Sąd odrzucił skargę na przewlekłość śledztwa, bo skarżąca nie miała do tego uprawnień

Pismem z 16 marca 2026 r. B. F. (1) złożyła skargę na naruszenie prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy Prokuratury (...) we W. prowadzonej pod sygnaturą (...). Skarżąca podniosła, że działa jako „uprawniony przedstawiciel” spółki (...) z siedzibą we S.. Według skarżącej przewlekłość postępowania wyraża się w następujących okolicznościach:

⚫

bezczynności polegającej na zaniechaniu ustalenia prawidłowych powiązań handlowych, w związku z przeprowadzonymi transakcjami,

⚫

pominięciu zwrócenia się do Ministerstwa Finansów o doręczenie kopii składanych przez (...) Sp. z o. o. deklaracji JPK_VAT za okresy miesięczne,

⚫

braku przeprowadzenia inwentaryzacji stanów magazynowych podmiotu, obejmujących posiadanie ewidencji palety towarów jakie zostały nabyte od podmiotów gospodarczych,

⚫

przyjęciu za wiarygodne i miarodajne gołosłownych twierdzeń Wydziału d/w z Przestępczością Gospodarczą podczas gdy wyżej wymieniony działa na szkodę interesu prywatnego kontrolowanego podmiotu od 2021 r. do dnia złożenia bieżącej skargi,

⚫

przeoczenia dokonania przesłuchania w charakterze świadków uprawnionych przedstawicieli podmiotów trzecich przeprowadzających transakcje dostaw towarów i usług na rzecz (...) Sp. z o. o.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu w trybie art. 9 ust. 2 ustawy dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2023.1725 t.j.) z uwagi na jej wniesienie przez nieuprawniony do tego podmiot.

Zważyć należy, że postępowanie przygotowawcze Prokuratury (...) we W. zostało wszczęte 9 lutego 2024 r. w sprawie:

1. doprowadzenia w okresie od lipca 2021 r. do grudnia 2022 r. przez osoby zarządzające (...) sp. z o.o. do uszczuplenia należności publicznoprawnych Skarbu Państwa z tytułu podatku od towarów i usług, przez posłużenie się wystawionymi na rzecz (...) sp. z o.o. przez różne podmioty gospodarcze fakturami VAT o łącznej wartości transakcji brutto 19.203.944,61 zł., w tym VAT 3.499.730,39 zł, dokumentującymi zdarzeń gospodarczych, które nie miały miejsca, w wyniku czego doprowadzono do złożenia nierzetelnych deklaracji VAT-7 za wskazany okres do Naczelnika Urzędu Skarbowego S. i bezpodstawnego pomniejszenia podatku należnego z tytułu wykazanych transakcji, tj. o czyn z art. 62§2 KKS, art. 61§1 KKS i art. 56§1 KKS w zw. z art. 7§1 KKS w zw. z art. 6§2 KKS i w zw. z art. 8§1 KKS;

2. posłużenia się w okresie od lipca 2021 r. do grudnia 2022 r. przez osoby zarządzające (...) sp. z o.o. poświadczającymi nieprawdę fakturami o łącznej wartości transakcji brutto 19.203.944,61 zł., w tym VAT 3.499.730,39 zł, dopuszczając do podawania nierzetelnych danych w księgach rachunkowych, ujmując wymienione faktury w ewidencjach - rejestrach sprzedaży, przez co doprowadzono do złożenia poświadczających nieprawdę deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 spółki złożonych do Naczelnika Urzędu Skarbowego S., tj. o czyn art. 271a§ 2 KK w zw. z art. 12 KK i w zw. z art. 8§1 KKS.

Naczelnik (...) Urzędu Celno-Skarbowego we S. w dniu 15 kwietnia 2024 r. wydał postanowienie o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na narażeniu na uszczupleniu podatku od towarów i usług za wrzesień 2022 r. w kwocie 1.044.072 zł, na skutek podania przez osoby zarządzające (...) sp. z o.o., Naczelnikowi Urzędu Skarbowego właściwemu dla potrzeb rozliczania podatku od towarów i usług nieprawdy w deklaracji VAT- 7 złożonej za wrzesień 2022 r. dnia 14.10.2022 r. przez posłużenie się nierzetelną fakturą wystawioną przez (...) sp. z o.o., to jest o czyn z art. 56§1 KKS w zw. z art. 6§2 KKS w zw. z art. 7§1 KKS.

Postanowieniem prokuratora z 4 lipca 2024 r. prowadzone przez Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego we S. postępowanie o sygn. (...) o czyn z art. 56§1 KKS i inne i inne zostało dołączone do śledztwa o sygn. 3047-2. Ds. 8.2024.

Ponadto dnia 19 maja 2025 r. podjęto i połączono z przedmiotowym śledztwem materiały postępowania Prokuratury (...) we S. o sygn. (...) w sprawie

- wystawienia i posłużenia się w okresie od lutego 2022 r. do lipca 2022 roku, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w nieustalonym miejscu, co najmniej 8 nierzetelnymi fakturami VAT przez spółkę (...) sp. z o.o., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci nieuprawnionego zwrotu podatku VAT w łącznej wysokości 2.170.685,95 zł ze stanowiącego mienie wielkiej wartości, z tytułu nabycia nieruchomości przez kolejne podmioty, tj. (...) Sp. z o. o., (...) Sp. z o. o., (...) Sp. z o. o., (...) Sp. z o. o. oraz podania w deklaracjach podatkowych za okres od lutego 2022 roku do lipca 2022 roku nieprawdziwych danych i narażenie przez to Skarbu Państwa na uszczuplenie należności publiczno-skarbowych, tj o czyn z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 56 § 1 i 2 k.k.s. i art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s.;

- poświadczenia nieprawdy w okresie od lutego 2022 r do lipca 2022 r., w nieustalonym miejscu, w krótkich odstępach czasu i wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wielkiej wartości, poprzez wystawienie co najmniej 8 faktur VAT dot. sprzedaży nieruchomości przez spółkę (...) Sp. z o. o. dla: , tj. (...) Sp. z o. o., (...) Sp. z o. o., (...) Sp. z o. o., (...) Sp. z o. o. zawierających kwotę należności ogółem 14.317.050 zł, w tym VAT 2.170.685,95 zł, dokumentujących transakcje sprzedaży, które faktycznie nie miały miejsca, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. i art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 271a § 2 k.k. w zw. z art. 271a § 1 k.k. w zw. z art. 273 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.

Stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, uprawnionym do wniesienia skargi w postępowaniu karnym jest strona oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną. Zgodnie z treścią art. 299 § 1 KPK, w postępowaniu przygotowawczym uprawnienia strony przysługują podejrzanemu i pokrzywdzonemu. Innym osobom, niebędącym stronami przysługują jedynie określone uprawnienia np. do składania zażaleń na rozstrzygnięcia naruszające ich prawa (art. 302§1 i 2 KPK).

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny zauważa, że do chwili obecnej przedmiotowe śledztwo jest formalnie prowadzone w fazie

in rem, tj. nikomu nie przestawiono zarzutów i nie przesłuchano w charakterze podejrzanego. Zarazem lektura akt sprawy (w szczególności tomów I, III i XXV) nie pozwala na konstatację, jakoby materiał dowodowy w sprawie pozwalał na zastosowanie art. 313 § 1 k.p.k. i zmianę fazy postępowania. Fakt ten zresztą był pośrednio odnotowany na str. 5 uzasadnienia zażalenia, w którym sama B. F. (1) wskazywała na uchylanie czynności procesowych wydawanych przez Naczelnika (...) Urzędu Celno-Skarbowego przez Dyrektora Izbę Administracji Skarbowej we S. stanowiącego organ nadrzędny w rozumieniu art. 53 § 39 k.k.s.

Stosownie zaś do przepisu art. 49 KPK pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, a także niemająca osobowości prawnej instytucja państwowa lub samorządowa oraz inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, których dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Pokrzywdzonym jest podmiot, którego dobro prawnie chronione zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (art. 49§1 i 2 KPK). W przepisie art. 49§1 KPK zbiór pokrzywdzonych wyznaczony jest przez zespół znamion czynu będącego przedmiotem postępowania oraz czynów współukaranych (por. uchw. SN z dnia 15.09.1999 r., I KZP 26/99, OSNKW 1999, z. 11-12, poz. 69; uchw. SN z dnia 21.10.2003 r., I KZP 29/03, OSNKW 2003, z. 11-12, poz. 94; post. SN z dnia 17.11.2005 r., II KK 108/05, R - OSNKW 2005, poz. 2094; post. SN z dnia 23.09.2008 r., I KZP 16/08, OSNKW 2008, z. 10, poz. 78). Wyrażony w wymienionym przepisie warunek bezpośredniości naruszenia lub zagrożenia dobra prawnego określonej osoby oznacza, że pomiędzy czynem zawierającym znamiona przestępstwa a naruszonym lub zagrożonym dobrem danego podmiotu nie ma ogniw pośrednich, a więc, że dobro prawne pokrzywdzonego zostało działaniem przestępnym naruszone wprost, a nie przez godzenie w inne dobro (zob. post. SN z dnia 25.03.2010 r., IV KK 316/09, OSNwSK 2010, Nr 1, poz. 645; uchw. SN z dnia 21.10.2003 r., I KZP 29/03, OSNKW 2003, z. 11-12, poz. 94).

Należy mieć też w polu widzenia, że w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania karnego o pokrzywdzonym (art. 113§2 pkt 1 KKS). Przedmiotem ochrony w przestępstwach skarbowych i wykroczeniach skarbowych są wszak dobra o charakterze ponadindywidualnym (obowiązki podatkowe i rozliczenia z tytułu dotacji i subwencji, obowiązki celne oraz zasady obrotu z zagranicą towarami i usługami, obrót dewizowy, organizacja gier i zakładów wzajemnych), a nie dobra o charakterze indywidualnym. Taka też sytuacja dotyczy czynu prowadzonego w postępowaniu o dotychczasowej sygnaturze (...), z pkt 1 (tj. czynu z art. 62 § 2 k.k.s. i in.). Natomiast w przypadku czynu z pkt 2 tegoż postępowania również nie sposób przypisać (...) sp. z o.o. statusu pokrzywdzonego, mając na uwadze charakter ustalanych czynów.

Nadto skarżąca B. F. (1) nie posiada w tej sprawie statusu osoby pokrzywdzonej, lub podejrzanej, gdyż nie zostały jej przedstawione zarzuty popełnienia jakichkolwiek przestępstw. Nie jest także stroną postępowania w zakresie czynów karnoskarbowych. Ponadto (...) sp. z o.o. nie ma także statusu interwenienta czy pociągniętej do odpowiedzialności posiłkowej w rozumieniu art. 120 § 1 k.k.s.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy też zwrócić uwagę, że uzasadnioną wątpliwość budzi, czy rzeczywiście zostało wykazane uprawnienie skarżącej do reprezentowania (...) sp. z o.o. w toczącym się postępowaniu. Należy mieć na uwadze, iż skarżącą odwołano z pełnienia funkcji prezesa spółki oraz w aktach sprawy znajduje się jedynie kserokopia udzielonego pełnomocnictwa skarżącej przez O. B..

Wobec tego, że (...) sp. z o.o. (ani nawet B. F. (1)) nie jest stroną, ani pokrzywdzoną w postępowaniu Prokuratury (...) we W. o sygn. (...), w szczególności w zakresie wątków objętych uprzednio sprawą (...), nie jest uprawniona do złożenia skargi.

Na marginesie można wskazać, że skarga nie wskazuje okoliczności służących uzasadnieniu żądania stwierdzenia przewlekłości (art. 6 ust.2 pkt 2 ustawy i skardze…), co podnosi nieprzeprowadzenie wymienionych tam dowodów i wadliwą ocenę tych, które zostały przeprowadzone co czynią ją również merytorycznie niezaasadną.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 wymienionej ustawy, skargę wniesioną przez nieuprawniony podmiot należało odrzucić na podstawie art. 9 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 4 oraz art. 9 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, o czym orzeczono jak na wstępie.

SSA Andrzej Kot SSA Cezariusz Baćkowski SSA Artur Tomaszewski