając już wątpliwości związane z sprzecznością w treści złożonych przez powoda dokumentów (cesji wierzytelności), wobec zaprzeczenia przez pozwanego potrzebie przewozu osób, które miały podróżować uszkodzonym pojazdem, obowiązkiem powoda było wykazanie tej okoliczności. Powyższe wynika z art. 6 k.c. Powód nie spełnił tego obowiązku. W aktach sprawy brak chociażby jakichkolwiek dowodów pozwalających na ustalenie liczby osób podróżujących uszkodzonym pojazdem.

Apelacja podlegała wiec oddaleniu w części, co do kwoty 885,60 zł.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. oraz art. 385 k.p.c. orzekł o zmianie zaskarżonego wyroku i zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 2070,09 zł., a w pozostałej części apelację oddalił.

O kosztach procesu za obie instancje, Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z wyrażoną w art. 100 k.p.c. zasadą ich stosunkowego rozliczenia, mając na względzie okoliczność, że powód wygrał sprawę w 70 %.

Uwzględniając powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obciążył strony obowiązkiem zwrotu poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatków.

Paweł Hochman