Syndyk upadłej oskarżonej nie mógł skarżyć przewlekłości wypłaty depozytu

Pismem z dnia 12 lutego 2026 r. (data wpływu do Sądu Okręgowego) (...) spółka jawna, jako syndyk masy upadłości E. A., oskarżonej w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu pod sygn. akt III K 57/21, wniósł o:

1) stwierdzenie, że w postępowaniu w przedmiocie wydania środków pieniężnych z depozytu do masy upadłości (w ramach postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu pod sygn. akt III K 57/21) nastąpiła przewlekłość postępowania;

2) wydanie Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu III Wydziałowi Karnemu polecenia skierowania sprawy do rozpoznania w trybie pilnym i niezwłocznego wydania zabezpieczonych środków pieniężnych do masy upadłości;

3) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 5.000 zł w oparciu o brzmienie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki;

4) zasądzenie od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego we Wrocławiu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu syndyk masy upadłości podniósł, że kilkukrotnie kierował

do prokuratury i następnie Sądu Okręgowego we Wrocławiu pisma zawierające wniosek o zwrot środków pieniężnych zabezpieczonych w stosunku do E. A., co do której jako dłużnika nastąpiło ogłoszenie upadłości, które to pisma pozostawały bez odpowiedzi.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Skarga - jako wniesiona przez nieuprawnionego - podlegała odrzuceniu.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca

2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (dalej w skrócie: ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r.) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. uprawnionym do wniesienia skargi w postępowaniu karnym, jest - tylko i wyłącznie - strona tego postępowania oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną.

Jakkolwiek w art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 614 z późn. zm.) mowa jest, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, to jednak treść tego przepisu ogranicza zakres jego stosowania do spraw związanych z majątkiem upadłego, i oczywistym jest, że w żadnej mierze nie dotyczy to odpowiedzialności karnej osoby fizycznej, co do której ogłoszono upadłość.

Postępowanie karne przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt III K 57/21 jest prowadzone m.in. wobec oskarżonej E. A.. Nie sposób jednak cedować uprawnień E. A. przysługujących jej jako oskarżonej w toku postępowania karnego, w jakimkolwiek zakresie, na syndyka masy upadłości jej majątku. Wszakże prawo karne procesowe stanowi uporządkowany ogół norm odnoszących się do procesu karnego, obowiązujący w określonym momencie, w określonym porządku krajowym, o autonomicznym charakterze, bez odwoływania się do innych systemów prawa, z wyjątkiem wypadków ściśle określonych, które w omawianej materii nie występują.

Uprawnienie syndyka do ewentualnego udziału w postępowaniu karnym nie wynika ani z Działu III Kodeksu postępowania karnego (zatytułowanego:

Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem), ani z ustawy - Prawo upadłościowe

(w tym z przywołanego wyżej art. 144 ust. 1, jak i jakiegokolwiek innego przepisu tej ostatniej ustawy).

Notabene, na tle stanu prawnego sprzed 1 lipca 2015 r. przyjmowano

w orzecznictwie, że w postępowaniu karnym - na tle obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. lub art. 72 § 2 k. k. - to upadły pozostawał podmiotem określonych praw i obowiązków i na jego rzecz (a nie syndyka) powinno było następować orzekanie takiego środka (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II AKa 123/13, OSAW 2014/3/318).

Zaznaczyć również należy, że skarga na przewlekłość nie przysługuje w każdym postępowaniu, ale - przeciwnie - dotyczy tylko postępowań wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Katalog ten ma charakter zamknięty.

Zarazem pojęcie "sprawa", o którym mowa w art. 1 tej ustawy, obejmuje jedynie sprawę co do istoty, a nie wszelkie sprawy, które występują w toku danego postępowania.

Oznacza to, że sprawą w znaczeniu ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. na gruncie postępowania karnego jest postępowanie przygotowawcze, międzyinstancyjne, rozpoznawcze, odwoławcze, wykonawcze, a także postępowanie w sprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, aresztowanie i zatrzymanie, postępowanie ułaskawieniowe i w sprawie wydania wyroku łącznego. Chodzi o postępowanie rozumiane jako całość, to jest takie, w którym ma zapaść orzeczenie o prawach osoby, co do której toczy się postępowanie (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 11 grudnia 2007 r., II S 16/07, KZS 12/07 poz. 66).

Skarga nie przysługuje zatem na przewlekłość postępowania incydentalnego, jest to bowiem postępowanie spoza głównego nurtu postępowania w przedmiocie odpowiadającym przytoczonemu pojęciu "sprawy" (por. postanowienie SN z 16.12.2025 r., I NSP 520/25, LEX nr 4013056).

Jak już wskazano w części opisowej, skarga na przewlekłość postępowania wniesiona przez syndyka dotyczy nierozpoznania ani przez prokuraturę, ani przez sąd, jego wniosku o wypłatę do masy upadłości E. A. zabezpieczonych od niej, jako oskarżonej, środków pieniężnych. Kwestia ta, choć niewątpliwie istotna, ma jednak charakter wpadkowy w ramach głównego postępowania dotyczącego oskarżenia E. A. o czyny karalne. Istotą sprawy jest bowiem odpowiedzialność karna E. A., a nie kwestia stosowanego wobec niej zabezpieczenia majątkowego.

Powyższe uzasadnia przyjęcie, że rozpoznawana skarga została wniesiona przez nieuprawniony podmiot, co - w świetle treści art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. - uzasadniało jej odrzucenie przez sąd. W konsekwencji też w oparciu o art. 17 ust. 3 tej ustawy z urzędu zwrócono skarżącemu uiszczoną opłatę.

Na koniec stwierdzić jedynie należy, że po dacie wniesienia skargi Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt III K 57/21, rozpoznał wniosek syndyka masy upadłości E. A. w przedmiocie wypłaty zabezpieczonych środków pieniężnych do masy upadłości i na podstawie art. 294 § 1 k.p.k. i art. 291 § 4 k.p.k. wniosku nie uwzględnił.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji orzeczenia.

SSA Maciej Skórniak SSA Artur Tomaszewski SSA Cezariusz Baćkowski