Śledztwo wobec 41 osób w sprawie oszustw na seniorów nie jest przewlekłe

Pismem z dnia 9 lutego 2026r. U. O. wniósł do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu skargę na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) pod sygn. (...), wnosząc o stwierdzenie przewlekłości wymienionego postępowania oraz przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej 10.000 zł.

W odpowiedzi na skargę Z - ca Prokuratora (...) pismem z dnia 2 kwietnia 2026 r. wniósł o jej oddalenie.

Z pisma prokuratora oraz załączonych akt wynika, że Prokuratura (...) nadzoruje śledztwo, którego przedmiotem są oszustwa popełnione na szkodę osób w podeszłym wieku przy wykorzystaniu metody pozorowania akcji policyjnej, tj. o czyny w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, stanowiące występki z art. 286 § 1 Kodeksu karnego oraz z art. 258 § 1 Kodeksu karnego. Śledztwo wszczęto 13 stycznia 2023 roku i jest ono prowadzone sukcesywnie. Obecnie okres śledztwa przedłużono do 30 lipca 2026 roku. Sprawa ma charakter wieloosobowy i wielowątkowy, stąd konieczność tak długiego postępowania.

Ustalono w toku śledztwa, iż grupa przestępcza działała na terenie Polski i Niemiec, co wiąże się z koniecznością wykonywania czynności procesowych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podejrzany U. O. został zatrzymany 21 października 2022 roku we D. jako pierwszy podejrzany w tej sprawie, w trakcie powrotu z akcji przestępczej polegającej na wyłudzeniu pieniędzy, które zostały przy nim zatrzymane – w kwocie 7000 zł.

Postawiono mu zarzut z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, do którego się przyznał i złożył wyjaśnienia. W toku dalszego postępowania czyniono ustalenia wobec innych uczestników zorganizowanej grupy przestępczej. W wyniku trwającego śledztwa do chwili obecnej zgromadzono dowody dotyczące 41 osób – członków zorganizowanej grupy przestępczej, a wobec 29 z nich zastosowano tymczasowe aresztowanie. Z podejrzanymi systematycznie wykonywano czynności procesowe. Konieczne stało się również wystąpienie do Niemiec z europejskimi nakazami dochodzeniowymi, a także pozyskanie zgód na wydanie europejskich nakazów aresztowania wobec części podejrzanych, których ostatecznie sprowadzono do Polski z Niemiec i Węgier. W dniu 10 kwietnia 2024 roku U. O. ogłoszono uzupełnione zarzuty, podejrzany nie przyznał się i odwołał dotychczasowe wyjaśnienia. Prowadzono dalsze czynności wobec innych, sukcesywnie zatrzymywanych osób. Jak wynika z odpowiedzi prokuratora, sprawa jest szczególnie skomplikowana i wymaga przeprowadzenia żmudnych oraz pracochłonnych analiz w ramach zgłoszonych przestępstw o podobnym charakterze na terenie kraju. Konieczne jest także korzystanie z ekspertyz biegłych z zakresu fonoskopii oraz technik komputerowych. Pracochłonne i długotrwałe są również procedury pozyskiwania dowodów w ramach zagranicznej pomocy prawnej. Okoliczność, iż w stosunku do podejrzanego występowały okresy, w których nie wykonywano wobec niego żadnych czynności procesowych, wynikała z faktu, że czynności te były w tym czasie prowadzone wobec nowo ujętych współsprawców – członków grupy przestępczej. Obecnie sprawa zmierza ku końcowi – zgromadzono ponad 300 tomów akt. Konieczne jest ich uporządkowanie, końcowe przedstawienie zarzutów podejrzanym, w tym U. O., oraz skierowanie do sądu aktu oskarżenia. U. O. przebywa w zakładzie karnym w N., gdzie odbywa karę pozbawienia wolności do 15 stycznia 2028 roku.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

W świetle powyższych okoliczności nie można uznać, aby skarga była zasadna, albowiem nie stwierdza się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym, jeśli uwzględni się nie tylko interes podejrzanego, lecz przede wszystkim interes pokrzywdzonych przestępstwami, a zwłaszcza wielość osób występujących w sprawie. Stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 i 1a ustawy o skardze (…) naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, ma miejsce wówczas gdy wskutek działań lub zaniechań sądu lub prokuratora postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności prawnych i faktycznych. W szczególności ocenie podlega terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez organ postępowania w celu zakończenia postępowania przy uwzględnieniu charakteru sprawy, stopnia jej faktycznej i prawnej zawartości, znaczenia dla skarżącego rozstrzyganych w niej zagadnień oraz zachowania stron, w szczególności tej zarzucającej przewlekłość (art. 2 ust. 2 cyt. ustawy). Przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zapewnienie by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 6.01.2006 r., III SPP 154/05 i cyt. tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz poglądy doktryny). Nie ulega też wątpliwości, że ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu koniecznego do podejmowania bez zwłoki działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur i niezbędnych by wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w sposób gwarantujący stronom korzystanie z ich praw (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt II S 26/05).

Obiektywne kryteria terminowości i prawidłowości czynności prokuratora powinny być oceniane każdorazowo w odniesieniu do specyfiki i indywidualnego układu okoliczności danej sprawy (por. post. SN z dnia 12.03.2013 r., KSP 1/13). Ocena, czy w sprawie doszło do przewlekłości nie powinna ograniczać się do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz stanowić wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego dla podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur (por. post. SA we Wrocławiu z dnia 16.04.2014 r., II S 17/14, post. SA w J. z dnia 4.12.2013 r. V S 83/13). Charakter sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości związany jest ze stopniem obszerności i skomplikowania stanu faktycznego sprawy. Taka zawiłość może usprawiedliwiać długotrwałość postępowania. Dotyczyć to będzie spraw, w których istnieje konieczność przeprowadzenia licznych dowodów, a czynności procesowe będą podejmowane przez prowadzących postępowanie przygotowawcze, również w drodze pomocy prawnej. Zatem stwierdzenie przewlekłości w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora, uwarunkowane jest oceną obiektywnej sprawności postępowania prokuratora podjętego w indywidualnym układzie okoliczności faktycznych i prawnych. Wskazane warunki limitowały rozważania Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu nad trafnością wniesionej skargi U. O. na przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie (...).

Szczegółowa analiza czynności podejmowanych przez prokuratora w śledztwie (...) prowadzi do stwierdzenia, że zarzut skarżącego dotyczący przewlekłości wymienionego postępowania nie jest zasadny. O kosztach sądowych postępowania w przedmiocie skargi orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze.

Piotr Kaczmarek Jarosław Mazurek Jerzy Skorupka