Sąd Apelacyjny przyznał podejrzanym po 5 tys. zł za przewlekłość śledztwa o przetargi

Pismem z 9 kwietnia 2026 r. (przekazanym do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 12 maja 2026r.) obrońca podejrzanych Ł. C. i X. V., wniósł skargę na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym nadzorowanym przez Prokuratora Prokuratury (...) w Ś. pod sygnaturą (...), wnosząc o stwierdzenie, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżących kwoty po 10.000 zł.

W dniu 12 maja 2026r. odpowiedź na skargę wniósł Prokurator (...)w Ś. opisując podjęte w sprawie czynności i kwestionując żądanie, wnosząc o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Skarga jest częściowo zasadna.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2023.1725 t.j.), z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy trwa ono dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego i pozostaje to w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością organu prowadzącego postępowanie.

Przy ocenie, czy doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego. Uwzględnić należy łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy). Nie można pomijać również treści art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i rozumienia tego przepisu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie z powołanym przepisem, każdy ma prawo do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie.

W przedmiotowej sprawie, w dniu 18 grudnia 2020 roku Prokurator Prokuratury (...) w Ś. (k. 1- 7) wszczął śledztwo dotyczące nieprawidłowości przy przetargach związanych z wykonywaniem instalacji selekcji odpadów, do których miało dochodzić w urzędach miasta (...), w J., B., B.. Okolicznością wspólną tych zdarzeń był udział w przetargach firmy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w V.. W dniu 19 stycznia 2021 roku czynności śledztwa powierzono (...)Centralnego Biura Antykorupcyjnego we B. z uwagi na posiadanie lepszych środków organizacyjnych i technicznych które pozwolą na szybsze i sprawne przeprowadzenie postępowania przygotowawczego (karta 9). Już w lutym i marcu 2021 roku dokonano przeszukania oraz zatrzymania dokumentów w firmie (...) Sp. z o.o. w V., a także u Ł. C. - dyrektora sprzedaży tej firmy, X. V. - kierownika sprzedaży oraz Z. S. - kierownika projektu w firmie (...). Dokonano również zabezpieczenia dokumentów w innych firmach podwykonawczych, a także w jednostkach gospodarki komunalnej zajmujących się odpadami w (...), B., J. oraz B.. Zabezpieczono także stosowną dokumentację u Marszałka Województwa (...), Marszałka Województwa (...) oraz w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B.. W oparciu o zgromadzoną dokumentację, najpierw w dniu 29 lipca 2022 roku postanowieniem wydanym przez przedstawiciela (...)Centralnego Biura Antykorupcyjnego we B. powołano zespół biegłych z (...) z zakresu zamówień publicznych, gdzie zlecono ocenę prawidłowości procedur przetargowych ale także określenie wysokości szkody powstałej na skutek realizacji zamówienia nie odpowiadającego potrzebom zamawiającego a także określenie wysokości szkody w sytuacji unieważnienia postępowań przetargowych (zob. k. 29624/2), następnie w dniu 1 sierpnia 2022 roku Prokurator Prokuratury (...) w Ś. powołał zespół biegłych z firmy (...) w celu wydania opinii dotyczącej przebiegu zamówień przetargowych. Z postanowienia dowodowego wynika, że zachodzi konieczność dokonania oceny przebiegu i realizacji postępowań przetargowych obejmujących wskazane zamówienia publiczne w aspekcie dotyczącym budownictwa oraz ekonomii. Opinia miała dotyczyć 4 zamówień publicznych związanych z: Zakładem (...) S.A. z siedzibą w A., zamówieniem i przetargiem organizowanym przez (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą B., z zamówieniem organizowanym przez Przedsiębiorstwo (...) w J. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz przetargiem organizowanym przez Miejski Zakład (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. ( zob. karta 29 627– 29 630). Opinię (...) pozyskano ostatecznie w maju 2023 roku (k. 34769), jednak już w czerwcu 2023 roku firma (...) przekazała informację, iż jeden z opiniujących zrezygnował z dalszego opiniowania w związku z ujawnionymi powiązaniami osobowymi (k. 35104). W związku z tym powołano kolejnego biegłego, który wskazał na braki materiałowe i dokumentacyjne. W konsekwencji, w październiku 2023 roku dokonano kolejnego przeszukania firmy (...), podczas którego zabezpieczono dalsze dokumenty. Ostatecznie firma (...) sporządziła opinię w dniu 1 października 2025roku. Wówczas przedstawiono zarzuty szeregowi podejrzanych, w tym również osobom skarżącym. W międzyczasie przesłuchano licznych świadków, a obecnie śledztwo zostało przedłużone do sierpnia 2026 roku w celu przeprowadzenia końcowych czynności postępowania przygotowawczego.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w przedmiotowej sprawie doszło do przewlekłości postępowania w zakresie czynności związanych ze zlecaniem oraz sporządzaniem opinii przez biegłych. Przewlekłość ta wynikała z błędnego wyboru biegłego na początkowym etapie czynności zlecających, a także z niewykonania opinii w rozsądnym terminie. Przypomnieć należy, że zlecenie sporządzenia opinii nastąpiło po raz pierwszy postanowieniem wydanym w dniu 29 lipca 2022 roku, w którym określono również konieczność wyliczenia zaistniałej szkody. Pierwsza opinia wydana w sprawie, po pierwsze, nie odpowiadała na wszystkie zagadnienia zawarte w postanowieniu dowodowym zarówno Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jak i Prokuratury (...) w Ś., w szczególności w zakresie wysokości szkody. Po drugie, wyłączenie się opiniującego z uwagi na powiązania ze sprawą lub uczestnikami postępowania spowodowało w istocie bezprzedmiotowość tej opinii. Dowodem tego było powołanie kolejnego zespołu biegłych w ramach opinii kompleksowej nr (...) z zakresu budownictwa, automatyki, budowy maszyn oraz ekonomii, a także zawarcie w ramach tej umowy suplementu o nazwie (...) (zob. karta 45 312), który w istocie stanowił powtórzenie - pod względem zakresu przedmiotowego pierwszej opinii wydanej w sprawie.

Wszystkie te okoliczności, pomijając już koszty pierwszej i drugiej opinii, spowodowały bezzasadne przedłużenie toczącego się postępowania przygotowawczego. Przewlekłość wynikała z błędów w wyborze biegłych. Organ zlecający opinie, którym w tym przypadku były organy postępowania przygotowawczego Centralne Biuro Antykorupcyjne oraz nadzorująca Prokuratura Okręgowa w Ś. odpowiada za skutki dokonanych wyborów. Jest to odpowiedzialność Skarbu Państwa na zasadzie ryzyka. Nie powinno budzić wątpliwości, iż sprawa toczy się przewlekle, bowiem okres od 2020r do 2026 roku jest czasem nieakceptowalnym dla podjęcia merytorycznej decyzji końcowej w tego rodzaju sprawie. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż postanowienie o przedstawieniu zarzutów skarżącym wydano dopiero w 2025 roku, albowiem w sensie materialnym pozostawali oni osobami podejrzanymi co najmniej od momentu dokonania czynności związanych z przeszukaniem oraz zabezpieczeniem materiałów dowodowych zarówno u nich samych, jak i w spółce (...), w której byli zatrudnieni. Stan zawieszenia trwający przez okres pięciu lat jest nieakceptowalny w demokratycznym państwie prawa. Organ prowadzący postępowanie powinien intensyfikować swoje czynności procesowe albo ograniczyć postępowanie do rozsądnych rozmiarów umożliwiających jego procesowe zakończenie w nieprzewlekłym czasie.

Mając powyższe argumenty na uwadze, należało stwierdzić, iż postępowanie przygotowawcze toczy się nadmiernie długo. O tym, iż przyczyną przewlekłości były czynności związane z powoływaniem biegłych, a właściwie zdublowanie opinii w sprawie, świadczą fragmenty zawarte w opinii kompleksowej nr (...) (k. 45404) „W tym miejscu biegli pragną odwołać się do opinii nr (...) z zakresu zamówień publicznych, wydanej przez (...) dział księgowości śledczej na zlecenie (...) Centralnego Biura Antykorupcyjnego we B., której zakres przedmiotowy dotyczył tych samych zamówień co niniejsza opinia”. Dalsze odniesienia do poprzedniej opinii znajdują się na karcie (...).

Natomiast odnosząc się do dalej idących zarzutów dotyczących przewlekłości postępowania, zawartych w skardze, należało uznać je za niezasługujące na uwzględnienie. W szczególności zarzut dotyczący rozpoznawania wniosków o zmianę środków zapobiegawczych nie został uznany za nadmierny. Nadto terminy przewidziane w przepisach mają charakter wyłącznie instrukcyjny. Nie stwierdzono również podstaw do wydania zaleceń dotyczących wykonania określonych czynności w postępowaniu przygotowawczym, albowiem z uwagi na rodzaj i charakter sprawy, a także stopień jej skomplikowania dowodowego, brak było podstaw do ograniczania prokuratora co do zakresu podejmowanych czynności procesowych. Formalnie bowiem śledztwo zostało przedłużone do sierpnia 2026 roku i jedynie nadzwyczajne okoliczności mogłyby spowodować jego dalsze przedłużenie. Za nieuzasadnione uznano również żądanie przyznania sum pieniężnych w kwotach po 10.000 zł. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przyznana kwota po 5.000 zł odpowiada randze naruszenia wynikającego z przewlekłości postępowania, a jednocześnie nie ma charakteru wyłącznie symbolicznego. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak na wstępie.

Piotr Kaczmarek

Jarosław Mazurek

Janusz Godzwon