Sąd oddalił apelację spółki i utrzymał zasądzenie 21 450 zł za wykonane modele graficzne

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie w sprawie z powództwa K. Ł. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o zapłatę (sygn. akt III C 705/22):

1. zasądził od pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na rzecz powoda K. Ł. kwotę 21.450 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 18 maja 2022 r. do dnia zapłaty;

2. w pozostałej części powództwo oddalił;

3. zasądził od pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na rzecz powoda K. Ł. kwotę 4.690 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

4. nakazał pobrać od pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 166,04 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sąd rejonowy oparł powyższe postanowienie na ustaleniach faktycznych oraz rozważaniach prawnych przedstawionych w sporządzonym do niego pisemnym uzasadnieniu znajdującym się na k. 212 – 220 akt sprawy, które sąd okręgowy czyni integralną częścią niniejszego uzasadnienia bez konieczności ich ponownego przytaczania.

Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana, zaskarżając rozstrzygnięcie sądu rejonowego w części, tj. w zakresie punktów 1., 3. oraz 4. wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi apelujący zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy:

a) art. 627 k.c. w związku z art. 632 k.c. polegających na przyjęciu, że dzieło zostało w całości wykonane, a w związku czym powodowi należne jest wynagrodzenie ryczałtowe, podczas gdy nie doszło do prawidłowego wykonania umowy, a w związku z czym wynagrodzenie jest nienależne;

b) art. 642 k.c. w związku z art. 643 k.c. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało przyjęciem, iż wynagrodzenie jest należne pomimo nie wydania dzieła;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:

a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez uznanie za niewiarygodne zeznania przesłuchiwanego przedstawiciela pozwanej - K. P., gdzie Sąd uznał za niewiarygodne zeznania w zakresie niewykonania dzieła przez powoda z uwagi na sprzeczność zeznań z treścią wiadomości sms oraz e-mail pomiędzy stronami, podczas gdy przedmiotowe zeznania (Protokół rozprawy z dnia 23.03.2023 r. czas od 1.01.43 do 1.40.30) korelują z treścią opinii biegłego, z której wynika, iż nie doszło do prawidłowego wykonania przedmiotu umowy;

b) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, że opinia biegłego sądowego z dnia 05 sierpnia 2023r. nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy przedmiotowa opinia miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wnioski zawarte w opinii stoją w korelacji z zeznaniami strony pozwanej w zakresie w jakim przedstawiciel pozwanej zeznał, iż nie doszło do wykonania, a tym samym odbioru przedmiotu umowy (Protokół rozprawy z dnia 23.03.2023 r. czas od 1.01.43 do 1.40.30). W związku z powyższym sąd w sposób bezzasadny pominął istotne wnioski opinii biegłego sądowego, z której jednoznacznie wynikało, iż nie ma możliwości ustalenia czy załączone pliki wytworzone zostały w programie do tworzenia grafiki 3 D oraz czy zostały faktycznie utworzone, czy tylko skopiowane w innym programie do tworzenia plików. Ponadto biegły ustalił, iż prace powoda wykonywane były w czasie wykonywanej pracy w ramach zawartej umowy o pracę tj. w godz. pomiędzy 8.00 a 16.00 od poniedziałku do piątku;

c) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń i ocen w sposób dowolny, sprzeczny z treścią dowodów oraz bez wszechstronnego rozważenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z pominięciem zeznań strony pozwanej oraz opinii biegłego sądowego z dnia 05.08.2023 r. gdzie sąd błędnie przyjął, iż doszło do wykonania dzieła, podczas gdy z zeznań strony pozwanej (Protokół rozprawy z dnia 23.03.2023 r. czas od 1.01.43 do 1.40.30) oraz opinii biegłego wynika, iż powód nie wywiązał się z warunków zawartej umowy, nie wykonał obiektów w programie do tworzenia obiektów 3 D, a tym samym nie doszło do wykonania dzieła, do jego odbioru, a w związku z czym roszczenie o zapłatę należności jest bezzasadne.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1) zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa w całości;

2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania w obu instancjach według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego;

ewentualnie o:

1) uchylenie wyroku w zaskarżonej części i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w obu instancjach.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa pełnomocnika w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego okazała się bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez sąd rejonowy, jak również dokonane w ich świetle rozważania natury prawnej, stwierdzając że dokonana w ich świetle ocena żądania zasługiwała na aprobatę.

Dostrzec należy, że kwestionując w wywiedzionej apelacji rozstrzygnięcie sądu rejonowego, skarżący podniósł zarzuty koncentrujące się na ocenie materiału dowodowego, zarzucając jego wadliwą ocenę (art. 233 § 1 k.p.c.) skutkującą wadliwymi ustaleniami faktycznymi oraz na stosowaniu prawa materialnego.

Odnotowania wymaga, że pozwany wywiedzioną od skarżonego orzeczenia apelację oparł o zarzuty prawa materialnego, równocześnie jednak kwestionując ustalenia faktyczne sądu rejonowego. Zaznaczenia wymaga, że istnieje swoista gradacja zarzutów procesowych, związanych z szeroko pojętym gromadzeniem materiału dowodowego i czynieniem na jego podstawie ustaleń faktycznych. Otóż, w pierwszej kolejności, mogą pojawić się zarzuty związane z gromadzeniem materiału dowodowego. Oceny zaś zarzutu naruszenia prawa materialnego można dokonywać dopiero wówczas, gdy stan faktyczny leżący u podstaw zastosowania przepisów prawa materialnego w zaskarżonym wyroku został ustalony prawidłowo.

W myśl art. 233 § 1 k.p.c., sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, ale konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący winien wskazać, jakie kryteria naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając.

W przekonaniu sądu odwoławczego skarżący w istocie poprzestał na przedstawieniu własnej korzystnej dlań oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów i gołosłownym zaprzeczeniu wersji oceny materiału procesowego przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Nie poddał jednakże krytycznej analizie stanowiska sądu pierwszej instancji z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, a wręcz pominął zaprezentowaną przez sąd obszerną i wyczerpującą argumentację wyjaśniającą zajęte przezeń stanowisko. Nie jest zrozumiałe, na jakiej podstawie przedstawionym dowodom należało nadać inne znaczenie aniżeli przyjął to sąd, zwłaszcza, że dokonana ocena i poczynione ustalenia faktyczne wprost odpowiadały treści dowodów, przy czym sąd rejonowy – w przeciwieństwie do skarżącego – uwzględnił całokształt zaoferowanego materiału dowodowego i przez ten pryzmat ocenił wartość dowodową poszczególnych dowodów nadając im trafne znaczenie i przymiot wiarygodności. Podkreślić należy, że sąd rejonowy ocenił materiał dowodowy wyjątkowo szczegółowo i wnikliwie, zaś w zakresie prawidłowości zaprezentowanych przez sąd wywodów nie sposób zasadnie poczynić mu jakiegokolwiek zarzutu. W tej sytuacji ocenić należało, że wywiedziona apelacja ma w tym zakresie charakter li tylko i wyłącznie polemiczny z prawidłowym stanowiskiem sądu, wobec czego twierdzenia wnioskodawczyni nie mogły skutecznie podważyć słuszności zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.

Przyjmując zatem, że sąd pierwszej instancji ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób odpowiadający wymogom stawianym na gruncie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. i na jego podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, sąd odwoławczy podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, iż nie zasługiwało na uwzględnienie stanowisko strony pozwanej, kwestionujące zasadność roszczenia.

Powód w tym postępowaniu domagał się od pozwanego zapłaty kwoty 21.450 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 20 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty, tytułem pozostałej części niewypłaconego dotychczas wynagrodzenia za wykonane na rzecz pozwanego dzieło. Strony w dniu 24 września 2020 r. zawarły umowę o dzieło nr (...) na podstawie której powód jako przyjmujący zamówienie zobowiązał się do wykonania dzieła w postaci modeli graficznych (zakres przedmiotu umowy został doprecyzowany przez strony ustnie). Strony uzgodniły, że odbiór etapów dzieła będzie się odbywać na podstawie protokołu odbioru, a (§ 4) za wykonanie przedmiotu umowy zamawiający wypłaci wykonawcy wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 30.000 zł brutto. Podstawę wystawienia rachunku przez wykonawcę miał stanowić protokół odbioru danego etapu podpisany przez stron. Termin płatności ustalono na 20 dni licząc od daty doręczenia do zamawiającego prawidłowych dokumentów w postaci rachunku i protokołu odbioru danego etapu przedmiotu umowy (umowa k. 12-14).

Podstawę prawną roszczenia stanowiły regulacje art. 627 k.c., w myśl którego przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia oraz art. 632 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Stosownie nadto do art. 642 k.c., w braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła. W myśl art. 643 k.c., zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem.

Spór w niniejszej sprawie ogniskował wokół kwestii tego, czy powodowi określone w pozwie wynagrodzenie pieniężne należało się i kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy w tym zakresie był art. 6 k.c., stanowiący, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W myśl zaś art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W ocenie sądu odwoławczego, strona powodowa, jak słusznie przyjął sąd rejonowy, obowiązkowi dowodowemu w tym zakresie sprostała. Sąd rejonowy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy prawidłowo ustalił, że w rozpatrywanej sprawie dzieło – mimo braku sporządzonego protokołu jego przekazania – zostało przez powoda wykonane, i w konsekwencji przysługiwało mu wynagrodzenie z tego tytułu. To, że samo sporządzenie protokołu nie warunkuje wypłaty wynagrodzenia, w zasadzie nie zostało zakwestionowane przez stronę apelującą. Biorąc zaś pod uwagę, że pozwany uchylał się od sporządzenia protokołu i przyznania okoliczności wykonania dzieła, uzależnienie możliwości domagania się przez powoda zapłaty od dobrej woli pozwanego a priori czyniłoby wystąpienie z powództwem bezcelowym.

Wbrew zarzutom apelacyjnym, sąd pierwszej instancji oparł powyższe o całokształt ocenionych zgodnie z art. 233 k.p.c. dowodów, w tym opinię biegłego i mając na względzie treść prawidłowo ocenionych zeznań przedstawiciela pozwanej K. P.. Nie budzi wątpliwości przede wszystkim w świetle treści korespondencji stron umowy (wiadomości e-mail, SMS), potwierdzenia pracy przez powoda na listach obecności i systemie informatycznym pozwanego, że do wykonania dzieła doszło. W niepodważalnych wiadomościach e-mail pozwany potwierdzał wykonanie dzieła, nie zgłaszając przy tym jakichkolwiek jego wad, jako przeszkodę do wypłaty wynagrodzenia wskazując brak rachunku, a następnie jego braki formalne. Bezspornie nadto powodowi częściowo wypłacono wynagrodzenie za wykonane dzieło. Nie sposób wobec powyższego dojść do wniosków odmiennych aniżeli sąd rejonowy, to jest że nagła zmiana stanowiska pozwanego w tym zakresie stanowi próbę uniknięcia odpowiedzialności, co może wynikać z problemów finansowych firmy.

W żadnym razie nie przeczą wykonaniu dzieła w całości wnioski z opinii biegłego sądowego w zakresie informatyki M. M.. Biegły, sporządzające opinię z dnia 5 sierpnia 2023 r., miał tu na względzie w szczególności oświadczenie pozwanego, że zgodnie z polityką bezpieczeństwa firmy zawartość komputerów pracowników jest trwale usuwana w cyklach kwartalnych, aby zapobiec ewentualnym wyciekom danych. To w związku z tym nie istnieje możliwość zbadania zawartości komputera, na którym pliki do projektów przygotowywał powód. Nadto, w programie SourceTree, nadzorującym kontrolę wersji oraz pracę użytkowników w firmie (...) – na którym wszystkie prace projektowe wykonywał powód – nie ma możliwości uzyskania informacji, czy osoba dodająca plik do projektu jest jego autorem czy tylko go skopiowała z innego projektu czy z biblioteki gotowych obiektów. Biegły powyższe wyczerpująco objaśnił w opiniach uzupełniających. Biegły na podstawie oględzin środowiska komputerowego, na którym pracę wykonywał powód, ustalił jednak, że aktywność pozwanego w projekcie współrealizowanym w okresie 1 - 18 grudnia 2020 r. w ramach spornej umowy o dzieło (w którym to czasie powód uczestniczył tylko i wyłącznie przy pracach nad tym projektem), miała miejsce, i wykonywał on zadania polegające m.in. na umieszczaniu w projekcie wykonanych lub gotowych plików. W ramach tego projektu nie zostały w programie zarejestrowane czynności wykonywane w dni wolne od pracy ani wykonywane po godzinie 16. Dodać należy, że okres zatrudnienia powoda z (...) w ramach umowy o pracę trwał zaś do 30 listopada 2020 r. (k. 54-55). Wiarygodność opinii biegłego (wnioskowana zresztą przez stronę pozwaną, która winna zdawać sobie sprawę z ograniczonych możliwości czynienia obecnie ustaleń co do faktów, na które dowód ten był wnioskowany), sporządzonej przez specjalistę i korespondującej z pozostałym materiałem dowodowym, nie budzi wątpliwości także sądu odwoławczego. Choć z powyższych względów nie okazała się zatem kluczowym dowodem w sprawie, to jednak sąd rejonowy posłużył się nią pomocniczo. Nawet jednak, co miał na względzie także sąd pierwszej instancji, bez tego dowodu materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia, że do wykonania dzieła doszło i w konsekwencji do uwzględnienia (w przeważającym zakresie) żądania pozwu.

W sprzeczności tak z dowodem z opinii biegłego, jak i treścią wiadomości wymienianych przez strony, stoi z kolei dowód z zeznań strony pozwanej, która przeczyła, że do wykonania projektu przez powoda doszło. Skoro tak, na aprobatę zasługuje ocena tych zeznań przez sąd jako niewiarygodne. Strona pozwana miała przy tym niewątpliwy interes, by złożyć zeznania o takiej treści, mając przy tym świadomość, że nie będzie możliwe – ze wskazanych przez biegłego względów – odtworzenie faktycznej aktywności powoda w ramach wykonywanego projektu na podstawie oględzin środowiska komputerowego w firmie (...). Podkreślić jednak należy, że to pozwana a nie powód miała wpływ na to, jakie dane w systemach pozwanego pozostały, a jakie zostały z nich usunięte na dzień sporządzania przez biegłego pinii.

Mając na względzie wszystko powyższe, wskazać trzeba, że zarzuty apelacji nie zdołały podważyć prawidłowych ustaleń w sprawie poczynionych przez sąd rejonowy i trafnej ich oceny prawnej, skutkującej uznaniem roszczenia za zasadne.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 385 k.p.c., sąd odwoławczy oddalił apelację, o czym orzeczono jak w punkcie I. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z wynikającą z przepisu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. regułą odpowiedzialności za wynik procesu. Zważając, iż powód wygrał spór przed sądem odwoławczym, należał mu się od powoda zwrot kosztów postępowania apelacyjnego w kwocie 1.800 zł, o czym orzeczono w punkcie II. wyroku. Na tak ustalone koszty postępowania apelacyjnego składały się koszty zastępstwa procesowego ustalone zgodnie z § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Stosownie do dyspozycji art. 98 § 1

1 k.p.c. sąd koszty te zasądził wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego.

sędzia Monika Rabiega

(...)

1. (...)

2. (...)

3. (...)