Kredytobiorczyni dochodziła zwrotu rat po nieważnej umowie, apelacja banku oddalona

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 roku, sygnatura akt I C 366/22, Sąd Rejonowy w Stargardzie zasądził od pozwanego (...) Banku (...) Spółki akcyjnej w W. na rzecz A. L. 3 319,66 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 marca 2022 roku (I), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (II) i zasądził od pozwanego na rzecz powódki 352,18 zł kosztów (III).

Uzasadnienie powyższego rozstrzygnięcia zawarł w pisemnych motywach na kartach 168 – 172 akt.

Apelację od powyższego wyroku w zakresie uwzględniającym żądanie pozwu (tj. punkt I i III wyroku) wniósł powód, zarzucając:

a) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c. w zw. z art. 410 i 405 k.c. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż roszczenia powódki o zwrot nienależnego świadczenia, którego podstawą była nieważność umowy kredytu wynikająca z abuzywności klauzul przeliczeniowych zostało postawione w stan wymagalności wobec doręczenia pozwanemu pozwu obejmującego roszczenie o ustalenie nieważności umowy kredytu, ewentualnie roszczenie zakładające tzw. „odfrankowienie umowy”, a co za tym idzie pozwany pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu na rzecz powódki ww. świadczenia poczynając od upływu 14 dni od daty doręczenia ww. pozwu, pomimo iż wytoczenie powództwa o ustalenie nieważności umowy nie pozwalało po pierwsze: na uznanie umowy za trwale bezskuteczną (nieważną), po drugie nie dotyczyło roszczenia pieniężnego, zatem nie mogło zastąpić wezwania do zapłaty;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 499 zd. 2 k.c. poprzez brak zastosowania, a co za tym idzie brak dostrzeżenia, iż oświadczenie o potrąceniu ma moc wsteczną i eliminuje skutki opóźnienia lub zwłoki stron w wykonaniu zobowiązania.

Wskazując na te zarzuty pozwany wniósł o:

1. zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu;

2. zasądzenie od powódki kosztów postępowania apelacyjnego

3. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu apelacji rozwinął postawione zarzuty.

W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego okazała się bezzasadna.

Powódka pozwem złożonym w dniu 8 kwietnia 2022 roku domagała się zasądzenia kwoty 6 196,38 zł. W konsekwencji stosownie do regulacji art. 505

1 § 1 k.p.c. sprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. W myśl art. 505

13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Stosownie do art. 321 § 1 k.p.c. sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie jest objęty żądaniem pozwu, ani zasądzać ponad żądanie. W niniejszej sprawie w pozwie powódka, powołując się na prawomocnie ustalony fakt nieważności łączącej ją z bankiem umowy kredytu wskazała, że skierowała do pozwanego banku oświadczenie o potrąceniu swego roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia z wierzytelnością banku o zwrot kapitału. Przy czym wierzytelności banku w kwocie 64 909,97 zł przeciwstawiła swoją wierzytelność w kwocie 55 945,78 (o zwrot wpłaconych rat i innych należności) oraz 8 964,19 zł (odsetek od kwoty 50 000,- zł). Na skutek potrącenia wierzytelność powódki zmniejszyła się do kwoty 6 196,38 zł, przy czym powódka wyraźnie wskazała (k. 4 verte), iż dochodzi w sprawie roszczenia o zwrot wpłaconych kwot.

Niewątpliwie umowa kredytowa łącząca strony jest nieważna, co wynika z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 3 marca 2021 roku, sygnatura akt I C 229/20, od którego apelacja pozwanego została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 listopada 2021 roku, sygnatura akt I ACa 249/21. Tym samym skoro podstawa świadczeń powódki odpadła, kwoty które wpłacała na rzecz banku w wykonaniu powyższej umowy, stanowią świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 k.c., zaś pozwany ma obowiązek zwrotu spełnionego świadczenia zgodnie z art. 405 k.c.

Bezprzedmiotowe pozostają rozważania o wymagalności roszczenia powódki o zwrot wpłaconych kwot w kontekście naliczania odsetek od nich, albowiem w niniejszej sprawie powódka nie dochodziła odsetek za opóźnienie banku w zwrocie nienależnego świadczenia, lecz dochodziła części nienależnego świadczenia wynikającego z faktu spełnienia na rzecz banku świadczeń w wykonaniu nieważnej umowy. Powódka składając oświadczenie o potrąceniu w dniu 16 marca 2022 roku (k – 79) wprost wskazała jakie swoje wierzytelności potrąca. Nawet jeżeli roszczenie powódki o zapłatę odsetek za opóźnienie w zwrocie kwoty 50 000,- zł za okres od dnia 16 maja 2019 roku powódce nie przysługiwało, pozostaje to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem Sąd nie może dokonywać samodzielnie potrąceń roszczeń pomiędzy stronami, w szczególności uznając, że roszczenie odsetkowe stronie nie przysługuje dokonać potrącenia roszczeń strony przeciwnej z roszczeniem głównym strony. W niniejszej sprawie pozwany bank nie złożył oświadczenia o potrąceniu własnego roszczenia o zwrot wypłaconych powódce kwot z roszczenia powódki, a tym samym w konsekwencji roszczenie powódki zasądzone ostatecznie przez Sąd Rejonowy w kwocie 3 319,66 zł, jako roszczenie o zwrot wpłaconych pozwanemu kwot (roszczenie główne, nie zaś odsetkowe) jest zasadne. Bezprzedmiotowe zaś pozostają w sprawie rozważania sądu pierwszej instancji o wymagalności roszczenia powódki o zapłatę kwoty 50 000,- zł i należnych jej z tego tytułu odsetek, gdyż sąd ten nie był uprawniony do samodzielnego dokonania potrąceń wzajemnych roszczeń stron.

W konsekwencji chybionym są zarzuty apelacji naruszenia art. 481 k.c. w zw. z art. 455 k.c., jak również naruszenia art. 499 zd. 2 k.c. albowiem w zakresie roszczenia powódki dochodzonego w tym procesie nie doszło do złożenia oświadczenia o potrąceniu.

Z powyższych względów , na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja pozwanego podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji.

Orzeczenie o kosztach procesu uzasadnia art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c.

sędzia Tomasz Szaj

(...)

1. (...)

2. (...)

3. (...)

(...)